FRANSA'DA ELEKTRİK İŞLERİ

mesafe oldukça fazla ise baraja elektrik, sant ral yardımcılarından daha yüksek bir voltajla nakledilebılır ve barajda alçaltıcı bıi transforma törle tekrar düşürülür. Baraj ve civarı için em niyet meselesi mevzuubahıs olduğu takdirde i ktnci bir güç kaynağına ihtiyaç vardır Bu güç kaynağı ya bir motör generatör gurubu ile veya nakil sistemine bağlanmış müstakil bir bağlantı ile temin edilir. Barajda 'bulunan kapaklaıın ha reketini temin eden kaldırma makineleri v. s. teç hizat genel olarak güç kaynağının çalışmadığı hallerde elle işletılebılmelıdır.

Santral uzak bir mıntıkada bulunduğu takdir de, ısıtmanın kömür veya diğer yakıtlarla ya pılması pahalıya mal olabilir. Açık hava ve top rak altı santralları daha az ısıtmağa ihtiyaç gös terdiklerinden bu gibi hallerde bilhassa avantaj lıdırlar. Genel olarak generatör ve transforma törlerdeki kayıplar ısı ihtiyacının çoğunu temin eder, fakat makineler çalışmadığı zamanlar mu

ayyen yerler veya muayyen teçhizat için ilâve ı sıtma vasıtalarına ihtiyaç olacaktır. Ekseriya yapıldığı g'bı elektrikli ısıtıcıların bol miktarda kullanılması hatalı bir görüş olan — bir hidrolik santralda elektrik masıafları yoktur— fikrine dayanır İhtiyaçtan fazla hidrolik gücün olduğu yerlerde kısa zaman sureîerınce kullanmak i3tıs na edilecek olursa, bir hidrolik santralda elektrik kayıplarının fazla oluşu veya elektriğin fazla kul lanılması, güç sistemine verilen elektrik mikta rım azaltmak ve bunun karşılığı olan elektrik miktaıını en pahalı yakıt santralından istihsal etmek veya böyle bir yerden satın almak de mektir. Elektrikli ısıtıcıların kullanılması ancak elektrik! âletlerin tekasüfüne (condensation) mâni olmak veya hidrolik heçhızatı donmaktan muhafaza etmek için müdafaa edebilirler. Ku manda odaları ve benzsrı yerleri ısıtmak üzere nehirdeki sudan ısı alan bir m pompasının kul lanılması en ucuz bir ısıtma metodu olabilir

Fransada Elekfirik işleri

Rene MOLİNÎEK Etibank nezdinde E D. F. Misyonu Şefi

8 Nisan 1946 tarihli Devletleştirme kanu niyle ELECTRÎCÎTE de FRANCE'ı kurmakla, Parlamento, bu endüstriyel ve ticarî karakterli millî müesseseye memleketin ekonomik gelişme si ıçm gerekli elektrik enerjisi istihsal (1), na kil ve dağıtımını bütün melekette, temin etme vazifesini vermiştir.

Devletleştirme kanunundan evvel, Fransada elektrğın 154 hususî kumpanyaya ait 86 termik ve 300 hidrolik santraldan istihsal edilmekte olduğunu hatırlatmak faydadan arî olmaz. Na kil tesisleri ise 86 kumpanyanın idaresi altında idi.

Elektriğin dağıtımı işine gelince, bu tesisler, 1150 adet amme karakterli kumpanya tarafın dan işletilmekte idiler.

İkinci Dnüya harbi esnasında, bombardı manlardan, kötü bakım ve tamir şartlarından ve yeni tesis kurulması çalışmalarının yavaşla masından, elektrik enerjisi istihsal ve dağıtım tesisleri, memleketin kurtuluşundan sonra, ıh tiyaçlardaki anî ve büyük artmayı karşılıyamaz olmuştu.

Teknik bakımdan, yeni «ELECTRÎCİTE de FRANCE» millî müessesesi, ilk olarak, baş lanmış tesislerin inşaatlarını hızlandırmak ve

Çeviren : Halûk CEYHAN Y. Müh. E. Î.E geniş bir elektrifikasyon programı hazırlamak gibi iki zor vazife ile karşılaştı.

idari bakımdan yapmak mecburiyetinde ol duğu işler çok ehemmiyetli idi Yüzlerce mües sesenin millileştirilmesi, çözülmesi gereken ka rışık bir problem ortaya koyuyordu.

E. D. F.'nm devraldığı her müessesenin ken dine ait idarecileri, personel nizamnamesi, bütçe si, iştirakleri, ticarî politikası, çalışma metodları, hususi işletme malzemesi ve komşu işletmelerle karışmış bir şebekesi vardı.

Demekkı bırbirmden çok farklı elemanları bir araya getirmek, aynı normlarla işletmek, muhtelif teknik ve idarî metodları, muhasebe tarzlarını tek bir metod haline getirmek, vazife lerin yeni ve tek sıralanmasını yapmak ve yüz lerce işletmeye yayılmış binlerce insanı ayni nizamlara göre çalıştırmak icap ediyordu.

E. D F. in bünyesi, müessesenin üzerine al (1) Burada Electricite'de France'ın, elekt rik enerjisi istihsalinde inhisar yapmadığına işa ret etmek lâzımdır; Kömür havzaları santralla rı, demir çelik sanayii, Rlıoine milli müessesesi, Fraınsız Devlet Demiryolları ve birçok küçük müessese elektrik istihsal etmektedir ve E. D. F. bunların kısım enerjilerini satın almaktadır.

E, WL Al» 8

dıgı vazifeleri en İyi şamarla başarabilmesini kolaylaştıracak tarzda tertiplenmiştir. Müesse senin esas vazifeleri :

işletme : Yani bütün memlekette elekt rik enerjisi istihsal, nakil ve dağıtımını yapmak

— Techızatlandırma : istihsal, nakil ve da ğıtım tesislerini, artan ihtiyaçları karşılıyabil mek üzere eski tesisleri yeniden techizatlandır mak veya yemlerini kurmak

Muhtelif kredi haıeketleıı ile yem techı zatlandırma hareketlerini finanse etmek.

— Rasyonel bir idare mekanizması ve eko nomik bir çalışma sayesinde işletme ması afla rını azaltmak ve tarifeleri nyarlamak

A. İDARE HEYETÎ :

ELıECTRÎCÎTE de FRANCE milli müesse sesi, Endüstri ve Ticaret Vekâletinin beş sene ıçm seçtiği ve bir tebliğle yayınladığı, on beş azadan müteşekkil biı heyet taıafından idaıe edilir.

Bu heyette .

Devleti temsil eden beş aza : 2 kişi, Endüstri ve Ticaret Vekâleti 2 kişi, Maliye ve İktisat Vekâleti 1 kişi Ziraat Vekâleti tarafından teklif edil mişlerdir.

Endüstii ve maliye sahasında otorite ol muş şahsiyetler ve bilhassa ikisi elektrik dağı tımı yapmış şirketler mümessili olarak seçilmiş beş aza,

Peısoncl sendikalarının teklif ettiği a daylar arasından seçilen beş personel murahhası.

îdare Heyetinin, azalarının alasından seç tiği başkası, Endüstri ve ıTcaret Vekâleti tara fından Vekiller Heyetinin tasdikinden geçirilir.

îdaıe Heyeti başkanının teklif ettiği ve meslekte otorite olmuş şahsiyetler çırasından seçilmiş olan Umum Müdür, Milli İktisat ve En düstri ve iTcaret Vekâletlerinin inhası ve Vekil ler Heyetinin karan ile tâyin edilir idare Heyeti başkanı ve Umum müdür diğer lııç bir hususi müessesenin idare meclisinde baş ka bir vazife alamazlar.

Hesapları tetkik komisyonu denilen ve Di vanı Muhasebat içişlerinden biri tarafından ri yaset edilen bıı komisyon, heı sen", müessesenin hesaplaıını, bilançolarını, kâr ve zararlaı im tetkik edeı ve işletmenin malî durumu hakkın daki neticeleri çıkanı. Bu komisyon her sene 31 Aralıktan evvel, paılamtntoya, vekiller he yetine ve Divanı Muhasebata E. D. F. in çalış maları ve bunlaun neticeleri üzerinde hır rapor verir. Bu raporda, komisyon, müessesenin bün yesinde yapılması geıeken değışiklikleıı işaret eder ve istikbalde alınmam gereken tedhıilcr hakkında da f iki mı söyler

E. M. M. 6

B. UMUM MÜDÜRLÜK Umum Müdürlük, ıkı ^uıvınin yaıdım et tiği bir umum müdüı t^raundan tedva olunu. Umum müdürlüğe bağ ı ol; ıak, muhtellı ihtisas komiteleri teşkil euı!' uş ir .

Malî komite, iş ihtilafları kc::ı»tesı,

Sıhhat komitem,

Gaz ve elekti iğ.n kou:dınasyonu komite, .

Dağıtım komitesi.

Ekonomik komite, Bu komiteler I1 nişindim, dağıtım komitesi, elektrik enerjisinin muhtelif dağıtma tesısleı ı için masraf ve gelıı tahminim ini, çalışma prog ramlarını ve katı hesapla uru yapma ile, ekono mik komite, müessesenin '.'konomık doktrininin mevzuu buhıs olduğu bütün mesı'leleı ile meş gul olma. ve bu s'ihadj m .htel.f müdürlük < . servıpleım göıuşleımı (!_' ıplama ile VJZıIJI'.Î ılır ilmıştıı ler Umumî katiplik, umumi ırunâda uı ,<ııı Zdsyon ve pcısonclın meslekte yetıştıi'lmesı L lüdlermı yapar, ayııca tdaıe Heyeti kâtipliğini ifa edip, müessesenin arşivlerim tutaı

C MÜDÜRLÜKLEK : Adetleıı altı olan ve Umum Muduıluğe bağ lı bulunan müdürlükler, icra organizmasını teş kil ederler :

Peısonel müdürlüğü, Maliye ve Hukuk işleri servısleu Mu dürıüğü, Etüd ve araştırma müdüılüğü, Techızatlandırma müdürlüğü, istihsal ve enerji nakli müdürlüğü, Dpgrtım müdüı lüğü,

1. Personel Müdürlüğü :

Bu müdüı lüğun vazifesi muhtelif peısnnel oıganızasyonu prensip ve metodlaımı birleştir mek ve sınıflandı! ma şartlarını ayarlamaktır

Buıada, personel mümessillerinin, umumî direktiflerin İmzalanmasında olduğu kadaı (Millî Yüksek Personel Komrsyonu), bunların mevzu tatbikatlarına (ikinci deıeceli komisyon lar) ıştıiaklarının Gaz ve Elektriğin mıllıleştı ıilmesinin en esaslı bu hususıyıtmı teşkil etti ğine işaret etmek yerinde olur.

2. Müliye ve Hukuk isleri Servisleri Mü dürlüğü :

ifa ettiği koordinasyon ve birleştirme çalış malrmdan başka, bu müdürlük ( malî ve huku kî sahalarda metodlan ve çalışma imkânlarını tekâmül ettirmeğe de uğraşıı.

Ayrıca, gelıı ve gıdeı tahminleri yapar, ya tınmlan malî bakımdan plânlar, bu programla rın tahakkuk ettirilme safhalarını takıp edeı, müşahade edilen aykırılıkların analizim yapar,

sobepleriniaraştırır vr Umum Müdürlüğe bu hu susta tavsiyelerde bulunur.

Bu müdürlüğün vnptığı muhasebe işleri çe şitlidir Aynı bir plân dahilinde hesapların tu tulma tarzlarını aynılaştırmak, sermaye hare ketleıınm çabuk ve kat'ı kontrolünü temin et m k ve kanunî müddeti içinde işletmenin sene lik hesaplanın çıkarmak

3. Etiid ve Araştırma Müdürlüğü :

ELECTRÎCÎTE de FRANCE'ın hayatı, te rakkılen cok süratli olan ieknığe bağlıdır; do layısıyle, ilmin ve tekniğin bütün terakkilerini süratle yerine getirmek zorundadır Mıllıleşetır me hareketi, evelce dağınık bulunan imkânları birleştirmiş ve bunların daha iyi kullanılmasını sağlamıştır.

Etüd ve Araştırma Müdürlüğü elektrik en düstrisini alâkadar eden mevzularda çalışmalar yapmaktadır. Elektrik tecrübeleri ıcin Fontenay istasyonu, Chatou hidrolik; laboratuarı, araştır manın kuvetlı teçhizatını teşkil etmektedirler.

Nihayet, bu müdürlük, bütün mühendisleri branşlarında Fransa dahilinde veya haricinde yapılan yeniliklerden haberdar edebilecek bir servısedc maliktir.

4. Techizatlandırma Müdürlüğü :

Dokuz hidrolik ve dört termik bölge taksi matını ihtiva eden Techızatlandırma Müdürlüğü, yeni emanejmanlann inşası ve geleceğe ait prog ramların yapılması ile vazifelidir.

Müessese, Fransız lıidro sinin müsadesi nisbetınde, irinden, ilerdeki senelrde icap edenleri seçer

elektrik malzeme hidrolik rezervler techızatlandınlması

Nakil hatları Techızatland'.rma Müdürlüğü Etud ve Araştırma Müdürlüğünün çalışmaları na dayanarak, çok yüksek gerilimli hatları etüd etme'c. şebekeleri genişletmekle uğraşır

5. istihsal ve Enerji Nakli Müdürlüğü :

Bu müdürlük: Termik istihsal, hidrolik is tihsal, enerji nakli ve ticaret ve enerji hareket leri servislerini ihtiva eder.

Bu servislerin her biri, muayyen sayıda böl ge istihsal1 gruplarına, veya bölge nakil veya enerji hareketi merkezlerine ayrılmışlardır.

Bütün Fransa için :

— 10 termik bölge istihsal grubu, — 13 Hidrolik bölge istihsal grubu,

8 enerji nakil bölge merkezi, — 8 enerji hareketi bölge merkezi, vardır Bir merkezî servisin otoritesi altında, olduk ça geniş serbestiyi haiz bu işletme parçaları :

— Bir taraftan, işlettikleri santral, posta ve hatların bakım ve tamıiını yapmak, buralara yeni teknik ilerlemeleri getirmek, tesisi yenile mek veya tamamlamak,

— Diğer taraftan, Enerji hareketi servisin den aldığı direktifler dairesinde tesisleri çalıştır makla mükeleftirler.

Enerji hareketi bölge merkezleri, ki icra organları bölge dispatchıng'leridir, en iyi teknik ve ekonomik şartlarda abonelerin enerji taleb lerlne istihsali uydurmağa çalışırlar. Paristeki milli dıspatching tarafından çalışmaları koordo ne edilen bu merkezler, günlük santral çalışma programını tâyin edenler, rezervuarların boşal masını ayarlarlar ve frekans ve gerilimin düz gün kalmasını sağlarlar.

Ticaret ve enerji hareketleri servisinin selâ hiyetlerı arasında, ayrıca, müessesenin diğer Fransız müesseselerinden olduğu kadar, ecnebi işletmelerden de yaptığı alış verişlerin hesabını tutmakta vardır

6 Dağıtım Müdürlüğü. :

ELECTRÎCİTE de FRANCE'ta birleştiril mekte olan 708 müeseseden çoğu enerji dağıtımı ışı ile meşgul idiler.

Isetıhsal ve enerji nakil tesislerinin ayrılma larından sonra, hemen bin kadar işletmeden müteşekkil bir grup kalıyordu; bunlarla, başla rında bir çok vilâyeti idaresinde toplanmış bir zincir şefi olan, 23 dağıtım zinciri teşkil edilmiş tir; ayrıca her zincir dağıtım merkezlerine bö lünmüştür

Bugün için, Fransada, elektrikten gayri, gaz işletme ve dağıtımını da yapan 95 dağıtma mer kezi vardır.

D. n#GEH SERVtSLER :

Umum Müdürlüğe doğrudan doğruya bağlı ve bir umumi müfettişin idaresinde olan umumî işletme servisleri şöyle teşekkül etmiştir: Umu mi satın alma servisi, tahmin ve emniyet servi si, Merkezi buru makmaları bakım servisi.

Fi ansız birliği ve yabancı memleketler için umumî müfettişlik, Fransız Deniz Aşın Memle ketler Vekâletinin nazaretı altında, bu memle ketler için yerinde elektrifikasyon ve techızat landırma programlarını hazırlayan misyonları idare eder

Bu müfettişliğe bağlı, yabancı memleketler le münasebetler servisi, yabancı memleketlerde etektrık enerjisi istihsal ve dağıtım vazıyetlerini teknik, ekonomik ve malî bakımlardan etüd eder. Ayrıca elektrik işleriyle uğraşan beynel mınel organizasyonlarla sıkı münasebette bulu ı<Uebe ve mühendislerin staj yapmaları sağlar.

E. M. M. G