ELEKTRİK MÜHENDİSLİĞİ 2. ULUSAL KONGRESİ'NİN ARDINDAN

Prof. Dr. Canan TOKER Y ürütme Kurulu Başkanı

Elektrik Mühendisliği 2. Ulusal Kongresi 23 25 Eylül 1987 tarihleri arasında Ankara'da Orta Doğu Tek nik Üniversitesi, Elektrik ve Elektronik Mühendisliği Bölümü'nde yapıldı. Kongre, Elektrik Mühendisliği O dası, Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumu ve Orta Doğu Teknik Üniversitesi tarafından desteklendi.

Kongreye Haberleşme (35), Elektronik ve Enstrü mentasyon (26), Elektromanyetik Alanlar, Mikrodalga Tekniği, Antenler (46), Biyomedikal Mühendislik (21), Bilgisayar ve Uygulamaları (35), Kontrol ve Kumanda Sistemleri (20),[Devreler ve Sistemler (13), Enerji Üretimi, iletimi ve Dağıtımı (42), Elektrik Makinaları ve Güç Elektroniği (29), Elektromekanik (4), Alternatif Enerji Kaynakları (7), Elektrik Mühendisliği Eğitimi (6) ve Aydınlatma (2) konularında olmak üzere toplam 288 bildiri gönderilmiş, Teknik Kurul bunlardan 266'sını kongrede sunulmak üzere kabul etmiştir. Bu husus Tek nik Kurul'un bilhassa genç araştırmacıların kongreye gelerek hem kendi çalışmalarını tanıtmak hem de diğer araştırmacıları ve yapıtlarını yakından izlemelerini sağ lamak amacıyla teşvik edici bir tutum içerisinde olduk ları izlenimi vermektedir.

Kongre 23 Eylül Çarşamba sabahı saat 9.30'da ODTÜ Mimarlık Anfisi'nde yapılan bir törenle açıl mış'ır. Törende sırasıyla Yürütme Kurulu Başkanı, EMO Başkanı Teoman Alptürk, ODTÜ Mühendislik Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Altay Birand ve ODTÜ Rektörü Prof. Dr. Ömer Saatçioğlu konuşmuşlardır. Da ha sonra ASELSAN Genel Müdürü M. Hacim Kamoy "Türkiye Savunma Elektroniği Sanayiine ASELSAN'ın Katkısı" adlı çağrılı bildirisini sunmuştur.

Aynı gün saat 11.30'da ODTÜ Elektrik ve Elektro niği Mühendisliği Bölümü Yüksek Gerilim Laboratu varı'nda "Elektrik, Elektromekanik, Elektronik ve Bilgi sayar" (ELEKTROBlL) Sergisi ODTÜ Rektörü Prof.

Dr. Ömer Saatçioğlu tarafından açılmıştır. Araştırma Merkezlerinin ve endüstri kuruluşlarının bu seneki kongreye daha ağırlıklı bir şekilde katıldıkları gözleniyordu. Altı paralel oturum halinde yürütülen kongrede katılımcılar çalışmalarını sunmak ve karşılıklı tartışmak imkanını buldular. Gerek seçkin bilim adam larımız ve gerekse genç araştırmacılar, hızla ilerleyen Elektrik Mühendisliği'ne bilim ve teknoloji alanlarında yapmış oldukları katkılarla ülkemizdeki araştırma potan siyelini ve erişilmiş olan teknolojik seviyeyi ortaya koydular.

Bildiriler, "bildiri kitabı"na konular itibarıyla ve su nuluş sırasına göre yerleştirilmişlerdir. Her bildiri için en fazla dört sayfa ayrılan bildiri kitabı iki cilt halinde 830 sayfadan oluşmaktadır. Sunulan bildirilerin çoğunda gözlenen ortak özellik sayısal teknolojinin ve mikro işlemcilerin araştırma ve geliştirme konulan içerisinde yoğun bir şekilde yer almış olmasıydı. Yine bildirilerin çoğu, uluslararası sempozyumlarda rahatlıkla sunulabile cek üstün seviyeli katkıları içermekteydi. Ülkemizin ge rek elektronik harp ve gerekse radar konularında kul lanılan eleman, cihaz ve sistemlerinin önemli bir kısmının imal edilebileceği ileri teknoloji aşamasına geldiğini memnuniyetle izledik. Bilgi bankalarına, çe şitli haberleşme ve kitle haberleşme sistemlerine ortak ve standart bir şekilde hemen hemen her evden veya mer kezden erişimi sağlayacak "Tümleşik Hizmetler Sayısal Şebekesi"ne koordineli bir çalışma sonucu birkaç yıl so nunda da tamamen geçilebileceği anlaşılmaktadır.

Elektromanyetik alanlar ve antenler konusunda kon grede sunulan tebliğler, analitik ve sayısal orijinal yön temlerden bahsetmektedir. Yüksek frekanslardaki saçı nım ve kırınım prensipleri kullanılarak bazı kanonik problemlerin çözümü, araştırmacılara değişik anten ve propagasyon uygulamalarında kullanılabilecek formüller

kazandırmıştır. Reflektör tipi antenler için geliştirilen sayısal yöntemler ve bilgisayar programları, bu tip an tenlerin tasarımında bilgisayar kullanımını kolay laştırmıştır.

Telekomünikasyon bildirilerinin çoğunluğunun, dünyadaki gelişmelere paralel olarak, sayısal iletişim konuları üzerinde olduğu görülmektedir. Daha önce sözünü ettiğimiz "Tümleşik Hizmetler Sayısal Şebe k e c e ilave olarak sayısal radyo linkler, çoklayıcılar gibi şebeke yönüyle; eşzamanlayıcılar, uyarlamalı dengeleyi ciler, darbe şekillendirici süzgeçler gibi uç birim tasarımı yönüyle ve sayısal süzgeç, uyarlamalı süzgeçler, görüntü işleme gibi işaret işleme yönüyle telekomünikasyon bil dirileri geniş bir spektrum oluşturmaktadırlar. Bu arada içine yerleştirilen bir mikroişlemci vasıtasıyla çeşitli fonksiyonları denetlenebilen ve dışarıdan müdahaleyi en aza indiren bir telsiz uluslararası düzeyde bir yenilik ola rak değerlendirilmektedir.

Yüzey akustik dalgaların yeni bir yöntemle odaklan ması ve yüzey çatlaklarının daha etkin bir şekilde tesbit edilmesi önemli katkılardan bir başkasını oluştur maktadır.

Biyomedikal mühendislik konusunda Yüksek ihtisas Hastanesi'nde yapılan çalışmalar, biyolojik ortamın mo dellenmesi ve şahsi bir bilgisayarın içine eklenecek bir kart yardımıyla elektrokardiyograf olarak kullanılmasını mümkün kılan ve dolayısıyla ekonomik bir EKG ci hazının elde edilmesine yönelik araştırmaları kapsamak tadır.

Bilgisayar yazılımı, uygulamaları ve mikrobilgisa yar uygulamaları dallarında verilen tebliğlerde, bu konu lara hemen hemen her kesimde ilginin çok olduğu ve çalışmaların belirli bir bilimsel yaklaşım ve disiplin içerisinde yürütülmüş olduğu gözlenmektedir. Bilhassa tüm tasarımı Türk mühendisleri tarafından gerçekleş tirilen bir "eğitim bilgisayarı" da hayli ilgi çekici bulun muştur.

"Enerji Üretimi, İletimi ve Dağıtımı" konusunda su nulan bildirilerden bir kısmı bilgisayar yardımıyla sis tem analizi tekniklerine yöneliktir. Bunlar dışındaki ko nularda sunulan bildirilerde ise daha çok, elektrik enerji sistemleri ve sistem elemanlarının işletilmesi ve tasa rımlanmasında karşılaşılan çeşitli sorunlar ve çözümleri tartışılmıştır. Bilgisayar yardımıyla sistem analizi konu larında sunulan bildiriler kısa ve uzun dönem yük tah minleri, enerji planlaması, politikası ve modellenmesi, devre çözümleme ve bilgisayarla çizim teknikleri ve op timizasyon konularında yoğunlaşmıştır.

Araştırma ve geliştirme faaliyetlerinde mikro işlemcilere yoğun bir şekilde yer verilmesi hususu "Elektrik Makinaları ve Güç Elektroniği" bilim dalında da aynen gözlenmektedir. Doğru akım motorlarının mik roişlemcilerle denetim yöntemleri, asenkron motorlarda hız kontrolü, evirgeçlerde harmonik distorsiyonu azaltıcı

yöntemler, asenkron makinaların minimum durum mo dellenmesi ve generatör olarak davranışının incelenmesi ve anahtarlı relüktans motorlarının performans analizi için önerilen yeni yöntemler bu alanda sunulan ilginç çalışmalar arasında yer almaktadır. 23 28 Eylül tarihleri arasında halka da açık tutulan ve 40'tan fazla firmanın katıldığı "Elektrik, Elektromekanik, Elektronik ve Bilgi sayar" sergisi gerek sergi için kullanılan son derece mo dern malzemeler vegodcss sergilenen cihazların hızla ge lişen teknolojiyi tanıtması bakımından etkileyici ve do layısıyla başarılı olmuştur. Sergi süresince çeşitli firma lar tarafından verilen kokteyller olaya ayrıca renk katmıştır. Enerji iletim ve dağıtım cihazları, trafolar, kesiciler, güneş enerjisini elektrik enerjisine çeviren sis temler, biyomedikal cihazlar, kitle haberleşme cihazları, sayısal telefon santrallan, askeri ve sivil haberleşme sis temleri, uydu antenleri ve yerli bir eğitim bilgisayarı sergide tanıtılan cihazlar arasındadır. Ülkemizdeki en son teknolojik gelişmeleri yansıtan bu serginin ve tanıttığı cihazların, kongreye katılan bilim adamlanmızca ince lenmesine olanak sağlaması bakımından, bilim ve uygu lama arasındaki bağın güçlenmesine yardımcı olmuştur.

Kongrenin ilk günü akşamı ASELSAN tarafından tüm katılımcıların davetli olduğu bir kokteyl veril miştir. Kokteyle ODTÜ Rektörü, PTT, TRT Genel Müdürleri ve seçkin bir davetli grubu katılmıştır. İkinci akşam da üniversite kafeterya binasında bir yemek dü zenlenmiştir.

Kongrenin son günü öğleden sonra Elektrik Mühendisliği Ulusal Kongrelerinin yapılmasında ortaya çıkan çeşitli hususların ele alındığı bir panel yapıl mıştır. Prof. Dr. Hakkı Oranç başkanlığında yapılan pa nele Prof. Dr. Ergür Tütüncüoğlu, Teoman Alptürk, Yrd. Doç. Dr. Levent Onural, Doç. Dr. Hamit Serbest ve Doç. Dr Hayrettin Köymen konuşmacı olarak katıl mışlardır. Kongreye gösterilen ilginin fazla olması nede niyle, bu tür kongrelerin her yıl yapılması, uluslararası bir nitelik kazandırılması, kongrelerde anket yapılması, bildirilerin seçiminde daha titiz davranılması, her bir bil dirinin sunulması ve tartışılması için daha fazla zaman ayrılması, bildirileri kabul edildiği halde sunmaya gel meyenlerin bildirilerinin bildiri kitabına alınmaması, kongrenin basın araçları ile halka daha etkin bir şekilde tanıtılması, kongrenin üç gün yerine bir hafta sürmesi, sosyal etkinliklerin artırılması gibi konularda gerek ko nuşmacılar ve gerekse dinleyiciler görüşlerini dile getir mişlerdir. Ortaya atılan fikirlerden bazılarının bu tür kongrelerin önceden saptanmış olan amaç ve ilkeleriyle bağdaşmadığını, bazı önerilerin ise uygulamada zorluk larla karşılaşacağı da yine çeşitli konuşmacılar tarafından ayrıca belirtilmiştir. Panelde herhangi bir görüş etrafında somut bir tavsiye kararı alınmamakla birlikte, öne sürülen görüşlerin bundan sonra düzenlenecek kongreler için ışık tutucu mahiyette olduğu belirlenmiştir.