Elektrik üretimi ve santraller
Hidroelektrik, termik, kömür, doğalgaz santralleri; kurulu güç, üretim planlaması, santral işletmesi. Nükleer ve yenilenebilir kaynaklar kendi temalarındadır.
Yıllara göre
Bir döneme tıklayarak yazıları o yıllarla sınırlayın.
Sık geçen konular
-
Çip Yapalım Mı? Çip Fabrikası Kurmak-1/2/3
Yazar, Türkiye'de yapay zekâ çipi ve yarı iletken üretimi yapma fikrini teknik ve ekonomik açıdan eleştirel biçimde değerlendiriyor; çip üretiminin hammadde, tasarım, süreç ve özellikle elektrik maliyeti açısından zorluklarını, TESTAŞ ve YİTAL örnekleriyle Türkiye'nin geçmiş deneyimlerini anlatıyor.
-
TÜRKİYE BİLİM VE TEKNOLOJİDE NEDEN GERİ KALDI?
Yazar, Cumhuriyet döneminde bilim, teknoloji ve sanayileşme politikalarını; üniversite kuruluşları, birinci ve ikinci sanayi planları, elektrik enerjisi altyapısının gelişimi ve ilk yerli uçak üretim denemelerini tarihsel bir perspektiften ele alarak Türkiye'nin bilim ve teknolojide geri kalmasının nedenlerini tartışıyor.
-
ENERJİ ALANI KAMULAŞTIRILMADAN BU YIKIM KALDIRILAMAZ
EMO Yönetim Kurulu Başkanı Mahir Ulutaş, Türkiye'de enerji alanının özelleştirme politikaları sonucu içine düştüğü krizi ve doğal tekel niteliğindeki elektrik sektörünün piyasalaştırılmasının yarattığı sorunları eleştirerek enerjinin kamulaştırılması gerektiğini savunuyor.
-
YENİ PLANLARDA ESKİ HEDEFLER
Yazar, AKP hükümetinin enerji alanında yerli ve yenilenebilir kaynaklara dayalı üretimi artırma yönündeki söylemlerini, gerçekleşen politikalar ve istatistiklerle karşılaştırarak eleştiriyor; Afşin-Elbistan madeni faciası ve Ar-Ge takvimindeki tutarsızlıklar üzerinden hedeflerin gerçekçi olmadığını savunuyor.
-
ELEKTRİK ENERJİSİNDE GEÇMİŞTEN GÜNÜMÜZE BOŞA TÜKENEN ZAMAN
EMO Enerji Çalışma Grubu, Türkiye'nin elektrik enerjisi üretiminde geçmişten günümüze süregelen dışa bağımlılık, abartılı talep tahminleri ve özelleştirme politikalarını EMO'nun eski dergi yazılarından alıntılarla eleştiriyor.
-
Yeniden kamucu anlayış
Eski TEK Genel Müdürü Gültekin Türkoğlu, 2001'de yürürlüğe giren Elektrik Piyasası Yasası'nın 10 yıllık uygulamada amacına ulaşamadığını, Enerji Bakanlığı'nın hazırladığı yeni tasarının kamu yatırımı ve planlamayı öngörmesine rağmen piyasa modelinde ısrar edilmesinin tutarsız olduğunu savunuyor; yasanın adının Elektrik Yasası olarak değiştirilmesini öneriyor.
-
Boşa çıkan hesaplar
Yazar, Türkiye'nin Rusya ve Azerbaycan ile doğalgaz alım anlaşmalarındaki müzakereleri ve bunların sonuçlarını eleştirel biçimde değerlendiriyor; BOTAŞ'ın tekelinin korunması gerektiğini, artan doğalgaz santrali kapasitesinin dışa bağımlılığı derinleştireceğini ve hükümetin doğalgaz payını düşürme hedefinin gerçekleşmeyeceğini savunuyor.
-
Bağımlılık dengeleri sarsıyor
Yazar, 1970'lerde Ambarlı Santralı'nın fuel-oil temininde yaşanan dışa bağımlılık sorununu hatırlatarak, günümüzde ithal doğalgaza dayalı elektrik üretiminin payının artmasının cari açığı büyüterek ekonomik dengeleri tehdit edebileceğini vurgular.
-
İTHAL KAYNAKLAR REVAÇTA, YERLİ KAYNAKLAR BEKLEMEDE
Yazı, Türkiye'nin yerli kömür (taş kömürü ve linyit) rezervlerinin yeterli olduğunu, ancak elektrik üretiminde ithal doğalgaz ve kömüre bağımlılığın giderek arttığını verilerle ortaya koyuyor ve yerli kaynakların değerlendirilmesi için 4628 sayılı Yasa'nın gözden geçirilmesini öneriyor.
-
Elektrik arzını kamu sağlamalı
Afşin-Elbistan B Termik Santralı'ndaki kömür ocağı göçüğü üzerinden havzadaki planlama hatalarının tarihi anlatılıyor ve bu kazanın Türkiye'nin elektrik arz güvenliği için taşıdığı riskler TEİAŞ projeksiyonlarına dayanılarak değerlendiriliyor. Yazar, arz güvenliğinin kamu eliyle sağlanması gerektiğini savunuyor.
-
Çözüm Afşin Elbistan’da
Yazarlar, Türkiye'nin gelecekteki elektrik açığına çözüm olarak uzun inşa süreli nükleer santral yerine, mevcut altyapı ve yerli linyit kaynağına sahip Afşin-Elbistan havzasındaki termik santral projelerinin öncelikli olarak geliştirilmesi gerektiğini savunuyor. Maliyet ve süre karşılaştırmalarıyla Afşin-Elbistan projesinin daha ekonomik ve hızlı uygulanabilir olduğu ileri sürülüyor.
-
ENERJİ POLİTİKALARI ve ÖZELLEŞTİRMELER
Türkiye'de 1902'den 2001'e uzanan süreçte elektrik enerjisi politikalarının dönemin ekonomik politikalarıyla paralel şekillenişi, devletçilik-liberalizm sarkacı ve TEK'in bölünüp özelleştirilmesi süreci ELECO 2010 açılış sunumu temelinde ele alınmaktadır.
-
Kamu enerjiye yatırım yapılmalı
Yazar, elektrik üretim yatırımlarının özel sektöre bırakılmasının arz-talep dengesini sağlamada yetersiz kaldığını, gerekli yatırım tutarının büyüklüğü nedeniyle kamunun yeniden yatırımcı olması ve özelleştirmelerin durdurulması gerektiğini savunuyor.
-
DANIŞTAY: ÖNCE ÇED SONRA ÜRETİM LİSANSI
Danıştay 13. Dairesi, Samsun Tekkeköy'de ithal kömüre dayalı santral için EPDK'nın verdiği üretim lisansını, ÇED süreci tamamlanmadan verildiği gerekçesiyle iptal etti; karar, üretim lisansı verilmeden önce ÇED sürecinin ön koşul olarak aranması gerektiğini ortaya koydu. Yazıda ayrıca bölgedeki mobil ve termik santralların yol açtığı hava kirliliği ve sağlık riskleri de ele alınıyor.
-
Elektrik sektörünün planlanmasında iletimin önemi
Eski TEK Genel Müdürü Gültekin Türkoğlu, elektrik üretim planlamasının iletim ve dağıtım planlamasıyla birlikte yapılması gerektiğini, rüzgar santrallerinin mevcut iletim sistemi yetersizliği nedeniyle yeterince değerlendirilemediğini vurgulayarak sistemin 765 kV seviyesine yükseltilmesini önermektedir.
-
Elektrik sektöründe piyasa modeli ve rekabet sorunu
Yazıda, elektrik piyasalarının serbestleştirilmesinin rekabeti artıracağı ve maliyetleri düşüreceği yönündeki neo-liberal varsayımın gerçekleşmediği, aksine küresel ve Avrupa elektrik piyasalarında şirket birleşme ve satın almalar yoluyla tekelleşme ve konsolidasyon eğiliminin giderek güçlendiği verilerle tartışılmaktadır.
-
Ekonomik kriz paketleri ve elektrik sektörü
Yazar, küresel ekonomik kriz ortamında elektrik sektöründeki serbest piyasa uygulamalarının yatırımları durdurduğunu ve özelleştirmenin serbestleşmeyle eşdeğer görülmesinin yanlış olduğunu savunarak, elektriğin kâr amaçlı değil kamu hizmeti olarak ele alınması gerektiğini vurguluyor.
-
Yatırımlar daha fazla gecikmemeli
Yazarlar, Türkiye'nin artan enerji açığına dikkat çekerek dışa bağımlılığı azaltmak için yerli linyit ve hidrolik kaynakların, özellikle Afşin-Elbistan Linyit Havzası'nın öncelikli olarak değerlendirilmesi gerektiğini savunuyor. Kısa vadeli tasarruf ve rehabilitasyon önlemlerinin yanı sıra yeni büyük ölçekli termik santral yatırımlarına ivedilikle başlanmasını öneriyorlar.
-
Sorun Söyleyelim
Okur sorularına yanıt veren köşede önce dizel araçların LPG'ye dönüştürülmesinin teknik ve ekonomik olarak mümkün olmadığı açıklanıyor, ardından elektrik kesintilerine karşı jeneratör alımı ve otoprodüktör santrallerin Türkiye'deki gelişimi, kojenerasyon ve trijenerasyon gibi alternatifler üzerinden enerji verimliliği tartışılıyor.
-
Elektrik zirvesinde görüş ayrılığı
Eski TEK Genel Müdürü Gültekin Türkoğlu, Enerji Bakanlığı ile EPDK arasındaki görüş ayrılığının elektrik sektöründeki yatırım eksikliğini ve yaklaşan arz güvenliği sorununu derinleştirdiğini, kamunun elektrik üretim yatırımlarına yeniden dahil olması gerektiğini savunuyor.
-
Tasarı umut vermedi
Yazar, serbest piyasa modelinin elektrik arz güvenilirliğini sağlayamadığını, Elektrik Piyasası Yasası'ndaki değişiklik tasarısının yetersiz kaldığını ve kamunun yatırım yapma olanaklarının artırılması gerektiğini savunuyor.
-
Elektrik Üretim Sistemlerinde Enerji Verimliliği
Yazar, Türkiye'nin düşük kaliteli yerli linyit kömürüne uygun termik santral teknolojisinin yerli mühendislik ve firmalarca geliştirilmesi gerektiğini, Afşin-Elbistan A ve B santrallerindeki yanma sistemi sorunlarını örnek göstererek tartışıyor.
-
Verimsiz Üretim Piyasayı Belirliyor
Yazar, elektrik enerjisinin doğal tekel özelliği nedeniyle piyasalaştırılmasının sorunlu olduğunu, dengeleme ve uzlaştırma sistemi ile en verimsiz santralın fiyat belirlediğini Marksist iktisat çerçevesinde tartışıyor.
-
Dışa Bağımlılığın Dayanılmaz Ağırlığı
Yazı, Türkiye'nin 1911'den bugüne elektrik enerjisi tarihini imtiyazlı şirketler, kamu eliyle üretim, TEK dönemi ve yeniden özelleştirme aşamaları üzerinden ele alarak doğalgaz ve ithal kaynaklara bağımlılığın artışını ve yerli kaynakların ihmalini eleştirmektedir.
-
ENERJİDE KOÇ TOPLULUĞU
Yazar, TÜPRAŞ'ın özelleştirmesiyle enerji sektöründe lider konuma gelen Koç Topluluğu'nun rafinaj, akaryakıt dağıtımı, LPG ve elektrik üretimi alanlarındaki şirketlerinin 2006 yılı performansını ve pazar paylarını değerlendiriyor.
-
AFŞİN-ELBİSTAN VE YAKMA SİSTEMİ SORUNLARI
Yazar, Afşin-Elbistan A ve B termik santrallerinde kullanılan pulverize kömür yakma sisteminin düşük kaliteli, yüksek nemli yerli linyitle uyumsuz olduğunu ve devamlı yük altında çalışamadığını tartışıyor; CFB ve IGCC gibi alternatif teknolojilerin de ciddi bilimsel araştırma ve seçici madencilik uygulamaları yapılmadan başarısız olacağını öne sürüyor.
-
ENERJİ SEKTÖRÜNDE LİBERALLEŞME ve TÜRKİYE ÖRNEĞİ
Yazı, dünyada ve Türkiye'de elektrik sektöründeki liberalleşme, deregülasyon ve özelleştirme politikalarının tarihsel gelişimini ve sonuçlarını ABD, İngiltere, AB ülkeleri örnekleriyle inceleyip Türkiye'deki elektrik enerjisi politikalarının tarihsel evrimini ele almaktadır.
-
ENERJİDE ÖZELLEŞTİRME VE YOLSUZLUKLAR
EMO Yönetim Kurulu üyesi Cem Kükey, 1980'lerden itibaren enerji sektöründe uygulanan özelleştirme politikalarının hukuki süreçlerini, yolsuzluk iddialarını ve doğalgaza dayalı yanlış talep tahminlerinin ülkeyi Rusya'ya bağımlı hale getirdiğini eleştirel bir dille anlatmaktadır. Yazıda 3096 sayılı yasa, TEK'in bölünmesi, YİD/Yİ modelleri ve Mavi Akım anlaşması örnekleri üzerinden kamu zararına yol açan uygulamalar değerlendirilmektedir.
-
TÜRKİYE'DE ELEKTRİK ÜRETİMİNİN İLK YILLARI
Yazar, dünyada ve Türkiye'de elektrik enerjisi üretiminin tarihsel gelişimini Faraday, Edison ve Tesla gibi öncülerden başlayarak anlatıyor, Türkiye'deki elektrifikasyon sürecini imtiyazlı şirketlerden TEK'e kadar özetleyip günümüz enerji politikası sorunlarına ve yenilenebilir enerji potansiyeline değiniyor.
-
MOBİL SANTRALLAR NEDİR? NE DEĞİLDİR?
EMO Samsun Şubesi, Türkiye'de kurulan mobil santrallerin gerçek anlamda gezer/yüzer tip olmadığını, 6 numara fuel-oil kullanımının çevre ve sağlık açısından yarattığı riskleri ve Samsun'a konuşlandırılacak santralların ÇED mevzuatına aykırılığını hukuki ve teknik açıdan eleştirmektedir.