ELEKTRİK TARİFELERİ

ELEKTRİK MÜHENDİSLİĞİ

MECMUASI

Yıl: 3 - Sayı: 29-30

Mayıs - Haziran 1959

Kemal TAÜ Y Müh. - san. Vefe.

I — UMUMÎ OLARAK :

Asrımız medeniyetinin senbolü haline gelen ve ehemmiyetini günden güne artıran elektrik, bir taraftan sanayiin çevrici, aydınlatıcı ısıtıcı ve hattâ kimya sanayiinin de ham maddesi haline gelmesi, diğer taraftan sosyal ve ekonomik hayatın her şube ve kısımlarına kadar kolaylıkla nüfuz edebilmesi, ister istemez herkesin kendısile alâkadar olmasına sebep olmuştur o

Elektriklenen şehir ve kasabalarda ceryanın geçici olarak dahi kısa zaman kesilmesi, sosyal ve ekonomik hayatı adeta -felce uğratmakta ve şiddetli itirazlara sebep olmaktadır. Bu da gosteriyorki artık hepimizin müşterek bir vasıtası haline gelen elektrik hakkında bazı bilgiler edinmemiz zaruridir. Onun huyunu, suyunu ve en nihayet idamei hayat edebilmesi için lüzumlu şartlarını öğrenmeğe mecbur kalmaktayız.

Bu yazımızda elektrik işletmelerinin yaşamaları için, elektriğin değerini tâyin manasını taşıyan, tarifelerini umumî olarak tetkik edeceğiz.

Her ekonomik faaliyetin fennî ve teknik bakımdan tanzimi ne kadar randımanlı olursa olsun, bu tanzim ile ancak elde edilecek metain mükemmeliyeti ve ucuzluğu mümkün

kıünabüır. Halbuki bütün tedbirlere rağmen ekonomik faaliyetin devam edebilmesi için elde edilecek metain ucuz da olsa, değer fıatile satılması zarureti aşikârdır. Aksi takdirde, yani değer fıatından daha ucuz satılacak metain istihsalini hedef tutan ekonomik faaliyet, er geç felce uğramağa mahkûmdur.

Bu bakımdan elektrik tarifelerine girmeden önce, memleketimizde gerek meslekdaşlanmızın gerekse idarecilerimizin kolaylıkla ve pek çok kullandıkları ve elektnkî faaliyetler için hayatî bir tehlike arz eden bir terimin üzerinde durmadan geçmek mümkün değildir. Tamamen gayri muayyen ve tabiri caiz ise yuvarlak kelimelerden teşkil edilen bu terim «UCUZ ve BOL» terimidir. Dikkat edilirse neye nazaran ucuz ve neye nazaran bol olacağı tasrih edilmeden kullanılan bu terim Türk elektrik ekonomistlerinin karşısına senelerdir bir kal'e gibi dikilmiştir. Bu terimi İdareciler, politikacılar daima kendi arzu ve isteklerine göre istismar edegelmişler ve tabii olarak Elektrik İşletmecileri bu zihniyetten bir hayli zarar görmüştür.

Bu bakımdan Mart 1959 tarihli elektrik tarifelerinin yeniden tanzimi üzerinde alınan kararların Hükümet, Elektrik İşletmecileri ve Milletimiz nam ve hesabına ehemmiyeti ve kıymeti çok büyüktür.

H. — ELEKTRİK TARİFELERİNE MÜESSİR OLAN HÜSUSAT :

Her ekonomik faaliyetin sonunda elde edilecek satış metaının cins ve miktarlarına göre satış riatlannın tesbitinde, yapılacak satışlar sonunda temin edilecek yekûn para ile, faaliyetin devamı için yapılacak carî masrafların karşılanmasından başka, tesisatın tabii ve normal gelişmesine imkân verebilecek yeni yatırımlar ile sermayedarına bir miktar kâr temin edilmesi, umumî bir kaide olarak kabul edilmektedir.

Elektrik istihsal faaliyetinde de, tarifelere müessir olan ve faaliyetin ekonomik olarak devamını tanzimde gözönünde bulundurulması zarurî bulunan, bazı masraf unsurlarından kısaca bahsetmek faydalı görülmüştür.

a) İlk Yatırımlar :

Elektnk umumî olarak:

1 — Mayi mahruk sarf ederek çalışan patlamalı motorlar ile,

2 — Mayi veya kömür gibi katı mahruk sarf ederek veyahut da Atom reaktörlerinden faydalanarak buhar istihsal ettikten sonra bu buhar ile harekete geçirilen buhar türbinleri ile.

3 — Hidrolik potansiyelden faidelenerek çevrilen su türbinleri ile, elde edilmektedir.

Bilhassa hidrolik potansiyelden faydalanarak elde edilen elektrik üretim membalarının, tabiatta büyük bir jeolojik değişiklik olmadığı müddetçe, sonsuz olarak devamlı bulunması bu membalara fazlaca ehemmiyet verilmesinin başlıca âmilidir. Hidrolik potansiyelin elde edilmesi için büyük barajların inşası zarureti ile bu barajlar sayesinde nehirlerin aşağı mecralarında feyezan kontrolünün elde edilmesi ve baraj göl seviyesi altındaki seviyedeki arazinin sulanması suretile sulu ziraata geçilerek ziraî istihsalin geliştirilmesi ve en nihayet bir nehrin mansabma kadar bu tarzda amenaj maninin ikmalinden sonra göller arası nehir yatağının taranması ve barajlarda eklüzler inşası suretile gemi nakliyatının memleketin içlerine kadar uzatılması gibi çok maksatlı projelerin bir arada mütalâa edilmesi, Hidro elektrik tesislere büyük ehemmiyet verilmesinin mucib sebeplerindendir.

Bunun neticesi olarak yalnız elektrikden

değil, projenin diğer maksatlarından da memleketin büyük nisbette istifade ederek ekonomik faaliyetin müteaddit kollarında geniş gelişmelere imkân sağlanması sebebile, böyle çok maksatlı projeler, ya tamamen millî bir mahiyet iktisab etmekte ve finansmanı ayrıca bir kâr düşünülmeden Devlet bütçesinden karşılanmakta; veyahut da bu nevi hidrolik projelere sarf edilen paraların, projenin temin edeceği maksatlara tevzi edilmesi suretiyle yapılan ilk yatırımın elektriğe düşen hissesi küçültülmektedir. Birinci hale yani finansmanın tamamının bütçeden karşılanmasına misal, Amenkadaki Tenessy vadisi amenajmanı ikincisine de memleketimizde Seyhan projesi gösterilebilir.

Netekım, Seyhan hidro elektrik projesi. Adana ovasının sulanması ve feyezan kontrolü maksatlarını da ihtiva ettiğinden, elektrik tesislen hariç tutularak projenin diğer kısımlarının tahakkukuna sarf edilen ilk yatırımının üçte biri elektrik tesislerine intikal ettirilmiştir.

b) Enerji nakil ve tevzi yatırımları:

Akar suların mecraları veya düşük evsaflı yakıtın bulunduğu sahalardaki • müsait yerlerde kurulması bir zaruret olan ekonomik bölge santrallarinda mümkün mertebe ucuz istihsal edilen elektrik enerjisinin büyük istihlâk merkezlerine nakli için meydana getirilecek muhtelif gerilimli şebekeler, transformatör postalan ile müstehlik merkezlerde yapılacak alçak gerilim dağıtma şebekeleri için yapılacak yatırımlar da tarifelere müessir olan başlıca masraf unsurlannı teşkil ederler.

rt

Bu kısım yatırımda rol oynamakta olan yüksek gerilimli enerji nakil şebekelerinin inşasında gerilimin, transformatör postalarının ve kullanılacak iletkenlerin tesbiti, enerji nakli esnasında meydana gelecek kayıplan, yanı nakil fresini ve ilk yatınım dolayısiyle tarifleri ciddi surette müteessir eder.

Bu hususta bir fikir vermek için Knowlton'un Elektrik mühendisleri için el kitabında elektnk nakli ekonomisi bahsinde, en ekonomik iletkenin seçilmesi için yapılan hesabı zikredebiliriz. Senelik İşletme masraflannın :

C P r p. w. a

formülü ile hesaplanacağı zikredilmiştir. Bu formülde :

E M. M 29-30

C = Bir kWh in bedeli r = İletkenin bir mil uzunluğunun rezistansı

I = Geçen ceryan p = İletkenin beher libresinin fiatı a = % olarak faiz ve amortisman w = İletkenin bir mil uzunluğunun libre olarak ağırlığı olduğu anlaşılmaktadır. Görülüyorki enerji nakil sisteminin seçilmesi senelik masrafları değiştirmekte dolayısiyle de tarifelere tesir icra etmektedir.

Enerjinin nakli ve transformatörlerle müstehlik kullanma gerilimine düşürülmesinden sonra, şehir ve kasabalarda meydana getirilecek tevzi şebekeleri de tarifeler üzerinde müessir olan unsurların başında gelmektedir. Bir misal olmak üzere Mart 1959 tarife çalışmalarında rastlanılan Elazığ Belediyesinin tevzi şebekesi zikredilebilir Bu belediye 1959 senesinde satılacak 1.836.000 kWh elektriğe mukabil tevzi şebekesinde 918 000 kWh elektrik kaybına maruz kaldığından Etibank'dan 2 754.000 kWh enerji mubayaa zorunda kalmaktadır. 1958 senesi fiili neticelerinin de teyit ettiği bu korkunç şebeke kaybı satılacak elektriğin yarısı olup ilgililere de izah edilirken söylendiği gibi, bu hal beheri 16 krş'dan olan portakallardan 3 sandık satın alıp dükkâna gelinceye kadar bir sandığını çürütüp ancak iki sandığını satan bir manavın haline benzemektedir.

Elâzığ Belediyesinin tarifeleri en kötü belediye şebekesinin % 20 yi geçmeyen kayıplarına göre hesap ve şebeke İslah edilince-. ye kadar şebekenin anormal kayıplarının parasını tarifelerle halk tarafından değil, belediyenin diğer imkânlarından karşılanması muvafık olacağı kabul edilmiştir.

c) Lüks Malzeme Kullanılması:

Elektrik nakil ve tevzıinde en büyük yatırımlardan biriside elektrik direklerine gitmektedir. Bir çok ilen elektrik sarfiyatı yapan memleketler ve bilhassa bunların başında Birleşik Amerika devletlerini, bu işlerde lüks, malzeme kullanmamaya bir misal olarak zikretmek yerinde olur

Ucuzluğu, basitliği, yedeğıle tebdili ve taşınmasının kolaylığı dolayısiyle ağaç direkleri, Amerikalılar hemen bütün yüksek tevettür direklerine varıncaya kadar her tarafta kullanmaktadırlar. Ancak ağaç ormandan kesildikten sonra lüzumsuz eğri, büğrü aksamı, budak ve dallan ile kabuğu torna edildikten ve teknik bakımdan azamî mukavemet şekli

verildikten sonra, direk vakum altında bırakılmaktadır. Vakum altında ısıtılan direkte bulunan reçine vesair direği çürütücü unsurn kusturduktan sonra boşalan yerlere basınçlı kreozot girebilmesi için böyle bir kreozot banyosunda kısa müddet bırakılan direk müteakiben de fınnda kurutulmaktadır.

Bu tarzda imal edilen ağaç direkler çürümeden rahatça 20 sene dayanmaktadır ki demir direklere nazaran çok basit bakımı kolay ve ceryan bile kesilmeden direkleri tebdil edilebilen ucuz bir elektrik şebekesi elde edilmektedir. Bu tip elektrik şebekeleri ucuza mal olması itıbarile senelik amortismanı da az olmakta, bakımı kolay olduğundan işletme masraflan düşmekte ve binnetice tarifelere aksedecek masraflar azalmakta, yani elektnk ucuzlamaktadır.

Verilen bu kısa izahat ile, bizim için lüks telâkki edilmesi gereken demir direkleri çok müstesna yerlerde ve köşelerde kullanılması ile iktifa edilerek ağaç direklerin kullanılmasına başlanılmasını ve memleketimizde yeteri kadar ağaç bulunamazsa, bir taraftan bunlann sistemli surette yetiştirilmesi cihetine gidilirken diğer taraftan da ithal dahi edilse daha ucuz şebekeler yapılması mümkün olacağının gozonünde bulundurulmasını, hatırlatmak istiyorum.

Elektrik şebekelerini ucuza mal etmek etmek için alınan bu tedbirlere ilâveten tevzi sistemlerinde emniyeti artırmak üzere kullanılan bir sürü şalter ve yardımcı bar sistemlerinde de Amerikalıları ciddî tasarruf temin eden ve yeteri kadar emniyetli sistemleri kabul eden bir millet olarak görmekteyiz. Bu cihet bilhassa Sanayi Vekâletinin göstereceği lüzum üzerine bütün memleket mühendislerini bünyesinde toplayan Türk Mühendis ve Mimar Odalan Birliği tarafından ele alınarak hal edilmesi gereken hususattandır.

d) Ehliyetli Eleman Kullanılması:

Her ekonomik faaliyet gibi elektrik işletmeciliği de tecrübe ve maharet isteyen, aynı zamanda ince bir teknik bilgiye ihtiyacı gösteren işletmeciliktir. Hattâ, başka ekonomik faaliyet sahalarında noksanlığı sadece ekonomik tesirler icra eden bu hususiyetler elektrik işletmeciliğinde ekonomik tesirlerine ilâveten insan hayatını bile tehlikeye sokması zikredilebilir.

Elektriğin istihsal olunduğu santrallardaki makinelerin işletme karakteristiği denilen, imal ve montaj hususiyetlerinin tamamından teşekkül eden karakteristiklerinden

tutunuzda, enerji nakil ve tevzi şebekelerindeki arazi, rüzgâr ve kar vaziyetleri gibi tabiî, montaj ve arızalar dolayısile yapılan tamiratlardakı yamalar gibi sun'ı hastalıklarına tecrübe dikkat ve bilgileri ile vakıf olan işletmecilerin arızalara karşı tedbir almaktaki sür"at ve maharetleri işletmenin aksaksız devamında ve enerjinin ucuza mal edilmesinde çok ehemmiyetli rol oynamaktadırlar

Teknik bilgisi yeteri kadar olmayan elemanlar ise, elektrik işletmeciliğinde de birçok hususatı bilemedikleri, -anlayamadıkları için yalnış teşhisler koyarak en müessir tedbiri alamadıkları veya hiç olmazsa tedbir almakta gecikmeleri yüzünden, işletmeyi aksak ve topal yürütürler. Yeni tesislerde pek farkına varılmayan bu gibi aksaklıklar tesisler eskidikçe enerji pazarı gelişip yük yükseldikçe feci tarzda his edilirler. Fakat iş işten de geçmiş ve ehliyetli elemanlar için o, işletmenin adı bir kerre kötüye çıkmış bulunur.

Bu ve bunun gibi ehliyet ve tecrübeli eleman noksanlığı evvelâ müstehlikte bilhassa ekonomik hayatın temeli olan sanayicide emniyeti sarsarak, sanayi elektrik satışını azaltacağından maliyetleri yükseltir ve dolayısiyle de tariflere tesir icra eder.

Bundan başka bilhassa sanayım teşekkülünü zorlaştıracağı gibi, teşekkül' edenlerin de munzam tedbirler alarak millî servetin heder olmasını ve mezkûr sanayi mamullerinin maliyetlerini yükselterek dolayısile içtimaî hayat üzerinde tesirler yapar. Bu gün Adana'daki her fabrikanın aynı zamanda bir yedek dizel santralı meydana getirmiş olması bu halin en güzel misallerinden biridir.

Teknik bilgi ve tecrübeden maada elektrik işletmeciliğinin bir de inceliği bulunduğundan bahsedilmişti Hakikaten meselâ enerji nakil hatlarında çalışanların yükseklerde, hattâ tel cambazları gibi enerji nakil telleri üzerinde çalışırken başlarının dönmesi ve emniyet kemerleri ile asılı bulundukları tel halatlarda tamamiyle cambazlık yaparak maharet göstermeleri iktiza eder. İşletmeci, elektrik santral işletmeciliğinde, trafo postalanndaki röle koordinasyonlarda bir piyanistin piyano tuşlarına basarken gösterdiği maharet ve inceliği andıran manevraları yapamazsa, tamiratta meselâ palanga halatlarını, kirikolan bir keman teli ayar eder gibi, yoklaya yoklaya ayar edemezse, bir anda fazla yüklenen tarafın hasan ve manevra yapılan gurubun harabiyetı ve bir hayli insanın da ölümü işten bile değildir.

Kısacası «İşletme formasyonu» diyeceğimiz teknik bilgi, işletmeyi tanıma ve tecrübe iktisap etme üe ehliyet ve kabiliyet yekûnundan ibaret, formasyonu bulunmayan elemanların istihdamı ucuz görülmekle beraber işletme için çok daha pahalıya mal olmakta ve tarifeler de bu pahalılıktan ciddî surette müteessir olmaktadırlar.

Yukarıda bahis konusu edilen Elâzığ Belediyesi 1959 yılı için, beher kilovat saati 16 kuruş'tan mubayaa ettiği elektrik'ten şebekesinde zayi edeceği 918.000 kWh. için 147.000 lira ödemektedir ki, böyle bir işletme için tecrübeli bir mühendise ayda 3.000 lira bile verse, ödenecek masrafın 4 misli tutarındadır. Ayrıca müstehlikin çektiği huzursuzluk bir tarafa bırakılsa bile bu müthiş şebeke kayıpları yüzünden şebekedeki nakillerin, kabloların ömrünün kısaltılmasından doğan milî zarar ve amortisman masraflarının yükselmesi gibi endırekt tesirleri de hesaba katarsak bunun manası daha iyi anlaşılmış olur.

t

Bütün bu izahatımızda, elektrik işletmeciliğinin ekonomik hasılası olan tarife mevzuunun ve neticelerinin tetkikiyle en uygun tarifeyi tesbit etmenin arz edeceği müşkilât ve elektrik sistemi için mümkün mertebe ucuz ve müsait tarifelerin elde edilmesinin nelere vabeste olduğu, mevzua ilgi göstereceklere anlatılmak istenmiştir.

6973 sayılı kanunla Sanayi Vekâleti kurulmadan evvel mevcut bulunan mevzuat, tarifelerin tesbitini mahallî belediyelere bırakmıştır. Belediyelerimizin ise politik birer müessese • olması ve maalesef memleket ekseriyetinin elektrik mevzuunda bir kara cehaletin içinde bulunması itibariyle, belediye meclislerine seçilmiş bulunanların seçmenlerine hoş görünmek için gerek elektrik tesisatlarını meydana getirirken gerekse işletmelerini devam ettirirken, münhasıran ucuz elektrik verme endişesiyle hareket etmeleri maliyetinden aşağı elektrik satışlarına tevessül etmelerini intaç etmiştir. Bundan başka basit politika oyunlarına alet olunarak nısbeten işletme formasyonu tamamlanmış işletmecilerini belediyelerin feda etmeleri neticesinde arızalar artmış, masraflar yükselmiş ve elektrik işletmeleri sarsılmıştır.

Belediye elektrik işletmelerinin tarifeleri, salahiyetli bir merci tarafından kontrol edilmemesi neticesinde de mahalli şartlara göre en basit surette belediye meclislerince tesbit edilmekte idi.' Bu suretle bir belediye tarafından tesbit edüen tarifelerin diğer beledı-

yelerin tarifeleri ile hiç bir alâkası bulunmaması memlekette elektrik tarifelerinde tam bir keşmekeşi doğurmuştur.

Bilhassa sanayiin ve elektrik işletmesinin gelişmesi ile ciddî bir elektrik ekonomik etüdünün yapılarak lüzumlu tedbirlerin alınmasına imkân bırakmayan bu tarife keşmekeşi 6973 sayılı kanunla haiz olduğu salâhiyete dayanarak, Sanayi Vekâleti tarafından ele alınmış bulunulmasından memnun olmamak imkânsızdır. Vekâletin -l/Mart/1959 tarihinden itibaren peyderpey tatbik mevkiine koymaya başladığı tarifelerde eskileri ile mukayese edilemıyecek derecede bir tekâmül görülmektedir.

III — ELEKTRiK TARİFE PRENSiPLERi:

Elektrik işletmeciliği neticesinde elde edilen satış metaı umumî olarak güç ve enerjiden ibarettir Bu sebeple her iki metaın da kıymetlendirilmesi bir zaruret halindedir. Haltuki birçok hallerde bundan sarfınazar edildiği ve bundan dolayı gerek teknik işletmesinin, gerekse ekonomik faaliyetin tanziminde bir hayli zorluklar doğduğu göze çarpmaktadır.

Biz burada üç gurupta topladığımız tarife prensiplerini:

1 — En basit tarife

2 — Güç veya sabit hizmet masrafının endirekt tesir ettirildiği tarife

3 — Güç veya sabit hizmet masrafının direkt tesir ettirildiği tarife halinde tasnif ve tetkik edeceğiz.

*

Elektrik istihsali, nakli ve tevzii ile her müstehlikin emrine amade kılınması neticesinde, müstehlike emniyetli ve yedekli olarak muayyen bir güç tahsisi ve senenin her anında hazır vaziyette tutulmasına mukabil, müstehlik bu gücü istediği miktar ve nisbette kullanarak enerji çekmektedir Yani bu tesisler yapılmasa idi müstehlik elektriğini kendisi istihsal etmek için ya"pacağı tesisata para yatıracağı gibi, ceryan sarf etsin veya etmesin onun işletici usta ve işçilerine de bir para ödeyecektir. Şu hald-e en basit düşünce üe bu müstehlikin sabit masraflarına ilâveten sadece sarf ettiği elektrik miktariyle mütenasip, sıvı veya katı yakıt parasından ibaret olmak üzere ödeyeceği değişen para artacak veya azalacaktır.

Basit elektrik tarifesinde sadece değişen elektrik kullanımı (kWh) ile orantılı olan masrafa benzer masrafların karşılığı alın-

makta, sabit hizmet karşılığı da sarfedileceği tahmin edilen elektrik miktarına t ölünerek elektrik bu muhavvil değeriyle değerlendirilmektedir Bu tahminde yapılması mümkün hata yüzünden masrafın tamamen karşılanması güçleşmektedir. Hele hesabı yapanları tesiri altında tutan zihniyet normal beşeri zaaf olarak elektriği ucuzlatmayı muvaffakiyet sayacağı gözonünde bulundurulursa, enerji sarfiyatı tahminleri daima tarifeyi ucuzlatıcı istikamete mütemayil olacağı daha kolay anlaşılır.

Bir tek abone için, bir an ihtiyacı olan . elektriği kendisi üretmek üzere tesisat yaptığı kabul ve sabit masraflarını nasıl olsa yaptığı mülâhazasıle buna ilâveten kendisine değişen masraf olarak intikal eden yakıt masrafı elektrik ücreti imiş gibi düşünülebilir amma, büyük elektrik işletmeleri için bu tarzdaki tarifeler hemen daima iyi neticeler vermemişlerdir.

l — En Basit Tarife:

En basit elektrik tarifesi olup yapılacağı tahmin edilen masrafların satılacağı tahmin edilen enerji miktarına bölünerek elde edilecek beher kilovatsaatın satış maliyetini hesap etmek buna bir miktar da kâr veya bilinmeyen masraflar karşılığı ilâve ederek veyahut da kâr ilâve etmeden sadece maliyetine satış yapmak usulüdür.

Bu, tamamen iptidaî ve en basit olan tarifeye herkesin aklı kolaylıkla erdiği için basit elektrik işletmelerinde umumiyetle tatbik edilen bir tarife olarak görülmektedir. Memleketimizde l/Mart/1959 tarihinden evvel bir kaç büyük işletme istisna edilirse her tarafta basit tarife tatbik edilmekte idi.

Basit tarifenin malî ve teknik bakımdan hemen göze çarpan mahzurları, a) Malî Bakımdan Mahzurları:

Bilhassa Belediye elektrik işletmelerinde işletmenin sabit masraflarına ilâveten her abone için yapılmakta olan ceryan açma kapama, arıza giderilmesi, sayaç endekslerinin tesbiti, fatura tanzimi, para tahsilatı ve benzeri hizmetler dolayısiyle giriştiği masrafları, abone ceryan sarf etsin veya etmesin, devam etmektedir. Halbuki yalnız sarf ettiği enerji miktarından bir para tahsili bu sarfiyat az olduğu nisbette azalmakta hattâ meselâ abonenin sayfiyeye gitmesi aylarında sıfıra müncer olmaktadır. Bundan başka birçok ticaret aboneleri veya resmi daireler güneşin geç saatlerde battığı mevsimlerde enerji sarfiyatlan hemen hemen sıfıra düşmesi neticesi, abonelerden de yalnız kilovatsaat enerji miktan tarifesiyle yapılacak tahsilatı sıfıra müncer olmakta ve elektrik idaresi bızzarur bu abonelerden yapamadığı tahsilatını diğer abonelerinin tarifelerine in'ikâs ettirmek zorunda kalmaktadırlar.

b) Teknik Bakımdan Mahzurları:

Elektrik işletmelerinin başı boş talepleri karşılamak üzere mütemadiyen santrallan büyütme zorunda kalmaları buna mukabil de enerji sarfiyatının aynı nisbette artmamasından dolayı kilovatsaat enerji maliyetlerinin yükselmesine veya ümit edildiği nisbette düşmemesine sebep olmaktadır. Bundan başka başı boş güç talepleriyle mütemadiyen yükselen puvant yüklerini karşılamak üzere yeni generatörleri puvant saatinde servise koymak v» müteakiben gecenin düşük yük saatlannda

da, yüksüzlükten çalışamaz hale geldiğinden, tekrar bu grupları servisten çıkarmak gibi teknik mahzurlar ile karşüaşılmasına sebebiyet vermektedir. Hele buhar santrallarında servisten çıkan makinenin soğumasının bazen bir günden fazla sürmesi sebebiyle, ikinci günün puvant yükünü karşılamaktaki teknik zorluklar ciddi mahzurlardandır.

Bu basit tarifeyi tatbik etmekte olan belediye elektrik idarelerinden Etibank Kuzeybatı Anadolu ve Batı-Anadolu Enterkonnekte şebekesiyle Hazar Bölge Santralı sahasından Elâzığ Belediyesinin l/Mart/1959 tarihinden evvel tatbik ettikleri tarifelerinin, sonradan. tesbit edilen müstehlik gruplarına göre sıralanmış olarak kıymetleri enerji miktan üzerinden tahsil edilen istihlâk vergisi Belediye resmî ve asker ailelerine yardım hariç olarak aşağıda gösterilmiştir.

Belediye Elektrik İşletmesi

İstanbul İ.E.T.T.

r — Puvant takati

Eskişehir

160.000 720 x 10" 620 x 10"

14 16-12

15 - 12,5 15-8

Bursa

Ankara E.G.O

44.000 180 x 109 160 x 10«

13 20-18

9,5 7-9

Adapazan

İzmir ESHOT

35.000 165 x 10» 155 x 10"

16-11 16-11

10-8 10-8 Bolu

7.000

2 — Senelik enerji istihsali kWh. 31.200.000

kWh. 28.788.000

Krş/kWh. 15

b) Tic. ve Res. Daireler 2

Düzce

2 — Senelik enerji istihsali kWh. 1.590.000

3 — Senelı kenerji satışı kWh. 1.500.000

Krş/kWh. 25

b) Tic. ve Res. Daireler »

12,5

d) Sanayi : di) Adî Küçük

6.000 25.000 000 20.750.000

20 20 5

32.7 32.7 Afyon

1.300 4.200.000 3.400.000

15 15 15

9 9

2.500 9.450.000 7.650.000

25-14 25-14 25-14

14 14 Kütahya

800 3.000.000 2.445.000

20 20 12

12 12

300 1.695.000 1.541.000

38-25 38-25 38-25

25 16 Balıkesir

3.000 17.000.000 13 800.000

15,3 15,3 15.3

K M. M. 20-30

4 — Satış tarifeleri:

'»

k'Wh.

4 — Satış tarifeleri':

2 — Güç veya sabit hiztnet masrafının Endirekt Tesir Ettirildiği Tarife :

Müşteri emrine amele tutulup bir dakika bile kesilmesine cevaz verilmeyen ve kilovat olarak kıymetlendirilen elektrik gücünün, ceryan çekilsin veya çekilmesin, devam eden sabit masrafiyle basit tarifede izah edilen abone masraf ve külfetlerinin karşılanması için aboneden sabit bir ücret tahsil edilmesi zarureti aşikâr olarak her memlekette kabul edilmiştir.

Şüphesiz ki bunun en adil şekli de her abonenin çekeceği azamî gücü tesbit edilerek bununla mütenasip bir miktar olmak üzere tesbıtidıı Ancak adetleri şehirlerde bazan yüzbinleri aşan mesken aboneleri için bu azamî gücün ayrı ayrı tesbitinin güçlüğü göz önünde tutularak bu gibi abonelerden alınacak sabit ücretin tesbıti için başka usullere

80.000

13 13 10

Manisa

1.400 6.000.000 5.200.000

14-13 17,5 13

Elâzığ

500 2.300.000 1.850.000

36 36 16

Devrek

Çaycuma

100 325.000 270.000

80 200.000 180.000

20 •

20 20

Nazilli

850 3.100.000 2.600.000

31 31 30

30 30

16 16

Aydın

1.300 4.500.000 3.800.000

32 32 - 23,5

10,5 - 21,5 10,5 - 21,5

Çatalağzı Denizli

150 1700 4 7.050.000 2 5.853.000 5

. 25 0 25 0 20 0

16 3

24 24 11 (Sümerbank)

başvurulmuştur. Meselâ Mart 1959 tarifelerinde çekeceği azamî gücünün tesbiti veya az çok tahmini mümkün olan abonelere, bu güç ile mütenasip bir sabit ücret tahmili cihetine gidilmiştir.

Sabit hizmet veya güç ücretinin tarifelere aksettirılmesı keyfiyeti direkt ve endirekt ol-

mak üzere iki yoldan yapılmakta olduğundan bu iki hususun izahı ve müteakiben de Mart 1959 tarife çalışmalarında bunların ne tarzda kullanıldığını göstermekle iktifa edilecektir.

Sabit hizmet veya güç masraflarının endirekt tesir ettirilmesi yolu ile yapılan tarifeler:

a - Asgarî fatura tutan, b Asgarî istihlâk garantisi, şeklinde tatbik edilmektedir.

a) Asgari Fatura Tutarı:

Bu usulde abonenin sarfedeceği elektrik enerjisinin kilovatsaat ile ölçülen miktarı, yine basit tarifede olduğu üzere kilovatsaat ücretile çarpımından elde edilen meblâğ fatura tutan olarak alınmaktadır. Ancak bu meblâğın, sabit hizmetin o müşteriye isabet eden miktarından az olmaması esastır. Yani sabit hizmet ücreti endirekt olarak tarifeye aksettirilmiş olmasını teminen fatura asgarî bir meblâğdan az olursa asgarî meblâğ tahsil edilmesi esas alınmaktadır.

Çekeceği azamî gücü tesbit veya tahmin edilebilen müşteriler için bu asgarî fatura tutarının tesbıtinde, azamî gücün kullanılacağı kabul edilen asgarî zaman (saat) ile çarpımından elde edilecek nazarî enerji çekişinin bedeli esas alınmaktadır.

Çekeceği azamî gücünün tesbiti müşkül veya çok masraflı olan mesken ve ticarethane gibi, adedi fazla aboneler için ise bu mes'ele bir hayli müşkülât arz etmektedir. Bu noktaya .gelince Mart 1959 tarife esaslarım tesbit eden heyet, diğer memleketlerdeki mesken abonelerinin aylık olarak ödediği elektrik ücretinin bu abonelerin aylık gelirine nisbetıni tetkik etmiş ve elektrik sarfiyatı sahasında en ileri durumda bulunan Amerika Birleşik Devletlerinde bu nisbetin muhtelif senelerde % 0.98 ile % l 3 arasında tahavvül ettiğinf müşahade etmiştir. Memleketimiz için daha da müsait olmak üzere % l olarak kabul edilen bu nisbetten sonra asgarî fature tutarının tesbiti cihetine gidilmiştir.

«Benim evim var elektrik istiyorum» diyebilecek bir mesken abonesinin en fakirinin bile aylık geliri 300 lira itibar edilebileceği kabul edilerek asgarî fatura tutan için 3 lira alınması esası tarifelere in'ikâs ettirilmiştir.

Muhtelif Belediyelerin durumuna göre meskenlerde daima sabit bırakılan bu üç lira asgarî fatura mükellefiyeti ticarethane ve resmî dairelerde değişik olarak üzeri 5, 7,5 ve hattâ 10 lira olarak kabul edilmiştir.

b) Asgarî İstihlâk Garantisi :

Sabit hizmet veya güç ücretinin tarifelere endirekt tesir ettirilmesi usulünün diğer bir şekli de asgarî istihlâk garantisi olup, bu da keza müstehlikin çekeceği azamî gücü ölçülebilen müşterilerin mezkûr gücünü muayyen bir saat kullanması suretiyle asgarî istihlâkin garanti edilmesidir. İstihlâk bir asgarî miktarın dûnunda olduğu, yani sabit hizmet ücretinin dahi tahsil edüemiyeceği bir hal hasıl olunca istihlâki, asgarî garanti miktarında kabul etmekten ibarettir.

Mesken ve ticarethaneler gibi azamî gücünün tesbiti müşkülât arzeden veya hiç olmazsa başlangıçtan çok masraf ihtiyarına sebep olacak olan abonelerde de en az ne miktar elektrik istihlâk ettikleri takdirde sabit hizmet masraflarını karşılayabileceği bilhesap tesbit ve Belediyelerin hususiyetine göre bu asgari istihlâki garanti ettirmek iktjza eder.

Azamî gücün kullanılması gereken saat

veya bu saatin fatura tanzimi devresindeki

yekûn saatlere nisbeti «kullanma faktörü»

olarak kabul edilmektedir. Bir misal olmak

üzere 30 günden ibaret bir ayın saatlan top

lam 30 x 24 = 720 saat olup, azamî gücünün

bu ayın meselâ 500 saatinde kullanılması

miktannda yani 500 N (N kW olarak azamî

güç) kWh. enerji çeken veya başka bir de-

•yimle kilovat başına ayda 500 kWh enerji

sarfeden bir abonenin aylık kullanma faktö

rü

500 saat veya 500/720 .100 = % 69.45

den ibarettir.

Elektrik İşletmeciliği ile gerek elektrik ekonomisi ve gerekse millî ekonomi bakımından kurulmuş bulunan elektrik santrallarmın verebüeceklen azamî güçlerinin ne kadar fazla kullanılması mümkün olursa, yani azamî güç, dolayısıyle santrallerdeki kurulu güç, değişmeden ne kadar çok elektrik istihsali ve satışı mümkün olursa o kadar istifadeli olacağı cihetle asgarî istihlâk garantisi mezkût kullanma faktörünün yükseltilmesini doğru•dan doğruya tarifelere aksettirmek suretiyle ücret tahsiline imkân verdiğinden elektrik işletmelerinin hoşuna giden fakat tatbikatta bazı hususlarda müşkülât arz eden tarife sistemidir.

Bilhassa asgarî istihlâk garantisinin en çok beğenilen tatbik şekli kademeli enerji sarfiyatı ile azalan tarife olup müstehlike istihlâki arttıkça fiatın ucuzladığını fiilen gösterdiğinden istihlâkinin artmasını telkin etmektedir.

Mart 1959 tarife çalışmalarında bir kısım Belediyelere bu tarifenin tatbiki esası kabul edilmiş ve asgarî istihlâke kadar , tarifeler azamî tutularak istihlâk arttıkça azalan kademelerde ücretler konulmuştur. „

Büyük Belediyeler, bu tarifenin tatbikinde müşkülât görmüşler, fatura tanziminde oldukça dikkatli kimselerin çalıştınlması zarureti ve sarfiyata göre müşterinin ödiyeceği ücreti gösterir tablolann ihzar edilmesi veya muhasebenin mekanize edilmesi gibi müşkülâtlan ileri sürmüşlerse de İzmir Belediyesinde sanayi için esasen tatbikatı bulundu-

E. M. M 29-30

ğundan bu Belediye sanayii ile diğer orta ve küçük bir kısım. Belediyelerde tatbikatının, tecrübe edilmesi cihetine gidilmiştir.

3 — Güç veya sabit hizmet masrafının direkt olarak tesir ettirildiği tarife :

Abonelerin emrine amade tutulan gücün sabit olan masraflarının doğrudan doğruya tahsilini esas tutan tarifeler, gücün beher kilovatı başına aylık veya senelik sabit bir para tahsil edildikten sonra, ilâveten aynı dev-, rede çekilen enerjinin beher küovatsaatı için bir ücret tahsilini esas tutan tarifelerdir.

Çekeceği azamî gücü tesbit edilebilen müşteriler için güç tarifesinin tatbiki kolay olmakla beraber yine bu tesbitin müşkül veya hiç olmazsa başlangıçta pahalı bulunduğu mesken ve ticarethane gibi aboneler için bu tarifenin tatbiki de zorluk arzetmektedir. Mart 1959 tarife çalışmalarında, bu kısım aboneler için güç masrafı tarifede abone başına sabit bir miktar olarak in'ikas etmiştir.

Büyük abonelere de tatbikinde müşkülât arz etmemesi için kurulu gücü % 50 veya 75 inden az olmamak üzere çekilen gücün beher kilovatı başına sabit hizmet ücreti tahsili pratik yoluna gidilmiştir. Bu suretle çift terimli tarifelerin Belediyelerce derhal tatbikatına geçilirken güç endiklatörü bulunan sayaçlar temin edilinceye kadar fatura tan-, zımine esas alınacak güç tarif edilmiştir.

iy — YENi TARiFE ESASLARI ve l MART 1959 DA TATBlK MEVKİİNE KONULAN TARİFELER :

Yukarıda izahına çalışılan tarife prensiplerine ilâveten halen Etibank santralındaki takat ve enerji bolluğu dolayısiyle sarfiyatın arttırılmasını teşvik edici unsurlar da gözönünde tutularak hazırlanmış bulunan ve güç masraflarını direkt ve endirekt tesir ettirerek Sanayi Vekâletince tesbit ve tasdik edilen Belediye elektrik işletmelerinin ve Enterkonnekte şebekeden müstakil olan Denizli Belediyesinin tarifeleri ile mucip sebeplerinin izahından bu yazıda sarfınazar edilerek sadece neticeleri gösterilmekle iktifa edilen Etibank satış tarifeleri aşağıda sırasıyle dere edilmiştir.

1. ETlBANK SATIŞ TARİFELERİ:

Belediye ve sanayi müstehlikleri için müşterek olarak tatbik edilen tarifeler:

Tl — Takat tarifesi:

a) Mukavele takatinin ilk 5000 kilovatının beher kilovatı için yılda 210 veya ayda 17,5 TL.

b) Müteakip 50.000 kilovat takatin beher kilovatı için yılda 180 veya ayda 15 TL.

c) 55.000 kilovattan sonraki .beher kilo vat için yılda 90 veya ayda 7,5 TL.

ile tediye edilecek sabit meblâğlara ilâveten.

T2 —.Enerji tarifesi :

a) Yılda çekilen enerjinin ilk 5 milyon kilovat saati için beher kilovat saata 10 kuruş.

b) Müteakip 50 mil. kilovat saati için be her kilovat saata 8 krş.

c) Sonraki 200 milyon kilovat saati için beher kilovat saata 6 Krş.

d) 255 Milyon kilovat saatten fazla enerji nin beher kWh.'a de 4 kuruş para tahsil 'edil mesi, uygun görülmüştür.

T3 — Etibank'ın 35.000 ve 66.000 voltluk tesislerinden ceryan alanlar için yukarıdaki tarifeler aynen, daha aşağı normal 15.000, 10.000, 6000 ve 3000 volt gerilimlerden ceryan alanlara ise yukanki tarifeler % 10 zamlı ve 154.000 volttan ceryan istiyeceklere de % 10 tenzilâtlı olarak tatbik edilecektir.

T4) Faturalar aylık tanzim edilecek ve herhangi bir ayda mukavele takatinin üstünde takat çekilmesi halinde bu fazla takatin beher kilovatı için o aya mahsus olmak üzere 20 TL. üzerinden hesap yapılacaktır. Mukavele takatine kadar çekilecek takatler için mukavele takati hesaplarda esas olacaktır.

T5 — Alt ısı değeri 4000 Kcal/Kg. olan kömürün "beher ton fiatında yapılacak 2 TL. fark, enerji kWh fıatlanna 0,1 (ondabir) kuruş olarak intikal ettirilecektir, olarak hülâsa edilmiştir.

TSinci maddeyi teşkil eden kömür fiatı ile tarifenin değişeceğine ait hükmün belediyelerin kendi satış tarifelerine intikali de :

«Alt ısı. değeri 4000 kcal/kg. evsafındaki kömürün bir ton fiatında vukua gelecek 2 lira farkten dolayı Etibank toptan satış fiatını ayar ettiği takdirde, müşterilerin sadece kilo-vatsaat fıatlanna bu fark 0.12 krş. olarak intikal ettirilir.» şeklindeki bir madde halinde ilâve edilmiştir. Belediye tarifelerindeki bu umumî hüküm hariç olmak üzere diğer hükümler 18 Belediye için ayn ayn aşağıda gösterilmiştir:

2 — İSTANBUL BELEDİYESİ ELEKTRİK

—İhtiyacı: Güç Enerji Zayiatı Satılacak

160 MW

720 Milyon kWh

100 »

620 •»

100 » TL.

Yeni tarifelerle enerji

satışından ve tali hasılat olarak yekûn

126 Milyon TL.

D —Yeni Tarifeleri: (Elektrik istihlakinden alınan vergi ve resimler hariç olarak)

Asgarî aylık fatura 3 lira kabul edilerek 1 — Abone başına ayda sabit 100 krş. 2 — İlâveten sarf edilen kWh. başı na 17 krş.

, T2 Ticarethane ve Resmî Daireler:

a) Adi Tarife: Asgarî aylak fatura 10 lira kabul edilerek 1 — Abone başına ayda sabit 50 krş. 2 _ ilâveten sarf edilen kWh başına 20 krş.

b) Tenzilatlı Tarife: Bu tarifeye tabi olacak abonelerin sarfiyatı çift kadranlı sayıcı ile ölçülür. Buz dolabı banyo ısıtıcı elektrik mutfağı, akü imla asansörler ve benzeri aboneler içindir.

Abone başına asgari fatura tutan 10 lira kabul edilerek: 1 — Abone başına ayda sabit 50 krş. 2 — ilâveten zirve yük saatlan kWh'ı için 20 krş. Zirve dışı yük saatlan kW'ı için 18 krş.

Sarf edilen kWh için

Adî Küçük Sanayi:

essese kW başına ayda

2 — İlâveten sarfedilen kWh başına

T4 Hususi Büyük Sanayi:

Bu tarifeye tâbi olacak abonenin sarfiyatı 10 dakikadan az olmamak üze-

re, azamî çekilen takati iş'ar eden sayıcı ile ölçülür.

a) Mukavele Takati 500 kWh'a kadar r 1 — Mukavele takatinin % 75 inden az olmamak üzere çekilen azamî ta katin beher kW'ı iiçn ayda 20 TL. 2 — İlâveten çekilen beher kWh için

b) Mukavele takati 500 kW ve Yukan: 1 — Mukavele takatinin % 75 inden az olmamak üzere çekilen azami ta katin beher kW'ı için ayda 18 TL. 2 — İlâveten çekilen beher kWh için

T5 Tramvay ve Elektrikli Tren: Çekilen beher kWh enerji için 17 krş.

3 — ANKARA BELEDİYESİ ELEKTRİK İDARESİ

— İhtiyacı:

B — Masrafları : C —

44 MW

180 Milyon kWh

20 »

160 »

Hasılat:

33,360 Milyon TL.

Yeni tarifelerle enerji satışından elde edilen ve talî

hasılatı yekûnu 39,600

Milyon TL.

D —Yeni Tarifeleri: Elektrik istihlâkinden dolayı alınan vergi ve resimler hariç olarak

Asgari fatura tutan 300 krş. olmak

üzere

a - Ticarethane ve yazıhaneler: Abone başına asgarî aylık fatura tutan 10 lira kabul edilmek şartiyle 1 — Müesses kilovat başına ayda 50 krş. 2 — İlâveten sarf edilen kWh başına

b - Resmî daireler ve kurumlar: Işık ve kuvvet birlikte mütalâa edilerek

E. M. U. 29-30

olmamak üzere çekilen takatin beher

10 TL.

Sarf edilen enerjinin beher kilovat

saati için

Abone başına aylık asgarî fatura 10

lira olmak Özere

1 — Müesses kilovat başına ayda

2 — İlâveten kullanılan enerjinin

T5 Hususî Büyük Sanayi: Bu tarifeye tabi olacak abonelerin sarfiyatı, 10 dakikadan az olmamak üzere çekilen azamî takati iş'ar eden sayıcı ile ölçülür

a) Mukavele takati 560 kWı kadar

katin beher kilovatı için ayda 20 TL.

2 — İlâveten kullanılan enerjinin be

her kilovat saati için

b) Mukavele takati 500 kW ve yukarı

Belediye Sular İdaresi de dahil olmak üzere

katin beher kilovatı için ayda 18 TL.

2 —. İlâveten kullanılan " enerjinin

4 — İZMİR BELEDİYESİ ELEKTRİK İDARESİ

A—İhtiyacı: Güç Enerji Zayiat Satılacak •

35 Bin kilovat 165 Milyon kWh

8 ». » 155 » »

B—Masraflar:

22,047 Milyon TL.

C — Hasılat:

Yeni tarifelerle yapılacak satışlardan

elde edilen hasılata talî hasılat da ilâve

edilmiş olarak

26,670 Milyon TL.

D —Yeni Tarifeleri: Tl

Meskenlerde : Asgarî fatura tutan

300 krş.

a) Adi tarife:

l — Abone başına ayda sabit hizmet

E. M M. 29-80

b) Tenzilâtlı tarife:

Bu tarifeye tabi müşterilerin elektrik

sarfiyatı çift kadranlı sayıcı ile ölçülür.

1 — Abone başına ayda sabit hizmet

ücreti olarak

200 krş.

2 — İlâveten zirve yük saatlan sar

fiyatının beher kWh'ı için 17 krş.

Zirve dışı yük saatlan sarfiyatının

12 krş.

a) Adî tarife :

Aylık fatura asgarî 10 lira kabul edilerek

için ayda 2 — İlâveten sarf edilen

kWh başına

b) Tenzilâtlı tarife

Bu tarifeye tabi olacak abonelerin

elektrik sarfiyatı çift kadranlı sayıcı

ile ölçülür.

Aylık fatura asgarî 15 lira kabul edilecek

için ayda

2 — İlâvetensarf edilen enerjinin :

Zirve yük saatlarında beher kwh için

Zirve dışı yük saatlarında

T3 Umumî tenvirat: Sarfedilen beher kWh için

Asgarî aylık fatura 10 lira kabul edilerek

1 — Müesses kilovat takat başına

2 — Sarf edilen kWh başına 13 krş.

T5 Hususî büyük sanayi :

Bu tarifeye tâbi olacak abonelerin

sarfiyatı 10 dakikadan az olmamak

üzere azamî çekilen takati iş'ar eden

sayıcı ile ölçülür.

1 — Mukavele takatinin %

75 inden az olmamak üzere

çekilen azamî takatin beher

16 TL.

2 — Çekilen aylık enerjinin

İlk 50.000 kWh'ına beher

il krş.

Sonraki 100.000 kWh'ına

beher kWh için Sonraki sarfiyatının beher ktyhı için

10 krş. 8 krş.

' T6 Yukarıdaki tarifeler 0-10 Soma lave 4120 Kcal/kg. evsafındaki kömürünün FOB fiatı 50 lira, santralda vagonda teslim fiatı 72 lira olduğuna göre tesbit edilmiştir. . , . Altı ısı değeri 4000 Kcal/kg. evsafındaki kömürün beher ton fiatında hasıl olacak 2 liralık fark yalnız enerji fiatlarında 0,12 krş. olarak nazarı itibare alınır.

5 — ESKİŞEHİR BELEDİYESİ ELEKTRİK İDARESİ

Güç .Enerji Zayiatı Satılacak

1000 kWh

Küovat 31,200 Milyon 2,412 Müyon kWh 28,788

B — Masrafları ;

5,867 Müyon TL.

. Yeni tarifelerle enerji satışından elde edilen ve talî hasüat yekûnu 6.700 müyon

TL. D — Yeni Tarifeleri:

Aylık fatura asgarî 300 krş. kabul

edüerek ayük enerji sarfiyatının

1 — İlk 20 kWh lık kademesinde be

her küovat saat için

beher küovat saati için

Aylık fatura asgarisi 600 krş. kabul edilerek aylık enerji sarfiyatının

1 — tik 50 kWh kademesinin beher

küovat saati için

küovatsaati için

Sarf edüen beher küovat saat için 30 krş.

Aylık fatura asgarî 10 TL. kabul edilerek aylık enerji sarfiyatının

küovatsaatı için

2 — Sonraki 1000 k"Wh kademesinin

3 — Sonraki 10.000 kWh kademesi

nin beher kilovat saati için 22 krş.

4 — 11200 kWh'dan fazla sarfiyatın

Takat Ücreti: Mukavelede

yazılı takatin

1 — 5000 küovata kadar olan kısmı

için beher küovat'a senevî 228 TL.

hesabüe ayda

19 TL.

2 — Fazlasının beher küovatı için

Senevî 198 TL. hesabile ayda 16,5 TL.

Enerji Ücreti :

Takat ücretine ilaveten senevî çekilecek enerjinin

1 - 5 müyon kWh'ına kadar beher

küovat saat için

n krş.

2 - 5 müyon kWh dan fazla sarf

edüen beher kWh için

Mukaleve takatinin üstünde çeküen

takatin beher küovatı için yalnız o

aya mahsus olmak üzere 20 TL.

6 — BURSA BELEDİYESİ ELEKTRİK İDARESİ

Güç Enerji 6.000 Küovat 25.000 Müyon

Zayiatı • kWh

Satüacak

4.250 Müyon kWh 20.750

5.926 Müyon TL.

B — Masraftan:

Yeni tarifelerle enerji satışından elde edilecek hasılata talî hasılatının da ilâvesüe yekûn hasüatı 7,376 müyon TL.

D — Yeni Tarifeleri! Tl

Meskenlerde:

Asgarî aylık fatura bedeli üç lira kabul edilmek üzere.

• l — Abone başına aylık sabit hizmet

100 krg.

Asgarî aylık fatura bedeli 10 lira olmak üzere

1 — Abone başına sabit hizmet ücreti

olarak ayda '

34 krş.

E M. M. '29 7 30

esses kilovat başına ayda 500 krş.

24 krş.

katin beher-kılovatı için ayda 20 TL.

2 — İlâveten sarf edilen beher kWh

7 — ADAPAZARI BELEDİYESİ ELEKTRİK İDARESİ

A — İhtiyacı : Güç Enerji Zayiat Satüacak

2500 Kilovat 9.450 Milyon kWh 1.800 Milyon kWh 7.650 Milyon kWh

B — Mas raf lan : 1.982 Milyon TL.

C — Hasılatı: Yem tarifelerle enerji satışından elde edilen hasılata talî hasılatının da ilâvesile yekûn hasılatı 2,460 milyon TL.

kabul edilerek aylık enerji sarfiyatının

Aylık asgarî fatura 500 krş. kabul

edilerek aylık enerji sarfiyatının

Sarfedilen enerjinin beher kWh'ı

Abone başına aylık asgarî fatura tutan 12,5 TL. olmak üzere aylık enerji

sarfiyatının

l — İlk 200 kWh kademesinin beher

4 — Sonraki 20000 kwh kademesinin

„ 20 krş.

5 — Fazlasının beher kWh'ı için

10 krş.

g _ BOLU BELEDİYESİ ELEKTRİK İDARESİ

Güç Enerji Zayiat Satılacak B — Masraf lan

300 Kilovat 1.695 Milyon kWh 0.154 Milyon kWh 1.541 »

564 Bin TL.

Yeni tariflerile elektrik satışından el

de edüen hasılata talî hasüatınında

ilâvesile

569 Bin TL.

kabul edilerek.

Aylık asgarî fatura tutarı 5 lira kabul

edilerek.

1 — Her abone için sabit hizmet

Sarfedilen enerjinin beher kWh'ı için

,

takat için sabit hizmet ücreti olarak

9 — DÜZCE BELEDİYESİ ELEKTRİK İDARESİ *

Güç Enerji Zayiat Satılacak B — Masraf lan :

250 Kilovat 1.590 Milyon kWh 0.090 Milyon kWh 1.500 Milyon kWh 530 Bin TL.

Yeni tarifelerüe elektrik Satışından elde

edileceği hasılatına talî hasılatı ilâve edilerek yekûn hasüatı

544 Bin TL.

Aylık fatura tutan asgarî 3 lira ka

bul edilerek.

Aylık fatura tutan asgarî 5 lira kabul edilerek.

Sarf edilen elektriğin beher kWh'ı

için sabit hizmet ücreti karşılığı ola

rak

„ beher kWh'ı için

10 —AFYON BELEDİYESİ ELEKTRiK iDARESi

A —ihtiyacı:

1300 Kilovat 4.200 Milyon kWh 0,800 Milyon kWh 3.400 Milyon kWh

0,936 Milyon TL.

Yeni tarifelerle yapılacak enerji satışlanndan elde edilen hasılata talî hasılatı

da ilâve edilerek bulunan yekûn hasıla

tı o

1.010 Milyon TL.

Aylık fatura asgarî 3 lira olmak üzere aylık enerji sarfiyatının

kilovatsaatı için

2 — 20 kWh dan fazlasının beher

T2 Ticarethane ve Resmî Daideler:

Aylık fatura tutan asgarî 500 krş. olmak üzere aylık enerji sarfiyatının

T3 Umumi Tenvirat^

Sarf edilen .enerjinin beher kWh'

Aylık fatura tutan asgarî 12,5 TL.

olmak üzere aylık enerji sarfiyatının

3 — Sonraki 10.000 kWh kademesinin

4 — 11200 kWh'dan fazlasının beher

\

11 — KÜTAHYA BELEDiYESi ELEKTRiK

iDARESi

Güç Enerji 800 Kilovat 3.000 Milyon kWh Zayiatı 0.555 Milyon kWh 2.445 Müyon Satılacak kWh

1,168 Milyon TL. B — Masrafları:

Yeni tarifelerle yapılacak enerji satışına

İlâveten talî hasüatı ile birlikte yekûn

hasüatı

1.214 Müyon TL.

Tl Meskenlerde: Asgarî aylık fatura edilmek üzere. 1 — Sabit hizmet abone için ayda 2 — İlâveten sarf beher kWh'ı için

300 krş. kabul ücreti olarak her 100 krş.

edilen enerjinin 30 krş.

Asgarî aylık fatura tutan, 7,5 lira olmak üzere.

1 — Sabit hizmet ücreti olarak her

abone için ayda

E M. M. 29-30

az olmak üzere çekilen beher kilovat

takat için sabit hizmet ücreti, olarak

12 — BALIKESÎR BELEDiYESi ELEKTRiK

3000 Kilovat 17,000 Milyon kWh 3,200 Müyon kWh 13,800 Müyon kWh

3,085 MUyon TL.

Yem tarifelerle yapılacak enerji satışına

ilâveten talî hasılatı ile birlikte yekûn

hasılatı

3.400 Milyon TL.

Asgarî aylık fatura 300 krş. kabul edilerek aylık enerji sarfiyatının 1 — İlk 20 k^Vh kademesinin beher

kVVh'ı için

2 — 20 kWh dan fazla sarfiyatın be

Asgarî aylık fatura 500 krş. edilerek

aylık enerji sarfiyatının

- 26 krş.

3 — 250 k'Wh dan fazlasının beher

T3 Umumi Tenvirat:

Sarf edilen beher kWh için 32 krş.

ı

Asgarî aylık fatura 10 TL. kabul edilmek üzere sarfedilen aylık enerjinin

4 — 11200 kWh dan fazlasının beher

T5 Hususi Büyük Sanayi:

Takat Ücreti: 1 — Mukavele takatinin 5000 kW'a kadar kısmı için beher kW için senevî 231 lira hesabile ayda 19,25 TL. 2 — Fazlasının beher kW'ı için senevî 198 lira hesabile ayda 16,50 TL.

Senevi çekilen enerjinin

1 — 5 milyon kWh'a kadar kısmında

8,8 krş.

Mukavele takatinin üstünde çekilen

takatin her kilovatı için yalnız o aya

mahsus olmak üzere

13 — ÇATALAĞZI BELEDiYESi ELEKTRİK İDARESİ

150 Kilovat

Güç Enerji Zayiat Satılacak 425 Bin kWh.

45 Bin kWh.

C — Hasılatı: D — Tarifeleri : 380 Bin kWh.

125400 TL.

Asgarî aylık fatura 3 lira k1a31b0u0l0edTLil.e

rek

Ticarethane ve yazıhaneler:

Asgarî aylık fatura beş lira kabul edilerek

DD. Yolları ve Eski :

. 30 krş.

az olmamak üzere çekilen beher kilo

vat takat için ayda

14 — DEVREK BELEDİYESİ ELEKTRİK İDARESİ

A — İhtiyacı: Güç Enerji Zayiat Satılacak

B — Masrafları: C — Hasılatı:

100 Kilovat

325.000 Kilovat - saat 55.000 Kilovat - saat

270.000 Kilovat - saat

127.110 TL. 131.800

Asgarî aylık fatura tutan üç lif a kabul edilerek.

reti ayda

Asgarî aylık fatura beş lira kabul edilerek.

1 — Her abone' için sabit hizmet

2 — İlâveten sarf edilen beher kWh.

50 trş.

için sabit hizmet karşılığı olarak ay

da

15 — ÇAYCUMA BELEDİYESİ ELEKTRİK

A — İhtiyacı :

80 Kilovat

Enerji

200 000 kWh.

20.000 kWh.

180.000 kWh. Satılacak B — Masrafları:

73.880 TL.

C — Hasılatı: D — Tarifeleri :

78.250 TL.

Tr Meskenler:

Asgarî aylık fatura tutan üç lira kabul edilerek

2 — İlâveten sarf edilen enerjinin be

her kilovatsaatı için

T2 Ticarethane ve Resmî Daireler: Asgarî aylık fatura beş lira kabul edilerek

saat için ayda

2 — İlâveten çekilen enerjinin beher

kilovatsaati için

16 — MANİSA BELEDİYESİ ELEKTRİK

1400 Kilovat 6,00 Milyon kWh.

.

Satılacak

0.800 Milyon kWh. 5.200 Müyon kWh.

1.368.915 TL.

Yeni tarifelerle yapılacak enerji sa

tışına ilâveten talî hasılatı ile birlik

te yekûn hasılatı

1.625.000 TL.

D —Tarifeleri :

Asgarî aylık fatura 300 krş. olmak

1 — İlk 20 kWh kısmı için beher

2 — 20 kWh dan fazla kısmı için be

Asgarî aylık fatura 500 krş. olmak

l — İlk 50 kWh kademesinden beher

E M. M 26-80

3 — 250 kWh dan fazla sarfiyatın

Sarfedılen enerjıinn beher kWh'ı için

. 35 krş.

Aylık asgarî fatura tutan 10 TL. olmak üzere aylık enerji sarfiyatının

1 — İlk 200 kWh kademesinde beher

°

2 — Sonraki 1000 kWh kademesinde

3 — Sonraki 10000 kWh kademesinde

4 — 11 200 kWh dan fazlasının beher

17 — NAZİLLİ BELEDİYESİ ELEKTRİK İDARESİ

850 Kilovat 3.100 Milyon kWh. 0.500 Milyon kWh. 2.600 Milyon kWh. 907.000 TL.

B — Masraf! an : Yeni tarifelerle yapılacak

C — Hasılatı: enerji satışına ilâve edilen tali hasılatı ile

birlikte ye

kûn hasüatı

903.000 TL.

Asgarî aylık fatura 300 krş. kabul

edilerek aylık enerji sarfiyatının l—

İlk 20 kWh'ınm beher kWh'ı için

2 — 20 kWh dan fazla beher kWh'ı

Asgarî aylık fatura 500 krş. kabul edüerek aylık enerji sarfiyatının

Sarf edilen enerjinin beher k"Wh'ı

T4 Adi Küçük Sanayi :

Abone başına aylık fatura asgarî 10 TL. olmak üzere aylık enerji sarfiyatının

1 — İlk 200

kWh'ında beher

kWh 40 krş.

2 — Sonraki 1000 kWh'ında beher

3 — Sonraki 10000 kWh'ında beher

4 — 11200 kWh

dan fazlasının beher

kW'ı için

Takat Ücreti:

Mukavele takatinin

1 _ 5000 kW'a kadar olan kısmı için

beher kW başına senevî 240 TL. hesabıle ayda

2 — Fazlasının beher kWh'ı için se

nevî 198 lira hesabile ayda 16,5 TL.

Senevî çekilecek enerjinin

1 — 5 Milyon kWh'ına kadar beher

kilovatsaat için

18 — AYDIN BELEDİYESİ

A — İhtiyacı: ELEKTRİK İDARESİ

Enerji Zayiat Satılacak

1300 Kilovat 4.500 Milyon kWh. 0.700 Milyon kWh. 3.800 Milyon

1.240 Milyon TL.

Yeni tarifelerle yapılacak enerji satışına ilâve edilen talî hasılatı ile birlikte yekûn hasılatı 1,215 Milyon TL.

Tl Meskenler :

Asgarî aylık fatura tutan 300 krş. ol

mak üzere aylık enerji sarfiyatının

l"— İlk 20 kWh kademesinin beher

2 — 20 kWhdan fazla sarfiyatının

beher kWh'ına

Asgarî aylık fatura tutan 500 krş. olmak üzere aylık enerji sarfiyatının

1 — İlk 50 kWh kısmın beher kWh'-

ına

2 — Sonraki 200 kWh kısmın beher

3 — 250 kWh dan fazlası için 26 krş.

Abone başına asgarî fatura tutan 12,5 TL. olmak üzere aylık enerji sarfiyatının

1 — İlk 200 ,kWh kısmında beher

2 — Sonraki 10000- kWh kısmında

'

3 — 11200 kWh dan fazlası 25 krş.

19 — ELÂZIĞ BELEDiYESi ELEKTRİK İDARESİ

A —İhtiyacı:

500 Kilovat

Zayiat kabul edilen » 2.300 Müyon kWh.

Hakikî

0.450 Milyon kWh.

Satılacak (kabul

0.918 M1.8il5y0onMkiWlyohn.

edilen)

B — Masrafları :

»32.394 TL.

Yeni tarifelerle yapılacak tahsilat ile

anormal zayiatın Belediyece karşılanma

sı ve talî hasılatdan elde edilen gelir ye

kûnu olarak

932.000 TL.

D —Tarifeleri:

Asgarî aylık fatura tutan 3 lira kabul edilerek.

ti olarak ayda

' 100 krş.

Asgarî aylık fatura 7,5 lira kabul edilerek.

beher kWh'ı

Sarf edilen enerjinin

"

takat için ayda

15 TL.

beher kilovatsaat için

20 — DENİZLİ BELEDİYESİ ELEKTRİK İDARESİ

Güç Enerji Satılacak .

1.700 Kilovat

7.050 Milyon kWh 1.97 Müyon kWh.

5.853 Müyon kWh.

1.367 TL.

Yem tarifelerle yapüacak tahsilat üe talî hasüatının yekûnu olarak 1,420 müyon

Asgarî aylık fatura tutan 300 krş.

kabul edüerek.

2 — İlâveten sarf edüen küovatsaat

başına

Asgarî aylık fatura tutan 7,5 lira kabul edüerek.

reti karşılığı olarak

beher küovatsaati için

Sarf edüen elektriğin beher kilovatsaati için

1 — Müesses takatin % 75'inden az

olmamak üzere çeküen beher küovat

takat için sabit hizmet karşılığı ola

rak ayda

beher küovat - saati için

3 — Sümerbank iplik fabrikasına

mevcut mukavele esaslanna göre sa

dece sarf ettiği enerjinin beher küo

vatsaati için