POLONYA ELEKTRİK MÜHENDİSLERİ BİRLİĞİ (SEP)

yavuz çizmeci

EMO İstanbul Şubesi Yönetim Kurulundan Yavuz Çizmeci, Polonya Elektrik Mühendisleri Birli ği 'nin (SEP) 20 'nci Kongresini izledi.

Bu yazıda çizmeci, SEP'in kuruluşu ve çalışmalarıyla, bu örgütün Polonya elektrik enerji politikası ve elektrik elektronik sanayiindeki yerini inceliyor.

Son yılların sosyal pratiği bize açıkça gösterdi ki, ge nel olarak meslek odalarının ve özel olarak da teknik ele man odalarının ve Elektrik Mü hendisleri Odası'nm Türkiye1 nin bugünkü koşullarında ol dukça önemli görevleri vardır. Ve bu"örgütlerin başında bulu nan yöneticiler, önemli görev leri, meslek odalarının top lumsal işlevlerini yeterince ve gerçekçi bir biçimde yeri ne getirmekle yükümlüdürler. Yaklaşık yirmi yıllık geçmiş leri olan teknik eleman odala rındaki son beş yıllık görü nüm, bu açıdan son derece kı vanç ve umut verici. Bu geliş menin önümüzdeki yıllarda daha ileri düzeylere ulaşacağı bir gerçek. İleri düzeydeki geliş menin ise iki koşulu var: Kar şılaşılan sorunların üstesin den gelinerek kazanılan deney lerin, sistemli programların oluşturulmasında kullanılması ve bu deneylerin tabandaki un surlara aktarılması. Diğer ül kelerdeki meslek odalarının ge lişiminin bilinmesi ve kendi çalışmalarımızda değerlendiril mesi. Bu incelemede, ikinci ko şulu yerine getirmeye çalışa cağız. Polonya Elektrik Mühen disleri Birliğinin elli yılı aşan tarihini, deneylerini, Polonya ekonomisindeki yerini aktarmaya çalışacağız.

POLONYA ELEKTRİK MÜHENDİSLERİ BİRLİĞİ KONUSUNDA TEMEL BİLGİLER

Polonya Elektrik Mühendisleri Birliği (SEP) Polonya halkının ba ğımsızlık mücadelesini sürdür düğü 1919 yılında elektrik mü hendisleri ve elektrik teknis

yenleri tarafından kurulmuş tur. Genel bir tanım yapmak gerekirse, Birlik, elektrik mühendislerinin ve tüm uzman lık alanlarındaki elektrik teknisyenlerinin bilimsel ve teknik alandaki gönüllü birli ğidir. Dikkati çeken nokta, birliğin ingilizce adı Elek trik Mühendisleri Birliği olma sına rağmen, üyeleri arasında elektrik teknisyenlerinin de bulunmasıdır. Ve bu durum ku ruluştan beri böyledir. Yani, Polonya'da elektrik ve elek tronik alanında teknik eleman ların birlikteliği sağlanmış ve tüm elektrik mühendisleri ve teknisyenleri aynı örgüt ça tısı altında toplanmıştır. Ni tekim Birliğin Polonya dilin deki adı, Polonya Elektrisyen ler Birliği'dir.

ÜYELİK SORUNU

Birliğe tüm elektrik mühendis lerinin ve teknisyenlerinin katılmalarının gerekli olduğu düşünülerek, üyelik konusunda çok esnek ve geniş tanımlar ya pılmıştır. Şöyle ki: Yüksek teknik kolejden (üniversite karşılığı), herhangi bir elek trik teknik okulundan mezun o lan her teknisyen, tekniker ve mühendis SEP'e üye olabilir. Hatta daha da ileri gidilerek, üyelik tanımı biraz daha ge nişletilmiş ve liseden sonra yüksek öğrenim görmüş olan ve şu anda elektrikle ilgili bir işte çalışanların da SEP'e üye olmaları sağlanmıştır. Böyle likle sadece alınan diplomanın değil, aynı zamanda teknik ele manın üretim içindeki yerinin o kişinin toplumdaki konumunu ve üye olabileceği örgütü be lirleyebileceği kanıtlanmıştır.

Toplumun çeşitli katmanlarının örgütlenmesinde temel etmenin üretim olduğu ve katmanların üretim içindeki yerleri olduğu gerçeği dile getirilmiş ve bu gerçek SEP'in yapısında hayata uygulanmıştır.

SEP'in 1971 yılında otuzbin ü yesi vardı. Kendi isteği ile üye olan bu otuzbin kişilik ör gütte yirmi sekiz değişik alan da çalışan 940 çalışma grubu bulunmaktaydı. Bu sayı son dört yılda biraz daha artmıştır.

üyelik konusunda yeni bir tanım daha getirilmiştir. Pratik ih tiyaçtan doğan bu tanım kollek tif üyelik tanımıdır. Bu tanım, birey olarak SEP'in üyesi duru munda bulunan elektrisyenleri içermez. Ortak çalışmaların SEP'e aktarılmasını veya SEP'in ihtiyacı olan ortak çalışmala rın eşgüdümlü (koordineli) yü rütülmesini sağlamak üzere ge liştirilmiştir. Fabrikalar, araştırma kurumları, Birliğin çalışmaları ile yakından ilgi li olan ve Birliğin görevleri ni yürütmede onunla ortak ça lışan diğer kurumlar, kollek tif üyelik tanımına girmekte dir.

BİRLİĞİN AMAÇLARI

Birliğin temel amacı, mesleki alandaki çalışmaların, Polonya halkının çıkarları doğrultusun da yürütülmesini sağlamak ve elektrik alanında toplumun tu tarlı ve geliştirici bir biçim de örgütlenmesini sağlamaktır. Yani temel amaç mesleki çalış madır. Ve Birliğin tarihi bo yunca, Polonya'da egemen olan rejimlerin nitelikleri ne olur sa olsun, bu temel amaç değiş memiştir. Mesleki alanlardaki çalışmalara sürekli önem veril miştir, örgütün toplum içinde ki etkinliğini sağlamak için de özellikle bu alanda çalış malara ağırlık verilmiştir. SEP, her şeyden önce elektrik ve elektronik alanında en çok sözü geçen mesleki bir kurum olmuştur, örneğin, bir yandan elektrik ve elektronik alanlar daki teknik terimler sözlüğü Polonya diline SEP tarafından kazandırılırken, bir yandan da yabancı sermayeye karşı kampan ya sürdürülmüştür. Hatta, 1939 sonrası Hitler faşizmi Polonya' yi işgal ettiğinde, Polonya halkı üzerindeki baskıların en şiddetli olduğu dönemlerde,

Birlik yeraltı çalışmalarına başlamış, güç koşullarda çalış malarını sürdürürken bile mes leki alanlardaki çalışmalarını bırakmamıştır. Bir yandan Hit ler faşizmine karşı mücadele verilirken bir yandan da, daha önceden başlatılmış olan stan dartlar, terimler sözlüğü, ya bancı sermaye, enerji politir kası konusundaki mesleki çalış malar devam etmiştir. Birlik yöneticileri ve üyelerinin bu alanlardaki tavırlarının sonuç ları işgalden sonra alınmış ve Polonya'da sosyalizmin kurulu şunda, bu süreçteki enerji po litikasında, elektrik ve elek tronik sanayiinin kuruluşunda Birliğin mesleki çalışmaları temel alınmıştır. Böylelikle, Polonya Elektrik Mühendisleri Birliği'nin Polonya'daki top lumsal ağırlığı ve etkinliği artmıştır. Polonya'nın ekono mik gücünün artırılması ve halkın hayat standartlarının yükseltilmesindeki rolü olduk ça büyük olan SEP*i, artık yalnızca elektrisyenler değil, tüm Polonya halkı bilmektedir.

öncelikle mesleki alanlardaki çalışmalara ağırlık veren SEP'in amaçlarını genel olarak şu şekilde sıralayabiliriz:

. Bilimsel ve teknik çalışma lar yapmak;

. Üyelerin niteliklerini ve teknik kültürü geliştirmek. Dünyadaki teknolojik ilerle meleri üyelere aktarmak. Teknik gelişmelerin toplum sal etkilerini incelemek}

. Mesleğin korunmasını sağla mak;

. Teknik ve ekonomik sorunla rın halka maledilmesini sağ lamak;

. Polonya elektrisyenlerini, Polonya'da diğer alanlarda ve diğer ülkelerde temsil etmek.

Kuruluşundan beri bu temel a maçlar için çalışan SEP'in ta rihsel gelişimini izlemek, Bir liğin politikasını ve toplum içindeki yerini nasıl elde et tiğini daha açık bir biçimde ortaya koyacaktır.

TARİHSEL GELÎSÎM

SEP, Polonya halkının bağımsız lığını kazanma yolunda yoğun mücadele verdiği 1919 yılında elektrik mühendisleri ve tek nisyenleri tarafından kurulmuş

tu. Ancak elektrisyenler bu ta rihten çok önceleri örgütsel mücadeleye başlamışlardı. Daha çok şehirlerde başlayan bölge sel örgütlenmeler, Polonya'nın çeşitli bölgelerinde kendini gösteriyordu. Polonyalı elek trisyenlerin toplumsal mücade lesi 19. yüzyılın sonlarında başlamıştı. İlk elektrisyenler birliği 1899'da Varşova'da ku rulmuştu, ikincisi 1901'de Lwow'da. Çalışmalarını elektro teknik terimlerin geliştiril mesine adamıştı. Bölgesel ör gütlenmeler giderek yayıldı. 1905'de, 1906'da yeni birlik ler kuruldu.

Polonya'nın birçok bölgesinde birbirinden bağımsız bir şekil de gelişen örgütlenmeler, eş güdümlü bir çalışmayı, ortak bir programı ve politikayı ge rektiriyordu. Nitekim, tüm bölgesel örgütlenmelerin kat kısıyla 1919 yılının 7 9 Hazi ranında, Polonya'nın elektrik teknisyenleri ve mühendisleri Varşova'da biraraya geldi, ve tüm bölgesel kuruluşların ka tılmasıyla Polonya Elektrik Mühendisleri Birliği (SEP) kuruldu. Birliğin çalışma prog ramı ve çalışma alanları tes bit edildi. SEP'in özellikle standardizasyon, elektroteknik sözlük, eğitim ve. yayın konu sunda çalışmalar yapması ka rarlaştırıldı.

1929 SONRASI MİLLÎLEŞTİRME ve YABANCI SERMAYEYE HAYIR KAMPANYALARI

1919'da kabul edilen çalışma programı doğrultusunda çalış malar yürüdü. Ancak, Birliğin çalışmaları özellikle 1929 sonrası daha çok gelişti. Di ğer ülkelerdeki kuruluşlarla ilişkiler kuruldu. Son on yıl lık çalışmalar somut ürünler vermeye başladı. SEP üyeleri Birlik içinde toplumsal konula rı, kendi uzmanlık alanlarında ki önemli ekonomik sorunları tartışmaya başladılar. Bu alan daki çalışmalar bir süre sonra Birliğin iktidara çeşitli is tekleri götürmesini sağladı. 0 dönemde Polonya'da telefon şebekesi ve enerji kaynakları, diğer birçok alan gibi yabancı sermayenin elinde idi. Birlik, telefon şebekelerinin ve enerji kaynaklarının millileştirilme sini istedi. Bu konuda hazırla nan raporlar, geliştirilen öne

riler hükümetin liberal çevre lerine götürüldü. SEP, Polonya sanayiinin bağımsızlığını sa vundu. Yabancı sermayeye &on verilmesi isteklerini ileri sürdü.

Bu çalışmaların yanında, 1919 1939 arasındaki yirmi yıllık dönemde SEP'in çeşitli bölüm leri önemli ilerlemeler kaydet ti.

Elektroteknik Terimleri Merkez Komitesi, tüm elektrik mühen disliği dallarındaki sözcükle ri ve terimleri gözden geçir di. Yeni teknik terimler geliş tirildi.

Elektroteknik Standardizasyon Merkez Komitesi, 22 komisyonda ki dört yüz uzmanın katkısıyla 84 elektroteknik standart ge liştirdi ve yayınladı.

Elektroteknik Eğitim Merkez Ko mitesi, çeşitli seviyelerdeki elektrisyenler için dersler ve konferanslar düzenledi.

1933'de Kalite Bürosu kuruldu. Kalite bürosu zengin bir la boratuvarla donatıldı. Büronun çalışmaları, Polonya'nın elek trik sanayii ürünlerinin kali tesini geliştirmede önemli bir rol oynadı.

1929 39 arası SEP aynı zamanda CET, CÎGRE ve CİE gibi uluslar arası kuruluşlarla ilişki kur du. Ortak çalışmalar geliştir di.

Bütün bu çalışmaların yanında yayın politikasına büyük önem verildi. 1939'da Birliğin çı kardığı 6 tane süreli yayın vardı. SEP, yukarıda özetlenen yirmi yıllık mesleki çalışması ve po litikası ile 1939 yılında 1414 üyesi ve 86 çalışma grubu olan bir örgüt haline gelmişti.

HÎTLER ORDULARININ POLONYA'YI İŞGALİ ve SEP

1939'la başlayan ve 1945'de biten dönem, tüm dünya ve bu arada özellikle Avrupa için acı dolu bir dönem olmuştu. Polonya için de. Alman serma yesinin desteklediği Hitler adlı bir cani, önce Almanya'yı sonra da Avrupa'yı kasıp kavu ruyordu. Hitler orduları, dün yayı yeniden paylaşma savaşın da milyonlarca insanı öldür müştü. Milyonlarcasını da sakat bırakmıştı. İnsanlığın nefret

le anacağı bu paylaşım sava şında en ağır kayıpları veren ve en ağır darbeyi yiyen ülke lerin başında Polonya geliyor du. Hitler ordularının işgali ile başlayan ve 1945'de biten dönemde yaklaşık altı milyon Polonyalı ölmüştü. Yüzbinler cesi sürgün edilmişti. Nazi kamplarına sürülmüştü. İşken ceye uğramıştı. Varşova'nın yüzde sekseni ve Polonya'nın yarısı yakılmış, yıkılmıştı.

Hitler orduları, 1939'da Var şova'ya girdikten sonra başlat tıkları yakıp yıkmaya SEP'i' de dahil ettiler. SEP binası ve laboratuvarları önce işgal edildi. Sonra yıktırıldı. SEP' in kitaplığı ve zengin belge leri yakıldı. Birliğin çalış maları yasaklandı. Ne var ki, bütün bu baskı ve şiddet Bir liğin çalışmalarını durdurama dı, tşgal süresince SEP yöne ticileri ve üyeleri gizli top lantılar düzenlediler. Polonya elektrisyenleri bir yandan antifaşist mücadele verirken, diğer yandan elektroteknik terimler, standardizasyon ve eğitim konularındaki çalışma larını sürdürdüler. Polonya' m ı r elektriklendirilmesi ça lışmaları devam etti. Bazı SEP üyeleri Polonya'dan kaça rak tngiltere ve Sovyetler Birliğine gitmişlerdi. Sürgün deki bu SEP üyeleri de Birli ğin amaçları doğrultusunda biraraya geldiler, çalışmala rına devam ettiler. Benzer ni telikteki çalışmalar, nazi kamplarında, sürgünde, Polon ya'daki faşist yönetimin bas kı ve şiddeti altında devam eden dayanışma ve birliktelik SEP üyelerini birbirlerine kop maz bağlarla bağladı. Polonya' nın kurtuluşundan sonra da de vam eden bu canlı bağlar, Po lonya'nın kuruluşunda önemli bir itici güç oldu.

SAVAŞ SONRASI

Varşova kurtulduğunda yaklaşık yüzde sekseni yıkılmıştı. SEP, çalışmalarına derhal başladı. Yeni Polonya'nın kuruluşunda, devletin ihtiyaçları ve plan ları ile SEP1in çalışmaları arasında yakın bağlar kuruldu. Enerji mühendisliğinin, elek trik ve elektronik sanayiinin yeniden kuruluşunda ve geliş mesinde SEP'in etkin yeri ol du. Orta ve yüksek öğretimde

Birlik önemli görevler aldı. Kısacası, savaş sonrası Polon ya'da sosyalizmin kurulma sü recinde Polonya Elektrik Mü hendisleri Birliği son derece önemli bir araç oldu.

1949'da üye sayısı 2157'e yük seldi. Bu sayı savaş öncesinin yaklaşık iki katı idi. Birli ğin temel ve geleneksel çalış maları (standardizasyon, söz lük ve eğitim) devam etti. U luslararası kuruluşlarla iliş kiler geliştirildi, tnsan ha yatı ve insan sağlığı konusun da daha etkin tedbirlerin alın ması için yapılan çalışmalarda SEP, iş güvenliği konusunda ö nemli adımlar attı. Enerji mü hendisliği, elektrik ve elek tronik sanayiindeki dinamik gelişme, SEP'in çalışmaların da yeni biçimleri gerekli kıl dı. Birliğin bünyesinde çeşit li uzmanlık alanlarında yeni çalışma grupları oluşturuldu. Elektrotekniğin hemen her da lında oldukça sınırlı konular da bilimsel konferanslar ve özel toplantılar düzenlendi. SEP, Polonya Bilimler Akademi si ve çeşitli bakanlıklarla ortaklaşa konferans dizileri örgütledi. Bu çalışmalar sa yesinde, bilim adamları ve uzmanlar için çeşitli teknik ve ekonomik konularda fikir alış verişi sağlandı.

1956'da SEP Kalite Bürosu ça lışmalarına yeniden başladı. 1959'da Uzmanlar Odası kurul du.

Son on yılda Birliğin çalışma ları daha da gelişti. Yeni ça lışma grupları ve işletme grupları kuruldu. Birliğin e konomik ve teknik gelişmeler deki etkinliği arttı. Gemi e lektrotekniği, köy elektrik lendirilmesi, sanayi enerji mühendisliği, elektrikli taşı ma gibi alanlarda yeni gruplar kuruldu. Eğitim çalışmaları yoğunlaştı. Ve bunun sonucu olarak da SEP Eğitim Grubu oluşturuldu. Uzun ve kısa dö nemli kurslar düzenlendi. SEP Polonya hükümeti tarafından çeşitli eğitim konularında yetkili kılındı. Enerji mühen disliği kadrolarının, sanayide çalışan kadroların, elektrik malzemelerinin kullanımı, iş güvenliği ve sağlık konuların daki yeterlilik sınavlarının SEP tarafından yürütülmesi ka rarlaştırıldı.

Bu sürede SEP'in diğer ülkeler deki kuruluşlarla ilişkileri geliştirildi, öncelikle sosya list ülkelerdeki elektrisyen lerle daha sonra da Fransız, İtalyan ve İngiliz elektrisyen lerle canlı bağlar kuruldu, ör neğin, Polonya'da ve diğer ül kelerde karşılıklı olarak "E LEKTROTEKNİK GÜNLERİ" tesbit edildi ve bu günlerde çeşitli konferanslar düzenlendi.

1969 yılında SEP'in ellinci yılı kutlandı. Mesleğinde ba şarı gösterenlere, eski üyele re çeşitli ödüller verildi, önemli teknik ve ekonomik ko nularda ondört bilimsel top lantı düzenlendi.

Birlik 50 yaşına bastığında çalışmakta olan bölüm sayısı onbire yükseldi. Elektronik, haberleşme, radyo, televizyon, otomatik kontrol, ölçme bölüm leri oluşturuldu. Mektupla öğ retimi gerçekleştiren yeni bir bölüm kuruldu. Yeni öğretim yöntemleri kullanılmaya baş landı.

Elli yılı aşan çalışmaların yeni nesillere ve tüm dünyaya özlü bir biçimde anlatılması için bir tarih kitabı hazır lanması kararlaştırıldı, ve 1971'de "Polonya Elektrik Mü hendisleri Tarihi" adlı kita bın birinci cildi çıkarıldı. Kitap, Altıncı Polonya Teknis yenleri Kongresi"nin en önemli sloganını pratik hayata uygu lama yolundaki SEP çalışmala rını içeriyordu. Ve her fırsat ta Altıncı Kongre sloganı vur gulanıyordu: "TEKNİK, EKONOMİ Yİ GELİŞTİRSİN".

POLONYA ELEKTRİK MÜHEN DİSLİĞİ BİRLİĞİNİN ÖRGÜT LENME BİÇİMİ

Daha önce de belirtildiği gibi SEP'in bugün 30 000'in üzerin de üyesi var. Ve bu üyelerin tümü de kehdi istekleri ile birliğe katılmış üyeler. Po lonya 'daki elektrik mühendis leri ve teknisyenlerinin büyük bir kesimini bünyesinde topla mış bulunan SEP'in yapısı i çinde, temel örgüt birimleri (=işletme grupları), bölgesel örgüt birimleri (=şubeler) ile merkezde ve şubelerde kurulmuş olan mesleki çalışma bölümleri, komiteler ve komisyonlar bulun maktadır.

Birliğin en yetkili organı Ge nel Kuruldur. Genel kurulu iş yerlerindeki elektrisyenler ta rafından seçilen işletme grubu temsilcileri oluşturmaktadır. Yaklaşık dokuzyüz üyesi olan genel kurul iki yılda bir top lanmakta ve Denetleme Kurulunu ve Yönetim Kurulunu seçmekte dir. Genel kurul çalışmaları boyunca, temel konularda ve çeşitli mesleki konularda ko misyonlar kurulmakta, komis yonların hazırladıkları rapor lar delegelere sunulmakta ve delegelerin önerileri ile zen ginleştirilen raporlar genel kurul kararı olarak açıklan maktadır .

SEP'in örgütlenmesinde, işyer leri esas alınmaktadır. Elek trisyenlerin çalışmakta olduğu işyerlerinin tümünde birer İŞ LETME GRUBU vardır. Birliğin temel taşı olan İŞLETME GRUBU, bütünüyle bir işyeri komitesi şeklinde çalışmaktadır. İşye rinde çalışan elektrisyenlerin birlikteliğini sağlamakta, mesleki ve sosyal sorunlarına çözümler getirmekte, işyerin deki üyelerin o bölgedeki şu be ile ve merkez ile bağını kurmaktadır. İşletme grupları, işyerlerindeki elektrisyenle rin aralarından seçecekleri kişilerce yürütülmektedir. Po lonya'da toplam dokuz yüz iş letme grubu vardır. Her işlet me grubu kendi işyerinde Bir liğin amaçları doğrultusunda çalışır, özellikle teknik ve örgütsel çalışmaları yönlendi rir. Henüz Birliğe üye olmamış elektrisyenlerin Birliğe üye olmaları doğrultusunda çalışır. İşyerinde uygulanan teknoloji nin gelişmesi, üretimin artma sı ve üretim ekonomisinin ge lişmesi için çalışır. Yani, ü retimle doğrudan ilişkisi var dır, ve bu yüzden de örgütün • temel taşıdır. İşletme grubu, ayrıca işyerindeki teknik kad ronun, eğitimi ile ilgilenir. Teknik toplantılar, kurslar, tartışmalar, teknik geziler düzenler. İşletmenin teknik kitaplığının bakımını yapar. Sergiler, kültürel ve sosyal faaliyetler düzenler. İşletme gruplarındaki en az üye sayı sı on, en çok üye sayısı 320 dir. İşletme gruplarındaki ortalama üye sayısı ise 35 dır. Bu sayılardan da anlaşılacağı gibi oldukça küçük işletmeler

den en büyük işletmelere ka dar her işyerinde Birlik örgüt lenmiştir.

ŞUBELER

SEP şubeleri belirli bir bölge deki Birlik üyeleri ve işletme gruplarından oluşur. Polonya' nm çeşitli bölgelerine dağıl mış yirmi sekiz şube vardır. Bunlardan onsekizi eyaletlerin merkezlerinde, diğer onu ise sanayi merkezlerinde ve enerji santrallarının bulundukları yerlerdedir. SEP şubelerinin örgütsel ve mali planda geniş özgürlükleri vardır. Kendi yö netim kurulları vardır. Şube başkanları aynı zamanda SEP merkez yönetim kurulu üyesidir. Şubelerin çalışmaları; o böl gedeki işletme gruplarının ça lışmalarını denetlemek, grupla rın çalışmalarına şube bölümle ri ve komiteleri ile yardım et mektir. Bütün bunların yanında, bölgenin ihtiyaçlarına cevap vermek üzere SEP'in temel gö revlerini yerine getirir.

SEP merkez ve şubelerinin ya nında, merkez yönetim kuruluna bağlı olarak çalışan ve birli ğin çeşitli alanlardaki çalış malarını yürüten onbir bilim sel ve teknik bölüm vardır. Bu bölümler arasında:

. Devletin çeşitli kademeleri ile ilişki kuran, SEP üyele rinin mesleki çıkarlarının korunması için çalışan bir bölüm,

. Modern teknik bilgiler ve mühendislik alanındaki yeni yöntemlerin uygulanması için eğitim işlerini, yeni stan dartların ve modern malzeme lerin kullanımı işlerini yü rüten bir bölüm,

. SEP'in yayın organlarını çı karan, Polonya'daki elektrik ve elektronik sanayii kadro sunun teknik niteliklerini geliştirici eğitim çalışma ları yürüten bir bölüm vardır.

Her bölümün kendi denetiminde olmak üzere, Birlik her yıl 25 bilimsel ve teknik konferans düzenler. Kendi alanlarında en yetkili kişilerin yönettiği toplantılarda, ortalama 150 500 izleyici bulunur. Ayrıca her yıl Birlik tarafından 300 dolayında bölgesel teknik da nışma toplantısı düzenlenir.

SEP1in eğitim bölümü tarafın dan mektupla öğretim ve devamı zorunlu olmayan uzun dönemli öğretim yapılır. Her yıl yak laşık onbin kişinin eğitildi ği 300 kısa dönemli ders dü zenlenir. Diğer yandan, devle tin verdiği yetkiye dayanıla rak, teknik ehliyet sınavları yürütülür. Yüksek gerilim mü hendislerinin ve diğer elek trisyenlerin iş güvenliği ve mesleki kurallar konusundaki bilgileri ve becerileri sına nır. Her yıl yaklaşık yetmiş beşbin kişinin girdiği bu tür den sınavlarda başarı gösteren lere SEP tarafından teknik ye terlilik ehliyetleri verilir.

BİRLİĞİN ÇALIŞMA ALANLARI ve ÇALIŞMA BÖLÜMLERİ

Birliğin elli yıllık çalışması sonucu 1970 sonrası kendi bünyesinde çalışmakta, olan 11 çalışma bölümünün olduğunu söylemiştik. Bu 11 bölümün ça lışma alanlarını ve ilişki kur dukları kuruluşları kısaca ö zetiemek sanırız yararlı ola caktır. Bölümlerin çalışmaları şöyledir:

YÜKSEK GERİLİM MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ: Elektrik ve termik e nerji üretimi, enerji dağıtımı, enerji santrallarının kurulma sı ve işletilmesindeki teknik ilerleme ve gelişmeler bölü mün çalışmaları arasındadır. Bu bölüm, Maden ve Enerji Ba kanlığı ve özellikle enerji endüstrisi bölümleri ile iş birliği yapar.

ENDÜSTRİYEL ENERJİ MÜHENDİS LİĞİ BÖLÜMÜ: Sanayi işletmele rindeki yüksek gerilim mühen disliğinde çalışanları bir a raya getirir. Enerji ekonomisi mühendisliği konularını işler. Maden ve Enerji Bakanlığı ile işbirliği yapar, özellikle E nerji ve Yakıt Ekonomisi Mü fettişliği ile çalışır. Ayrıca, bu bölüm Yüksek Teknik Örgütün Polonya Enerj i Ekonomisi Komi tesi ile ortak çalışır.

ELEKTRİK DONANIMI VE MALZEME BÖLÜMÜ: Proje bürolarında, e lektrik montaj bürolarında, inşaat denetim işlerinde çalı şanları biraraya getirir. Ko nut ve Konut Malzemeleri Sana yii Bakanlığı ve Kamu Yönetimi Bakanlığı ile, Polonya Konut Mühendisleri ve Teknisyenleri

Elektrik Mühendisliği 22 S

Birliği, Polonya Mimarlar Bir liği ve Sağlık Birliği ile or tak çalışmalar yürütür. Bölü mün önerisi ile Polonya Parla mentosundan geçen bir karara göre; elektrik hizmetlerine ilişkin olarak proje çizenle re, proje uygulayıcılarına, işleri düzenleyen ve denetle yenlere devlet konut yetki belgesi verir.

ELEKTROTEKNİK SANAYÎl BÖLÜMÜ: Elektroteknik sanayiindeki fabrikalarda çalışan elektrik mühendislerini ve teknisyenle rini biraraya getirir. Metal Sanayii Bakanlığı ve Ağır Sa nayi Bakanlığı ile ortak çalışır, özellikle Bakanlığın Metal Mühendisliği Bölümü, Ma kina ve Elektrik Malzemeleri Bölümü, Kablolar ve Elektro teknik Malzemeleri Sanayii Bö lümü ile işbirliği yapar.

ELEKTRİKLE ULAŞIM (CER) BÖLÜ MÜ: Haberleşme Bakanlığı, Kamu Ekonomi Bakanlığı, Haberleşme Mühendisleri ve Teknisyenleri Birliği ile ortak çalışır. De miryolları, şehir haberleşmesi ve elektrikle ulaşım konuların daki teknik gelişmelerle ve uygulamalarla ilgilenen SEP ü yelçrini bir araya getirir.

KÖY ELEKTRİKLENDİRİLMESİ BÖLÜ Mt): Köy elektriklendirilmesi, elektrik enerjisinin kırsal alanlarda kullanımının geliş tirilmesi, alçak ve orta geri lim şebekeleri sorunları ile yakından ilgilenen SEP üyele rini bir araya getirir. Tarım Bakanlığı ile ortak çalışır.

GEMİ ELEKTROTEKNİĞİ BÖLÜMÜ: Gemi yapımı ve limanlar merkez büroları ile işbirliği yapar.

ELEKTRONİK BÖLÜMÜ: Elektronik alanında çalışanları ve bu ko nuyla ilgilenenleri biraraya getirir. "UNİTRA" Elektronik Sanayi Kurulu ile ortak çalı şır.

HABERLEŞME BÖLÜMÜ: Haberleşme işiyle uğraşan, haberleşme mal zemelerinin projesi, üretimi ve işletmesinde çalışan haber leşme mühendisleri ve teknis yenlerini biraraya getirir, ö zellikle Polonya haberleşme şebekesinin gelişmesi ve otoma tikleştirilmesinin programla masında çalışır. Haberleşme Bakanlığı, Tele Elektrik Sana yii ve Haberleşme Konutları Kurulu ile ortak çalışır.

YAYIN VE TELEVİZYON BÖLÜMÜ: Radyo ve televizyon üretimin de ve araştırmasında çalışan ları biraraya getirir. Radyo» televizyon, deniz haberleşme si ve uzay araçları haberleş mesi ile ilgili çalışmalar ya par. Haberleşme Mühendisliği, Makina Sanayii Mühendisliği, Radyo ve Televizyon Komitesi ve UNİTRA Elektronik Kurulu, Radyo ve Televizyon İstasyon ları Kurulu ile ortak çalışır.

OTOMATİK KONTROL VE ÖLÇME BÖ LÜMÜ: Otomatik kontrol konu sunda araştırma yapan, proje ve üretimde çalışan, malzeme lerin işletmesinde çalışan elektrisyenleri biraraya geti rir. Sanayi otomasyonu, ölçme aletleri, nükleer elektronik konularında çalışır. Makina Sanayi Bakanlığı, Kalite ve ölçme Merkez Komitesi ile or tak çalışır.

SEP'in önemli çalışmalarını yü rüten başka dört bilimsel ko mite daha vardır. Bunların üçü aynı zamanda Polonya'yı ulus lararası örgütlerde temsil e der. Bunlar: Polonya Elektro terraik Komitesi, Polonya Aydın latma Komitesi, Polonya Aydın latma Korunması' Komitesi ve Polonya Elektroteknik malzeme ler Komitesi.

SEP'in eğitim politikasını yü rüten ve Birliğin çalışmaların da oldukça ağırlığı olan diğer bir komisyon, ELEKTROTEKNİK EĞİTİM MERKEZ KOMİSYONU'dur. Komisyonun görevleri şunlar dır: Eğitim kursları, dersler, sergiler düzenlemek. Bunları her seviyede ilgilinin izleye ceği düzeyde vermek. Kendi kendine eğitimi teşvik etmek. SEP ilk kuruluş yıllarından beri teknik dil çalışmalarına son derece fazla önem vermiş tir. Bu alandaki çalışmaları yürütmek üzere ELEKTRİK TERİM LERİ MERKEZ KOMİSYONU oluştu rulmuş ve bu komisyonun çalış maları Polonya elektrik terim lerini ve sözcüklerini etkile miştir. Uluslararası Elektro teknik Sözlüğünün Polonya bas kısı yapılmıştır. Haberleşme konusunda oniki ciltlik bir sözlük hazırlanmıştır.

Çalışma hayatı ve insan sağlı ğı ile de yakından ilgilenen SEP, TEKNİK İŞ GÜVENLİĞİ MER KEZ KOMİSYONU'nu oluşturmuştur.

Bu komisyon elektrik malzeme lerinin çalıştırılmasında iş güvenliği konusu ile ilgili olarak çalışma yapar. Son yıl larda bu komisyon, elektrik a letlerinin emniyetli kullanı mı ve elektrik akımına çarpı lanların hayatlarının kurta rılması konularında halka a çık kurslar düzenledi. Bu ko nuda yayın yapan Polonya rad yosu ile yakın ilişki kurdu. Ayrıca elektrik aletlerinin kullanımında can güvenliğinin önemini ve dikkat edilmesi ge reken noktaları açıklayan bir afişleme kampanyası düzenledi. Elektrik akımına çarpılanların hayatlarının kurtarılmasında doktorlarla ve ilgili diğer uzmanlarla ortak çalışmalar yürütüldü. Ayrıca uygulanan yöntemlerin etkinliklerinin geliştirilmesine halen uğra şılmaktadır.

ÖĞRENCİ VE GENÇLİK KOMİSYONU: Bu komisyonun amacı gençliği SEP bünyesi içinde örgütlemek tir. Komisyon gençliğin yakın dan ilgilendiği konularda ça lışmalar yapmaktadır. Yeni mezun öğrenciler ve son sınıf öğrencileri arasında "en iyi yazılmış tez" yarışmaları dü zenlemektedir. Mezunların ça lışmalarını anlattıkları bilim sel toplantılar düzenlemekte dir.

SEP KALİTE DENEYLERİ BÜROSU: SEP devletten aldığı yetki ile elektrik sanayi ürünlerinin ka litelerinin kontrolü ve değer lendirilmesini yapar. Kaliteli ürünleri olan üreticilere ka lite belgesi verir. Kalite De neyleri Bürosunun Varşova, Gli viç ve Lublin'de üç büyük deney laboratuvarı vardır. Bunların tümü Birliğe aittir. Laboratu varlar üniversite veya teknik yüksek okul mezunu teknik kad rolar taVafından yönetilmekte dir. Bu büronun, Polonya'nın sanayi ürünlerinin kalitesini geliştirme politikasında olduk ça önemli ve etkin bir yeri vardır. 1971'de 2100 tane ka lite kontrol deneyi yapılmış tır. Aralık 1971 itibariyle, Polonyalı 78 üreticinin 6348 elektrik malzemesi için 867 ka lite belgesi aldığı saptanmış tır. Çalışmalarda göz önünde tutulan en önemli nokta, Po lonya'da üretilen malların ka litelerinin artırılmasıdır. Kalite Deney Bürosu, Polonya'

dan ihraç edilecek ve Polonya' ya ithal edilecek elektriğe ait tüm ürünlerin ve malzeme lerin deneylerini yapmaktadır.

Kalite Deney Bürosunun ayrıca bir Bilimsel Bölümü vardır. Bu bölümde daha kaliteli ürün elde etmek için söz konusu ola bilecek yeni araştırmalar ya pılmakta, sanayi sektörüne bu konuda öneriler götürülmekte dir. Ayrıca, uluslararası stan dartlar (CEE, IEC gibi) tercüme edilmekte, ve Polonya'da geliş tirilen standartlar uluslarara sı örgütlere önerilmektedir.

UZMANLAR ODASI (Chamber of Experts): SEP, 700 uzmandan o luşan ve aralarında Polonya Bilimler Akademisi üyelerinin de bulunduğu bir oda kurmuş tur. Bu oda onyedi uzmanlık şubesine ayrılmıştır. Ancak burada kullanılan ODA kavramı, bizim kullandığımızdan fark lıdır. Bizim kullandığımız ODA kavramının Polonya'daki örgütsel karşılığı, Polonya Elektrik Mühendisleri Birliği (SEP) olmaktadır. SEP'in bün yesinde, sadece uzmanlardan oluşturulan odanın, daha çok teknik danışmanlık gibi bir işlevi'vardır, örneğin, Uzman lar Odası 16 bölgeye göre grup landırılmıştır. Ve bu gruplar daha çok üretim içinde olmayan kurumlarla (askeri kurumlar, hastahaneler, okullar, müzeler, proje büroları gibi) temel sa nayi işletmelerinde danışman lık hizmeti görmektedir.

Bütün bu çalışma gruplarının dışında, dar alanları kapsayan konularda da çalışma grupları ve komisyonlar oluşturulmuş tur. Polonya'daki elektrik ve elektronik sanayiindeki geliş melere paralel olarak bu çalış ma gruplarının artması beklen mektedir.

YAYINLAR

Birliğin, gerek üyeleri ile gerekse Polonya halkı ile i lişkisini büyük ölçüde kuran geniş bir yayın politikası vardır. Yayın işlerini yürü ten özel bir Elektrik Sürekli Yayınlar Konseyi vardır. Bu konseyin denetiminde "Enerji", "Yakıt ve Enerji Ekonomisi", "Elektronik", "Elektroteknik Haberler" ve "Haberleşme" adlı dergiler yayınlanmaktadır.

Süreli yayınların dışında, SEP' in yaptığı en önemli çalışma lardan biri, Polonya Elektrik Mühendisliği Tarihidir. Deği şik alanlardan katılan 200 uz manın on yılda hazırladığı ki tap, beş cilt olarak yayınlan mıştır ve Polonya yayın tari hinde bu düzeydeki ilk çalış madır.

POLONYA'DAKİ ÖTEKÎ TEKNİK ELEMAN ÖRGÜTLERİYLE İLİŞKİLER

Polonya'daki tüm teknik ele man örgütleri gibi SEP de Yük sek Teknik Örgüte üyedir. Bu örgüt, Polonya1daki teknik alanların örgütlenmelerini bünyesinde toplayan bir örgüt tür. Polonya'nın hemen her i linde şubesi bulunmaktadır.

SEP, diğer örgütler ve Yüksek Teknik örgüt arasındaki iliş kiler oldukça ileri bir düze ye ulaşmış, sistemli bir iliş kiler bütünü oluşturulmuştur, örneğin, başta Varşova'da ol mak üzere SEP ve Yüksek Tek nik örgüt çoğu yerde aynı bi nada bulunmaktadır. Bütün teknik eleman örgütleri böy lelikle bir çatı altında top lanmış ve mekan birliğini sağlamıştır. Aynı çatı altın da toplanmanın sağladığı bir dizi avantajdan tüm teknik elemanlar yararlanmaktadır. Hatta, tüm şehir halkı yarar lanmaktadır, örneğin tüm hal ka açık bir kitap satış yeri vardır. Sürekli çalışan bir lokantası vardır. Öncelikle teknik elemanların yararlan dığı bir dinlenme ve eğlence salonu vardır. Bütün bu tek nik ve sosyal çalışmaların yürütüldüğü bu binalar, her il de birer merkez halini almakta dır.

Bir başka ilginç ve önemli ko nu da ortak otobüs sorunudur. Polonya'nın bazı illerinde, özellikle ağır sanayinin bu lunduğu ve mali olanakların da ha iyi olduğu yerlerde, bütün örgütlerin adına Yüksek Teknik Örgütün sahip olduğu otobüsler bulunmaktadır. Teknik eleman örgütleri, teknik gezilerini ve benzeri çalışmalarını bu otobüslerle yapmaktadır.

Sonuç olarak, teknik eleman örgütleri arasında ortak çalış manın ve eşgüdümün sağlandığı

Polonya'da, birlikteliğin ge tirdiği bir dizi yeni olanak ortaya çıkmıştır.

POLONYA DIŞINDAKİ ÖRGÜTLERLE İLİŞKİLER

SEP, gerek ten. tek diğer ülke lerin teknik eleman örgütleri ile, gerekse uluslararası ör gütlerle canlı ilişkiler kur muştur. Bugün tüm sosyalist ül kelerle, Fransa, İngiltere, İtalya ve İskandinav ülkeleri ile karşılıklı ilişkiler kurul muştur. Bu ilişkilerde göz ö nünde tutulan temel hedef:

. Dünyadaki bütün firmaların, bilimsel ve teknik kurumla rın Polonya'da konferanslar vermesini sağlamak*,

. Diğer ülkelerdeki örgüt üye lerinin Polonya'daki konfe ranslara ve Polonyalı üyele rin diğer ülkelerdeki konfe ranslara katılmalarını sağ lamak i

. Film gösterileri, sergiler düzenlemek,

. SEP üyelerine diğer ülkeler de düzenlenen eğitim prog ramlarına katılma olanağı ya ratmak. Tek tek kişiler veya gruplar için teknik geziler düzenlemek. Diğer ülkelerden gruplara veya kişilere Polon ya'da teknik gezi ve eğitim olanağı sağlamak.

Bu amaçlar doğrultusunda geliş tirilen ilişkiler SEP'e, hem bilimsel ve teknolojik alanda ki gelişmeleri izleme, hem ken di ülkesini tanıtma ve hem de çeşitli maddi olanaklar yarat ma konusunda büyük ölçüde yar dım etmektedir.

SEP, elli yıllık geçmişi ve bugünkü çalışma alanı ile Av rupa'nın en güçlü teknik ele man örgütlerinden biridir. Her dönemde kendine düşen görevi yapmış, ikinci dünya savaşı öncesi faşizme karşı etkin ve tutarlı bir mücadele yürütmüş ve bu arada meslek örgütü ol duğunu bir gün bile gözden u zak tutmamış, bugün de Polon ya'nın üretiminde, toplumsal hayatında oldukça önemli yeri olan bir örgüttür. SEP bugün, Polonya'nın sanayiinde, enerji politikasında yeni gelişmeler için çalışmaktadır. Polonya'nın gelişen ekonomisi ile de daha güçlü bir meslek örgütü olaca ğı açıktır.