DEVLET MEMURLARI KANUN TASARISI ÜZERİNDE ODAMIZIN GÖRÜŞLERİ

-ı

Devlet Memurları Kanun Tasarısı Üzerinde Odamızın Görüşleri

Devl|t memu luğunda reform sözleri Osmanlı împaı torluğu ıun son devirlerinde olduğu gibi cunŞŞBıriyetin ilk yıllarından günümüze kadar dq£ ık sık rtaya atılmış ve bu konularda zaman * iman ç lışmalar da yapılmıştır. Cumhuriyet ağının '. temıırin Kanunu ve Barem Kanunları evlet m murlarının hukuki ve malî durumlarıı belli e aslara. bağlamak, haklarda ye veclbel§ e birli! ve eşitlik sağlamak için atılmış dilimli adı ılardır. Ancak bu kanunların sağlıyabşldikleri lisbi düzeltmeler ve ayarlamalar TürlMye'deki şartlann gösterdiği önemli değişikllkl# karşıs mda gerçeklerin gerisinde kalmıya taaMamış, s stemin yapısında gedikler açılmıgtır. I tkiııH dünya savaşının ve bundan sonraki yılların Bu U arı devlet memurlarının ücret reji­ mini h^jfat pahalılığının artışına ayak uydura­ maz h a | . getirmiştir. Bazı malî muhtariyet imkânlanşijbın faydalanahilen veya normal yolla­ rın dışıpı çıkabilen idareler değişen şartları ya­ kından ;|»kip edebilirken sisteme bağlı kalmak zorunda^bulunan idareler ehliyetli personelin ellerindH çıktığını, çalışmalarda verimin azalrığını, J i l e t e hizmet etme hevesinin kırıldığı­ nı gönjfclerdir. Teknik gelişmeler İktisadî ve sosyal şBrlemeler zorunluğu ile kurulan yeni İdarelerdi yerleşmiş ücret rejiminin imkânları zorlanma y v e a bu rejimin dışına çıkılmıştır. Bazen dterlet personel ilıt.iyacmı karşılayabilmek amacı fl kendi kurdugtı sistemi kendi eliyle bozmakHe gediklerden I faydalanmak zorunda kalmj|t

;adi ve sosyal kalkınma devınra devlet memurluğunda yejüncesi yalnız idarenin ve meaktarı çıkmış, Türkiye'nin hızıtikrarlı huzurlu, bir toplum steyen kamu oyunun malı ol-

.lık 1960

aires kuru

2 Mayiül

ihind

' ç^klfujli Mu

gfl .'.1 ! - guI«nBiJUî^J L,

Mille Me

Hsv!et P e ı

haşirle^.

rap

tıli ve 160 sayılı Devlet lası hakkındaki kanunla çalışmaya başlıyan Devklenen bu reformu gerşmalarına başlamıştır.

i komisyonlarında görülemurları kanun tasarısı tarafından 1962 yılında lan hareket edilerek ha­

Mı

zırlanmıştır. ön rapor bakanlıklara, Ün i vei'9 ite­ lere, daire ve kurumlara, kıinm iktisadi Luçukküllerine ve illerde gönderilmiş, İn sn] urdan gı-luh çeşitli düşünceler yeni personel lıijlfnlftln lt-ntl ilkelerini teşkil eden «Teklifler» halinde hüklinıs*te sunulmuştur. Bakanlar Kurulu «Teklifler» ı incelemiş 8 Mcıyıs 1E>B3 tarihli tfip];mtısiTiıİEi ka­ bul etmiş ve 21 Mayıs 1963 tarihli Resmî Gazel tede yayınlamıştır.

Kanun tasarısı Bakanlar uygun olarak hazırlanmaya

Kçaulrıuşıllumnıcşatır.esaTslaasraı!!

rı yalnız genel VB katımı bütçeli daimlerde ça­

lışan devlet memurları için nnıı kainin nsulı I ye­

timledir. Ilımını ılıyınrljı, lıli'l isVlüt IktîsutH te­

şekkülleri ile, UbUrU mnluılll Idnrtlerîe ilgili iki

ana personel kanunu tasarısının daha hazırlan­

ması gerekecektir.

Tasarı personel rejimindeki esasları, ana yön+ leri gösteren ve idareye düzenleme yetkisi ta-i nıyan yetki kanunu mahiyetindedir. Teferruat sayılan bazı konular meselâ sınıflandırma gibi kanun hükümlerine göre yayınlanacak tüzükler ve yönetmeliklerle düzenlenecektir. Sınıflandır­ manın tarifine göre, idarede gerekli bütün gö­ revler niteliklere, mesleklere ve devlet için taşı­ dıkları değere göre sınıflandırılacaktır. Tasarı­ da sadece belli başlı sınıflar ismen belirtilmiş, bunların ve devlet hizmetinde tesbit edilebilecek teferruatlı statüleri tüzüklere bırakılmıştır.

Tasarıda ele almağı notlardan biri de devlet]

memurluğunu tam bir liyakat sistemini dayan-ı

dırmak olmuştur. Bu konuda konulan hükümle-!

re göre bütün devlet memurları İçin açık yarış-l

ma sınavları uygulanacak, tarafsız ve yetkili sı­

nav kurulları bu çalışmaları yönetecektir. Yeni)

sicil sistemi keyfiliği önleyen memurların genel

davranış tutumlarını ön plâna alan esaslara bağ­

lanmıştır. Göreve son verme müeyyedesinin uy­

gulanması halinde, idarî kazaya müracaat im-u

kânı belirtilmiştir.

Çalışanlar ücret rejimi bakımından tasanda,

«Devlet Memurları», «Sözleşmeli] Personel» ve

«yevmiyeli personel» şeklinde üç sınıfa ayrıl­

maktadır. Esas olarak tasarının kapsamına gi­

ren personel «Devlet Memurları» katogorisindeK

bulunanlardır.

i

Kanun tasarısı ile bu günkü barem rejimi deP değişmektedir. Aylıklar, hizmetin devlet için ta­ şıdığı değere göre tesbit edilecektir. Her derece

gln «Gösterge» rakamlan bulunacak, bütçede kurumlar bakımından tesblt erge rakamı ile belirtilen aylıkların rakamına çevrilmesi için bir tek kat lacaktır.

k görevleri» kaldırmakta; bu günkü rejimine son vermekte, her hizmet ıı devlete İfade ettiği değere göre aylıklar hesaplanmakta, ödenekleırı bu hesaba katılmaktadır. Buna memurların kendileri ile ve aileleri al ödeneklerde yenilikler getirmekkonut, emeklilik gibi sosyal güvenyeni esaslara bağlamakta bunların mmış olan haklardan daha aşağı iması ön görülmektedir. Tasarı me­ me te yatkınlıklarını sağlamak veartırmak amacı ile bir «Yetiştirme eğitim» rejimi getirmektedir.

murları temsilcileri ile idare temirüşmelerine ve danışmalarda buımkân veren bir makanizma me­ ri ve meslek kuruluşları alanında' bağlanmıştır.

rdakı satırlar devlet memurları kanun in ana prensiplerini İzah «tmek bakıadı f;eçen tasarının gerekçesinden alınBu prensiplerin ışığ; altında tasarının 'Ktclıor teker incelendiği takdirde mesımızı ilgilendiren konular ile genel koaşagıdaki noktaların tadile muhtaç ol-ülecc Ictlr. Bu görüşlerimiz yazılı olarak lemuılan kanun tasarısını' görüşmekte ici komisyon başkanlığına duyurulduğu ian /iman komisyon çalışmalarına iştisk silintiyle de tesirli olmıya gayret edeasanda bilhassa göze çarpan ve müheıımiasııu ilgilendiren özellik mühendisle; seviyelerini -ücret statüsü ne olursa u günkü durumdan daha aşağı seviyeye e meyyal bir gayretin görüldüğüdür. satla çeşitli maddelerde teknik persoiiyan paragraflar ilâve edilmiştir. Sınıf nin yapılması sırasında ne kadar gayedilhse edilsin kanunun esas maddeleunmıvan bu özelliğin giderilmesine imıyacaktır. Bütün bu ikazlara rağmen ıgünkü şekli ile kanunlaştığı takdirde üreleriodeki teknik personel önce özel ve devlet iktisadi teşekküllerine kayaet ikusadî teşebbüsleri için de benzer yapıldığı takdirde doktorlarda olduğu . dışına gitme yollarını araştıracaktır.

îrinde tesbit edilen oda görüşlema göre aşağıda gösterilmiştir.

1. Madde 4-C yevmiyeli p e r s d n B

Kanunda «bedenen, belirli ve geçici

gündelikle çalıştırılan kişiler» yevmiyeli "pâL-

nel sayılmaktadır. Bu tarif net olmayıp mevcut

sosyal sigorta, sendikalar kanunu ve halen %

B. M. M. de bulunan çalışma kanu mındaki tali­

lerle bağdaşmamaktadır. Görüldüğü gibi buradtı

bahsedilen yevmiyeli personel deyimi Ue frj

personelden bahsedilmemektedir.

2. Madde 9 Yurt dışında davran^l

Yurt dışında devlet memurlarının y

ranışları bu madde de sayılmaktadır. Aynı

sakların yurt içinde de varit olmas

lüzumsuzdur.

J

3. Madde 26 Birlikte çekilme J

Madde de mevcut «hizmeti aksatacak» ta­ biri sübjektif olup memur aleyhine kötü kullan­ maya müsaittir. Çalışma hürriyeti bakımından ya tamamen kaldırılmalı veya «hizmeti durd uta­ cak nitelikte» şeklinde tarif edilmelidir.

4. Madde 28 Ticaret ve diğer ><4z<f B f l rici faaliyetlerde bulunma yasağı.

Bu maddenin son paragrafındaki I memurun

eşi ile ilgili hükme lüzum yoktur. Esasen fayda­

sı veya bu hükme uymadığı takdirde I cezası da

belirtilmemiştir.

5. Madde 59 istisnai memurhkJHI

Maddeye göre bu memurlar asli görevlerine" döndükleri takdirde istisnai memurlukta geçen sürede kıdemleri değişmemektedir. Bu haksızlı­ ğın kaldırılması gerekir. Bu madde de bahsedi­ len memurluklar Cumhurbaşkanlığı Dairesi me­ murlukları Meclis ve Bakanlıklar özel Kalem Müdürleri, Vali, elçi ve milli emniyet teşkilatı memurlarıdır.

6. Madde 74 bu kanuna tabi kurumlar arasında memurların İstekleri ile yer değişUnıe*

si:

M

Madde de mevcut «Kurumların Muvafagatı» şartı memurların çalışma hürriyetini esastan kı­ sıtlayıcı mahiyettedir. Bu şart yerinej «WÜ ay önce bildirme» şartı konulmalıdır:

7. Madde 75 Memurların diğer l ı j ı M B I

bu kanuna tabi kurumlara geçmeleri. . ,: ^1

Ne yolda işlem yapılacağı hakkında^ Mİ AI yoktur. Zira iki ayrı kurumda görev ve d e m e ­ leri farklı olabilecektir. Bu konuda yupİacaJMf»

i lemin madde de açıkça belirtilmesi gerekir* ı 8. Madde 86 Bir göreve vekâlet şartlan Maddenin B fıkrasının «Mali, naktl aynı ve teknik sorumluluğu bulunan» şeklinde değlatl-

Elektrik Mühendisliği a»|

rilr. nik

lacaktır. Burada maddeye «tekllâvesl ön görülmüştür.

yet bölgesine gitmesini teşvik etmeyecektir. Bu sebeple madde 197 — Mahrumiyet yeri ödeneği 4 derece üzerinden ve bu derece aşağıda hudutla­

İkinci görev verilecek memurrı belirtilen gösterge gruplarındaki kat.sayıya

lar

göre ödenir. 4. derece mahrumiyet yeri ödeneği

C fıkrası mühendislere bulunolarak gösterilen (a) miktarı her yıl bütçe ka­

duk

ıller hariç ilçe, bucak belediyesi

nunlarında belirtilir. Diğer mahrumiyet yerleri­

teki ceğ: beli

adrolarında ek görev verilebile­ ndir. Gerekçe de bu hükmün il ,ar plânları tatbikatının devam-j

nin ödeneği 4. derece mahrumiyet yyeerni öudu seunve£ğ'i olarak kabul edilen (a) miktarının aşağ"ı"d" a ~g"ö~jterilen katlarına göre hesap edilir :

Oİ>atı>rj;ı- g u r ı l ı ı l ı ı r m u tf»rn o ı N - ı ı ^ i n iinl s ı ı y ı i m ı

ahi

İl U tediı dişli bir iihı değ ir. Wtf ner Hk Urii

derecesi

[, CHtaterge rflknmt (MIMITI 35D'ye lııulört

11 Kut,)

4&

2a a,

rolü için konulduğu söylenmek-| «jlediyelerin çok çeşitli mühenmevcut olup bunların her biri ütün zamanını alacak kadar da rla maddenin C fıkrası tabip ve anda yazıldığı gibi il, ilçe ve bu,,i teşmil edilecek şekilde değişı2 Devlet memurluğundan çeki-

II. diirtftrg* raltıınn ruii'daı ınn'c kaüarj

m. na»terg« rakının CtOl'den IflOli'c Jantar)

t S Kut.)

in I S il

12 a

6n

9a

ia

t o.

3d

13. Madde 202 Aile Yardımı Ödem fci Madde eşlere ve Bocuklara flnlııjtrrılın ha

llbdt! aile yardımı BdeTiı?£inSQ verilmeyi c£1nl be

lirtmektedir. Bu hal çalışanları bambelirğe HM

ettiği gibi baqka ijekildi-' her hangi bir ( ellri olan

İle odaletalît t i r durum yaratacaktır.

14. Geçici Madde 7 ve 8 E cetvelindi | * B 4/10195-sayılı kararnameye göre çalışsn yeli personel :

lenl

atanmaları: mimin esas prensibi olan Uya­ nıkta kıdeme ve devamlılığa önir. Maddenin 84 ncü «Askerliğiıra devlet memurluğuna giren-

. - Bu personelin aldıkları ücret ne olursa ojı yeni atandıkları sınıf kadrolarında girebilecekle­ ri derece ve kıdeme aylıklarını alacakları bu madde ile hükme bağlanmıştır. Bu suretle halen

> maddesine paralel şekilde hadevlet hizmetinde çalışan bu kimselerin almakta

<ir.

oldukları ücretleri müktesap bir hak olarak ta­

196 mahrumiyet yeri derecesi ve

nınmamakta bazı hallerde ücretleri İndirebilecek­

tir. Planlı kalkınma devresinde teknik personele

ideneği bir sosyal yardım ol­

olan ihtiyaç güzönünde tutulursa, madde ka­

uk zamları v.s. ücretlerde yanunlaştığı takdirde bu kimselerin düşük ücreöo.

ında vergisiz olarak ödenmesi

devlet kadrosunda çalışmayıp buradan ayrıla­

ir.

cakları apaçıktır. Devletin bu noksanlığı na*l

97 mahrumiyet ödeneğinin miktelâfi edeceğinin düşünülmesi gerektir. Kaldfti

Madde mah mutlak değ Ibit edilen öı liri fazla, yi olacaktır. E

miyet ödeneğinin miktarını ya­ ni belirtmektedir. Bu suretle • ıeğin az maaşlı memurlardaki ek maaşlı memurlardaki tesiri hal kaliteli memurun mahrumigeçici 9 ncu madde ile özel sektörde çalıgıp dev­

let hizmetine geçmeler için bir kıdem tamnriostır. Aynı hakkın devlet hizmetinde yevmiyeli

çalışan kimselere tanınmaması adalet

sığmaz.

t

ODAMIZIN SON YAYINLARI.

» ELEKTRİK TESİSLERİNDE EMNİYET YÖNETMELİĞİ ^ « " " ^ l KUVVETLİ AKIM ELEKTRİK DAĞITIM TESİSATININ BAKIM, İŞLETME VE

^ S ^ T E ^ A ^ N S E L İ Ğ İ VE FENNİ ŞARTNAMESİ. E S T S SÇANT^ATVEY0TESİSLERİNİN KABULLERDE A * ^ T N A M E

ODAMIZDAN TEMİN EDEBILLRi>lJVU li

•İlgi 99