ODA ÇALIŞMALARI

Merkez Çalışmaları

Sanayileşmede standardizasyonun önemi hepimizin bilincindedir. Türk Standardları Enstitüsü (TSE) yurdumuzda uygulanacak standardları hazırlayan bir kuruluş olarak görevini yerine getirmekte midir?

Bu konuya ilişkin. Odamız T,SE ile zaman zaman ilişki kurmuş, üyelerimizden gelen yakınmaları Esntitüye ulaştırmaya çaba harcamıştır. Uzun bir çalışma sonucu elde edilen bilgileri bu sayımızda sizlere açıklamayı bir görev saydık.

TSE'nin nasıl yönetildiğini ve denetlendiğin' bu yazımızda bir kaç belge ile yayınlıyoruz. Bu belgelerin sayısını çoğaltmak olanağımız her zaman vardır.

Libya'ya çalışmaya gidecek üyelerimizin sosyal güvenlikleri konusunda Çalışma Bakanlığı'na gönderdiğmiiz yazıları Temmuz 1972 sayılı dergimizde yayınlamıştık. Bu yazılara Çalışma Bakanlığınca verilen cevabı Libya'ya g'decek üyelerimizi yakından ilgilendirdiği için bilginize sunuyoruz.

T U N A < ! | | VönetHiyor O

I OL İ V n O l L riadnenpettlenniyiournr !

TSE'NİN KURULUŞU VE GÖREVLERİ

1954 yılında «Türkiye Ticaret Odaları, Sanayi Odaları ve Ticaret Borsaları Birliği» bünyesi içinde ilk standardizasyon çalışmalarına başlamış olan Türk Standardları Enstitüsü 1960 yılında 132 s?yılı kanunla «her türlü madde ve mamulle. !e usul ve hizmet standardları yapmak gayesi ile», tüzel kişiliği olan ve hususi hukuk hükümlerine göre idare edilen bir kamu kurumu» olarak kurulmuştur.

I. Enstitünün bünyesinde 5 organ vardır :

1. Genel Kurul : TSE'nin en üst yetki organı olup temsilci ve tabii üyelerden meydana gelir.

a. Temsilci üyeler, standandlarla ilgili üniversite kürsüleri, bilim kuruluşları, Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliğf, Bakanlıklar, Türkiye Ticaret Odaları, Sanayi Odaları ve Ticaret Borsaları Birliği ve yıllık gelirleri 200,000 TL'den fazla olan ticaret ve sanayi od? lan ve borsaları ile banka ve özel kuruluşlar tarafından, 3 yıl süre ile atanan tmesilcilerdir. BL üyelerin sayası 200 civarındadır.

b. Tabii üyeler, stendard işleriyle görevlendirilmiş olan bakanlıkların ilgili da i relerin IP. başında bulunanlarla, TSE'nin görevi standard hazırlık gruplarının başkanları, TSE Genel Sekreteri ve TSE eski başkanlarıdır. Bu üyelerin sayısı 25 kadardır.

1. Teknik Kurul: TSE'ce hazırlanan Türk Standardlarını kabul ve mecburi (veya ihtiyari) olarak yürürlüğe konmalarında fayda görülenleri tesbit eden yetkili organdır. Şj üyelerden meydana gelir :

lg

a. TSE Genel Kurulunda bulunan Bakanlıklar mensubu tabii üyeleri (sayıları 5-7 civa rındadır), b. TSE Yönetim Kurulu üyeleri (7 kişi), c. TSE İhtisas Kurulları Başkanldrı (14 kişi), d. Üniversite ve Odalar temsilcileri (4 kişi).

3. Yönetim Kurulu : TSE'nin yürütme organı olup TSE Genel Kurulu üyeleri arasından seçilen 6 asil üye ile, bu 6 üyenin seçtiği bir Genel Sekreterden meydana gelir. Asil üye ler 3 yıl görev için seçilirler ve her yıl bu 6 üyeden 2'si çekilir, yerlerine TSE Genel Kurulunca yeni 2 üye seçilir.

4. Denetleme Kurulu : TSE'nin hesapları ve bu hesaplarla ilgili işlemleri, TSE Gene1 Kurulnudaki Ticaret, Sanayi-Teknoloji ve İmar-İskân bakanlıklarının temsilci üyelerinden, meydana gelir, 3 k'şilik bu kurulun görev süresi 3 yıldır.

5. İhtisas kurulları : TSE bünyesi içinde Standard hazırlama ve inceleme organlar1 olup, şu şekillerde kurulurlar :

a. Hazırlık Gurupları, TSE Genel Kurulunca Genel Kurul üyeleri içinden veya dışından seçilen Gurup Başkanları ile bu başkanların önerisi ve TSE Yönetim Kurulunun onayı ile seçilen üyelerden meydana gelir ve bilim Hazırlık Gurubu, Makırıa Hazırlık Gurubu vb.

b. Teknik Komiteler, Hazırlık guruplarınca belirtilen çalışma dalları için TSE Yönetim Kurulu Başkanı ile Hazırlık Gurubu Başkanı'nın onayı ile seçilen üyelerden kurulur. Bi' komiteler, standartların hazırlanmasında ön çalışmaları yapar ve tasarıları hazırlar.

c. Özel Komiteler, Yönetim Kurulu tarafından seçilen üyelerden meydana gelir ve Yo netim-Kurulunca belirtilen özel bir konu veya problemi incelerler.

II. TSE'nin gelirleri ve mallan :

231 sayılı Kuruluş Kanunu'na göre TSE'nin gelirleri,

a. Ticaret Odaları, Sanayi Odaları ve Ticaret Borsaları Birliği ile gelirleri 200.000 TL' dan fazla olan Ticaret ve Sanayi Odaları ve Ticaret Borsalarının yıllık gelirlerinin % 3'ünü teşkil eden'aidatlar,

b. 3460 sayılı Kanun'a tabi kurum ve ortaklıklarla, Bakanlıkların teftiş ve denetimi altındaki birlik, kurum ve ofislerden her yıl alınan 5000.— TL'lık maktu aidat ve saf kârların % Tni teşkil eden nisbî aidatlar,

c. TSE'ce yapılacak hizmet gelirleri (standard, Laboratuvar, TSE marke sözleşmesi, vb.

gelirler),

d. Yayın gelirleri ve bağışlardan ibarettir. TSE gelirleri, işlemleri ve gayri menkulleri her türlü vergi, resim ve harçtan muaftır.

Sanayi Bakanlığınca belirtilecek arazi ve arsalardan Hazine'ye ait olanlar TSE'ye bedelsiz olarak devir ve temlike edilebilir.

TSE'nin malları devlet malı sayılır. Bu mallar aleyhine cürüm işleyenlere, bu cürümlerinden dolayı devlet memurları hakkında uygulanan cezaî hükümler uygulanır.

*

TSE'NİN KURULUŞ KANUNU'NDAKİ EKSİKLİK VE UYGULAMADAKİ AKSAKLIKLAR

Yukarıda önemli özelliklen kısaca belirtilin 132 sayılı TSE Kuruluş Kanunu ve bu kanun temel alınarak çıkarılmış Organlar yönetmeliği (Resmi Gazete'de yayın tarihi : 11.6.1969)'ne göre yapılan uygulamalarda saptanan eksiklik ve aksaklıklar şöylece özetlenebilir :

1. Kamu ve devlet denetiminin olmaması :

Kuruluş Kanunü'na göre TSE, Devletin denetimi altında olmayıp, fakat malları Devlet malı sayılan bir kamu kuruluşudur. Hazine mülkiyetinde olan, hatta 7367 sayılı Kanun ile belediyelere devredilmiş bulunan arazi ve arsaları bile bedelsiz olarak TSE'ye devir ve temlike izin veren, ve TSE'yi her türlü vergi ve resimden muaf tutan Kuruluş Kanunu bu Kamu Kuruluşu'nun sadece mâlı denetimini, TSE Genel Kurulu'na temsilci üye seçilen 3 bakanlık temsilcisine bırakmıştır. Bu temsilcilerin, devlet murakıplarına ait kanun hükümlerine uyma gereği de yoktur. Denetledikleri Kamu Kurumunda, ücret karşılığı çeşitli görevler alabilmektedirler. Bu denetçiler, 3 yıl için seçilirler ve bu yıllar içinde görevlerinden ayrılmaları veya alınmaları, ancak çalıştıkları Bakanlıktaki görevlerinden ayrılmış olmaları ile mümkündür. (Bkz TSE organları Yönetmeliği, madde 33). yani 3 yıl için TSE Genel Kuruluna Bakanlıkça temsilci seçilen bir denetçinin, gerektiğinde bu süre içinde Bakanlıkça geri alınması, TSE Organları Yönetmeliğine göre söz konusu değildir. Ayrıca, denetçilerin Devlet denetçilerinin niteliklerine sahip olmaları konusunda herhangi bir kayıt da bulunmadığı için bı denetçiler, herhangi bir yardımlaşma, dayanışma veya spor derneği denetçileri gibi, herhangi bir mesi&kten de olabilirler, standardizasyonla ilgili Tarım, Sağlık ve Sosyal Yardım, Bayındırlık, Ulaştırma, Milli Savunma gibi diğer birçok Bakanlık bulunduğu halde, sadece değişmez 3 Bakanlık temsilcisinin, her yıl TSE Genel Kuruluna verdikleri yarım sayfalık raporla, kalkınması, standardizasyon çalışmalar na da bağlı olan ülkemizde bir Kamu Kuruluşunun ne derece denetlenmiş olabileceği aşikârdır. Ayrıca, Devlet Plânlama Teşkilâtının 1972 uygulama programında da belirttiği gibi (Bkz. Tedbir 228) Kamu Kuruluşlarının yalnız mâli yönden değil, genel yönetim ve plânlama hedefleri yönünden de denetilmesine dair tedbirler alınması öngörülürken, TSE'nin bir dayanışma derneği veya spor derneği gibi denetlenmesi düşünülemez.

Hâlen, TSE Dene.tleme Kurulunun 3 üyesinden ikisi, TSE içinde, denetleme görevlerinden başka görevler alsım bulunmaktadırlar. Bunlardan İmar ve İskân Bakanlığı temsilcisi denetçi olup, ayni zamanda TSE'nin teknik yayın organı olan standard dergisinin genel yayın müdürü, TSE Yayın Komitesi üyesi, TSE Mevzuat Hazırlık Gurubu üyesi ve zaman zaman TSE'nin yurt dışındaki temaslarında TSE temsilcisi olarak ücretli görevler almasına engel bir kanuni hüküm yoktur Bu denetçinin, 15 günde 52 oturum yaparak TSE içinde rekor kırdığı da olmuştur (Not- Bir oturum karşılığında, TSEf 80 TL. ödemektedir.) 3 kişilik Denetleme Kurulu'nun ikinci üyesi (Ticaret Bakanlığı temsilcisi) de TSE Mevzuat Hazırlık Gurubu üyesi olup, denetim görevi dışında, hâlen TSE'de ücretli görev almış bulunmaktadır. Bu iki denetçi, sanki standardlarla ilgili mevzuat çalışması yapacak başka kimse yokmuş gibi, TSE Yönetim Kurulu Başkanı'nın yönetimindeki Mevzuat Hazırlık Gurubunda yıllardanberi oturumlu çalışmalar yapmışlar ve yapmaktadırlar.

TSE Kuruluş Kanunu onaylanırken gözden kaçan bu denetim-oturum işleyişi ilginçtir

2. Standardların kabulü ve sakıncalı durumlar :

Hazırlanan Türk Standardları tasarılarını inceleyen ve bu taşanları eleştirerek son biçimlerini belirleyen, sonra bu tasarıları kabul veya reddeden, l'abul ettiği standardların zorunlu olarak yürJrlüğe konmasında yara" gören veya görmeyen TSE Teknik Kurulunun kuruluşu ve yönetimi üzerinde de önemle di'rmak gerekir.

Gıda maddeleri ve tıbbî müstahzalara ait nizamnamelerle ilgili Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığı ve daireleri, TSE Teknik Kurulu'nda bir tek tabii üye ile temsil edilmek ve oy vermek olanağından yoksundurlar. Gerçekten, örneğin pastörize süt .standardının Teknik Kurulda görüşülmesi ve oylanması sırasında Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığının hiç bir temsilcisinin bulunmaması düşünülpbilir mi? Fakat doğrudan, TSE 1972 Teknik Kurullarında; Ormer., Bayındırlık, Sanayi ve Teknoloji, İmar ve İskân, Ticaret ve Tarım Bakanlığına ait star>dardizasyonla ilgili daireler birer tabii üye (Orman Bakanlığı ne hikmetse 3 tabii üye) ile temsil edilirken, Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığı ile Ulaştırma, Milli Savunmu, Milli Eğitim, Enerji ve Tabiî Kaynaklar Bakanlıklarının standardizasyon ve nizamnamelerle ilgili dairelerinin bir tek tabii üyelikleri bulunuyordu.

TSE Teknik Kurulu'nda bir Standard tasarısına son biçim veril'rken yapılan eleştiri, tartışma ve guruplaşmalar, standardı Kurul'a sunan uzman raportörün meslek bilgisine ve tecrübesine karşı yapılan sataşmalar, standardın kabulü için gereken 2/3 çoğunluğun kararda isabet olanağını son derece sakıncalı bir duruma getirebilmektedir. TSE Teknik Kurulunda örneğin, bir «elek standradları tasarısı», bir çok anlamsız ve hissi guruplaşmalarla ve konuyla uzak-yakın hiç bir tanışıklığı olmayan üyelerin desteği ile reddedilebiliyor, elektrik direkleriyle ilgili bir tasarıya TEK'ce önerilen b'r maddenin eklenmesi elektrik enerjisi nakli ile hiç ilgisi olmayan üyelerin aykırı oyları ile önlenebiliyordu. Bakanlar Kurulunun onayına sunulacak Türk Standardlarına son biçimi veren TSE Teknik Kurulunda, bu standardlarla ilgili Bakanlıkların veya Bakanlık Dairelerinin temsilcilerinin bu lunmaması. Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığı yetkililerinin endişe ve üzüntülerini haklı çıkaracak niteliktedir.

Mühendis Odaları, yurdumuzun bilimsel kuruluşları ile Sanayi ve Ticaret Odaları ve Borsalarının, TSE Teknik Kurulunda (28 üyeye karşı) ancak 4 üye ile temsil edilmeleri, oylamaların sonuçları hakkında beliren endişeleri doğrulamaktadır.

TSE'NİN 18 YILLIK ÇALIŞMALARI

TSE, 1954 yılında başlayan çalışmalarından bu yana 1186 adet Türk Standardı hazırlamıştır. Bunların yaklaşık olarak 250 adedî, Bakanlar Kurulu'nun onayı ile mecburi olarak yürürlüğe konmuştur. Elektrik ve Elektronikle ilgili Türk standardlarının sayısı 118 (bunun 42 adedi mecburi) dir.

1186 standardın yandan fazlası, ISO (Milletlerarası standardizasyon örgütü) ve IEC (Milletlerarası Elektroteknik Komitesi) gibi Milletlerarası kuruluşların hazırladıkları standard ve tavsiyelerinden aynen tercüme edilerek hazırlanmıştır. Demek ki, esas görevi Türk standardlarını hazulamak olan TSE, 18 yılda ancak 500 kadar telif standard hazırlayabilmiştir Bu 500 standardında önemli bir kısmı, kısmen veya tamamen yabancı stan

i6

Dış standardlar...

İç standardlar...

dardlardan faydalanılarak meydana getirilmiştir. Halı, tütün, gül yağı gibi milli karak terde ve yapıda olan standa'rdların sayftsı parmakla sayılacak ködar azdır. ABD'nin yalnız askeri ve gizli olmayan n'telikte 35.000 standardı vardır. Sovyet Rusya'nın TSE'ye hediye ettiği İngilizce'ye çevrilmiş Sovyetler Birlıçinin standardlarının sayısı 75.000 kadardır. İngiliz Standardlar Enstitüsünün hazırladığı Standard ve kodların sayısı 40.000'i aşmdktadır.

Bugüne kadar TSE'ye sabit kıymet ve nakit olarak yatırılmış ve harcanmış yaklaşık 45 milyon TL. karşılığında ancak 500'ü telif, gerisi tercüme olm^k üzere, 1186 adet Türk standardı hazırlanaoilmiştir. Milli ekonomi ve kalkınmamıza doğı udan doğruya etki yapan mecburi Türk Standardı sayısı ise ancak 250'dir.

TSE'NİN BUGÜNKÜ DURUMU

1. Personel durumu :

TSE Presoneli 1970 yılına kadar, devamlı iş yeri ve süresiz hizmet şeklinde, kadrolu personel ile görev yapmaktaydı. Aylık ücretlerden başka hiç b.r sosyal hakkı olmayan personel, 1970 yılırHa bir sendikaya üye olmak suretiyle haklsnnı isteme yoluna başvurunca, TSE yönet:cileri Enstitü içinde ikinci bir sendika kurdurmuşlar ve Enstitüye noter getirterek bütün personeli baskı ile bu sendikaya geçmeğe zorlamışlardır. Daha snora TSE Yönetim Kurulu 1971 Genel Kurulunda personel ile toplu iş sözleşmesi yapılacağını bildirmiş, ancak Genel Kurul dağıldıktan hemen sonra, aybaşından bir gün önce yazılı veya sözlü hiç bir ihbar yapılmamış olduğu halde matbaada basılmış tek tip 1 yıllık ferdî bir sözleşme teklifi ile karşılaşmışlardır. Kadrolu iken. 1 yıl süreli sözleşme ile çalışma cfurumuna geçen personel, buna itiraz etmiş, ancak TSE Yöneticileri, sözleşmeyi kabul etmeyen personelin işine son verileceğini sözlü olarak bildirmiştir. Ertesi gün maaş alamamak durumu ile karşılaşan personelin 90'' 1 yıllık sözleşmeyi imzalamış, 5 personel de bunu kabul etmeyerek görevden ayrılmıştır. Sözleşmelere göre, bir sanat' okulu mezunu teknisyene 4800.— TL, bir ilkokul mezunu daktiloya 2000.— TL, aylık verilirken, aynı kıdemde bir üniversite mezununa 4000.— TL, bir lise mezununa ve bir teknisyene 1900.— TL aylık ücret verildiği olmuştur. Bu sözleşmelerin 1 yıllık süresi sonunda yöneticiler, plânladıkları gibi, bir kısım personelin sözleşmelerini yenilememiştir, «TSE'nin gelirleri sınırlı, Standard çalışmaları yapılamıyor» teraneleri ardından, çıkarılan personele 256.000 TL'lık tazminat ödemişlerdir. Bu personelin çoğu yargı organlarına başvurarak yasal haklarını arama yolunu tutmuşlardır.

Hâlen TSE'nin çeşitli hizmet servisleri ve lâboratuvarlarında çjlışan personel sayısı ve öğrenim durumları şöyledir :

TSE Elektrik Lâboratuvarları Müdürlüğü :

1 Teknisyen (Sanat Okulu mezunu)

1 Teknisyen Yrd. (Orta Okul mezunu)

Not : Hâlen TSE Elektrik lâboratuvarmda müdür, şef, mühendis, tekniker gibi elemanlar yoktur. Bunun yanında elektrik lâboratuvarları ile ilgili TSE marka sözleşmelerinin sayısı 20'ye ulaşmaktadır.

X8

TSE Mak'na Lâboratuvarları Müdürlüğü :

Bu lâboratuvarlarda ne bir makina mühendisi, ne bir makina teknikeri, ne bir müdür veya şef vardır. Kimya lâboratuvarları mühendislerince yönetilmektedir.

TSE İnşaat Lâboratuvarları Müdürlüğü : Bu lâboratuvarlarda, Kimya Lâboratuvarı mühendislerince yönetilmektedir.

TSE Kimya ve Malzeme Lâboratuvarları Müdürlüğü :

1 Müdür (Kimya Y. Müh.)

5 Kimya Mühendisi ve kimyager

3 Kimya teknisyeni ve laborant

ı

TSE Atelye Şefliği:

1 Teknisyen (sanat Okulu mezunu) 1 Tekniker (şef) (yalnız akşamları 1 saat çalışır)

Buna karşılık TSE yayın ve Tanıtma Md'de üçü yüksek okul mezunu 8 eleman, Mâli ve İdarî İşler Md.'de ise 5 eleman mevcuttur. Toplam personel sayısı 88 olan Enstitüde 35 odacı ve bekçi çalışmaktadır.

Asıl görevi Türk St?ndardlarını hazırlamak olan TSE'nin, 18 yılda niçin ancak 250'si mecburi olarak yürürlükte bulunan 1186 standard yaptığı artık anlaşılmış bulunmaktadır. TSE'nin durumunu yakından izleyen ilgili Bakanlıklar, bu hususta kendilerine verilen raporları değerlendirerek gerekli tedbirleri alacaklar mıdır?

2. TSE lâboratuvarları ve TSE marka sözleşmeleri :

Bugünkü değeri 20 Milyon TL.'nın üzerinde olan TSE lâboratuvarlarının personel durumu yukarıda açıklanmıştır. Bu lâ'boratuvarlarda sayıları 50'ye yaklaşan yerli firmanın TSE Markasını taşıyan mamullerine ait deneyler yapılmaktadır.

Odamız, Kalite Belgesi için başvuran firmaların imalât yerlerini en az 3 mühendis üyemizden kurulu bir komisyonla kontrol ettirirken ve lâboratuvar deneylerini bu komisyonun denetiminde yaptırırken; TSE'nin kendi kalite markasını kullanma izni verirken mamulün kontrolünü ve lâboratuvar deneylerini bir teknisyenle bir orta okul mezununa bırakmasıdüşündürücüdür.

Odamız bu konuda bir çok kez TSE yöneticilerini uyarmış ve TSE markasını taşıyan mamullerin zorunlu olarak yürürlükte bulunan standardlara uymaoığını, bu mamuller üzerinde yapılan deneylerin ciddi olmadığını önemle belirtmiştir. TSE markasını kullanan bir çok firma, TSE Elektrik Lâboratuvarı Müdürlüğünün, yıllarca, bir sanat okulu mezunu ile kaloriferci ilkokul bir kaç elemanla yürütüldüğünü öğrendiklerinde hayretler içinde kalmışlardır. TSE'nin makina ve inşaat laboratuvarlarında ise hâlen konu ile ilgili bir tek mühendis yoktur. Ve işin daha garibi. TSE personelinin ne gibi görevler yapacağına, ne gibi sorumlulukları olduğuna dair bir «görev tal'matı» da yoktur.

TSE MARKA SÖZLEŞMELERİ

Bilindiği gibi, Türk Standardları Enstitüsü, kendisine müracaat eden üretici firmaların mamulleri üzerinde TSE markasını kullanma izni vermekte, böylece malın kalitesini ve Türk Standardına uygunluğunu garanti etmektedir. TSE'nin, yukarda açıklanan personel durumu ile, bu marka sözleşmelerinin ciddiyeti (!) ortadadır. Ayrıca, TSE'nin bu marka

sözleşmeleri ile ilgili bir talimatı vardır ki bunun da üzerinde durmağa değer. Bu talimatın basitliği, yetersizliği ve sakıncaları hakkında TSE yöneticileri, yıllarca önce uyarılmış, ancak talimatı değiştirtmek mümkün olmamıştır. Bu talimata göre, TSE markasını kullanmak için başvuran bir firmada aranan idarî ve teknik nitelikler, firmanın ne süre içinde ziyaret edileceği, deney ve kontrolların ne zaman sonuçlanacağı, raporların hangi kurul tarafından incelenip karara bağlanacağı, firmanın sonuçlara ve sözleşmenin feshine itiraz edip edemiyeceği; gibi şeyler sormak boşunadır. TSE markası talimatında, lâboratuva-raporlarına göre sözleşme yapıp yapmamağa ancak «Gene! Sekreter» karar verir. Bundan dolayı, TSE marka sözleşmesi yapmak için 1,5-2 yıl bekleyen ve sanat okulu mezunu bir tek lâboratuvar Şefinin ve yetersiz kişilerin yaptığı deneylerin ve hazırladığı raporların TSE Genel Sekreterince takibini tekrar rica eder, malının Türk Stardardına uymadığını öğrenince hayretler içinde kalan, piyasada TSE markasını taşıyan fakat standarda uymayan mallar başında TSE Genel Sekreterliğine çıkıp «ya bu malları durdurun, yahut bize de izin verin Standard dışı mal yapıp bu firmalarla rekabet edebilelim» diyen firmalar vardır. Ancak TSE bugüne kadar hiç bir sözleşmeyi feshetmemiş, kalite kontrolünü gerektiği gibi yapmamıştır.

Devlet Kuruluşları, yapılan tamimlerle üzerinde TSE markası bulunan firmaların mallarını almak mecburiyetindedir. Satınalmalarda, TSE markası bu bakımdan bir rekabet unsurudur. Bu markayı kullanmak için TSE'ye başvurmuş bir firmanın aylarca, hatta yıllarca beklemesinin sakıncaları ortada iken ve bu firmalar, satış ciroları üzerinden onbinlerce liralık TSE Marka Sözleşme Aidatı ödemeyi peşinen kabul etmiş iken, dilekçelerini «personelimiz yok, İmkânlarımız sınırlı, Enstitümüz Ağustos ayında tatile girmektedir» diyerek bekletmek, hatta müracaatından 9 ay sonra ne olup bittiğini merak eden firma sahibine «Dilekçeniz Yönetim Kurulunda görülecek evrak arasındadır» demek, bir Kamu kuruluşundaki keyfî sorumsuz davranışları göstermektedir.

Biz burada örnek olarak, imal ettikleri elektrik anahtarların da markasını kullanmak isteyen 3 firmanın müracatını açıklayacağız Bu 3 firma, farklı tarihlerde müracaat ettikleri halde, ayni tarihli Yönetim Kurulu kararı ile (firmaların müracaatından 7-9 ay sonra) TSE marka sözleşmesi adaylığına k=îbul ediliyorlar, fakat sonradan ikisinin işlemleri unutuluyor. Unutulan bir firmanın sahibi Ankara'ya geliyor, TSE yöneticilerine görevlerini hatırlatıyor ve işlemleri yeniden başlatıyor. Unutulan 3'üncü firma ise halâ, TSE markasını kullanmak için TSE'den cevap beklemektedir. Diğer 2 firma, imal ettiklen anahtarlarda TSE markasını kullanmak için sözleşme imzalamış olup buna ilişkin kalite belgesini TSE'den almış oldukları halde 3'üncü firma müracaatının üzerinde tam bir yıl geçmesine rağmen henüz ziyaret bile pdilmemiştir.

TSE Marka Sözleşmesinin ciddiyetten uzak bir tutum içinde oluşu karşısında, her yıl TSE'ye ödediği 100 000 TL'na yakın aidatır lüzumsuzluğuna inanan bir firma, TSE ile yaptığı sözleşmeyi feshedeceğini bildirmiştir

TSE'nin marka sözleşmelerine dair talimatını diğer ülkelerin buna benzer talimatları ile karşılaştırmak, TSE Marka Talimatının ne kadar cidiyetten uzak, yetersiz ve sakıncalı olduğunu ortaya çıkaracaktır. Örneğin, Hirdistan Standardları Enstitüsü'nün uyguladığı kalite belgesi ve markasına ait 21 maddelik bir kanun ve 34 maddelik iki talimat mevcuttur. Bu kanun VP talimatlarda ana terimlerin tanımlamaları yapılmış, Enstitünün kontrol elemanlarının görev ve yetkileri 2 sayfa halinde ayrıntıları ile belirtilmiş, üreticiyi kontrol ve teftişi sıkı ,bir disiplin altına alınmıştır. Güney Afrika Birliği Standardlar B0-

rosunun buna benzer talimatında da sorumluluk ve yetkiler çok açık ve kesin bir biçimde belirtilmiş, markanın kullanılma izinini gösteren belgenin verilmesi, Ticaret ve Sanayi Bakanlıklarının temsilcilerininde katıldığı b>r Marka Belgesi Komitesi'nin sorumluluğuna bırakılmıştır. Pakistan'da da kalite ve standart uygunluk markasına ait işlemler ayni ciddiyetle ele alınmıştır. Bu ülkelerde birer yasa niteliğinde olan kalite marka işlemleri TSE'de ciddiyetten uzak bir biçimde ele alınmış, ne bir komite çalışmasına, ne bir denetim ve teftiş disiplinine, nede bir sorumluluk mdadesine çjerek görülmüştür. TSE marka sözleşmesini 8. Maddesi «İlk yoklama sonucuna göre isteğin kabul veya reddine Genel Sekreterlikçe karar verilir» demekte ve 19. maddesi ise «Malların standardına uygun imal edilmemesinden Enstitü sorumlu değildir» diyerek sorumluluğu üzerinden atmaktadır.

TSE'ye yılda 1 milyon lira gelir sağlıyacak duruma gelmiş bu marka işlemleri için TSE içinde bir raportör bile mevcut değildir. Yalnız TSE Elektrik Lîboratuvarlarımn bu marka deneyleri ve aidatlarından Enstitüye sağladığı yıllık gelir 500 000 TL'na ulaştığı halde, bu lâboratuvarları Lir teknisyen ile bir orta okul mezununun bi'gi ve deneyine bırakmak çok ilginçtir. Mitek'm, 9 Kasım 1966 tarihli bir raporda, marka talimatı tasarısı hakkında inceleme yapan bir TSE Müşaviri aynen şöyle yazmıştır : «Eğer benim bilmediğim bir engel yoksa, stafdard alâmeti farikamızı, Hindistan ve Pakistanınkilerine benzer şekilde ele almamız aerektiği kanaatindeyim. Şunu açıkça ifade etmek isterim ki, ben bir malın üreticisi olsam, TSE Alâmeti Farika Talimatına göre sözleşme yapmaktan çekinirdim.» Şimdi TSE'den uzaklaştırılmış bulunan bu sayın müşavirin bilmediği bir engd olması gerekir ki,, kendisinden sonra yap'lan bir çok yazılı uyarmalara rağmen bu talimat değiştirilmemiş ve yöneticiler, değiştirilmemesi yönünde daima çaba harcamışlardır.

TSE LÂBORATUVARLARININ TARAFSIZLIĞI VE GÜVENİLİRLİĞİ

Yukarda, personelinin, Lâboratuvarlarının marka sözleşmelerinin durumu açıklanmış olan TSE Lâboratuvarlarının tarafsız ve güvenilir eleman ve cihazlardan yoksunluğunu be lirten bir rapor TSE'de görevli yetkili bir kişi tarafından 28.4.1972 tarihinde TSE Yönetim Kurulu üyelerine gönderilmiş, daha sonra TSE ile ilgili Bakanlıklara sunulmuştur. Bu rapordan aylarca önce, TSE Yönetim Ktrulu'nun bir üyesi, laboratuvar elemanlarının yetersizliği hakkında Yönetim Kurulunu uyarmıştır. TSE'nin itibarını düşünerek yapılmış bu uyarmaları, hiç bir soruşturmaya lüzum görmeden, her defasında hasır altı eden belirli yöneticiler, nihayet 28.4.1972 de verilen bir rapor üzerine Enstitünün Disiplin Kurulu'nu toplamağa karar vermişler ve bu kurula üye seçimi için bütün TSE personelini bir salona toplamışlardır. Bu seçimde istedikleri kimseleri üye seçtirmek için, TSE yöneticilerinin gösterdikleri çabalar yoğun olmuş seçim sonuçları alınınca, 5 üyeden birinim «arzu edilmeyen» bir üye olrnası karşısında, seçimin yenilenmesi istenmiş, yöneticilerin baskısı ile imza toplanmağa başlanmış, bu sağlanamayınca, Disiplin Kurulu'nun topla hıp soruşturma açılmasından vazgeçilmiştir. 2 ay sonrada, bildiklerini dürüstlükle ve bir görev duygusu içinde açıklayan ve TSE Yöneticilerini uyaran bülün personelin —Disiplin kuruluna seçilmekten başka bir kusuru olmayan müdürde dal-il olmak üzere— işine son verilmiştir. Bütün bu olaylar, ancak TSE Yönetim Kurulu Başkanını Başkanlıktan is tifa ettirebilmiş, bu istifa da personelce «danışmalı» olarak nitelendirilmiştir. Durumdan ilgili İmar ve İskân, Sanayi ve Teknoloji, Ticaret ve Çalışma Bakanlıklarının bilgisi vardır. Bu Bakanlıkların kendi açılarından soruşturma yaptıklarını, sanıyor, sonucun kam', oyuna açıklanmasını bekliyoruz.

İzmir Şubemizin Uyarısı

ELEKTRİK MÜHENDİSLERİ ODASI

İZMİR ŞUBESİ

M.rk.ı T.I. • 12 76 60

Sub. • 3aaxx

23975

M«rl.il • Ihlamur Sokak No. 10/1 Vanlfthlr • ANKARA,Şub. V3MX>OBtXXSSOSKK AUancak • İZMİR

Ankara P. K. 1075 lioılr P K 824

Elektrik Mühendisleri Odasa

, A M A R A

limlr, db / -? MM.5. S o y ı J62/j>q_

İzmir'de bulunan:

a) Ulvi Kahyaoglu M.Ejder Bora Cinat Aksel Naci Göçük e Çelik Elektrik Firmalarının satmakta oldukları elektrik malzemelerinin standartlara uygunsuzluğu nedeni ile tehlikeli bulunduklarına dair beraberce hazırladıkları şikayet mektubu ile anılan elektrik malzemelerinin standartlara uygun olmadığına dair üyemiz Erdem GÜLMEZOGLU'nun yaptığı inceleme ekte sunulmuştur. Bilgilerinize arzederiz.

Saygılarımızla, _, ..

1 • CEVAPLARDA YAZIMIZ TARİH VE SAYISIN Z * vQCM ELER I r4 AÇ AG \ DA YAZİ ^1 DAN l^A • A Y

ETTİ BANK İ Z M İ R ŞUBESİ HESAP NO 26491

BELİRTU-MESI

[>.GUN ELCİN fiıjktn

Ek 1 : Şikâyet Mektubu Ek 2 : Rapor

Ek: 1

ULVİ KAHYAOGLU

«İMA» KIMAltTTİN Cad No « İZMİR

^ .-.

Sicilli Tlcıret : 31754 Tic Od. No. ı 15003 T e l e f o n : 154*7

lxtnîr. / 5- •/«&-/ I» 7\

Enerji ne Tabii Kaynaklar Bakanlığı,

Elektrik Mühendisleri Odanı, Eshot Umum früdürlü/Jü,

Firmam ve meslektaşlarım,gerek îsrmir ve gerekse fstanbulda— ki Elektrik Malzemesi inal eden imalatçıların inal etti/fi nalsenelert satmaktayız»

Bu nalzene.ler meyanında, f ntigron tesisatlarda kullanılmakta olan dökümden mamul, T00 vatlık ve 200 vatlık Tavan ve Ihıvar tini Kafesli ~}rmq türlerle, 700 ve 200 vatlık oval tip döküm armatürlerde, düy olarak bilaistisna. Kontakları açıktaÇKablo bafjlantı vidaları saö ve solda açıkrta) donanma dujj İaıll anılmaktadır m

İmalâtın kontrolsuz olması halinde, banlantı vidaları dö'kıfrt kaideye temas e tmel-te, kontrollü yapılanlar da ise,doMim kaideden 2-3 mm, mesefede bulunmak taöır. L'ontajda kablo bağlanmasında ufak bir ihmal, bu ama türlerin kncak yapnasma sebeb olr.akta ve neticesi de olumle neticelenmektedir, yine duy vidalarının açıl; olmanı sebebi ile,her cmpıü. defftştirmedo de ölvrt telıl ıkesi nene. ut tur.

Şimdiye kadar kapalı olarak dononne duy avrupadan gslnektetdt.rtadl İ3e Kale Porselen fabrikası Sapalı olarel; porselenden 7Î)H normlarına uygun olarak bu duyleri imal etneııtcdIr.Bu tip ormntürlerde bu donanma dınıl»ri kullanıldığı takdirde, yukarıda belirttirin tehlikeler tanmamen nail ol ocaktır.

Bir vatandaş ve elektrik malzemeleri ticareti ile iştigal eden bir tüccar olarak yaptığım uyarmanın, il pil iler ncr.dindc tatbikatını ve kontrolunu rica ederin.

Saygılarımla,.,

r"flen satılmakta olan Arna türle r.t firmamda \,ahfu3dur. İlgililere bu husus tç yardıma

ç i l / mnf frJtnvAnJd •• /î{tf,rftt, t V - ü K A H 7 A 0 8 l

FEVZIPAMMJBESI Telf. 2655&V | 7 r t R

Ek: 2

B AP OE

Xbn*tla kurul onuzun 23.8.1971 tarih v« 19 «ayılı oturanında,Url Kahya otlundan gelen yazı Muhteviyatının yerinde tetkik «rt.llmesl istenmişti*

Zazıda bahsi geçen 100 W l ı k re 200 * l ı k turan ve duvar t i p i kafesli armatürlerle,100 rf l ı k ve 200 rf l ı k oval ti D döküm armatürler plyaaaAaki «atıcılarında tetkik edildi.

Şöyleki t IS 593 sayfa •+( 3,.2.3 Nolu Elektrik ö z e l l i k l e r i «f ldesindeı

• Armatürlerin gerilla altındaki parçalarına,işletme sırasında

rastgele dokunsak^mUmklin olaaoalıdır.

aynı

- Bu hususun imalat esnasında standaroın i-'.^.^.Nolu madöeslj&dot

kontrol

edilebilmesi

lçlndetylne

» Bu amaçla.foy 2.şekil 1 de gösterilen ve föy 2,şekil 2 deki

düzünde ballanan stund.rt donoy oanaaun'ın,normal kullanma durumundaki arma»

lrün di5 aralık,yarık ve dellklerindan-mlimklln tolan her durumda içeriye dogrn

sokulnaşı denenmelidir.Bu denemelerden hiç birinde standart deney marmagı,ge«

rillm altındaki kısıtalara de-tmcmelldlr. 2 k<? İlk bir kuvvetle bastırılman

gerek en pcirıaa^ın gorilim altındaki kısımlara değip değmedi>(i,e& az 100 V luk

gorilim kaynacına bü<lı bJ/ lambanın yanın yanmaarası İ l e kontrol edilirJ>eney

sırasında kontrol lambasının yanmuıaası gar ek ir. Bu lambanın yanması halinde

deney uygun sonuç versem İş suy^.lır.Defaektedir.

Bahse konu armatürlerde bu husus tetkik edlldi.armattlrUn cam muhafuzasız kullanılması,halinde (y^nlız t e l tafeı korumalı olarak) deney lambası yunmaktadır.

Ayrıca ı

İÜ 59i »uhlfe >*, l.-'.3 Molu E-lcktrU ö z e l l i k l e r i maddeslndet

• TopTdklajnm-ıJRiy armatürlerde duylar,ya yalıtkan malzemc-den ya-»ılmış olmalı veya lamba duyda İken duya dokunulman önlenmiş bulunmalıdır*

« ArmatUrlerdeki hava aralıkları ve gerilim atlama mesafeleri Çizelge 1 deki verilen de^urlerdtm k Uç ilk olaamalıdır.ûonektedlr.

Xukarıduki hususlarda armatürler Üzerinde inoelendA I

• Lamba duya takalı vaziyette İken (kullanılan duy,terminalierli dışarıda paralel donanma duyudur) lambaya enerji voren kabloların klemeoaleri açıkta oldo-jundün,bu klemenslere tesadüfü dokunmalar olabil İr, bilhassa lamba deriştirme anlarında

*- Ayrıca 1 Nolu çizelgede,topraklanmamış arıatürlerin,gerilla ultındakl kısımları İ l e dokunulabllcn metal kısımlar arasındaki mesafe (250 V da) en az 8 «m olmasını icap e t t i ğ i halde,bu mesafeler 1 m# l l s 9 ma arasında derişmektedir.

Bu durumda Ajraaturl~r IS 593 standartına uygun olarak İmal r* montaj edilmemiş olup,kullanan hor vatandaş İçin tehlike arz etmektedir*

Saygılarımla Elk.IUk.MtUu

LRJJLM OULMEZOOLU

TSE İşaretli Balastların Durumu

3n

TUrk Standartları BnstltUsU Necatlbey Cad, YflNİ ŞBHİR/ANKARA

Odamız piyasadaki e l e k t r i k mUh«ndisllğl i l e İ l g i l i malzemeleri olanakları dahilinde kallt» kontroluna tabi tutmakta ve ka\it« belgesi uygulaması yapmaktadır. Bu sebeple piyasadaki flUoresant lamba b a l a s t larından rastgele ilfişer adet alınarak laboratuarda gerekli'deneylere tabi tutulmuştur. Bu balastlardan Helco markalı o l a n ı Ürerinde TSE. damg a s ı bulunduğundan buna a i t raporun f o t o k o p i s i n i ekte sunmaktayız.Bahis konusu raporun TSE 58 e uygunluğa i n c e l e n d i ğ i n d e !

a) Rutubete dayanıklılık ve yalıtkanlık testinde balastın sargısı İle dış metalik kısımlar arasına frekansı 50 Hz olan bir alternat i f gerilim uygulanmış e f e k t i f değeri 2000 V olacak s e t l i d e y ü k s e l t i l i r k e n l*+00 V dan y a l ı t k a n d e l i n m i ş t i r . Oysa 2000 V da 1 dakika dayanması g e r e k i r d i .

b) Besleme g e r i l i m i V=2W2 V iken normal durunda ısınma deneyinde b a l a s t s a r g ı s ı n ı n s ı c a k l ı k y ü k s e l l ç i 103° C olarak ölçUlmUştUr. Oysa bu değerin ençok 70° C olması gerekirdi.

e) Besleme g e r i l i m i V=2^2 V iken anormal durumda ısınma deneyinde b a l a s t s a r g ı s ı n ı n s ı c a k l ı k y ü k s e l i ş i 17*+° C olarak ölçülmüştür. Oysa bu d e l e r i n ençok 135° C olması g e r e k i r d i .

d) TS. 58 de belirtilmemekle beraber M3 W lakbir flUoresant lainba balIaasstıtnı nını ngUgUççkkaayybbıınnıınn 99--1100 W c ivaarnıında olması gerekirken bu b a l a s t ı n gUç kaybı İİ77 W olarak ölçtilmUştUr.

Bu duruma göre bahis konusu b a l a s t TSE. 58 de öngörülen ş a r t lara kesin olarak uymamaktadır. Ayrıca bilhassa ı s ı n s a bakımından ö l ç ü len anormal değerleri son günlerde Ülkemizde çoğalan v« sebebi t e s b i t edilemiyen yangınlar sebebiyle d i k k a t i n i z i çekmek i s t e r i z .

TSF. damgası vurulan İmalâtların BnatitUnüi tarafından devamlı olarak ve t i t i z bir kontrola tabi t u t u l a c a ğ ı çUphesizdlr.Bu bakımdan «kteki İstanbul Teknik Ü n i v e r s i t e l i tarafından v e r i l e n raporu ve yukarıda b e l i r t i l e n hususları d i k k a t i n i z e sunar', sonuçtan «a kısa zamanda Odamızın haberdar edilmesini arz ve rica ederiz,

Skt 1 adet fotokopi

Saygılarımızla,

UNGAN

"

«yj

T. a

İSTANBUL TBKNtK ONtVEBStTBSt Elektrik Fakülten Dekanlığı

Sayı -fc—. ....

Raporan sahlfe s a y » .2.

8ahtfe 4.-

Evrak No.

Munu-aat edenin temi ve adresi

Elektrik Mühendisleri Odaaı

yapılan müracaatın tarih ve numarası 2 0 , 2 . 1 9 7 1 % J - 5 Q _ _ _ Tecrübe edilen malzemenin nevi 2 adat fluoraaa» İâaba l a l a J t ı .220 T , 40 ff

mıktan ve özellikte*

H»loo *arka , _ T S B _ l ş a r * t l l

Boyutları ı 105 x 43 i 41 —3 A l ı r l ı k l a r ı ı N«.lı838 gr, Ho.2ı 830 gr.

\apüan deneyler ve sonuçlan: Muraoaat «a^nın l a b o r a t u v a r ı « ı « a 1 r* 2 nuHar» 11« l«y«r*k fOnderdıği , nominal g « r ı l I B 1 « r l 220 7 vm nominal güçlarl 40 V olan İki ad*t fluorasan lflmba b a l a s t ı " Fluoreaan Limba B a l a s t l a r ı " na a l t I r a l ı l c 1962 t a r i h l i T* TS 58 » a y ı l ı Türk Standardına uygun olarak d«n«ndı. Müracaat «denin ı a t a ğ ı uzara 2 N o . l ı b a l a s t üzarlnda y a l n ı s " Hutubata Dayanılclılılc ra Y a l ı t k a n l ı k " danaylerl y a p ı l d ı . Bunun i ç i n önoa b o y u t l a r ı va a ğ ı r l ı ğ ı ö l ç ü l a n T» 24 °C »ıoaKlılcta bulunan 2 No.lı b a l a s t , rutubeti # 93-95 v» s ı c a k l ı ğ ı 20 0-27*0 alaa havayı i h t i v a adan b i r dolapta 48 eaat nüddatla b ı r a k ı l d ı . Dolaptan ç ı k a r ı l a n va ü»a— rında gozla gorulabılan su damlaları bulunmayan b a l a s t ı n s a r g ı u ç l a r ı i l a dıy n a t a l i k kıeımlar arasına Ş00 V luK doğru g a r ı l ı m b i r dakika muddetla t a t b i k edildi(ctan sonra y* ] 1 tK.ınl IK dırenoi 4 Hagoha oi^i-aK. olçuldu ( B a l a s t ı n bağlantı Idamanslarından b i r i n i n vı.1.81 K» ;-<rımadi(--ı i ç i n deııay, ıletKunl klamense lohlmlamak e u r a t i i l a y a p ı l d ı ) * Bunu an sonr* b s l j e t ı n e ^ r f u ı i l e dış metalik Kieıeıl^r araaına frakansı 50 E» Olan bir * ] ' e r r a t ı f t e r ı i ı o tatbı" eaıLıp e f a k t ı f değeri 2000 V "olaoak ş e k ı l d a yukBeltilir» kan 1400 V ta y a l ı t k a n d e l i n d i .

['ui-acant «dinin ı a t e g ı uzar» 1 No. 11 beluet UPerındo çu densylar y a p ı l d ı ı Önoa balastir, a£-ır)ı^ı, b o v u ' l a r ı v» saijfisırıin 2â C oda s ı c a k l ı ğ ı n d a k i dıronoi ö l ç ü l d ü . Sonra 220 7 al t a n a t ı f ş»beKe t-a 1 1 1 iminde va 2c, C oda s ı c a k l ı ğ ı n d a Hmba y e r i n e b a l a s t a 30 OhJl'lulC « e n bır dırarıç bağlanarak on ısıtna. »Kını olçulup balast 40 V lık rafaran» bir fi no reaan tjbe b.£İ and 1 K tan »ünra rejin haline erı^ i l d i ğ i n d e lfimbadan gaçan akısı, lâmba gıiou, b a l a s t ı n j^Ç kaybı olçuldu va 14mba i l » b a l a s t t a n ibaret e ı e t a o ı n güç kataajrısı heeaplandı. Bundajı aotıra balaBt, normal durumua va l&mba « t a r t a r ı n ı n k ı s a devresine tekabül aaen anormal durumda çalışma h a l l e r i i ç i n laınna deneylerine t i b ı t u t u l d u .

Elektrik T e s i s l e r i Kürsüsü

T. &

ISTANBl.% TEKNtK ÜNİVERSİTESİ Elektrik Fakültesi Dekanlığı Sayı

Raporun sahile sayısı Z.

Sahife 2

ts tan bal, EvnU< No. 0 2 0 / 7 0 0 . ,

Voroal ve anormal durucda ;aj ışna h a l l e r i n d e k i ıaınna d e n e y l e r i i ç i n b a l a s t , S t a n d a r t t a o ı 1 .<] r ı ] a r a j ç t a ı ı ; . . p ı l i m ş ö z e l b i r deney k u t u s u n a k o n u l d u v s s i s t e n , nonınal çalınma geIM Iıraının 1,1 Katı olan 242 V ve ŞO B* f r e k a n s l ı g e r i l i n i l » b « B İ » n d ı . PejicD tıai\^« «••>? ı İ d i ^ ı - r » ;. aı<ılan ö l ç m e l e r i ç i n e l e k t r o m a n y e t i k , b i r BT<-.? rir- r,r» i l e « l e K t r o u a ı ı y î t ı k h ı r v o l t m e t r e ve e l e k t rod lnajrık b i r v a t m e t r » kul— l a n ı l a ı | a»1 »,> Kutuenrıun d ı ş , yxız»y i n i n s ı o a K l ı k y u k B e l ı ş i t e r m o e l e k t r i k kupl İl» t e e b i t ef.ıı].ıı | b a l a s t S J ı . ı s ı n ı n s ı c a k l ı k y ü k s e l i ş i değeri d u e n ç olçm» u«ulu i l e heaarlandı (Kurana "SınjKİık y ü k s e l i ş i " , ö l ç ü l e n aıcaK.1ıktan o andaki oda e ı c a k j L ^ ı j ı n a n ' I ^ K I I bul'jran değer o l ı r s k h e s a p l a n d ı ) . Normal durumda ç a ^ ' g oa p*lı i ç i n ısi"nna ' » r e y inci» b a l a s t a aj n ı r e f e r a n s t u p b a ğ l a n d ı . Anormal durunda ç a l ı ş m a h a l i t ç ı n ısınma deneninde i s e b a l a s t a , lamba y e r m e 30 ohm'luk Beri b i r direnç bağlandı.

I No»lı balastın denaylerı sonucunda bulunan değerleri 1- B a l a s t a a r g ı s ı n t - 24 C oda s ı o a k l ı ğ ı n d a k ı d ı r e n o i (oha)

U - 220 7 ıkenı

2 - Ö n l e ı t n ı a »Kitr.ı

3- Ltaba akımı

4- LAmba gucv

(H)

3- B a l a s t ı n gxıç kaybı (W)

6» Sı«teir.in (juç kat»wsyıaı.

beaİBüe y e n l i m i U» 242 V iıten normal aurumd» ı a ı n n a d e n e y l i

7- Llaba ^y mı

(A )

8- LJeb- «ucu

(W)

9- Bu i a u t in g u ç k a y b ı (W)

10-8ulaet aargıemın sıoalclık yukeolışl ( C)

ll-Dsn»y tutusunun dış yüzeyinin «loaklık yükselişi ( C)

Besle».e g e n i m i D-242 V iken anormal durumda ısınma d e n e y l i 12 —Is ı tma 13-Balast sargısının sıcaklık yükselişi ( C) 14-Deney kutusunun dış yusayinın s ı c a k l ı k y ü k s e l i ş i ( C)

z

s

51,5

0,59 0,414

17 0,61

0,486 43,5 24 103 17

0,635 174

Elşktrlk

Asistan

Prof.

T.Müı.Hats SAN7KE M.ESKEKAZİ

Prof.ûnıh ONAlAJf ^

Profesör •Dr.Muatafa BAYRAM

Uyarımız üzerine ISE'de Yapılan Deneyler ve Olumsuz Cevap

İhtisas Kurulları,Yönetim ve Kontrol Md. Konu : Balast deneyleri hk.

18.6.1971

TSE markalı balastlar hakkında Elektrik Mühendisleri Odası'ndan alınan ve bir kopyası ekte sunulan yazı gereğince Müdürlüğümüzce gerekli incelemeler yapılmış ve TSE markamızı kullanan firmalardan ve piyasadan alınan son numuneler üzerinde özellikle TS/58, Madde 2.2.5'e göre yapılan ısınma deneylerinin sonuçları ekli raporlarda belirtilmiştir. Tetkikinden de görüleceği üzere piyasaya sü ülen TSE markalı balastlar ısınma limitleri bakımından standardımıza uymamakta/ özellikle anormal şartlarda, şebeke geriliminin 220 V'nın üstüne çıktığı durumlarda, sargı sıcaklıkları standardda öngörülen 135°C'lık snırı aşmakta ve sargıların yanma derecesine kadar yükselmektedir. İstanbul'da TSE ma'kamızı kullanan imalâtçı firmalar nezdinde yapılan temaslarda, imalâtçılar bu durumu kabul etmişler balastla-da kullanılan silisyumlu saçların ithalinde çektikleri sıkıntıyı ve dolayısı ile yerli UKP saçları tavlayarak kullanma zorunluğunu sebep olarak belirtmişlerdir. Ancak, Laboratuvarlanmızda. bir çok balast üzerinde yaptığımız deneylerde sargı dirençlerinin çok değişik değerler gösterdiği, örneğin 40 W'lık balastlarda bu değerlerin 33 ile 70 Ohm arasında oynadığı, tel kaşiflerinin de tabiatiyle çok farklı olduğu *esbit edilmiştir. Yanma olaylarında, sargı tellerinin emaye tabakasının ve sargılar arası yalıtma malzemesinin gerekli kalitede olmadığı anlaşılmaktadır. Bu duruma göre, yangın tehlikesi bakımından çok önemli olan as?ırı ısınma deneylerinde aldığımız sonuçlara dayanarak, bu konudaki görüşümüz ve kanaatimiz aşağıda özetlenmiştir.

1. Hâlen, TSE ma-ka anlaşması yaptığımız 3 balast firması ile birlikte balast imal eden 15 kadar yerli firma mevcuttur. Piyasa re'.cabeti bu firmaları, balastların bakır ve demir boyutlarını azaltmaya ve düşük kaliteli ucuz saç, emaye tel ve yalıtma malzemesi kullanmaya sevketmektedir.

Bu güne kadar, Sanayi Bakanlığınca bu frmalardan alınmış balast numuneleri laboratuvarımıza gönderildiği için mecburi olarak yürürlükte bulunan TS/58'e göre etkili bir denetimin yapılmadığı anlaşılmaktadır.

Bir balastın fiatının önemli kısmını demir /e bakır malzeme miktarı tayin eder. Balast kayıpları ile maliyet birbirine zıt faktörler olduğu cihetle, kalite kontrol noksanlığı ve fiat rekabeti, imalâtçıları bakır ve demir ma'zemenin kalitesi ve miktarı ile oynamaya, düşük kaliteli bakır, az sarımlı ve düşkü kesitli emaye tel, özel silisyumlu saç yerine adt^ saç, düşük kaliteli vernik ve boya, özel emorenye yalıtıcı yerine adi kâğıt kullanmaya sevketmektedir. Böylece, standardında öngörülen limitlerden daha çok ısınan, daha fazla elektriksel kaybı olan, sargıları fazla ısındığı için ömrü azalan, çalıştırdığı floresan lam banın da ömrünü azaltan ve ışık verimini düşüren çekilen akımın dalga şeklini bozan ve en önemlisi fazla ısınmadan dolayı yangına sebep teşkil eden ve yalıtkan maddesi bozularak insan hayatı için tehlike teşkil eden balastlar imal edilmiş ve piyasaya sevkedifmiş olmaktadır.

Durumu Laboratuvanmızın yönünden böylece ve İhtisas Kurulları Yönetim ve Kontrci Müdürlüğünce de incelenmek üzere gereği için emirlerinize sayg1 ile arzederim.

Elefctrik Mühendisliği 190

Uyanınıza Verilen Cevap

Sayı : 4423 Dosya : YÖJMKO. N'-d.

Ankara : 9 Temmuz 1971

Elektrik Mühendisleri Odası Ihlamur Sokak No: 10/1 Yenişehir/ANKARA

Konu : TSE Markalı Balast Deneyleri Hk.

İlgi : 22.3.1971 tarih ve 32/14 sayılı yazınız.

İlgili Laboratuvarımızca sağlanan 40 W'lık Floresan Lamba Balastlarının denenmesinde de olumsuz sonuçlar alınmış ve keyfiyet ilgili imalâtçı firmalara önemle duyurulmuştur. Görülen sakıncaların giderilmesi yakından izlenecek ve önlenecektir. Saygılarımızla arzederiz.

TÜRK STANDARDLARI ENSTİTÜSÜ (İmza)

VELİD İSFENDİYAR Genel Sekreter

Geciktirilen Deneyler

TUTANAK

o

P

2.5ırun ,

Murat Ticaret (Talka) firmasının CT t i p i kim , T t i p i TRn t i p i 2xO.75mm2, T t i p i 1.5mm2, TTr t i p i 2xl.5mn£'llk

v* Kavel firmasının T t i p i . 2.5mm? ' İ l k numuneleri üzerinde TS/38»e

göre 16.9.1971'den 12.10.1971'e kadar yapılan deneyler, gerilim daneylerl d a h i l , tamamlanmış olup r a p o r l a r ı hazırlanmış ve İmzalanmak

Üzere deneyleri bizzat yapan Müdür Muavini Müfit Meric'e 15.10.1971

de v e r i l m i ş t i r . Adı geçen ç e ş i t l i bahaneler i l e r i sürerek b i z z a t

yaptığı deneyler* ai tyazdrnitgı. r a p o r l a r ı masası Üzerinde günlerce

bekletmiş ve sonunda Müdür Maclt Benicenin niçin İmzalanmadığını sor*

ması Üzere, gerilim deneylerinin eksik olduğunu İ l e r i sürmüş ve daha

ünce bu deneylerin tamam olduğunu i l e r i slJrerek OUrhan Doğan v» Kâmil

üzunkaya'ya 12.10.1971'de sudan ç ı k a r t t ı ğ ı kabloları 19.10.1971 d»

tekrar bizzat suya koymuştur. Numune kabloların 25 gUn süre İ l e gece

k e s i n t i l e r i hesaba k a t ı l a r ı k standardında öngörülen 2l|0 saat aürace

gerilim verilmiş ve damarlarda delinme olmamıştır.

MUdUr Muavini MUflt Meric'in Murat Kablo (Talka) ya a i t kablo

deneylerini, hiç bir haklı sebep yoklken en az bir ay sUre İle gecikt i r d i ğ i n e dair işbu tutanak 19.11.1971 'de 2 nüsha olarak tarafımızdan tahzim ve imza e d i l m i ş t i r .

Yukarıda adı geçen kablolara ı l t perilim deneyinin yapılması için Müfit bey Lâboratuvarda bulunan dosru akın cihazından g e r i l i m deneyi y a p ı l a c a k bölüme kablo i l e g e r i l i r alrrsmı s ö y l e d i ve bu h a t t ı Kâmil Urunkaya i l e b i r l i k t e ç e k t i k . Müfit bey bana c i h a z ı n her akşam d u r d u r u l 9 c a ğ ı n ı a e y l e d i , b a z a n ben bazanda Kfinll her akşam c i h a z ı d u r durup sabah g e l i p deneye dev»m e d e r e k , deney İ ç i n g e r e k l i olan 2İJ.0 s a a t i tamamladık Müfit bey deneyin tarr;a.T oldutfunu ve k a b l o l a r ı n sudan ç ı k a r ı l m a s ı n ı yine KârniTle bana söyledi bizde sudan ç ı k a r d ı k . Benay hususunda b i l d i k l e r i m bundan i b a r e t t i r .

Murat kabloya doff.ru akim vermek l ç î n Gürhan b s y l e b i r h a t ç a k t l k . Mllflt bey h e r akşam,cihız ı s ı n ı y o r clVnzı keselim dedi arada banda kesiyordum. Bir gün Müfit bey g e l e r e k deney tamamdır k a b l o l a r ı sudan ç ı k a r a l ı m d e l i Gürhan beyle k a b l o l a r ı sud^n ç ı k a r d ı k . B i l d i k l e r l m bundan i b a r e t .

Lâboratuvarda g&reve başladığım zaman Murat Ticaret'e a l t kablolar gerilim deneyi devarr »diyordu. Geldiğimin haftasında deneyi tamamlandığı için sudan,Gürhan beyle Kâmil uzunkaya çıkardı. Sudan çıkarılan kablolar sağlamdı.

(İ mza)

Dokuz Ay Sonra İşlem Karon

Û.B.

22.3.1*72

İhtisas Kurulları Tönotı» r* Kontrol

Tüuotıa Kurulumun -;X.i.l>72 çarıka oturuau>*da alınan IV/664 en^ıia. k*raxx aşağıda b e l ı r t x l a ı g t ı r .

«dsrltı.

Y«lıd

8 IV/064 fMblljr«tt« bulunan T.L.O.

Anahtar YO H-i»l«ri İ l e fijior* T8İÎ »lftaeti f«rxkasxnx koysa talobl XJic®l«fialş, Elektrik Uosırlik Urubunun 23 Taaau» 1^71 tarihli vo 1İ4İ2 «a^ılı yaaxl»rx da gÖ«önünde bulundurularak, goraicli işleott başlazuleasa. {carorlaotırıl«X9txr.

Sekiz Ay Sonra İşlem Karon

22.3.15,72

Ihlıaaa Kurulları Töuetıa ve Kontrol H

Yönetim Kurulunun 21.3.1>72 gankü oturumunda 1V/C62 «a^ılı kar»rı aşağıda b a l i r t ı l a i ç t ı r .

ve ^•r»oi*ım ifasını rıoa elerin.

balcılarınla,

/

Ve i id Genel Sekreter

K.»ra,r J»u ;&ra»ı ı /

Istsuıbul'dd bulunan Llektropak Mausseseslnin 0.6.1971 tarınlı >asıları^le imal etnektu oldukları 19 teo^aatta kullanılan 230 volt ve 10 A. kadar elektrik anahtarlarına Toi, alâraetı farıtcaeını ko^oa talebi iiiceıeinaiş ve geratlı ı^leae D*^ lanı l kararla^tırılraıçtır

Yedi Ay Sonra İşlem Koran

Ktntrol 17/553 » A J A I I ictri.rı •ş*Si.di» o e l ı r t ı l t ı ı ^ t ı r üiltil«ri_ru T* fe-ervgiitln if*»iru rica «derio.

8«)cr«t«r

Sor /asılarıgrl* iaal « ı M K M olduklara «aaktar, v« bakalit autlara îüü âlâna ti farlkaaxtu k©ywa t&l«bl r* g«r»kxl ıyl*aw payianıtaMaa karaxlaftxnJ.iu.ytar.

oda çalışmaları Bir Denetçinin 15 Günde Katıldığı Oturum Sayısı: 52

TATA MD.

6 MCIB 1970

Sayın Genel Sekreterlice,

Tayın Konıtesı, 3.9*1970 turın re .'74/*lV Sayılı k*r<*n i l e , 130 Kongresi sırasında yayınlanan günlük Lüiten'in haaırlanaası sırasında çalışanlara aşağıdaki ücretlerin ödenmesini uygun görmüştür.

Gereğini tensiplerinize arz ederi».

Saygılarımla,

Musaffar Uyguner'e Turgut Aktan'a Oktay Lıadaroğlu'/a

I. Taner J'.urkün Tayın ve Tanıtaa /.üdürO

1 52 oturum t 12 oturu» k a r ş ı l ı ğ ı 1 d otarja knrçılı.ı

TI/3E NOT : Bir oturum karşılığı 80.— TL'dir.

Yapılması Gerekli Deneyler ve Eleman Yetersizliği

Sayı : 6631 GENEL SEKRETERLİĞE Konu : Eleman İhtiyacı Hk.

Bilindiği gibi, Elektrik Laboratuvarlarımızın işleri, Müdür, Müdür Muavini ve 1 Teknisyenden ibaret 3 kişilik bir kadro ile yürütülmektedir. Son aylarda yeni TSE marka anlaşmaları ve artan kalite tesbıt ve kontrol deneyleri dolayısı ile, çalışmalarımız gereken ciddiyet ve titizlikle, v=î gecİklemelere sebebiyet versede yürütülemıyecek duruma gelmiştir. Hâlen aşağıda konuları yazılı laboratuvar deneyleri ile yeni TSE marka talepleri, ele alınmış veya alınmak üzere sırada beklemektedir.

1. Pil deneyleri (Sanayi Bakanlığından) 2. Akü deneyleri (Karayollarından) 3. Kablo deneyleı. (Unika ve Biksan Firmalarından) 4. Anahtar deneyleri (Ankara Savcılığından) 5. Bakır ve Alüminyum İletkenler (Odalar Birliği) 6. Bağlantı Kutuları ( İ . Ardan Firması) 7. AEG-ETİ (Mo:orlar İçin TSE Markası > 8. General Elektrik (Ampul ve Motorlar İçin TSE markası) 9. Emek Elektrik (Ölçü Trafoları İçin TStf markası) 10. Kale Seramik (İzolatör ve Sigortalar İçin TSE markası) 11. Anka Kabloları (Yeni Tip Kablolar İçin TSE markası) 12. Yılmaz Kablo (Kablolar İçin TSE markası) 13. Arçelik (TSE Marka kontrolü) 14. AEG Profilo (TSE Marka kontrolü) 15. Kablo Deneyleri (Sanayi Bakanlığından)

Görüldüğü gibi, bu deneylerin bir kısmı rutin deneyler olup, önemli bir kısmı yeni TSE marka anlaşmaları ile ilgilidir ve herbiri, standardın ele alınması, deney metodlarının ve sonuçlarının değerlendirilmesi ve raporların hazırlanması bakımından gereği şekilde yetişmiş laboratuvar elemanı kullanmayı gerektiren işlerdir. Şimd'ki laboratuvar kadromuz ile TSE marka anlatmalarımıza ek olarak yukarıdaki yeni talep eri gereği şekilde ve za manında karşılamak imkânsız görünmektedir. Laboratuvar Müdür Muavinimiz Müfit Meric'in ayrıca İşletme Şefi olarak da bir görevi bulunduğu ve bu görev için her gün önemli sayılacak bir zaman ayırdığı gözönüne alınırsa, iaboratuvarlarımızın en kısa za manda personel yönünden takviyesi zarureti daha belirli olarak ortaya çkmaktadır.

1970-1971 dönemi için ihtiyaç olarak belirttiğimiz 1 Yük. Mühendis ile 1 Teknisyenin laboratuvarlarımıza atanması için gerekli kadrolar esasen mevcuttur. Hâlen boş olan bu kadroların en kısa zamanda doldurulması hususunda gereğini emirlerinize saygı ile arzederim.

Diğer Ülkelerle Kıyaslama

TSE ALÂMETİ FARİKASININ KULLANILMASI İLE İLGİLİ TALİMAT İÇİN, GÜNEY AFRİKA, HİNDİSTAN VE PAKİSTAN'IN AYNI KONUDAKİ MEVZUAT HÜKÜMLERİNDEN FAYDALANMA OLANAKLARI ÜZERİNDE RAPORDUR

A. GENEL MÜTALÂLAR

1. TSE Alâmeti Fanka talimatı 132 sayılı Türk Standardları Enstitüsü Kuruluş Kanunu 1. ve ll'nci maddelerine dayanılarak «Türk Standardları Enstitüsü» Yönetim Kurulu tarafından çıkarılmıştır.

2. Talimat standard alâmeti farika ve bunun kullanılması hakkındaki bütün hükümleri yalnız başına kapsamakla beraber, Hindistan, Pakistan ve özellikle Güney Afrika Standardlar Mevzuatına oranla daha az teferruatlı ve daha çok geniş anlamda ele alınmış ve dolayısıyle diğerlerinde görülen faydalı bazı hususlara temas edilmemiştir.

3. Örneğin; Hindistan Standardlar Enstitüsünün Alâmeti Farika konusu ile ilgili mevzuatı, aşağıda görüleceği şekilde, 3 doküman halinde ele alınmış ve bunlar birbirlerini, hemen hemen bu konuda boşluk bırakmadan, tamamlayacak şekilde hazırlanmişlard'ır. Pakistan mevzuatı da, pek az farklarla, Hindistan'ınkinin aynı olup her ikisini birlikte mütalâa etmek mümkündür.

Misal olarak Hindi:tan mevzuatını ele alalım :

a. Evvelâ 1952 tarihli ve 1961 yılında düzeltilmiş olan 21 maddelik bir «Hind Standardlar Enstitüsü Alâmeti Farika Kanunu» var.

b. Bundan sonra 1955 tarihinde çıkarılmış ve 1962 de düzeltmeye tabi tutulmuş bir «Hind Standardlar Enstitüsü Alâmeti Farika Yönetmeliği (= Rules)» var. Bu Yönetmelik standard alâmeti farika kanununun 20'nci maddesine göre Hükümet tarafından çıkarılmıştır.

c. Daha sonrada yine 1955 tarihinde çıkarılmış ve 1961, 1962 ve 1964 yıllarında düzeltmeler ve eklemeler yapılm'ş bulunan «Hindistan Standardlar Alâmeti Farika Talimatı (= Regulation)» gelmektedir. Bu talimat da standard alâmeti iarika kanununun 21'nci maddesi hükümlerine göre «Hindistan Standardlar Enstitüsü» tarafından çıkarılmıştır.

d. TSE Alâmeti Farika Talimatının 22 maddelik bir metni olmasına mukabil, Hindistan mevzuatı 21 maddeden ibaret kanun, 15 maddelik bir Yönetmelik ile 4 adet form ekinden ve 19 maddelik ıbir talimat ile 2 adet föyden ibarettir. TSE talimatını takriben 1200 kelimelik metnine karşılık Hind Standardları mevvzuatı takriben 5000 kelimelik bir metne sahiptir. Bu bakımdan konu ile ilgili bir kısım hususlara ve ayrıntılara TSE talimatında yer verilememiştir. Bunlarda:

3«

(1) Kanunda 14, Yönetmelikte 6, Talimatta 2 olmak, üzere toplam 22 adet metinlerde geçen ana terimin tarifi yapılmış ve bu tarifler hep ikinci maddelerde yer almıştır. (2) Başka standardım da gerek tadil edilarek ve gerek aynen Hindistan Standardı olarak kabul edildiği takdirde, bunların da aynı hükümlere tâbi olduğu Yönetmeliğin ve talimatın 3'ncü maddelerinde belirtilmiştir.

(3) Lisans verilmeden evvel ve verildikten sonra yapılacak teftiş ve kontrollara, TSE talimatına nisbetle daha fazla tafsilâtlı yer verilmiş ve Yönetme! ğin 9 ve 10'ncu madde lerinde Enstitü Müfettişleriyle bunların görev ve yetkilerinden daha teferruatlı olarak (35C kelime kadar) bahsedilmiştir.

(4) Hindistan Standardlar Enstitüsü Alâmet? Farika Yönetmeliğine 4 adet form eklenmiş olup, bunlarda:

a. Form I. Standard alâmeti farika lisansı almak için Enstitü Müdürlüğüne yapılacak müracaat formu.

b. Form II. Enstitünün istekliye vereceği alâmeti farika kullanma lisansı formu.

c. Form III. Enstitünün tayin edeceği müfettişlere verilecek kimlik vesikası formu.

d. Form IV. Yönetmeliğin 6'nch maddesine göre bazı maddeler :çin Standard alâmeti farika kullanılmasını men edici hükümlerden istisna edilmek IÇIP verilecek lisans formu, giıbi hususlardır,.

e. Yukarıdaki (d) esas paragrafına konu teşkil eden hususlar kısmen TSE Alâmeti Farika Talimatı için de ve kısmen de TSE Alâmeti Farikasını kullanma sözleşmesi şablonunda yer almış bulunmakla beraber, kanaatımca yinede Hind Standardlarında olduğu gibi daha ayrıntılı olarak ifade edilmelerinde fayda vardır.

4. Güney Afrika Standardları Alâmeti Farika Mevzuatı ile ilgilt elimizde bulunan doküman «Güney Afrika Standardlar Bürosu Emteanın markalanması ve Standard alâmeti farika talimatı»* adını taşımakta olup, takriben 8000 kelimelfk bir haoin tutmaktadır. Bu talimatın dayandığh 1962 tarih ve 33 sayılı standardlar kanununun ilgili bazı maddelerin ve paragrafları kısım kısım talimat metninin sonlarına aynen alınmıştır.

Hindistan ve Pakistan alâmeti farika mevzuatı gibi kanun yönetmelik ve talimat şeklinde ayrı ayrı fakat birbirini tamamlayan 3 doküman halinde değil c'e, bir doküman halinde bulunan «Güney Afrika Standardları Alâmeti Farika Talimatı» Hindistan ve Pakistan alâmeti farika mevzuatındaki konulan kapsamakla beraber daha fazla bilgileri de içine almaktadır. Ayrıca Güney Afrika Standardları Alâmeti Farika Talimatında, standard alâmeti farikanın kullanılmasını ustalıkla propaganda eden ve üreticiyi çekici hükümlere havidir. Bu hükümlerde azamî tolerans, karşılıklı anlaşma, üreticiye mümkün olan kolaylık ve anlayışın gösterilmesi lüzumunu belirten hususlar belirli bir şekilde dikkati çekmektedir. Ayrıca bu talimatta üreticiye öğretici, yol gösterici bir hava da mevcuttur.

Talimatta, üreticinin standard özelliklere uygun bir şekilde mal istihsal etmesinin vey işleme tâbi tutmasının ancak iyi çalışan bir iç kontrol ile sağlanabileceğini ve bunu alâmeti farika mevzuatına uyarlık bakımdan lüzumlu olduğu kadar, üreticilerin menfaatine de olduğu belirtilmekte ve bu konuya talimat içinde geniş yer verilmektedir.

* Talimat, Scheme kelimesi karşılığı olarak tercüme edilmiş olup, buna plân ve mevzuat da denebilir.

Diğer taraftan, tüketiciye de standard alâmeti farikanın sağladığı garanti ve her türlü al datılmadan koruyuculuk olanakları bir dereceye kadar anlatılmakta ve tüketici, alacağ mallar üzerinde standard alâmeti farikayı aramaya imale edilmektedir.

B. SONUÇ VE TEKLİF

1. TSE Alâmeti Farika Talimatı ve alâmet1 farikanın kullanma sözleşmesi hükümleri ile Hindistan ve Pakistan ve Güney Afrika standard alâmeti farika mevzuatı madde karşılaştırılarak aradaki ayrıntılar daha belirli bir şekilde ortaya konmak istenmişsede bunun, bilhassa TSE mevzuatının fazla değişiklik göstermesi sebebiyle, hemen hemen imkânsız olduğu kanaatına varılmıştır.

2. Bunun üzerine raporun, (a) bölümünde belirtilen şekilde genel hatlarla, mütalâa olarak hazırlanması daha uygun görülmüştür.

3. TSE Alâmeti Farika Talimatı ile bu talimatı bir dereceye kadar tamamlayıcı hükümleri kapsayan «TSE Alâmeti Farikasını Kullanma Sözleşmesinden mürekkep standard alâ meti farika mevzuaıpmız, ne alâmeti farikayı kullanacak üreticileri, ne buna göre mal arayarak standard alâmeti farikanın kullanılmasında üreticileri zorlayacak olan tüketicileri /eteri kadar aydınlatacak hükümleri ihtiva etmemektedir. Diğer taraftan alâmeti farikanın kullanılması iç rı yetki verecek örgütler teftiş ve kontrol usûlleri bakımından da diğerlerine kıyasla, yeterli tafsilât mevcut değildir. Bu da uygulamada güçlüklere ve anlaşmazlıklara sebep olabilir.

4. Eğer benim bilmediğim bir engel yoksa, standard alâmeti farika mevzuatımızı bizde Hindistan ve Paikstan standard alâmeti farika mevzuatına benzer şekilde yeniden ele almamız ve bunu yaparken Güney Afrika Mevzuatından da (ta,bii gerekirse diğer devletlerinkinden de) faydalanmamız gerektiği kanaatırdayım. Eski TSE talimatını esas alarak buna yamalar şeklinde b.r takım eklemenin sakıncalı olduğuna inanıyorum. Çünki, bu bölümün birinci maddesinde arzedildiği üzere, TSE Alâmeti farika talimatı ile diğerleri hayli değişik bünyeye sahip bulunmaktadırlar. TSE Alâmeti farika mevzuetımızın yeniden hazırlanması işi ne kadar erken ele alınırsa Enstitünün olduğu kadar üreticinin ve tüketicinin de menfaatlerinin korunmasına o kadar erken başlamış olur.

Eğer, Hindistan Standardları Alâmeti Farika Kanunu gibi bir kanunun çıkarılması meselesi herhangi bir sebeple zor görülürse, Bakanlar Kurulu kararıyla çıkarılması mümkün . olan aTSE Alâmeti Farika Yönetmeliği» ve Enstitünün yetkisi içinde bulunan «TSE Alâmeti Farikasının Kullanılması ile ilgili talimat» çıkarılır ve gereken her türlü hükümlere bu iki doküman içinde yer verilir; sonrada gerekirse (ki kanaatımca gerekecektir) kanunda çıkarılır.

Şunu açıkça ifade etmek isterim ki, ben bir malın üreticisi olsam TSE Alâmeti Farika Talimatına göre malım için alâmeti farika kullanma isteğinde bulunmaktan çekinirdim. Ama Güney Afrika'da üretici olsam, ne yapar yapar bu alâmeti farikayı kullanmaya gayret ederdim. Benim gibi, her iki alâmeti farika mevzuatını birlikte inceleyecek olanların da aynı kanaate varacaklarını zannediyorum 9 Kasım T966

Saygılarımla, TSE Müşaviri

Elelrtrilt Mühendisliği 190

Libya'ya Gidecek Üyelerimize Açıklama

Say:: 1102-1/5378

Ankara: 16.9.1972

Elektrik Mühendisleri Odası İzmir Cad. Ihlamur Sok. 10/1 Ankara

İlgi : 28.6.1972 gün ve 542/24 sayılı yazınız.

Libya Arap Cumhuriyeti ile Hükümetimiz arasında yapılmış Sosyal Güvenlik Anlaşması mevcut değildir. Bu nedenle Libya'da çalışmak isteyen meslekdaşlannız için BakanlığV mız'ca yapılacak bir işlem bulunmamaktadır.

Ancak daha önce Türkiye'de sigortalı olarak çalışmış kimseler, 506 sayılı Kanunda yazılı olan şartlan yerine getirmiş olmak şartı ile, Yurtdışında bulundukları sürede de malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortalarını isteğe bağlı olarak devam ettirebilirler.

Bunun dışında, hasalık ve kaza hallerine karşı güvenliklerini bu memleketlerle yapacak lan iş sözleşmelerine dahil etmeleri yerinde olacaktır. Bilginizi rica ederim

Nihat SELAMOĞLU

Çalışma Bakanı Y. Bakanlık Müşaviri

Odamızdan 5 Eylül 1972 ile 23 Eylül 1972 Tarihleri Arasında Tescil Belgesi Alan Bürolar

151. BİROM MÜHENDİSLİK BÜROSU (B. Özses) Onur Sok. 31/8, Maltepe-ANKARA

152. AKSOY TESİSAT PROJE BÜROSU (H. Aksoy) Sanayi Cad. Koloğlu Ap. No: 1/3, Ulus-ANKARA

153. ZEKİ ADALI MÜH. BÜROSU (Z. Adalı) Merkez Mahallesi, Yeşil Sok. N o : 5, Gazi Osmanpaşa- İSTANBUL

154. SELÂHATTİN GENÇ MÜH. BÜROSU Kemeraltı Cad. No: 51, Karaköy-İSTANBUL

155. MİLİM MÜH. BÜROSU (A. A. Bingöl) Muvakkıthane Cad. No: 30-32 Kat: 4 - 3 , Kadıköy ı- İSTANBUL

156. AKDOĞAN MÜH. BÜROSU ( I . Akdoğan) Eski Postahane Sok. N o : 10/B, İZMİT

157. SUAT ULUSOY MÜH. BÜROSU (S. Ulusoy) Sanayi Cad. Sanayi Han No : 29/D, ANKARA

158. AKAY MÜH. BÜROSU (N. Akay) İzmir Cad. 31/8, Yenişehir - ANKARA

159. TEKMEN ELEKTRİK ( İ . Çetin) G. Mustafa Kemal Bulvarı Sümer Sok. 22/B, Yenişehir-ANKARA

160. AKIN MÜH. BÜROSU (Ç. Akın) Sakız Ağacı Mahallesi, Muharrir Ahmet Rasim Sok. N o : 55-57, Kat: 3, Bakırköy-İSTANBUL

161. EMİN MÜH. LTD. ŞTİ. ( İ . Bölükbaşı) Yeni Tarlabaşı Cad. Eser Ap. Mo : 7, Kat: 3 Daire : 7, Taksim - İSTANBUL

162. ŞAHLAN ELEKTRİK (V. Şahlan) Cevher Sok. 16/3, Kurtuluş-ANKARA

163. İME MÜH. BÜROSU (S. Ersoy) Gazipaşa Cad. 114 Kat: 2, Pendik-İSTANBUL

164. AS ELEKTRİK (M. Aydın) Dumlupınar Mahallesi Şehitler Cad. No: 5, GÖLCÜK

165. CAN MÜH. BÜROSU (S. Can) Ahmediye, Tavukçu Bakkal Sok. Gökalp İş Hanı Kat: 2 D. 2, Üsküdar - İSTANBUL

166. ETA KOLLEKTİF ŞİRKETİ Necatibey Cad. 84/12, Sıhhiye-ANKARA

167. EMAS MÜH. BÜROSU (A. Savaşan) Alemdar Cad. No: 180, Ümraniye-İSTANBUL

168. METİN GÖKOĞLU MÜH. BÜROSU Karanfil Sok. 25/8, Yenişehir-ANKARA

169. ELTEK ELEKTRİK TİC. KOLL. ŞTİ. (Y. Dişbudak) Elgün Sok. No: 4/B Necatibey Cad., Yenişehir-ANKARA

170. GÜVEN ISI (G. Santemiz-A. Aydın) İskele Meydanı Çeşme Sok. No: 2, Kat: 1, Üsküdar-İSTANBUL

171. ELTEM MÜH. BÜROSU (P. Özi) Tiryaki Hasan Paşa Sok. No: 24, Aksaray - İSTANBUL

172. H. ÜNAL ve O. ACARTÜRK MÜH. BÜROSU 18 Sekban Aralık S/l, Saraçhane/Beyazıt - İSTANBUL

173. O. ALGAN MÜH. BÜROSU Şehit Teğmen Kalmaz (Posta) Cad. 21/B, Ulusı- ANKARA

174. H. ÇELEBİ MUH. BÜROSU Balkiraz, Akçadağ Sok. 14/1, Şehitlik-ANKARA

175. ÖZCANLAR MÜH. BÜROSU (Ö. Özcanlar) İstiklâl Cad. 193, Beyoğlu - İSTANBUL

176. S. ŞAHİN MÜH. BÜROSU (S. Şahin) Anadolu Pasajı 211, Cağaloğlu - İSTANBUL

177. EBRU MÜH. BÜROSU (H. Tuna) Amiral Sağlam Cad. Ören Sok. No: I, GÖLCÜK

178. M. MİTRANİ F. BEJA YÜKSEK MÜH. BÜROSU Perşembe Pazarı, Hakkı Bey Han Kat: 3, Galata - İSTANBUL

179 ASEL KOLL. ŞTİ. (N. Karamatlı) Kemeraltı Cad., Arapoğlan Sok. Atlas Han No: 15, Karaköy - İSTANBUL

180. SUR MÜH. BÜROSU (E. Sur) Atatürk Bulvarı, Sosyal Han 3/34, Yenişehir-ANKARA