TÜRKİYENİN ELEKTRİK KANUN TASARISI HAKKINDA ELEKTRİK MÜHENDİSLERİ ODASI GÖRÜŞÜ

Türkiye Elektrik Kurumu Kanun Tasarısı Hakkında Elektrik Mühendisleri Odası Görüşü

A — GENEL:

Yıllardan beri TÜRKÎYE ELEKTRİK KURU MU (TEK) adı ile bir teşkilâtın kurulması için çalışmalar yapılmış ve birkaç defa kanun tasa rısı hazırlanmış ancak bu taşanların kânun ha line getirilmesine imkân olamamıştır. Bunda me selenin çözümü için takip edilecek yol hakkında bir fikir birliğine varmadan kanun tasarısı ha zırlama yoluna gidilmesinin büyük ölçüde rol oy nadığını kabul etmek gerekir. Bu kerre hazır lanmış olan tasarı, çeşitli müesseselerde vazife almış ODAMIZ üyeleri tarafından gözden geçi rilmiş ve genel olarak uygun mütalâa edilmiş tir.

B — MADDELER HAKKINDA

GÖRÜŞLERİMİZ :

'

Odamızea, genel olarak uygun görülen tasarı nın daha mükemmel bir hale gelmesini temin et mek üzere maddelerde görülen noksanların gide rilmesi ve uygulamada tereddüde yer vermeme si bakımından aşağıdaki hususların göz önünde tutulmasında fayda görülmektedir.

Madde 1). 440 sayılı kanuna tâbi olarak ku rulacak TEK'in ihtiyaca göre müessese, bölge ve işletme müdürlükleri kurabileceğini belirtmekte dir. Ancak tasanda bu organlann nasıl teşkilât lanacağı ve yetkilerinin ne olacağı tasanda yer almamıştır, Bu durumda 440 sayılı kanunda mü esseseler için yer almış genel hükümlerden başka bir uygulama yapmıya imkân kalmıyacaktır. Ka naatimizce 440 sayılı kanuna göre kurulacak mü esseseler TEK'in çalışma alanına giren ancak iş letme işlerini yürütmiye. müsaittir. Zira müesse' selerin yönetimi1 440. sayılı kanunda tarif edildiği şekilde müstakil olarak Müessese Yönetim Ku rullarınca yapılacaktır. Etüt, araştırma ve inşa at işlerinde müesseselerin müstakil karar ver meleri ve yönetilmelerinin bu yolda yapılmasının mahzurlu olacağı kanaatindeyiz. Bu itibarla sa yılan bu alanlardaki çalışmalann merkeze bağlı Bölge Müdürlükleri şeklinde kurulması bunu te min etmek içinde tasanda bunların nasıl kuru lacağını, yetki ve sorumluluklarının neler olaca ğını ve merkezle ilişkilerinin ne olacağım açık ça göstermek mecburiyeti vardır. Maddenin bu nu temin edecek şekilde yeniden kaleme alın ması faydalı olacaktır.

Madde 3.f) «

yapmak ve bunların

işletme, bakım ve onanmlan için gerekli teknik

ElektrUc Mühendisliği 117

ve malî yardımlarda bulunmak,» şeklinde daha açık olarak ifade edilmelidir.

Madde 3.i) « yetiştirmek, gerekli olarak ifade edilmelidir.

öğrenci okutmak, ve » şeklinde daha açık

Madde 3.h) « ham maddeleri yurt olarak ifade edilmelidir.

teçhizat ile yakıt ve » şeklinde daha açık

Madde 5.c) Paragraftaki «bakiye» kelimesi nin ne olduğu tarif edilerek fikir daha açık ola rak ifade edilmelidir.

Madde 6) ' Köylere teknik yardım ve eleman yetiştirme masraflannm da proje masraflan gi bi geri ödemeye tâbi tutulmaması yerinde olaca ' ğından maddenin buna. göre yeniden kaleme alın ması. •

Madde 11) Son pragrafın sonuna «Bu tah viller devlet tahvillerinin sahip olduğu hertürlü hak, imtiyaz, ve muafiyetten faydalanmalı» iba resi eklenerek fikir daha açık olarak ifade edil melidir.

Madde 14.d) Fıkranın sonu «

ince

lemek ve karar almak,» şeklinde ifade edilmeli

dir.

Madde 14.f) Fıkranın «TEK personelini ata

mak veya atamaya yetkilileri tayin etmek, mü

essese

» sekimde ifade edilerek lüzumsuz

formaliteleri azaltılmalıdır.

Madde 16) «TEK'in bir Genel Müdürü ve yeteri kadar Genel Müdür Yardımcıları bulunur.» şeklinde ifade edilerek daha serbest olarak ihti yaca göre hareket imkânı sağlanmalıdır.

I Madde 24) İkinci paragraf m sonu «

ve

remezler ve uzatamazlar» şeklinde fikri daha açık

ifade, edecek hale getirilmelidir.

Madde 27) TEK'in satın alacağı enerji fiat larının tesbitinde TEK'in malik bulunduğu net sabit kıymetler ile mütedavil kıymetlerin ilgisi olmadığına göre maddenin fikri daha açık olarak ifade edecek şekilde yeniden kaleme alınması ge reklidir.

Madde 38) Tasanda şehir içi dağıtım şebe kesinin nasıl yapılacağı ve bu konuda mahallî ida reler ile nasıl anlaşmaya varılacağı açıklanma mıştır. Bu itibarla maddeye, şehir içi iletim ve dağıtım şebekelerinin de ithal edilmeli, TEK ile mahallî idareler arasında yapılacak bu işlerle 11

gill anlaşmaların bir yönetmeliğe bağlanmalı ve ve bilhassa Belediye hudutları içerisinde bu mad de içerisindeki hizmetlerle ilgili olarak mahallî idarelere ait sokak, park, meydan gibi umuma ait yerlerin İstimlâk ve irtifak hakkına konu ol maksızın TEK tarafından kullanılabileceği belir tilmelidir.

Madde 37) Son paragraf « üretimi İçin

iç ihtiyaç olarak

» şeklinde ifade edilmeli

ve maddenin sonuna TEK'in ihtiyaçları için millî

emlâka ait arazinin bedelsiz tahsis edileceğini,

TEK'in yapacağı etüt, araştırma ve ölçüler için

imtiyaz ve ruhsat olmıya lüzum olmadığının be

lirtilmesini, TEK'e alt tesislerde enerji üretimi

için sarf ve istihlâk edilecek akaryakıttan (üre

tilecek enerji başka yerlerde istihlâk edileceğin

den) 5237 sayılı kanunun 30'uncu maddesi gere ğince belediye resmi alınamıyacağının belirtilme sini sağlıyan fjkralar eklenmelidir.

Gerek maliye ve gerekse mahallî idareler ta rafından alınmakta olan elektrik istihsal ve İs tihlâki ile1 ilgili vergiler mantıkî bir sebebe da yanmaksızın elektrik flatlarının yükselmesine se bep olmaktadır. Burlann da kaldırılması çarele ri aranmalı ve bu konuda da maddeye gerekil fık ralar eklenmelidir.

Geçici Madde 8) Birinci paragrafın sonu « ancak bu kanun yürürlüğe girdiği tarihten sonra faaliyetlerine devam edecek İdare, teşek kül,, kurum ve işletmeler bünyesinde kalmak İsti < yenler hakkında bu madde hükmü uygulanmaz» şeklinde düzeltilmelidir.

Mesken Komisyonu Raporu

Saym Üyelerimiz, Genel Kurulumuz'un mesken kredisi Üzerinde hassasiyetle durduğu malûmunuzdur. Bu cümleden olarak Yönetim Kurulumuz bir komisyon kurarak mevzuu inceletmiştir. Aşağıda bu komisyonun raporunu sunmaktayız. Mesken komisyonunun verdiğ) görevleri yerine getirerek bü yük belediyelere yazılar yazılmış ancak müsbet cevap alınamamıştır. Bilgilerinize sunmakla bah tiyarız.

18, 25 ve 31 Mayıs 1966 tarihlerinde toplanan Komisyonumuz Elektrik Mühendisleri Odası üye lerini mesken sahibi kılma konusunu incelemiş ve işbu raporu tanzim etmiştir :

I — Odamız üyeleri finansman bakımından aşağıdaki üç kategori altında mütalâa olunmuş tur :

a) işçi Sigortalarından mesken kredisi almı ya hak kazananlar, b) Türkiye Emlâk Kredi Bankasından fer den kredi alabilecekler, c) Kendi imkânları ile inşaat yaptırabilecek olanlar.

Böylece finansman İmkânları bakımından üç kategori altında toplanan üyelerimizi işçi Sigor taları mevzuatı muvacehesinde tek bir koopera tifte birleştirmeye imkân bulunamadığından «Ar sa alınması ve mesken yaptırma kooperatifi» adı , altında İki ayrı kooperatif kurulmasına zaruret hasıl olmuştur. Şöylekl :

a) îşçi Sigortalarından kredi almıya duru mu müsait olanların kuracağı kooperatif, b) Emlâk Kredi Bankası yapı tasarrufun dan faydalanacak olanlarla oto finansman yo luyla iştirak edecek olanların katılacağı koope ratif gerek arsa alınması ve gerekse mesken ya pılması için kooperatif kuracak ortakların asga

ri sayısı 7 olacaktır. Bu hususta tam bilgiyi ve rebilecek olan îşçi Sigortaları TÎP Kooperatif Statüsü'dür.

Bu örneğe göre kurulacak Kooperatiflerin sta tülerinin'Ticaret Bakanlığınca tescilini müteakip ' arsa .temini için teşebbüse geçilmelidir. İşçi Si gortalarından kredi alacak olanlara ait koopera tife arsa temin etmezden önce sigorta ile temas olunması ye bu hususta muvafakat alınması şart tır. Aksi halde lalettayin bir arsa. için Sigorta kredi vermemektedir. Arsa temini hususunda İki yol mevcuttur. Bunlardan birisi 6188 sayılı kanun hükümlerinden faydalanılarak Belediyeden ucuz arsa tahsisidir. Bu maksatla Ankara ve istanbul Belediyelerine Komisyonumuz tarafından birer yazı yazılmış İse de henüz herhangi bir cevap alı namamıştır. Diğeri de şehrin imar sahası dahi

.linde arzu edildiği gibi münasip bir arsa satın alınmasıdır.

II — Yukarıda mahiyeti açıklanan iki koope ratiften herhangi birinin kurulabilmesi için Oda mızın yayın organı vasıtasıyla, durumun üyelere duyurulması ve ayni guruba dahil ilgili üyelerden ilk yedisinin bir araya gelerek tip statüye gö re nihai kooperatif tüzüğünü hazırlamak üzere teşebbüse geçilmesi gereklidir.

Durumu bilgilerinize arzederiz.

Başkan Tahsin ABMAY

Üye Hüseyin PEKİN

Üye . 1 İbrahim BERZEK

Üye Semih ÖZGÜL

Klaktruc MühondtoUit 117