TEKNİK ELEMANLARIN DEMOKRATİK, EKONOMİK, SENDİKAL HAKLAR MÜCADELESİ

ELEKTRİK MÜHENDİSLİĞİ

Erdal Apaçık EMO Enerji Daimi Komisyonu Yürütme Kurulu Üyesi [email protected]

Mimar Çetin Ünalın’ın, 1970 ila 1981 yılları arasında faaliyet sürdürmüş Teknik Elemanlar Sendikası

çok büyük bölümünün kamuda çalışması nedeniyle çalışan sendikası olarak kurulan ve tarihsel birikimiyle, özellikle

(TEKSEN) ve Tüm Teknik Elemanlar Derneği (TÜTED)

1990’lı yıllarda kamu emekçilerinin sendikal mücadelesine

hakkında, Makine Mühendisi Aykut Göker’in arşivinden

öncülük eden TEKSEN, 12 Mart rejiminin getirdiği anayararlanarak hazırladığı, “Teknik Elemanların Demokratik,

yasal değişiklikler nedeniyle diğer sendikalar ile birlikte 22

Ekonomik, Sendikal Haklar Mücadelesi” adlı kitabı Mimar-

Eylül 1971’de kapatılıyor. Bunun üzerine TEKSEN de diğer

lık Vakfı tarafından yayımlandı. Teknik elemanların sendikal

memur sendika ve konfederasyonları gibi yapı değiştirerek

mücadele tarihinden bir kesit sunan yapıt “hazine” değerini

dernek adı altında TÜTEB (Türkiye Teknik Elemanlar Birtaşıyan bilgi ve belgelerle; askeri darbeler, baskınlar, sürliği) ve sonra TÜTED (Tüm Teknik Elemanlar Derneği)

günler, ölümler ve öldürülmelerin yaşandığı bir döneme de

adıyla örgütleniyor.

ışık tutarak, toplumsal belleği tazeliyor.

İki darbe arası faaliyet sürdüren TÜTED’in yaptığı çalış-

Kitapta, yönetim kurulunun tamamı mimar ve mühendismalar kitapta ayrıntılarıyla yer alıyor. TÜTED demokratik

lerden oluşan ve tüm teknik elemanları sendikal bir örgüt

ve ekonomik haklarının alınması için yürüttüğü “sendikaiçinde toplamaya çalışan TEKSEN ve 1971 askeri darbesi

laşma” mücadelesini, mitingler, yürüyüşler, toplantılar,

sonrası TEKSEN’in kapatılması üzerine onun yerine kuforumlarla eyleme döküyor. Bu konuda oluşturduğu, gerulan TÜTED’in eylemleri, bildirileri, bültenleri, basın

liştirdiği, topluma ve ilgililere aktardığı bilgileri, süreli ve

açıklamaları, düzenlediği kongreleri, örgütlülük yapısına

süresiz yayınları, basın bildirileri gibi pek çok doküman da

ilişkin arşiv ve belgeleri yer alıyor. Daha fazla belgeye de

kitapta sunuluyor.

kitapla birlikte verilen CD’de ulaşmak mümkün. Arşivin dijitalleştirme çalışmalarının da yürütüldüğünü ve belgelerin İnternet üzerinde tutedarsiv.org sayfasında yayınlandığını da belirtelim.

12 Eylül 1980’de yapılan darbe ile siyasi partilerin, derneklerin, sendikaların faaliyetleri durduruluyor. Bu baskıcı dönemden zaten fiilen çalışamaz hale gelmiş olan TÜTED de payına düşeni alıp resmen

Kitapta yer alan bilgilere göre,

kapatılırken, işçi statüsünde olmayan teknik

TEKSEN kamu kesiminelemanların sendikal mücadelesi de rafa

de çalışan teknik personel

kaldırılıyor.

arasında faaliyet göstermek üzere, 12 Şubat 1970’te İstanbul’da kuruluyor. TEKSEN’in kuruluş bildirisinde sendikaya üye çağrısı yapı-

O dönem TEKSEN ve TÜTED faaliyetlerinin içinde aktif olarak yer alan TMMOB ve bağlı odaların etkinliklerine ilişkin birçok belge de kitapta yer alıyor.

lırken, teknik elemanları işçi

TÜTED’in teknik elemanların sınıfsal yasınıfı ile ayıranlara karşı müpısı, farklılıkları ve mücadelelerinin tarihsel

cadele edeceği ve hak almagelişimine yönelik düzenlediği kurultaylar

nın sendikal eylemle mümkün

ve yürüttüğü çalışmalar; ücretli çalışan ve

olacağı vurgusu dikkat çekiyor.

işsiz konumda olan teknik elemanların

TEKSEN sadece mühendis ve

hak mücadelesi için yolumuza halen ışık

mimarların örgütlendiği bir sentutan değerli bir birikim niteliği taşıyor.

dika olarak kurulmuyor; adında

Teknik elemanların örgütlenmelerinbulunan teknik eleman ifadesiyle,

deki bu özgün deneyimi yaşatan TEK-

mühendis, mimar, jeolog, kimya-

SEN ve TÜTED yönetici ve üyelerine

ger, fen memuru, tekniker ve bensaygılar sunuyoruz. Bu birikim ve

zeri meslek sahibi olanlar da kastedeneyim, mücadele edenlerin yolunu

diliyor. Bu eğitimi almamış teknik

aydınlatacaktır.

işlerde çalışmak suretiyle yetişmiş ve yeterliliği tespit edilmiş kimseler de bu kapsamda düşünülüyor.

TEKSEN’in ne yazık ki topu topu 19 ay gibi kısa bir ömrü oluyor. Üyelerinin

HYIBaSaaBzyNısırmkl:aı9:lay71ay8. an-B6a:n0Ç:s5kMe-6ıt,ii5mnİ8st2Üaa1nrn-l6aıbk-l5uıVnl,aMkfaı İrkt t2is0a1d8i İşletmesi

Bu değerli arşivi koruyan ve şimdi ulaşmamızı sağlayan Aykut Göker’i saygıyla anıyor, özenli çalışmasıyla kitabı hazırlayan Çetin Ünalın’a teşekkürlerimizi sunuyoruz.

2019 Ocak • Sayı-464