İZMİR ŞEHİR ELEKTRİK SANTRALININ TEVSİLİ

izmir Şehri Elektrik Santralının tevsii

Vaziyet pl&m izmir şehri İkinci Cihan harbinden soma Türkiye'nin yalnız ihracat limanı olması bakı mın ! in değil, ayni zamanda bir endüstri şehri olnu'.St da (büyük bir ehemmiyet kazandı. Bu su retle son 10 yü içinde şehrin enerji ihtiyacı sıçrı yarnk yükseldi. ESHOT İdaresi harpten evvel rcw\ •, at 5000 kw kat ah Elektrik Fabrikanın™, ta kntııu 15 000 kw ilâvesile 20 000 kw'a yükseltti. F.Ur.t 1953 de buna daha 20 000 kw ilâvesini göze alımlı mecburiyetinde kaldı.

Teklif yapan muhtelif firmalarla vaki uzun mil; ıkerelerden sonra ESHOT İdaresi 2 Ekim 195;j de üç firmanın : Brovv Boverl (BBC) Baden (Aaıgau), Vereinlgte Kesselwerke (VKW) Düs aelUj:f und Hochtief Essen'in tekliflerini kabul etil,

VKW firması kazan tesisleri, BBC firması elektrik teçhizatı ile türbin ve generatör tesislerini, Hochtief firması ile inşaat kısmını üzerine alıyordu. Termik kuvvet santralının genişletilmesi için inşaat işleri aşağıdaki kısımları ihtiva etmek tedir : 1 — Yıkım, işleri t — Çıkış kanah S — Santral bina st a) Temel işleri b) İhmal işleri c) Buhar kazanı i — Denizden pompa dairesine kadar sifon hatt%

K.M.M. 8

S — Soğuk su pompa dairesi S — Sağuk su tazyik hattı için toprak haf riyatı ve beton işlen 7 — Havagazı fabrikasına yeni ambar inşası.

Yıkım işlen Nisan 1954 de başladı. Tevbii inşaat yerinde bir depo, bir atölye ve bir büro bması yıktırılmak mecburiyetinde kaimdi. Bu işler mşaat işlerinin ilerlemesi icabına göre meı hale merhale yapıldı Zira inşaat sahibi bunlar dan son ana kadar istifade etmek imkânlarım aızu edıyoidu. Bundan maada tovsıat binasının yaaır.tığı kısımda mevcut santralın bmalaım te m2İluıının yıktııılmasmda çok zoiluk çckıkl: Zııa taşıma gücü çok az olan kıllı topıak (vvelce bura ı deniz dibi idi) yüzünden bütün bınalaıın trmelleıi çok denn kazılmıştı. Son taşlaı parçn hulınde 150 m tul ve 2 m ilâ 2,5 m. deıınlıkten tamamen çıkaııldı Bu kaldııam ameliyesinin çok esaslı yapılması icap edıyoidu Çünkü ilende ya pılacak kazık delme işlerinde zorluklarla kar şılaşılabılndı

B.' ameliye esnasında çok eski temeli"! meydana çıktı ki mevcudiyetinden kimse m.ılfı mataı değildi. 10 Nisan 19,^4 de boşaltma kanalı (deşarj kanalı) ışme denizden başlandı, tkı nıe ı fezlı ve her bııınm iç kesiti 130><90 cm' ol,in kapalı betonaım>j kanal betonarme kanal fabrık ı imletmesine kesinti vermeden buyuk bıı kıacpı deniz seviyesi altında kalmak suıctıla 300 nı uzunluğunda bıı moibfıde inşa edildi. Bunun için 5 ay düşünülmüştü Öace o zamana kadar ÇOK eski bir kanaldan akan su yeni kınala alındı Sonra eski kanalın yıktııılmasına başlandı B ı

eski kanal makina ve kazan dairesi inşa edilecek yerlerden geçiyordu. Temel işleri çıkış suyunun eski kanaldan bir an evvel yeni kanala sevkını tabı bulunuyordu. Yeni kanalın güzeıgâhmda 3 demir yolu hattı mevcuttu. Yem kanalı yukarıda zikredilen eski çıkış su kanalı ıkı defa küsmek tedir. Üç denin yolu hattından daima yalnız b r tanesi fabrikanın kömür ihtiyacı ıcın fgiınd 400 ton) ayı ılır Eski kanalı da muhafıza etmek mecburiyetinde kaimdi. Çünkü bir komşu sanayi müessesesine mecra menfezi olarak hizmet edı yoıdu. Bilhassa bir yerde çok müşkılât çekildi Çjnkü oıada bir alt geçit demiryolu ile kanal birbirini kat edıyorlaıdı. Evvelden imâl edilmiş beton levhalar ve buna benzer mşaat elemanla rının yardımıyla bütün bu yeılerı arızasız yap mak ve kanalı mutabık kalman mühlet zaifınr ı mevcut santral binasının cenup duvarındaki bıi leşmc noktasına kadar uzatmak kabil oldu. Eylül 1954 de bu birleşme işletme ınkıtaı olmaksızın vı1 su kaçılmaz şekilde yapıldı Bu da akan su için de kapaalabılen menfezleıın daha önce hazırlar mış parçaları ile mümkün oldu. Yeni tevsi edile.ı binanın temeli 40 cm kutlunda burgu kazıklar ile pollems sistemi ile yapıldı. 20 m deıınlıkt; bulunan kuvvetli geıılmış çakıl tabakasının (euz'ı zenginlikte) sondajlar ve tecrübe kazıkları vası 1 ısıyla taşıma kabiliyeti araştırıldı. Bunun ÛZ<I une çelikli beton kazıklaıın genişletilmiş ayak lan istinat ettirildi. Beher kazık üzerine hesap lanan azamı yük 40 ton tutar. Tam üç ay zar fında 155 kazık yapıldı inşaat yerinin dar sahafı üzeı mde beton kazık, yıkma ve temel işlerinin

Tulumba dairesi için dairevi kuyunun ilkhaEkasının betonlanması hitamından sonra zemine indirilmesi

tkincl kuyu halkanın kalıbı ve t chizatı İkinci kuyu kısmının hafriyatı ve zemine indirilmesi

Ttilumba (I:i:ir^i ic'n kı;j uıum hafriyatı ve zemine indirilmesi

aynı zamanda görülmesi fevkalâde bir başan dıı. Bu işler yalnız seee ve pj'jnduz devamlı ça lışılmakla yapılabildi. Bılonlanun çelikli beton kazıklan su ihtiva eden acık iiışa it çukurunda kazık ba.şl.aı ılc beıabeı kalıplandı. Böylece kuv vetlice takviye cdılınış çelikli b?ton bloklar bina laıın ka^an ve türbin grubunun yüklerini taşı yabilmcktedıı. 7 Aralık 1951 de k:ızan binasının tcmclleıi kazanın ve binasının celık inşaatı mon tajı ıe.m scjbest bı; akıldı Makin; damsı, türbin gıubu vo kumanda d ıııesi tdncllcu 3 Ocak 19.r>5 deh: cırlandı.

KııııiMii ı daııeaı ikmal işleımc Nıcan 1953 ele başlandı, bunun celık inşuıLı Maıt ayında ha zıılanmıştı. Kaba yapı Mayıs sonunda tamaır. landı M^kına daııesmr aynı zamanda başlandı ve Agu: tos soau.ıd bitti. Kazan dan esinde kül hu n îeıı ve münlerıt katlar (aeı vıs katı 5,5 m. 12,5 m.) montaj imkân ve icaplaıma göre betonlandı. Ağustos sonunda duvaılaiın örülmosine başlan

dı. Çok kısa teslim müddetine rağmen bunlar mukavele icabı tesbıt edilen 16 Ekim 1955 tari hinde işletmeye hazır vaziyette teslim edildi.

Hochtıef Essen (Kazan şubesi) ilâve sipariş olaıak VKW kazanının duvarla ihatası işini üze rine aldı. Bu işlere 15 Haziranda başlandı ve iş programı mucibince arazasız olarak üç ay zar fında tamamlandı.

İzmir körfezindeki deniz suyu bilhassa şehir yakınında çok pis olduğundan inşaat sahibi çiftti boıulu bir sifon hattı ve her bırmi iç kutru 1,40 m olan ve tahminen 150 m deniz içme uzanarak temızsu getiren bir tesis arzu etti. Boruları taşı ma tertibatı 4,5 m uzunluk 1 m genişlik 60 cm kalınlığında beton anne 16 kirişli çok kuvvetli teçhiz edilmiş ve 40 cm çapında iki betonarme burgulu kazığa, istinat ettirilerek korunmuştur. 22 kazık çakıldı.

Santral altında bulunan çakıl tabakası bura da da 21 metre ve ayni derecede idi. Yine 20 to ı

E.EM. 6

Dairevi kuyunun ulkl ve şakuli kesimi yüklü kazıkları taşıyacaktı. Şubat ve Mart ay lan içinde fevkalâde şiddetli fırtınalar sebebıle işler çok zor oldu. Buna rağmen kazıklar dahil su i<;inde yapılan kiriş halkalar program muci bince 30 Mart 1955 tarihine kadar tamamlandı.

Soğutma suyu pompaj istasyonu iç kutru, 12,0 nı inşaat derinliği 8,80 m olan bir yeraltı ku yusudur. Bunun üzrindee e7,0 m irtifa ve taban sathı 14^8 m olan betonarme bina bulunmak tadır. Kuyu dört hücreye taksim edilmiş olup bu hücrelerden deniz tarafındakıjer sifon hattı ne çalışırlar. Diğer kısmını ise soğutma suyu pom palan işgal eder. Pompalar ve güzgeglerin işlet me motorlarına alt pompaj istasyonu kuyunun

üzerine vaz edilmiştir, inşaatın çürüklüğü im kânları iddiaları yanında projenin en büyük risi kosa kuyunun oturması teşkil ediyordu. Yumu şak killi toprak için kuyunun ağırluğ fevkalâde büyük iyi. Alman çeşitli tedbirlerle ıkı hamlede tam derinlik kazanıldı, ikinci daldırma ameliye sinde 1000 tonluk bir sıklet harekete geçirildi. Zamanında yapılan teşebbüsle beton şeritlerle yarıklar betonllanmış ve bu suretle oturma arzu edilen yerde durdurulmuştur.

Kuyu zemininin nihai yüksekliği nazariden yalnız 1,5 cm ve nihai merkez noktası mihver den yalnız 3 cm inhiraf etmiştir. Buna mukabil bütün kuyu şakuli mıkverı etrafında 6 cm dön müştuı Bu ehemmiyetsiz inhiraflara katlanmak gerekecektir. Oturma 15 Mart 1955 de tamam landı Kuyunun tavanı dahil bütün dahili işleri 30 Nisan 1955 do ikmal edildi. Kuyunun üzerin de duran pompaj istasyonu betondan ve betonla doldurulmuş duvarlar (pencere duvarları) yahut tuğla duvarı (daı yan duvralar) ile basit bir betonarme iskelet konstıüksıyonundan ibarettir.

Soğutma suyu tazyik hattı iç kutru 1200 m/m olan bir dökme borudan ibaret olup bunun vası tasile soğuk su pompaj istasyonundan makına dairesindeki kondensatöre tazyikle gönderilir. Hochtief sifon tesisatı borularının temellerine yeıleştırılmelerıni, karşı yatağın son ve kıvrım parçalarına tesbit işlerini yaptı Bu işlere 20 Ey lül 1955 de başlanabildi. Mevcut santral binası ile idare binası arasındaki ara ancak 5,70 m dir. Bunun ıçm çalışmalar son derece müşkün oldu. Yalnız 5 m uzunluğundaki kesimlerle kazma iş leri hazırlanıyor ve her defada bir boru vaz edi liyordu.

Bu işler çalışma yerinin darlığına rağmen bir O. ve K. ekskavatörü ile yapıldı. (Yeraltı feu hücumu) fevkalâde kuvvetli ıdı. (Hafriyat sahil den 100 m mesafeded yapılıyordu.) ikmal tarihi olan 15 Ekime riayet mecburiyeti vardı. Son derece zorluklarla bu invaat bölümü tam zama nında başarıldı. Çok sayıda ortaya çıkan eski temeller, borular, yüksek tevettür altında buUı nan kablolar ve buna mümasil manialar zuhur etti.

Tazyik hattı II kolektör sahasında mevcut

bulunan e3kı tesisata soğutma suyu katan bir

şube hattıdır. (Vazıyet plânına bakınız). Bu şube

santraldakı daha evvel kurulmuş makinalann

ihtiyat hattı olarak hizmet eder. Bunun için I nci

tazyik hattı gibi aynı tarzda yapılmıştır.

Eshot Elektrik santralı inşaat yerinin dışın

da fakat aynı inşa mukavelesi çevresinde Hoc

htief tarafından anahtar teslimi bir ambar ve

atölye binası inşa. edilmiştir. Temeli geniş şerit

temellerle yapıldı.

v

Bunun üzerine zelzeleden müteessir olmıyan

ve biri 1200 m2 kullanılabilir, bir yüzeyi olan iki

katlı betonarme iskelet bina yükseltildi. Çatı

E* Am* M« O

makası tahta tasarrufu edici, İnşa tarzında r yapıldı.

Bütün İnşaat 4 Kasım 1955 tarihinde bir resmi küşadı icra edildi.

Denizde kazık çakılması için iskele

Tulumba dairesi ve kolektör kısmı Kuvvet santralın arzani I suni