GELİŞMEKTE OLAN ÜNİVERSİTELER AÇISINDAN TÜRKİYE'DE ELEKTRİK VE ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ EĞİTİMİ

Doç. Dr. A. Hamft SERBEST*

Sayın Başkan, Sayın Konuklar,

Konuşmama başlamadan fince, Ortadoğu Teknik Üniversitesi Elektrik Elektronik Mühendisliği Bölümü elemanlarını kutlamak istiyorum. 30 yıl gibi kısa bir sürede gösterdfcleri bu gelişmeyi tüm güçlüklere rağmen önümüzdeki yıllarda da sürdüreceklerine inanıyorum.

Türkiye'deki en genç Elektrik Elektronik Mühendisliği bölümlerinden birini temsilen karşınıza, gelmiş bulunu yorum. Nisan 1987de bölümümüz kurulduğunda ihtiyaç larımızın ne olduğunu ve bunların karşılanması için neler yapılabileceğini belirtmek istedik. Önce. bu disiplinin Türkiye'deki durumu hakkında bilgi edinmemiz gere kiyordu. Konuşmamda sunacağım bilgiler bu amaçla yapılan araştırmalar sonucunda elde edHmiştir.

' Türkiye'de 22 tane Elektrik ve Elektrom* Mühendisliği Bölümü bulunmaktadır; bunların şehirlerimize göre dağılımı Tablo f d e gösterilmiştir. Bunlara ek olarak 6 tane de Bilgisayar Mühendisti Bölümü vardır (Tablo 2). Bilgisayar eğitimi de Elektrik ve Elektronik Mühendisliği ile aynı disiplin içinde kabul edilecek olursa 15 tanesi Ankara ve İstanbul'da, 13 tanesi de değişik taşra, şehirlerinde olmak üzere bu konuda faaliyet gösteren toplam 28 eğitim kurumu var demektir.

Şimdi şuJkl soruyu cevaplandırmaya çalışalım:

Türkiye'nin bu kadar eğitim kurumuna ihtiyacı var mıdır?

Söz konusu kurumlar amaca uygun faaliyet göstere

biKyorlar mıdır?

'.

Son 15 20 yıl içinde elektrik ve elektron* teknolojile rinde çok önemli ve hızlı gelişmeler olmuştur. Dünyadaki bu gelişmelere paralel olarak, aynı düzeyde olmasa bile. benzer teknotojk ilerlemeler yurdumuzda da olmaktadır. Ayrıca, haberleşme sektörüne önem verilmesi, bilgi sayar kulanımının teşvik edilmesi ve renkli televizyon yayınına geçilmesi gibi nedenlerle elektronik teknolojisi Türkiye'de de önemli hale gelmiştir. Bunların yanı sıra, Devlet Planlama Teşkilatı'mn kalkınma planlarındaki hedefleri de göz önüne alındığında ik sorunun cevabını •Evet" olarak vermek mümkün olabilir.

O Çukura» OniveniMİ I

ıMOh.BMOm Başkam

Ancak, ülkenin ihtiyaçlarına uygun frisan gücü yetiştirmesi gereken üniversitelerimizin hepsinin bunu başarabildiğini söylemenin pek kolay olmadığı kanı sındayım. Bilindiği gibi, özel kurumların iş ilanlarında genellikle ODTÜ, İTÜ ve Boğaziçi Üniversitelerinin mezunları aranmaktadır. Bu üniversitelerin mezunlarının tercth «dilme nedenlerini açıklayabilmek için Türkiye'deki tüm Elektrik ve Elektronik Mühendisliği bölümlerinin tabte 1 Türkiye'deki Elektrik ve Elektron* Müh disliği BölOmterinin

Şehirlerimize Göm Pa&hmı. (ÖSY M katalogundan alınmıştır; ancak, henüz öğrencisi olmadıflı için Çukurova Üniversitesi Elektrik Elektronik Mühendisliği BdUmO'nun bu katalogda adı bulunmamaktadır.)

1 İTÜ Etekti*

2 İTO Elektronik ve Haberleşme

3 rrO Bilgisayar ve Haberleşme

4 Boğaziçi Oniv. Elefctrik Elektronk

, istanbul

5 Y ıldız Üniversitesi Elektrik

istanbul

6 Y ıldız Oniv. Elektronik ve Haberleşme

7 ODTO Etektrk Elektron*

8 Hacettepe OnJv. Elektrik Elektronik

9 Bikent Oniv. Elektrik Etektrenfc

10 Gazi Üniv. Elektrik Elektronik

, Ankara

11 KTÜ Elektrik Elektron*

Trabzon

12 Dokuz Eylül Oniv. EleMrik Elektronik

izmir

13 Gaziantep Oniv. Elektrik Elektroh*

Gaziantep

14 Uludafl Oniv. EtektronJk

Bursa

15 Anadolu Oniv. Elektrik Etotoronk

Eskişehir

16 Erciyes Oniv. Elektronik

Kayseri

17 F ı r t Ûniv. Elektrik Elektronik

Elazığ

18 Y ıldız Oniv. Kocaeli Elektrik

İzmit

19 Y ıldız Oniv. Kocaeli Elektronik ve Haberleşme İzmit

20 İTO Sakarya Elektrik Elektronik

Adapazarı

21 Selçuk Ûniv. Elektrk Elektron*

Konya

22 Çukurova Oniv. Elektrik Elektronik

Adana

ELEKTRİK MÜHENDİSLİĞİ 368/309

Tablo II Türkiye'deki Bilgisayar Mühendisliği Bölümleri.

(ÖSY M katalogundan alınmıştır.)

1 Boğaziçi Oniv. Bilgisayar

2 Y ıldız Üniv. Bilgisayar Bilimleri

BifcemÛnrv. Bilgisayar ve Enformatk

4 ODTÜ Bilgisayar

5 Hacettepe Oniv. Bilgisayar Bilimleri

6 Ege Oniv. Bilgisayar Bitimleri

İstanbul İstanbul Ankara Ankara Ankara İzmir

Öğretim üyesi sayısına bakmak yararlı olacaktır (Tabto III). Bu sayılar, ilgili bölümlerden alınan öğretim üyesi listelerinden 'çıkarılmıştır. (Bilgisayar Mühendisliği Bölümleri bu İncelemenin dışında tutulmuştur.) Tablodan da görüldüğü gibi, 22 bölümde 62 Profesör, 87 Doçent 37 Y ardımcı Doçent olmak Özere toplam 186 öğretim üyesi vardır. ODTÜ, İTÛ ve Boğaziçi Üniversitelerinin Türkiye toplamındaki payları durumu daha çarpıcı bir şekilde ortaya koymaktadır, öğretim üyelerinin % 29,6'sı

de, % 21,5*1 ODTÛ'de ve % 8,11 Boğaziçi Ünh/er

sitesi'nde olmak üzere toplam % 59,42'si bu üç üniversitede görev yapmaktadır.

Ancak, diğerlerinden daha fazla sayıda öğretim üyesine sahip olduğu için, adı geçen üniversitelerin eleman açığı olmadığını söylemenin doğru olmayacağını da belirtmek isterim. Üniversitelerin eğitim açısından durumları Tabto IV'de gösterilmiştir. Gelişmiş ülkelerde bir öğretin; üyesine düşen öğrenci sayısı 12 15 civarında iken Türkiye'de bu oran Boğaziçi Üniversitesi dışındaki üni versitelerde çok yüksektir, öğretim üyelerinin tamamını mevcut bölümlere eşit olarak dağıtabilsek bile, bu du rumda, her bölüme yaklaşık 8 öğretim üyesi düşecek ve öğrenci sayısı/öğretim üyesi oranı da Türkiye genelinde 50 civarında olacaktır. Bu rakamlar Türkiye'de yeterli sayıda yetişmiş eleman bulunmadığını, dolayısıyla sorunun gerçekte eleman dağılımındaki dengesizlfcten kaynaklanmadığını göstermektedir.

Kaliteli bir eğitim yaptırabilmek için öncelikle öğretim üyesi sayısının belirli bir seviyeye ulaşması gerektiğine göre, taşra üniversiteleri bu açığı nasıl yapacaklardır?

Bu konuda Üniversltelerimlzjn yararlanabileceği kaynak lara kısaca değinmek istiyorum:

Tablo III

TuridyeVtoki EMctrik Elektronik Mühendisliği Bölümlerinin

öğretim Üyesi sayısı veöğrenoi kontenjanları,

(öğrenci kontenjanları ÖSY M katalogundan alınmıştır.

Y ıldız Üniversitesi Elektrik Bölümü'nün gündüz kısmına 1 70

gece kısmına 85 öğrenci alınmaktadır.)

>

Sıra No. BöUmunAdı

1 ODTÖ, Elektrik Elektronik 2 İTÜ, Elektronik ve Hab. 3 İTO, Elektrik 4 İ TÜ, Bilgisayar ve Kont, 5 Boğaziçi. Elekt. Elektronik 6 Y ıldız, Elektrik 7 ' KTÜ, Elektrik Elektronik 8 Hacettepe.Elektrik Elektronik 9 Bilkent, Elektrjk Elektron* ia Y ıMız, Elektron* ve Hab.

11 Dokuz Eylül. Elek. Elektronrk 12 Gazi, Elektrik Elektronik 13 Gaziantep, Elektrik Elektronik 14 Uludağ. Elektronik 15 Anadolu. Elektrik Etektronk 16 Erciyes, Elektronik 17 Fırat, Elektrik Elektronik 18 , Y ıldız. Kocaeli, Elektrik 19 Y ıldız, Kocaeli. Elek. ve Hab. 20 İTÜ Sakarya, Elek. Elektronik 21 Selçuk, Elek. Elektromik 22 Çukurova, Elek. Elektronik

Öğr. Kon.

185 168 168 58 52 170+85 89 63 50 80 52 52 84 63 62 82 52 80 80 52 52

Prof

Doç

* Y . Doç.

1987 1989 1987 1989 1987 1989 1987 1989

.4

••

' 2 ••

2 ''•' 2

8 6 . 34 40

7 "'•• • 3 .

17 16

16 13

13 15

.3 1

10 10

3 ;3 2 .. 3

. 7 11

.,' t

••••:• i ••

''"..' 4 ' 4

3V •

4." 6

'1

174 186

ELBKTRÎK MÜHENDİSLİĞİ 368/369

Tablo IV Y urdumuzda «laktrik alektronk mühendisliği eğitimi yaptıran Üniversitelerde Öğretim Oyasi başına dOşen öğrenci mktarlan. (Toplanı öğrenci sayısı hesaplanırken % 20 oranında başarısızlık olduğu varsayılarak öğrenci kontenjanlarının baş katı alınmıştır.)

Sıra No

1 2 3 4 S 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17

Öğrenci Sayısı

Öğretim Oyesl

Boğaziçi

BUkent

OOflO

HsutttpG

no

Dokuz Eylül

Karadeniz Taknk

Gazi

' Gaziantep

Y *to

Anadolu

Uludağ

cfcıy#9

410,

İTÛSakaryaMûh.

ato

Fmt

Selçuk

.1

Y MaOnkr.KocMİ

800 ,

TOPLAM 9395

öğrenci/ öğr. Say.

17.33 22.73 23.13 35,00 35.82 43.33 49,44 65.00 70.00 98,53 103,33 157,50 205,1)0 260.00 260.00 260.00 266.00 50.78

—1 4/1 6 sayılı yasa uyarınca üniversite mezunları Eğitim Bakandı tarafından lisansüstü öğretim için resmi burslu olarak yurt dışına gönderilmekte ve bu kişilerin mecburi hizmeti yurda dönüşlerinde Y ükseköğretim KuruluY ıa devredilmektedir. Milli Eğitim Bakanlığı'ndan aknan bifeHere göre, 1987 yılında, 54 tanesi Amerika'da ve 6 tanesi ingiltere'de olmak üzere elektrik, elektronik ve bilgisayar konusunda yurt dışında öğrenim görmekte olan sadeoe 60 adet bursiyer olduğu tespit edilmiştir.

— 260 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile üniversi telerde gdrev yapmakta olan araştırma görevlilerine yurt dışında burslu olarak yüksek lisans ve doktora öğrenimi yapabilme imkânı sağlanmıştır. Bundan yararlanarak bir takım taşra üniversitelerinin çok sayıda araştırma görevlisini yurt dışına gönderdiği bilinmektedir; ancak, elektrik dektronik konusunda bu şekilde görevlendi rilmiş elemanların sayısı hakkında kesin bir bilgi edinile memiştir.

Tablo V Y urt dışımla özel statüde öğretin görmekte olan

Türk vatandaşlarının Ökelerine göre dağılımı

OfceAdı

Lisans

Amerika Birleş»; Devletleri 42

İngiltere Federal Almanya

'141

Japonya

Fransa

,—

kalya

Avustralya

T O P L A M 188

— 16

2 '3

— Resmi burslu öğrencilerin yanısıra yurt dışında kendi imkânları ile öğrenim görmekte olan vatandaşlarımız da vardır. Konsolosluklarımızdaki Eğitim Ataşelikleri ile yapılan yazışmalar sonucunda yurt dışında 183 lisans, 10 yüksek lisans ve 23 doktora öğrencisi olduğu belir lenmiştir (Tablo V). Görüldüğü gibi gençlerimiz genellikle İngilizce dilde eğitimi tercih etmektedirler; Almanya'da yüksek öğrenim görenlerin de çoğunlukla orada çalış makta olan ailelerin çocukları olduğu tahmin edilmek tedir.

— 2 5 4 7 sayılı Y ükseköğretim Kanunu'nun 3 5 . maddesi üniversitelerin eleman yetiştirmek amacıyla mecburi hizmet karşılığında araştırma görevlisi kadrolarını geçici olarak başka üniversitelere devredebilecekleri hükmü nü getirmiştir. Bu hüküm uyarınca taşraOniversiteleri ne eleman yetiştirilmesi konusunda ODTÜ ve İTO'nun önemli katkıları olabilir. Y ükseköğretim Kanunu yayın landığında bu iki ünjyersitenin ayrı bir statüde tutulması ve bu üniversitelerde lisanşüstO öğrenime ağırlık veril mesi daha yararlı sonuçlar doğurabBrdi. Ancak, yasalar böyle bir görev yüklememlşbHe ötsa Türkiye'de bu disip linin geleceği bakımından O D t O ve İTOnün çok büyük sorumluluk taşıdığı inanandayım.

— Türkiye'deki üniversitelerde de yüksek lisans ve doktora öğrenimi görmekte olan birçok genç vardır. Bu konuda yine ODTÜ ve İ TÜ ön plana çıkmaktadır. İlgili üniversitelerin Fen Bükleri Enstitülerinden abnan blgi lere göre halen İTÜ ve OOTÛ*de 511 yüksek lisans ile 103 doktora öğrencisi kayıtlı bulunmaktadır (Tablo VI). Y üksek Hsanis öğrencilerinin geneMkie doktoraya devam etmediği bilinmektedir; dolayısıyla, sadece doktora Öğrencilerine akademisyeıtfğe adım atmış kişi gözüyle' bakılmalıdır. Ancak, bunlar d a y a doktora çalışmasının değişik kademelerinde elenmekte ya da doktorasını tamamladıktan sonra başka iş koflarına geçmeye zorlan maktadırlar. Doktora öğrencflerinin Dir kısmının elenme sinde bu üniversitelerin kalite arayışı rot oynamaktadır. Diğer konuda be , öğretim Üyesi maaşlarının yetersizliği, kadrosuzluk ve bunların yanısıra büyük şehirlerdeki yaşam zorluğu etkili olmaktadır.

Açıklamaya çalıştığım yurt iç» ve yurt dışı kaynaklar yakın zamanda Türkiye'nin ihtiyacmı karşılamaya yete cek midir bilmiyorum ama. sadece doktora öğrencileri gözönüne alınsa bile şu andaki öğretim üyesi toplulu ğuna yakın bir potansiyelin varolduğu görülmektedir. Bu gençlerin hiç değilse bir kısmı taşra üniversitelerinde

Tablo VI İTÜ ve ODT0 Fen BİHmieri Enstitüsü yüksek lisans ve doktora programına kayıtlı öğrenci sayılan

Ana »İ m Dalı

İTÜ Elektrik Müh.

İTÜEİektrcflkve^aberieşmeMÜh. 122

İTÛ bilgisayar ve Kontrol Müh.

ODTÜ Elektrik ve Elektronik Müh. 224

«M

ELEKTRİK MÜHBNDtSUĞÎ. 368/369

görey almayı isteyecektir. Ancak bu elemanları çeke bilmek için, üniversitelerde belirli bir altyapı oluşturul ması ve bu altyapı planlanırken de bir öğretim üyesinin beklentilerinin düşünülmesi gerekmektedir. Bir öğretim üyesi,

nümüzde yapılan araştırmaların çoğunluğu bilgisayar ağırlıklı olmakta, analitik yöntemlerle çözülen teorik problemler için dahi nümerik sonuçlar blunması isten mektedir. Bunların yanısıra, eğitim öğretim ve araştırma için gerekli olan en önemli unsur laboratuvardır. Her

— Her insan gibi ekonomik yönden rahat yaşamayı uygulamalı bilim dalında olduğu gibi elektrik elektronik

isteyecektir;

mühendisliği konusunda da laboratuvara mutlak surette

— öğretmenliğin yamsıra araştırma da yapabileceği, ihtiyaç vardır.

yani mesleğini icra edebileceği bir ortamda çalışmayı 1988 yılı başında Türkiye'deki Elektrik Elektronik

isteyecektir.

Mühendisliği Bölümlerine anket formu gönderilerek bina,

önce olanın ekonomik yönünü ele alalım: Bifcent üniversitesi dışındaki üniversiteler devlet üni versitesi olduğu için bu kurumlarda çalışanlara öde necek Ücretler hükümet tarafından belirlenmekte dir.öğretjm üyesi maaşlannın yeteri olduğunu söylemek ne yazık ki mümkün değildir. Anoak, kanımca daha önemlisi! araştırma görevlilerine uygulanan ücret poli tikasıdır. 1989 yılı memur maaş katsayıajna göre teknis yen mühendise (kadro 8/1) 447.279. TU araştırma

laboratuvar, öğretim elemanı durumları hakkında bilgi edinilmeye çalışılmıştır. Gelişmekte olan üniversiteler kapsamına giren Karadeniz Teknik, Gaziantep, Gazi, Anadolu, Erciyes, Fırat Üniversitelerine bağlı bölümlerle, Y ıldız Üniversitesi Kocaeli Mühendislik Fakültesine bağlı bölümlerden cevap alınabilmiştir. Tüm bölümler öğretim elemanı azlığı nedeniyle istenilen düzeyde eğitim verile mediğini dile getirmişler; ayrıca, Karadeniz Teknfc Üni versitesi hariç diğer bölümler laboratuvar, bina ve kütüphane yetersizliği sorunları İle karşılaştıklarını belirt

görevlisine (kadro 6/1) 281.327. TL aylık ödenmektedir. mislerdir.

Y ani, özel sektördeki mühendisi bir an düşünmesek bile, herhangi bir devlet kuruluşunda çalışan mühendis araştırma görevlisinden, daha fazla maaş almaktadır. Bu koşullar altında gençlerin öğretim üyeliğine heves etme lerini beklememek gerekir. . • .. •

Çukurova Üniversitesi Elektrfc Elektronlk Mühendisliği bölümü olarak, yeni kurulmuş oftnamız nedeniyle, sorun larımız diğer bölümler» kryasfc haliyle daha fazladır. Y eni açılan bir bölümün eğltim öflretlm faaUyetlerine başlaya bilmesi içki öğretim üyesi ve laboratuvar yönünden belirli

Tablo VII

1.1.1988 tarihinden itbaren geliştirme ödeneğinden yararlanacak üniversiteler ve geliştirme Ödeneği oranlan.

(20 Mart 1988 tarih w 19760 sayılı Resmi Gazete'den alınmıştır.)

bir seviyeye ulaşmış olması gerektiği inancındayrtz. Bu nedenle, bölümümüze 1987/88 ve 1988/89 akademik yıllarında öğrenci alınmamıştır, ftk olarak yüksek lisans programına öğrenci alınması ve en azından temel konu larda, doktoralı elemanlara sahto olduktan sonra lisans düzeyinde öğrenime başlanması, eğitimin de İngilizce

• Erciye» Üniversitesi, Mühendislik . Fakültesi Anabilin? daflan

Ödenek Oranı (%)

yürütülmesi planlanmaktadır. Çukurova Üniversltesi'nde

VAKSA tarafından yaptırılmakta olan IngHIzce Hazırlık

Okulu 2000 öğrenciye hizmet verebilecek kapasitede

olacak ve tahminen 1990/91 yılında faaliyete başlaya

caktır. Ihtiyacjanmızlttrçıland^

,

Fırat Onrversitesi, bütün faküfteterin

de Hazırlık OkuluTm paralel olarak 1992/93 yılında lisans

AnabimdaHarı

öğrenimine başlaması düşünuknektedir.

İTÜ Sakeıya Mühendislik Fakültesi

Bu bilgilerin ışığı attında sonuç olarak şunlan söyleyebi

liriz:

•' ••*•

• KTOBÖtün Fakültelerin AhâbBrrf dallan

1) Elektrik ve Elektronik Mühendisliği konularında

Selçuk Üniversitesi, MühendısUk Mimarlık

Türkiye'de yeterli sayıda yetişmiş eleman yoktur. Şu

FakOtesiAnabilimdaHan

1Ş

andaki öğrenci kontenjanlarına göre gelişmiş ülkeler

Y ıMız Üniversitesi, Kocaeli Müh. Fak.

seviyesinde eğitim yaptırabilmek için öğretim Üyesi sayısının 700 civarında olması ferekmektedir. Diğer bir

Gaziantep Üniversitesi, bütün fakültelerin

deyişle şu andaki öğretim üyesi sayısı yaklaşık olarak

Anabim dalları

3,5 misli artırılmalıdır. Halbuki, teshillerimize göre yurt

içi ve yurt dışı kaynakların tamamı ancak şu andaki

Meslekî bakımdan ise şunlar akla gelmektedir:

öğretim üyesi sayısına eşit"bîr potansiyel yaratabilmek

öğretim üyesinin çalışma yapabilmesi için öncelfcle bir tedir.

odası olması gerekir; bunun içjn ofis, dershane ve labo 2) Öğretim üyesi yetiştirmek amacıyla yurt dışına ratuvar olarak kullanılacak binalara ihtiyaç vardır. eleman göndermek bir çözüm olabiHr. Ancak, yurt dışına

Ayrıca, bir araştırmacı ihtiyaç duyduğu bilgiye en kısa zamanda ve en kolay yoldan ulaşabilmeyi isteyecektir. Y eni bilgiler üretebilmesi ve teknolojideki yenilileri izle yebilmesi için bilimsel kitap ve dergi kullanmak zorun dadır, Bigisayann önemi de göz önüne alınmalıdır; gü

giden gençlerin büyük bir kısmının dönmediğini de unut mamak gerekir, O nedenle, sadece yurt dışında lisansüstü Öğrenime ağırlık verilmemeli, yurt içi eğitim kurumlarından da yararlanılmalıdır. Türkiye üniversitele rine eleman yetiştirmek amacıyla lisansüstü eğitim

BLBCTtllKMÜBENDtSlJÖl

yaptırmak konusunda hizmet verebilecek en uygun kurumlar ODTÜ Elektrik ve Elektronik Mühendisliği Bölümü ile İ TÜ Elektrik Elektronik Fakültesidir. Bu kurumlar ayrı bir statüye alınarak sadece lisansüstü eğitim yaptırmaları veya az sayıda lisans öğrencisi alarak lisansüstü eğitime ağırlık vermeleri sağlanabilir. Y asal olarak böyle bir düzenleme yapılmasa bile, bu disiplinin geleceği bakımından taşıdıkları sorumluluk nedeniyle, İTÜ ve OÖTÜ'nün kendi içlerinde benzer bir yapılaşmaya gitmeleri zorunludur.

3) Öğretim elemanlarının maaşları yeterli değil ise de TürkiyeVHn içinde bulunduğu ekonomik sıkıntılar nede niyle yakın gelecekte bu soruna köklü bir çözüm bulun masını beklememek gerekir. Ancak, hâlen yürürlükte olan yasaların verdiği haklar öğretim elemanlarına aktarılabilir. 2914 sayılı Y ükseköğretim Personel Kanu nu'nun 14. maddesi uyarınca, gelişmesinde güçlük çe kilen ve özellikle kalınmada öncelMi yörelerdeki Y ük seköğretim kurumlarının yeterli sayıda öğretim elemanı sağlanamayan fakülte, anabilim ve bilim dallarında görevli elemanlarına, almakta olduktan aylıkların en fazla % 50'şi "Geliştirme ödeneği* olarak ödenebilmektedir. Kurumlara hangi oranda geliştirme ödeneği verileceği Y ükseköğretim Kürulu'nun önerisi üzerine Bakanlar Kurulu tarafından kararlaştırılmaktadır. 1988 yılında geliştirme ödeneği verilen kurumların üstesi Tabto Virde gösterilmiştir. "Geliştirme ödeneğinden yararlanabi lecek kurumlar tanımlanırken özellide kafkınmada önce likli yöreter denmif ise de gerçekte gelişmesinde güçlük çekiliyor olması ve yeterli sayıda öğretim elemanı sağla namaması esas alınmıştır. Buna göre Türkiye'deki tüm Elektrik ve Elektronik Mühendisliği Bölümlerinin geliş tirme ödeneğinden yararlandırılması gerektiği halde, halen sadece kalkınmada öncelikli yörelerdeki eğitim kurumlan yararlandırılmaktadır. Aynca, bu oranların da yeterli okluğunu söylemek mümkün değildir.

4) "Araştırma görevlisi" ile "mühendis" kadroları arasın daki maaş farkı düzeltilmelidir. Araştırma görevlisi kadroları lisansüstü öğrencileri İçin bir burs gibi görül memelidir. Bu kadrolarda görev yapan elemanlar öğretim üyesi yardımcısı sıfatıyla teorik derslerin uygulamalarını yaptırmakta ve laboratuvar derslerinin sorumluluğunu taşımaktadırlar. Hatta birçok taşra üniversitesinde bir öğretim üyesi gibi teorik ders de vermektedirler. Araştırma görevliliğini cazip hale getirebilmek için hiç değilse devlet sektöründe, çalışan aynı derecedeki mühendisin aldığı maaşı ödemek gerekir.

5) Lojman inşaatı için üniversitelere ödenek ayrılmakta ise de ne yazık ki yeterli değlidir. öğretim üyelerini'eko nomfc yönden rahatlatıc ıbir unsur olan lojman olanağını yaygınlaştırabilmek için ödenek miktarı artırılmalıdır. Türkiye'deki üniversitelerin büyük bölümü bir kampus içinde yerleştiğinden lojman için yer bulmak sorun olmayacaktır. Bu konuda taşra üniversitelerine olduğu kadar büyük şehirlerdeki üniversitelere de ödenek ayrılması gerektiğini belirtmek isterim.

6) Üniversite kütüphanelerine kitap ve dergi alınması için ayrılan ödeneklerde son yıllarda kısıntı yapılmıştır. Üniversitelerimiz hâlen mevcut periyodMerin aidatlarını ancak karşılayabilmektedirler. Y ükseköğretim Kurulu bünyesinde bîr Merkezin kurulmuş olması ve her konuda yayınlanan periyodfclerin bu merkeze getirilmesi üniver sitelerin sorununu çözmeye yeterli olmamıştır, öğretim elemanının ihtiyaç duyduğu bilgiye daha kolay ve daha kısa sürede ulaşmasını sağlayabilmek içjn üniversitelere bu konuda ayrılan ödenek artırılmalı ve üniversiteler bilgi sayar ağı ile birbirine bağlanmalıdır.

7) Laboratuvar yatırımı için devlet bütçesinden ayrılan Ödenek yeterli değildir. Y urt dışı kaynaklardan ayrılan ödenekler de sadece beürH projeler için tahsis edilmek tedir, örneğin, Dünya bankasr Türkiye'de ara insan gücü yetiştirmek amacıyla Meslek Y üksekokulları için kredi vermektedir. 1986/87 yılında pilot proje kapsamına alı nan Çukurova Üniversitesi'ne bağlı Mersin' ve Osmaniye Meslek Y üksekokulları da 1988 yıhnda aynı proje kap samına alınmıştır. Diğer üniversitelere bağlı Meslek Y üksekokulları1™ da benzer imkârrlar sağlandığı bilin mektedir. Mühendis» Feküfteterinin böyle bir krediden yararlandırıbnamasr Türkiye'de sadece ara insan gücü yetiştirilmesine önem verildiği intibaını uyandırmaktadır.

Bir eğitim öğretimve araştırma kurumunun temel ihtiyaç larının karşılanması için sıraladığımız bu öneriler bir devlet politikası olarak ele alınmalıdır. Üniversiteler sadece diploma veren kurumlar olarak görülmemeli, temel ve uygulamalı bilimlerde araştırma yapmanın da üniversitelerin başta gelen görevleri arasında olduğu kabul edilmelidir. Türkiye'nin geUşmiş ülkeler seviyesine çıkabilmesi içirt teknoloji üretebilecek düzeyde bilgi ve beceri sahibi mühendisler yetiştirmesi gerekmektedir. Dünya ülkeleri arasındaki tekrtttoji yarıcında Türkiye'nin daha fazla geri kalmasın* onteyfcHedbirterin oh a/t önce alınması dileği Ne saygıter sunarım. •

«32

ELEKTRİK MÜHENDİSLİĞİ 368/369