1974 İCRA PLANI

1974 yılı icra planı açıklandı

Bilindiği gibi üçüncü beş yıllık kalkınma planının ikinci dilimi olan 1974 Yılı Programı 91 sayılı Kanunun 15. maddesi uyarınca Planlama Merkez Teşkilatı ta rafından hazırlanıp; Yüksek Planlama Kurulunca incelendikten sonra Bakanlar Ku rulunun 30/11/1973 gün ve 7/7537 sayılı karan ile uygulamaya konması onaylan mış ve 25/1/1974 ıgün ve 14779 sayılı resmi gazetede yayınlanmıştı.

Devlet Planlama Teşkilatı tarafından hazırlanan «1974 tcra Plam» adlı kitapta 1974 yılı programı İcra planı hakkında bir ön açıklama yapılarak :

«1974 Yılı Programının Uygulanması, Koordinasyonu ve İzlenmesine Dair Kararın 1. maddesinde «Üçüncü Beş Yıllık Kalkınma Planı ve 1974 Yılı Programında tespit edilmiş olan hedeflere ulaşmak amacıyla, Program ve eklerinde yer almış bulunan yatırımların, yeniden düzenlemelerin, sektör programlarının, ekonomik ve sos yal politikaların ve bunlarla ilgili tedbirlerin uygulanması, koordinasyon ve izlen mesi görevli kuruluşlarca bu programda belirtilen ilkelere uygun olarak zamanın da ele alınır ve dikkatle yürütülür. Uygulamada tutarlılığın ve uyumun sağla nabilmesi için politika araçlarının program disiplini dışında bırakılmaması ve programda öngörülenden farklı amaçlarla bağımsız olarak kullanılmaması esas alınır» denilmekte ve 7 inci maddede de programın başarı ile uygulanabilmesi için programda kendilerine görev verilen kamu kuruluşlarının her bir iş için ayrı bir tedbir uygulama programı hazırlayacakları ve bu programlara göre gerekli bü tün çalışmaları eksiksiz olarak yapacaklarının belirtildiğine değinilmektedir.

Kitapta 1974 yılı programında öngörülen tedbirlerle ilgili olarak genel uygulama ilkeleri, koordinasyon ve izleme bölümleri hakkında 30.9.1960 tarih ve 91 sayılı ka nunun 15. maddesine göre hazırlanan «1974 yılı Programının Uygulanması, Koordinasyonu ve İzlenmesine Dair» Bakanlar Kurulunun 30.11.1973 tarih ve 7/ 7537 sayılı Kararnamesinden alıntılar yapılmak suretiyle bilgi verilmektedir.

Açıklanan planın Tedbirler bölümünde enerji, radyo televizyon, sosyal alanda gelişmeler, teknolojik gelişme, bilim araştırma ve geliştirme, teknik yardım ve ulus

_•

lararası bilimsel işbirliği, insan gücü, mesleki ve teknik öğretim, kamu iktisadi teşebbüslerinin yeniden düzenlenmesi konularına da yer verildi.

Adı geçen konularla ilgili olarak planda şu tedbirler öngörülmekte:

Elektrik enerjisi üretimi için kullanılması zorunlu olan veya yurt ekonomisine uy gun ve verimli biçimde işletilmeyen linyit yatakları ile stratejik madenlerin (Rad yo aktif mineraller, tungsten ve bor tuzları) Anayasanın 130. maddesine uygun bir anlayışla kamu kuruluşlarınca işletilmesi Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlı ğının sorumluluğu altında 1974 yılında gerçekleştirilecektir.

Özellikle elektronik profesyonel cihazlar üretimine öncülük etmek üzere bir kamu iktisadi teşebbüsü kurulması için Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca yürütülen ça lışmalar tamamlanacaktır.

Elbistan Afşin'de kurulacak elektrik santralı ve kömür tesislerinin zamanında ger çekleştirilebilmesi ve ortaya çıkacak darboğazların giderilmesi için Enerji ve Ta bii Kaynaklar Bakanlığı Müsteşarının başkanlığındaki koordinasyon kurulunun ça lışmaları etkili olacak yönde düzenlenecektir.

Uzun dönemli enerji programının hazırlanması konusunda daha önce yapılmış çalışmalar, yeni gelişmeler ve planda yeralan öneriler gözönünde tutularak revize edilecektir.

Elektrik enerjisi üretiminde kullanılacak birincil enerji kaynaklarının yer, nitelik ve rezerv durumları ile işletilmesine ilişkin yapılabilirlik raporları, bilinen kay naklar için program döneminde, yeni kaynaklar için de sürekli olarak hazırlanacak ve bu arada Soma, Kangal, Beypazarı ve Amasra kömür kaynaklan elektrik ener jisi üretimi yönünden hızla değerlendirilecektir.

Karakaya hidroelektrik santralının inşaatına başlanmak, santralın zamanında dev reye girmesini sağlamak için gerekli hazırlık ve koordinasyonu yapmak üzere Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı bünyesinde bir koordinasyon kurulu kurula caktır.

Sanayici ve yatırımcı kuruluşlar, kurulu takati 500 kVA'den büyük tesislerin ku ruluş hazırlıkları sırasmda, bu tesislerin elektrik enerjisi ihtiyaçları konusunda TEK Genel Müdürlüğüne bilgi vereceklerdir.

Taşkömürü, linyit, petrol ve doğal gaz etüd, arama ve değerlendirme projelerine ağırlık verilecektir.

özel sektör linyit yataklarından termik santral işletmesine elverişli olanların du rumları, işletme metodları ve yatırım miktarları program döneminde saptanacaktır. DSÎ Genel Müdürlüğünün enerji sektörüne ilişkin bölümleri bu sektörde yapıla cak büyük yatırımları gerçekleştirmek üzere geliştirilecektir. Küçük ve orta ka pasiteli hidroelektrik santrallann etkin olarak yapımını sağlamak için DSİ bünye sinde etüd, proje ihale ve/veya inşaatını yapabilen ayrı bir birim kurulacaktır.

Ulusal yayın yapan radyo şebekesinin yurdun her köşesinde iyi dinlenebilmesi ne ilişkin sorunları saptayacak ve sorunları çözümlemek için gerekli önerileri

belirleyecek bir etüd, Türkiye Radyo Televizyon Kurumu tarafından yapılarak Dev let Planlama Teşkilatına iletilecektir.

Çalışma Bakanlığının sorumluluğu, Devlet istatistik Enstitüsünün işbirliği ile ka mu ve özel kesim işyerlerinde çalışan sigortalı ve sigortasız dşgücü hakkında iller, işkollan, meslekler, meslekteki durum ve diğer nitelikleri yönlerinden güvenilir ve rilerin toplanması ve toplanan bu verilerin peryodik olarak ilgililere iletilmesi amacıyla (bir sistem geliştirilecektir.

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı bünyesinde kurulan Bilim ve Teknoloji Dairesinin teknolojik gelişmeleri izleyerek, teknoloji tercihi ve transferi uygulamalarını de netleyecek her türlü fizik sermaye ithalatı ve patent anlaşmaları ile getirilecek olan teknolojilerin değerlendirilmesini yapacak, kuruluşlararası işbirliğini sağlayacak ve diğer gerekli ödevleri bünyesinde toplayarak çalışmalarını etkin biçimde yürü tebilecek düzeye getirilmesi için gerekli yasal ve örgütsel düzenlemeler gerçekleş tirilecektir. Bu amaçla, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, DPT, Üniversiteler, TÜBİ TAK ve diğer akademik araştırma kuruluş temsilcilerinden oluşacak bir çalışma ku rulu kurulacak ve çalışmaların yıl içinde tamamlanması sağlanacaktır.

Yürürlükte bulunan sınai patent hakkı ile ilgili mevzuat, teknoloji üretimini özen dirici biçimde yeniden düzenlenecek ve mevzuatı uygulama durumunda bulunan kuruluşlar ihtiyaçları karşılar biçimde geliştirilecektir.

Akademik kuruluşlarda yürütülen araştırma faaliyetlerinin, özellikle lisans üstü çalışmalarda, teknoloji üretimine dönük veya ithal edilen teknolojilerin ülke ko şullarına göre geliştirilmesini sağlayacak bir sistem geliştirilecektir.

Araştırma ve geliştirme faaliyetlerinde kalkınma hedeflerine ve sanayim ihtiyaçları na dönük uygulamalı ve temel araştırmaların yapılmasına ağırlık verilecek; Tür kiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumu bu alanda öncülük ve koordinatörlük görevini sürdürecek; üniversitelerin programa bağlı, uygulamalı ve temel araştır maları yatırını ve cari ödeneklerle desteklenecektir.

özel ihtisas Komisyonu tarafından hazırlanan «Türkiye Bilişim Kurumu'nun ku rulmasına ilişkin Kanun Taslağına son şekli verilerek TBMM'ne sevkedilmesi program döneminin ilk yansında gerçekleştirilecektir.

Çeşitli kaynaklardan sağlanan teknik ve kültürel yardımların (Kültür Bursları, Dünya Sağlık Teşkilatı, Atom Enerjisi, Avrupa Konseyi v.b. den alınan burslar) tümü planda öngörülen politika ve ihtiyaçlarla tutarlılığı sağlanmak üzere Dışişleri Bakanlığınca Devlet Planlama Teşkilatına bildirilecektir. Bunun dışında yabancı ül kelerle ve uluslararası kuruluşlarla tetoıik işbirliğini gerektiren konularda kar şılıklı ilişkiler aynı Bakanlık kanalı ile yürütülecek ve buna uymayan uygulama lara son verilecektir.

Bugüne kadar sınırlı bir biçimde yürütülmekte olan Türk Teknik Yardım Progra mının kapsamının genişletilmesi, niteliğinin geliştirilmesi ve etkin bir şekilde uy gulamaya konulabilmesi için Devlet Planlama Teşkilatının koordinatörlüğünde Dış işleri Bakanlığı ve Maliye Bakanlığı tarafından bir araştırma yapılacaktır. Projecilik ve Mühendislik çalışmalarının yerli insan gücü ile yürütülmesi konusun

Elektrik Mühendisliği 207 136

da gerekli tedbirleri saptamak üzere, TBTAK ve ilgili kuruluşların katılmasıyla bir çalışma yapılacaktır.

Kamu kuruluşlarında görev ve örgütleşme biçimine uyumlu insan gücü planlama sı yapılacaktır. însan gücü planlamasına göre ortaya çıkan insan gücü fazlalıkları nın yerine istihdam ile ilgili tedbirler bu kişilere gerek duyan diğer kamu kuruluş larının ihtiyaçları da gözönünde tutularak alınacaktır.

Kamu kuruluşlarında insan gücü planlaması çalışmalarına yardımcı olacak bir bilgi akımı sistemi geliştirmek üzere, Devlet Personel Dairesinin koordinatörlüğün de Devlet Planlama teşkilatı ve ilgili diğer kuruluşlardan oluşturulacak bir tek nik komisyon kurulacaktır.

Yetişmiş insan gereklerinin karşılanmasında yöreler ve sektörler arası dengesizlikler de ücret mekanizmasının yetersiz kaldığı dikkate alınarak soruna köklü bir çözüm yolu getirmek amacı ile tüm yüksek öğretim yapanlara uygulanacak «Yurt Kalkın ması Hizmet Temel Kanunu» tasarısı Devlet Personel Dairesince ilgili kuruluşla rın işbirliği sağlanarak hazırlanacak ve TBMM'ne sunulacaktır.

insan gücüne gerekli niteliğin kazandırılması ve yerinde kullanılmasının sağlan ması için insan gücünün iş standardlan ve meslek analizlerinin yapılması yaygın eğitim bölümünde belirtilen sistem çerçevesinde ele alınacaktır.

Teknik liselerde elektronik bilgi işlem makinaları programcısı ve elektronik bil gi işlem makinaları operatörü yetiştirmek üzere hazırlık çalışmaları yapılacaktır.

Mesleki ve teknik lise mezunlarına öncelikle meslekleriyle ilgili dallarda yüksek öğ renime geçiş sağlamak üzere, üniversite giriş sınavları çeşitlendirilecek ve mes leki ve teknik lise mezunlarını ihtisas konularına yöneltebilecek bir içeriğe kavuş turulacaktır.

Yüksek öğrenimde insangücü açısından önemli dallarda, olanağı olan her kuru luşta gece öğretimi yapılacak, bunun için gerekli öğretim üyelerinin kuruluşlar arasında dağılımı ile diğer yardımcı personel ve cari ödenek sağlanacaktır.

Denizli, Balıkesir ve Hatayda açılacak mühendislik ve mimarlık yüksek okullarının kuruluşlarının mevcut üniversiteler ve akademilerce desteklenmesi konusunda Milli Eğitim Bakanlığı, Devlet Planlama Teşkilatı ve Yüksek öğretim Kurulu işbirliğin de bulunacaklardır.

1472 sayılı kanunla açılan Kamu Yüksek Okulları ve bağlandıkları akademilerin, üniversite biçimine dönüşmeleri yerine Devlet Mühendislik ve Mimarlık Akademi leri veya Teknik ve Ekonomik Bilimler Akademileri haline getirilmeleri sağlana caktır.

Söz konusu yüksek okulların her türlü giderlerinin bağlandıkları üniversite ve akademilerin bütçesinde yer alması konusunda gerekli yasal düzenleme sağlanacak tır.

Üniversite dışında kalan yüksek öğretim kurumlarının, yüksek öğretim bütünlü ğü içine alınarak gelişmelerinin sağlanması için, kuruluş kanunlarının bir bütün

halinde çıkarılması, aynı statüdeki öğretim üyeleri için eşit ödeme olanakları te mini gibi konularda yasal düzenlemeler gerçekleştirilecektir.

Köye doğrudan ya da dolaylı olarak hizmet götürmekte olan Kamu Kurumları, mer kez köye götürülse dahi çevre yerleşimlerin yararlanması olanak dışı olan hizmet ve tesislerini (yol, içme ve sulama suyu, elektrik v.b.) mevcut hizmet sunma poli tika ve öncelik kriterlerine uygun olarak tüm yerleşimlere götürmeye devam ede ceklerdir. Ancak, köy yolu yapımında merkez köyle çevre köy bağlantısını sağlaya cak yollarla, köy elektriklendirilmesinde, merkez köylere öncelik verilecektir.

Bakanlar Kurulunun 1/12/1973 gün ve 7/5398 sayılı karan ile kabul edilmiş bu lunan «Kamu İktisadi Teşebbüsleri Reforma Stratejisi»nin uygulanması için geçen program döneminde hazırlanmış olan kanun tasarısı, yeni gelişme ve «bulguların ışığında, gözden geçirilerek TBMM ne sunulacaktır.

Reform Stratejisinin Kamu iktisadi Teşebbüslerinin yapı ve işleyişine ilişkin dü zenlemelerinin uygulanmasına başlanıncaya kadar tüm kamu iktisadi teşebbüslerin de; modern işletmecilik yöntem ve tekniklerinin geliştirilmesi ve bu yöntem ve tek niklerin uygulanmasına elverişli yapının belirlenmesi için gerekli çalışmalar yapı lacaktır. Bu amaçla temel üretim proseslerinin teknolojik gelişmelerle uyumlu bir niteliğe kavuşturulması, mevcut üretim araçlarının yenileştirilmesi, ürün türleri nin optimal düzeyde saptanması, işletme yönetim teknik ve yöntemlerinin gelişti rilmesi konularında gerekli araştırma ve çalışmalar sonuçlandırılacak ve bu so nuçlara göre kamu iktisadi teşebbüsleri gerekli geliştirme ve uygulamaları yapa caklardır.

Kuruluşlar, yeniden düzenleme çalışmalarında değişen koşullara uygun bir esnek liğe yer verecek, kalkınma planı ve strateji ilkeleriyle uyumlu uzun vadeli master planlar ve yıllık uygulama programlan hazırlayacaklardır.

Kamu iktisadi teşebbüsleri uygulamakta olduklan üretim planları sistemini yeter lilik ve kontrolünün etkenliği açısından inceleyecekler ve yeniden düzenleyecekler dir.

Üretim maliyetlerinin optimal bir düzeye düşürülebilmesi amacıyla, işletmelerdeki (müesseselerdeki) her birim, işin hazırlanması, imalat safhalan, malzeme teda rik ve ikmalinde rasyonel ve ekonomik yöntemleri araştıracak, bulacak ve uygu layacaktır.

132 sayılı kanuna göre yayınlanmış bulunan mecburi standardlann ilgililerce uy gulanmasını sağlamak amacıyla, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı başkanlığında, il gili bakanlıklar ve T. Ticaret Odalan, Sanayi Odalan ve T. Borsalan Birliğinin ka tılmasıyla oluşturulacak komisyon, yurdumuz için en uygun sistemin kurulması ko nusunda araştırma yapacaktır.

Milli Prodüktivite Merkezi, 580 No.lu Kuruluş Yasasının 2. maddesi b, e ve f fıkra larının kendisine verdiği görevlere uygun olarak, KÎT'nin prodüktivite ile ilgili so runlanna eğilip çözüm yollan arayacak ve bu amaçla hazırlayacağı uzun dönem li çalışma programı çerçevesinde KlT ile işbirliği yaparak çalışmalannı yürütecek tir.