ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI KURULUŞU İLE İLGİLİ BAZI DÜŞÜNCELER

ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI

KURULUŞU İLE İLGİLİ BAZI DÜŞÜNCELER

Dergimizin Şubat 1964 tarihli 86 ncı sayısın da Enerji ve Tabiî Kaynaklar Bakanlığının kurul duğunu haber vermiş, bu arada, elektrik enerji sinin bugünkü durumunu belirterek D.S.İ. nin yeni kurulan bakanlığa bağlanması halinde de TEK'in kuruluşunun zorunluluğunu açıklamıştık

4951 sayılı kanuna dayanılarak kurulan Ener ji ve Tabiî Kaynaklar Bakanlığına;

a) Başbakanlığa bağlı Atom Enerjisi Komis yonunun, b) Bayındırlık Bakanlığına bağlı olan Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün, c) Ticaret Bakanlığına bağlı olan Petrol Ofi si Genel Müdürlüğünün, d) Sanayi Bakanlığı merkez teşkilâtından Enerji, Maden Daireleri ile bu bakanlığa bağlı Petrol Daireleri Reisliği, Elektrik İşleri Etüd İda resi, Maden Tetkik ve Arama Enstitüsü, Etibank, Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu ile Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı Genel Müdürlükle rinin bağlanacakları Başbakanlık yazılı emirleri ile ilgililere duyurulmuştur.

Bakanlık Teşkilât Kanunu'nun özel bir komis yonca hazırlandığını haber almış bulunmaktayız

Beş yıllık kalkınma plânında öngörülen ida rede yeniden düzenleme ilkelerine dayanılarak kurulduğunu sandığımız bu yeni bakanlık, plâ nın gerçekleşmesinde ne derecede etkili olabile cektir? Konunun bu yönden incelenmesine gidil diği takdirde, memleket yararına olduğu kanısın da bulunduğumuz bazı düşüncelerimizi açıklama yı faydalı görmekteyiz.

Önce bakanlığın adı üzerinde biraz duralım. Kanımızca ifadedeki tabiî kaynaklar, birincil enerji kaynakları anlamına gelmektedir. Bu ba kımdan bu hususun belirtilmesinde zorunluluk görülüyorsa bakanlığın adının «Enerji ve Tabiî Kaynakları Bakanlığı» olması yerindedir. Yanlış anlamları önlemek bakımından bu bakanlığa sa dece «Enerji Bakanlığı» denilmesi uygun olacak tır.

Plânın uygulanması ve iyi bir koordinasyon sağlanması bakımından yukarda sıraladığımız ku ruluşların bahis konusu bakanlığa bağlanması faydalı olacak mıdır? Düşüncemize göre faydalı olamıyacaktır. Çünkü birinci beş yıllık kalkınma plânında, bakanlığa bağlanacak kuruluşların ve özel sektörün yapmakla görevli oldukları yatırım lar tutarı beş yıllık toplam yatırımın % 24,7 si ne ulaşmakta ve nitelikleri bakımından da bir kısmı enerji kapsamına girmemektedir.

ma, taşkın önleme ve drenaj tesisleri yatırımları için 5.798,6 milyon TL, hizmetler bölümünde de köy içme suyu tesisleri için 565 milyon TL olmak üzere toplam olarak 6.363,6 milyon TL lık yatı rım yapılacağı öngörülmüştür. 6200 sayılı kanu na göre bu işlerin yapıcısı DSİ. Genel Müdür lüğüdür. Plânın toplam yatırımının % 10,7 sini kapsayan 500 000 hektar arazinin sulanması, su suz veya suyu yetersiz 31.239 köy ve mahallenin içme suyu tesisleri Enerji Bakanlığını ilgilendir malı midir?

Zannımızca bu işler Bayındırlık, Tarım ve İmar ve İskân Bakanlıklarını ilgilendirmen ve D S.İ.'nin bu işlerle uğraşan teşkilâtı ilgili ba kanlıklara bağlanmalıdır.

Beş Yıllık Kalkınma Plânının Maden sektörü bölümünde 1.514,6 milyon TL lık yatırım yapıl ması öngörülmüştür. İşin uygulanması Maden Tetkik ve Arama Enstitüsü ile Etibank'ın maden işleri ile ilgili teşkilâtına düşmektedir. Enerji ko nusundan ziyade sanayi kapsamına giren bu işle rin Sanayi Bakanlığı teşkilâtı içinde görülmesi daha uygun olurdu

Plânda elektrik sektörü için 4.955,7, petrol sanayii için 1.720,4, kok ve havagazı sanayii için 179 milyon TL olmak üzere toplam 6 855,1 mil yon TL lık yatırım yapılması öngörülmüştür. Elektrik sektöründeki yatırımlar arasında D.S I.' nın yapacağı hidroelektrik santral tesisleri de da hil bulunmaktadır. Saydığımız bütün bu işler, enerji kapsamına girmekte olup bununla ilgili teşekküllerin de Enerji Bakanlığına bağlanması gerekmektedir. Bu suretle Enerji Bakanlığı beş yıllık Türkiye toplam yatırımının % 11,49 unu teşkil eden işlerin uygulamasını denetleme göre viyle görevlendirilmiş bulunacaktır

Gerek bu yatırımların gerçekleştirilmesinde gerekse devletin elektrik, yakıt, petrol ve atom enerjisi konularındaki politikasını yürütmekle gö revli bulunacak böyle bir bakanlığın hizmetlerini yerine getirmekte kadrolarının teknik ve uzman kişilerle kuvvetlendirilmesi kaçınılmaz bir zorun luk doğurmaktadır. Bu itibarla teşkilât kadrola rında özellikle kilit görevleri yapacak yerlerde Y. Mühendis ve mühendislere işaret edilmeli ve böyle yüksek vasıflı bir personel kadrosunu sağ layabilmek amacıyla verilecek ücret ve yevmiye ler ayarlanmalıdır. Bunun için yürürlükteki ka nunların zorlanması yoluna gidilmemeli, aksine, yeni kanunların kısa zamanda çıkarılmasına bir an önce başlanmalıdır.

Konunun bu yönünü biraz açıklayalım. Beş yıllık kalkınma plânında tarım sektöründe sula

Konu ile ilgili diğer düşüncelerimiz ayrıca ya yımlanacaktır.

Elektrik Mühendisliği 89