ODA ÇALIŞMALARI

MERKEZ ÇALIŞMALARI

6235 (7303) sayılı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği yasasının değiştirilmesine ilişkin yasa teklifi 8-10 Mayıs 1973 günleri Cumhuriyet Senatosunda görüşülmüş ve Millet Meclisine dönmüştür. Teklif Cumhuriyet Senatosunda görüşülmeden önce senato üyelerine yapılan uyarıyı ve teklifin görüşülmesinden sonra kamuoyuna Mimarlar Odası ile ortaklaşa yaptığımız duyuruyu bilginize sunuyoruz. Belge uygulaması hakkında dört Odanın ortaklaşa hazırladıkları ayrıntılı bir raporu ilginç ekleriyle birlikte bu sayımızda yayınlıyoruz.

Teknik uygulama sorumluluğu ile ilgili Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliğinin 18. Genel Kurulu'nda alınan karar 28 Nisan 1973 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe girmiş bulunmaktadır. Yönetmeliğin tam metni de bu sayımızda yer almaktadır.

Son yayınlanan yan ödemeler kararnamesine ilişkin ilgililere gönderilen tüm teknik eleman kuruluşlarının ortak açıklamasını da bilginize sunuyoruz.

içerisinde bulunduğumuz çalışma döneminde görüşlerinden yararlanacağımız danışman üyelerimizin isimlerini sizlere duyuruyoruz.

Diğer yandan izmir Enternasyonal Fuan'nda Odamızın açacağı pavyon için ilgililere gönderilen yazıya da Oda çalışmaları bölümünde yer veriyoruz.

CUMHURiYET SENATOSU ÜYELERİNE YAPILAN UYARI

Cumhuriyet Senatosunun Sayın Üyesi,

Mühendis ve mimar odalarının kapanmasına yol açacak bir kanun teklifinin Cumhuriyet Senatosunun gündeminde bulunduğu şu günlerde, înşaat, ve Tesisat Müteahhitlerinin en geniş imkânlarla Odakurmalanm sağhyacak bir tasarı da Millet Meclisinin 63 numaralı geçici komisyoaunda onaylanmış bulunmaktadır.

Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Kanun değişikliği teklifinin Cumhuriyet Senatosundaki görüşmelerine ışık tutması amacıyla, bu iki teşebbüs arasındaki ilişki ve çelişkilerin açıklanmasında yarar gördük.

Türkiye inşaat ve Tesisat Müteahhitleri Odaları Birliği kanunu tasarısının, Millet Meclisi geçici komisyonunda benimsenen gerekçesinde, «yatırımların gerçekleşmesinin ve işlerin fenni şartlara uygun olarak vücuda getirilmesinin, ancak müteahhitlerin mesleki bilgisine, araştırıcı vasıflarına bağlı olduğu» belirtilmektedir. Bu gerekçe Türk Teknik Elemanlarının, ülke kalkınmasına, bilimsel ve teknik alandaki katkılarını hiçe sayıcı niteliktedir.

Müteahhit Odaları kanun tasarısının 20ci maddesinde «Her nevi resmi ve hususi înşaat müteahhitliğini mesleki faaliyet olarak seçenlerin 2 ay içinde en yakın müteahhit odasına kaydolmaları zorunluğu getirilmekte, zamanında kaydol-

mıyanlann kayıtlarının ise cezalı olarak yapılacağı belirtilmektedir. Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Kanununda yapılmak istenen değişiklik ise, kayıt zorunluluğunu kaldırmakta, hatta kamu kesiminde çalışanların kayduıı yasaklamak istemektedir.

Dikkat edilecek bir nokta, her iki kanun ile ilgili komisyonlarda, bunların kesinleşmesi için çalışanların aynı parlamenterler olduğudur. Bu sayın parlamenterler, bir yandan, bütün müteahhitlerin kaydolmaları mecbur tutulan, çok geniş yetkiler ve olanakları sağlanan bir yeni örgüt kurulmasına çalışırlarken, diğer yandan, 19 yıldır başarılı çalışmalar yürütmüş mühendis ve mimar odalarını, kayıt zorunluğunu kaldırarak yok olma durumunda bırakmaktadırlar.

Müteahhit odaları kanunu tasansânda, gerçek bir meslekî denetim için o meslekte uğraşanların tümünün aynı örgüte bağlı olmaları gereğini savunanların, mühendis ve mimar odalarına kayıt zorunluğunu kaldırmaları, Anayasanın «eşitlik» ilkesini açıkça zedeleyen bir davranış olacaktır.

/ Kamu kesiminde çalışan mühendis ve mimarlarım odalara kaydı mahzurlu bululunup yasaklanmak istenirken, «resmî müteahhitlerin», Müteahhit Odalarına kayıt zorunluğunun getirilmesi ise hiçbir şekilde açıklanamayacak bir eşitsizlik getirecektir.

Üretim içinde payı olanların örgütlenmesi, ülkenin sanayileşmesi yolunda olumlu sonuçlar doğuracaktır. İnşaat ve tesisat müteahhitlerinin örgütlenmesi de bu açıdan bakıldığında gerekli bir girişimdir. Ancak, ülkede bazı grupların, geniş imkânlarla örgütlenmesi sağlanırken diğer bazı grupların örgütlerinin yok edilmesi, demokrasi ve hukuk düzeni kavramlarıyla bağdaşmayacak bir tutumdur.

Sayın senatörlerin,Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği kanun değişikliğinin görüşülmesi sırasında, bu görüşlerimizi de dikkate alacaklarını umarız.

Elektrik Mühendisleri Odası Fizik Mühendisleri Odası Gemi Mühendisleri Odası Gemi Makinalan işletme Mühendisleri Odasa Harita ve Kadastro Mühendisleri Odası inşaat Mühendisleri Odası Kimya Mühendisleri Odası Maden Mühendisleri Odası Makina Mühendisleri Odası Metalürji Mühendisleri Odası Meteoroloji Mühendisleri Odası Mimarlar Odası Orman Mühendisleri Odası Petrol Mühendisleri Odası Şehir Plânlama Mimar ve Mühendisleri Odası Ziraat Mühendisleri Odası

BELGE UYGULAMASI HAKKINDA ORTAK RAPOR

«Bu rapor, Mart, 1973'te, Elektrik, inşaat, Makina Mühendisleri Odaları ve Mimarlar Odası ilgililerinin katıldığı ortak komisyon çalışmaları sonucu düzenlenmiştir.»

GİRİŞ: AMAÇ İMAR KANUNUNUN UYGULANMASINI SAĞLAMAK

Bilindiği gibi 1954 yılında yürürlüğe giren 6785 sayılı îmar Kanununun 14. maddesine göre düzenlenecek projelerin, mühendis ve mimarlar tarafından hazırlanması, alınacak teknik uygulama sorumluluklarının da gene bu meslek sahipleri tarafından yükümlenmesi şart koşulmaktadır.

Ülkemizdeki yapı faaliyetlerinin kamu yaranını gözeterek, yasal mevzuata ve çağdaş teknik gereklere uygun yürütülmesini sağlamak, bu konuda sorumlu ve yetkili teknik elemanların belediyelerle olan ilişkilerini düzenlemek amacıyla, tmaı ve iskân Bakanlığı, belediyeler ve Mühendis ve Mimar Odaları aralarında sürekli ilişkiler kurmuş, çabalar göstermişlerdir. Bu ortak çabalar sonucu varılan «belge uygulaması», 1961 yılından bu yana başta Ankara, istanbul ve izmir Belediyeleri olmak üzere çeşitli belediyelerde yürütülmektedir.

Belediyelerce onaylanacak inşaat ve tesisat projelerinde, teknik uygulama sorumluluğu verilmesinde meslek odalarının vizesinin aranması şeklindeki bir belge uygulamasının geçen süre içinde olumlu sonuçlan alınmış, çoğu kez bu işlem sadece

ilgili meslek sahiplerinin değil, belediyeler yetkililerinin de aradığı, istediği kaçınılmaz bir uygulama niteliğini kazanmıştır.

Belge uygulaması îmar ve îskân Bakanlığının değişik zamanlardaki genelge ve yazılarıyla belediyelere tavsiye edilmiş, ayrıca belediyeler belge uygulamasının kendi şehirlerinde de başlatılması konusunda taleplerde bulunmuşlardır.

Ancak, 5.3.1973 günü yayınlanan bir îmar ve iskân Bakanlığı genelgesinde, Bakanlığa yapılan olumsuz yönde bazı müracaatlar bulunduğu belirtilerek, «kanuni dayanağı bulunmayan vize işleminin uygulamadan kaldırılmasının bakanlıkça gerekli görüldüğü bildirilmektedir.

Konuya bütün geçmişiyle bakmakta; belge uygulamasının hangi ihtiyaçlardan doğduğunu, ne yönde gelişmeler sağladığını, geçirilen 10 yılı aşkın süre içinde bu uygulamanın gerekliliğinin mi yoksa gereksizliğinin mi ortaya çıktığım görmekte yarar vardır.

VİZE UYGULAMASININ BAŞLADIĞI GÜNLERDE DURUM: MESLEK DIŞI KİŞİLERİN EGEMENLİĞİ, KALİTESİZ PROJE, İMZACILIK

6785 sayılı kanunun 14. maddesi bir anlamda teknik bilgiye saygının ifadesidir. Hiç şüphesiz 'ki kanunun bu maddesiyle gözettiği amaç, projelerin mimar ve mühendisler tarafından tekniğim gereklerine uygun olarak hazırlanması ve yine tekniğin gereklerine uygun olarak uygulanmasıdır. Acaba kanunun gözettiği bu amaca en büyük şehirlerimizde olsun varılabilmiş midir?

Kanunun çıkışından 6 yıl sonra, 1960 yılında, inşaat yatırımlarına en büyük sermayenin yatırıldığı ve nüfusa oranla en çok sayıda mühendis ve mimarın çalıştığı büyük şehirlerimizde dahi durum şöyle özetlenebilirdi.

Meslekle ilişkisi kalmamış, meslekle ilgileri sadece yıllarca önce aldıkları diplomadan ibaret 3-5 mühendis veya mimar, meslekten olmayan yetkisiz kişiler tarafından çiziştirilmiş sahifelere kendi projeleriymiş gibi imza atmakta ve bunlar belediyeler tarafından onanarak dosyalarına konmaktaydı. Belediyelere onanmak üzere verilen projelerin büyük çoğunluğunu bu tür «projeler» teşkil etmekteydi.

Belediye yetkilileri önlerine gelenlerin büyük kısmı aynı kalitede olduğu için, bunları «proje» addetmek zorunluluğunu duymaktaydılar. Aksine zorlamalar, projesiz, ruhsatsız yürütülen kaçak inşaatların çoğalmasına sebep olmaktaydı.

1960'lara kadar Ankara, istanbul gibi büyük şehirlerimizde dahi, mimari proje kurşun kalemle çizilmiş ve bina sınırlarını tesbit eden birer krokiden ibaretti. Statik hesap olarak da, bir bina için hazırlanmış hesapların değişiklik yapılmadan çoğaltılmış ve sırf dosya doldurmak için mimari projeye eklenmiş sayfalar yeterliydi. Elektrik ve ısıtma tesisatı projeleri ise, hiç aranmamaktaydı.

Böylece 100-150 liraya mühendis ve mimar imzası bulmak imkânı, inşaatçılar arasında yaygın bir geleneğin yerleşmesine yol açmıştı. Proje işlerinde hakim olan

«imzacılık» sonucu, mühendislik ve mimarlık hizmetleri karşılığı ödenecek ücretler çok düşük teşekkül etmekte, bu düşük ücretler karşılığında gerçek anlamda bir teknik hizmetin sunulması olanak dışı kalmaktaydı.

işte meslek odalarının «belge uygulaması» şeklinde belediyelere hizmet sunuşu, böyle şartların sonucu, yapı faaliyetlerindeki teknik hizmetlerin ülke yararına ve teknik gereklere uygun yürütülmesini isteyen her kuruluş ve kişinin çözüm yollan aradığı bir ortamda doğmuştur.

VİZE UYGULAMASINDA İLK AŞAMA; İMZACILIĞI ÖNLEMEK, GERÇEK MESLEK ADAMLARININ PROJE YAPMASI

1961 yılında önce istanbul'da, bir yıl sonra da Ankara ve izmir'de ilgili belediyelerle varılan karşılıklı anlaşmalarla vize işlemi uygulanmaya başlamıştır. Uygulama kısa sürede olumlu sonuçlar getirmiş, yeni durumdan en çok memnun kalanlar, teknik hizmetlerdeki kalite yükselmesini yakından izleyen belediye yetkilileri olmuşlardır.

Belediyelere onanmak üzere verilecek projelerin önceden meslek odalarınca vize edilmesi öncelikle «dmzacılığı» önlemiştir. Her mühendis ve mimarın bir yılda düzenleyebileceği proje sayısının, bir anda üzerinde bulundurabileceği fenni sorumluluk sayısının azami tavanının tesbit edilmesi sonucu, bir mühendis veya mimarın yılda 500 - 600 projeyi yapabiliyor ve bir bu kadar da fenni sorumluluğu taşıyor görünmesi gibi gerçek dışı durumlar ortadan kalkmıştır.

Bu, bizzat proje hazırlamayı meslek edinen mühendis ve mimara yaşama hakkı sağlamak demekti, inşaatçı, proje hizmetini gerçekten mühendis ve mimara gördürmeğe mecburdu.

Ancak, eski alışkanlıklar öylesine yer etmişti ki, belediyelere verilmekte olan projeler için ödenen ücretler gene de gerçek bir mühendislik ve mimarlık hizmetini karşılamaktan uzaktı, ödenen ücretlerin düşüklüğü, projelerde özlenen bîr kalite düzeyinin yerleşmesini engelliyordu.

VİZE UYGULAMASINDA İKİNCİ AŞAMA: KALİTELİ PROJE İÇİN ASGARİ ÜCRET

Bu durum, çok bilinen ve diğer meslek dallarında uygulana gelen bir kuralın hatırlanmasına yol açtı: Ücretler belirli bir düzeyin altında kaldıkça, hizmetin de asgari nitelikleri taşıması mümkün değildi. Nasıl diğer meslekler örneğin, avukatlar, doktorlar v.b., için bir asgari ücret belirlenmişse, mühendislik ve mimarlık hizmetleri için de böyle bir asgari ücret uygulaması gerekliydi, ödeme gereği gibi yapılmalı ve karşılığında kaliteli hizımt istenmeliydi.

Böylece vize işlemi uygulamasında; asgari ücret tarifelerinin yerleştirilmesi ve buna bağlı olarak da proje standartları kurallarının geliştirilmesi çalışmaları başlamıştır.

Bütün bu düzenlemelerden sonra dahi, asgari ücret tarifeleri uyaranca alınan ücretler 'mevcut piyasa koşullarına göre yüksek sayılmaması gereken ücretlerdir. Yapılan hesaplamalarda görülmüştür ki, inşaat sahiplerinin mühendis ve mimara, mimari ve statik projeler ve teknik uygulama sorumluluğu karşılığı ödeme durumunda olduğu ücretler, bina satış bedellerinin yüzde 2'si dolayındadır. Diğer taraftan bir emlâk komisyoncusunun bina satışı sırasında aldığı komisyonun yüzde 4'ü bulduğunu burada hatırlamakta yarar vardır.

ODALARIN ALDIĞI ÜCRET KANUNA UYGUN

Ayrıca burada belirtilmesi gereken bir husus da; bütün belge uygulaması hizmetleri karşılığında Odaların tahsil ettiği harçların, bazı iddialarda ileri sürüldüğünün aksine, bina satış bedellerinin onbinde birine dahi varmayan cüz'i ücretler olduğu gerçeğidir. Kaldı ki, bu ücretlerin Majftye Bakanlığının 22.10.1963 gün ve 4998/5563 - 38478 sayılı yazı ile açıklanan mütalâasından da anlaşılacağı üzere «kanun hükümlerine uygunluğu» açıkça ortadadır.

Son yıllarda Odalar şehirlerimizdeki yapı faaliyetlerinin gerektirdiği teknik hizmetlerin geliştirilmesi yolunda yeni çalışmalar yürütmüşler ve başta îstanbul olmak üzere, çeşitli belediyelerde yürütülen belge uygulamalarında yeni düzenlemeler yapmışlardır.

Yürütülen belge uygulamasıyla, proje kalitelerinde önemli bir artış sağlanmıştı. Ancak özellikle înşaat Mühendisleri Odasından vize ettirilen projelerde mimari proje, Mimarlar Odasından vize ettirilen projelerde statik proje aklayabiliyordu. Proje safhasında sağlanan denetim, uygulama safhasında sağlanamıyabiliyordu. Mimar ve mühendisler, yapılan sözleşmelerde belirtilen ücreti alamamaktan şikâyetçiydiler.

VİZE UYGULAMASINDA ÜÇÜNCÜ AŞAMA: PROJE STANDARDI, ORTAK DENETİM, UYGULAMAYI DÜZELTMEK

Bir kaç yıl süren ön çalışmalar ve Genel Kurul karanlarından sonra 1972 yılında önce istanbul'da başlayan «inşaat Mühendisleri ve Mimarlar Odası Ortak Belge Düzeni» içinde her iki odadaki proje denetimi aynı anda bir mimar ve bir mühendisin ortak çalşmalanyla yürütülmeğe başlandı. Asgarî ücretler düşürüldü, fakat karşılığında inşaat sahibi ile düzenlenen sözleşmedeki ücretin Oda aracılığıyla tahsil edilmesi ve faturasının mutlaka verilmesi usulü kondu.

Teknik uygulama sorumluluğu için ücretlerin aylık taksitler halinde ödenmesi şart koşuldu. Teknik uygulama sorumlusu mühendis ve mimarın inşaatı daha sıka denetlemesini sağlamak amacıyla özel bir defter tutması, bu defterin işin bitiminde Odada saklanması esası getirildi.

Kasım 1972'de uygulanmasına başlayan «Ortak Belge Düzeni», mühendis ve mimar meslektaşlarımız arasında geniş destek görmektedir.

MAKİNA VE ELEKTRiK MÜHENDİSLERİ ODALARININ VİZE UYGULAMASINA KATILIŞI

Diğer taraftan Makina Mühendisleri Odası ve Elektrik Mühendisleri Odası, şehirlerimizde yürütülen inşaat faaliyetleri içinde, elektrik ve makina mühendisliği hizmetlerinin düzeyinin yükseltilmesi için sürekli çalışmalar yürütmüşler ve bu konularda da vize işlemi hizmetini yürütmeğe başlamışlardı.

Makina Mühendisleri Odası, ilgili bakanlıklar, belediyeler ve çeşitli kuruluşların görüşlerini alarak meydana getirdiği, «Isıtma Tesislerinin Hazırlanmasına ilişkin Esaslar» la, bu tür tesislerin bütün yurtta aynı kurallara göre projelendirilmesini sağlamıştır. Isıtma tesisatı projeleri Oda, şube ve temsilciliklerinde, yetkili bir üye tarafından yapılıp yapılmadığı hususundan başka, kurallara uygunluğu yönünden de incelenmektedir.

Bu uygulama belediyelerce de yararlı bulunmuş, örneğin istanbul'da fenni sorumluluk ve kontrollük görevi Makina Mühendisleri Odasına verilmiştir. Hizmetlerin kamu yararına, elbirliğiyle yürütülmesi yolunda, belediyelerle makina mühendisleri arasında yakın işbirliği sağlanmış olup, düzenli bir çalışma sürdürülmektedir. Başlangıçta, belediyelere onanmak üzere verilecek projeler arasında, tesisat projeleri aranmazken, gelişmeler içinde 6785 sayılı kanunun bu konudaki amir hükümlerinin işlerliği sağlanmış, tesisat projelerinin de yetkili makina ve elektrik mühendisleri tarafından yapılması mümkün alabilmiştir.

Elektrik Mühendisleri Odasınca 1969 yılında istanbul Belediyesi ile vanlan ortak görüş sonucu vize işlemi başlatılmış, 1972 yılında vize işlemi Ankara, izmir, Elâzığ, Gaziantep, Samsun, Eskişehir, Adıyaman gibi illerimizde de yürürlüğe girmiştir.

Vize işlemi uygulaması öncesi, şehirlerimizde teknik yönden yetersiz ve hukuk açısından yetkisiz kişilerce yürütülen elektrik tesisatı proje ve uygulama hizmetleri sonucu uğranılan maddi kayıplar, çıkan yangınlar, acı ama belge uygulamasının gerekliliğini gösteren örnekler olarak hatırlanmalıdır.

Konuya Türkiye çapında bakıldığında, yapı faaliyeti içindeki teknik hizmetlerin çoğu şehrimizde, yukarıda anlatılan gelişmelerin çok daha başlangıcında olduğu görülmektedir.

TÜRKİYE'DE GENEL DURUM : İŞ ARAYAN MESLEK ADAMLARI BUNA KARŞILIK MESLEK DIŞI KİŞİLERİN HAKİMİYETİ

Yüzlerce genç mühendis ve mimarın Anadolu'ya dağılarak iş aradığı şu günlerde, belediyelerin önemli bir kısmının imar işlerini mühendis ve mimar formasyonu dışındaki kişiler yürütmektedir.

İmar Kanunu gereğince belediyelere onaylattırılacak projeler ıkanunen yetkisiz ve teknik açıdan yetersiz kişiler tarafından hazırlanabilmekte, bu projeler olsa olsa bir «imzacı» mühendis ve mimarın önünden geçirilmektedir.

Örneğin, belediye kayıtlarına göre 1971 yılında 6 aylık bir süre içinde, Erzurum'da bir mühendis 195 proje yapmış ve 102 fenni sorumluluk yüklenmiştir. Yine aynı belediye kayıtlarına göre bir inşaat teknikeri 91 inşaatın fenni sorumluluğunu aynı anda üzerinde bulundurabilmektedir. «Tmzacılığın» en belirgin örneği olan, gerçek teknik hizmet düşüncesiyle bağdaştınlamıyacak bu durum karşısında 2 yıldır Odaların Erzurum'da vize işlemi yürütme girişimleri sürekli olarak engellenmek istenmektedir. Bu engellemenin hangi çevrelerden gelebileceği yukarıdaki açıklamadan kolaylıkla anlaşılmaktadır.

Gene, üç büyük şehrimizin dışında da hukuken yetkili olmayan kişilerin proje büroları açmalarının, açıkça hertüriü proje ve teknik sorumluluğu alabileceklerini ilân etmelerinin yaygın örnekleri vardır

BELEDİYELER BELGE UYGULAMASINI KENDİLERİ İSTİYOR

Bütün bu durumlar karşısında vize uygulaması çözümü, Ankara, istanbul ve îzmir Belediyeleri dışındaki belediyeler tarafından da benimsenmekte ve belge uygulaması yürütülen belediye sayısı her geçen yıl artmaktadır. Özellikle teknik personel yetersizliği içinde bulunan bazı belediyelerin belge uygulaması konusunda Odalara bizzat başvurması örnekleri de vardır. Bugün 23 belediyede belge uygulaması yürütülmekte, en azından bir bu kadar belediyece de bu konudaki görüşmeler ve hazırlıklar sürdürülmektedir.

Belge uygulaması üzerinde sürekli duran Odalar, uygulamanın düzeyini geliştirmek için çalışmalar yürütmektedir. Bu konuda 4 mühendis ve mimar odasının uygulamayı ortak yürütmesi, Odaların denetiminin uygulama safhasında da etkili olabileceği esasların getirilmesi, odaların vardığı prensiplerdendir.

YAPI UYGULAMASINDA MESLEKİ DENETİM

Projelerde belirli bir kalitenin sağlanabilmesi, tek başına uygulamaların da teknik gereklere uygun yürütülebilmesine yetmemektedir. İnşaat Mühendisleri Odası tarafından 1972 yılında istanbul'da yapılan beton araştırmasının sonuçlan binaların can ve mal emniyetini sağlayan taşıyıcı iskeletin, yani betonarma bölümünün yüzde 95 oranında şartnameler dışında yapıldığını ortaya koymuştur.

Binaların yüzde 13'ünde ise, her türlü emniyet katsayıları ihmal edilmişti. Bu binalar her an yıkılabileceklerini gösterir belirtirler taşımaktaydılar.

Odalar bu yıl bu uygulamayı yaratan sebeplerle mücadeleye ağırlık vermişlerdir. Bu konuda en etkili olacak tedbirlerin, belge uygulaması içinde, teknik uygulama sorumluluğu taşıyan mühendis ve mimarlar aracılığıyla sağlanabileceği açıktır.

Belge uygulamasının yokluğunda böyle bir denetim olanağının bulunamıyacağını burada belirtmek isteriz.

ISI KAYBI VE HAVA KİRLENMESİ

Ayrıca, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından 1972 yılı sonunda çıkarılan bir yönetmelikle Odalara, ısı kaybı ve hava kirlenmesinin azaltılmasını denetleyici görevler yüklenmiştir. Geçen 10 yılı aşkın süre içinde Odalar tarafından yürütülen belge uygulamasının güven verici sonuçlarının bir belgesi sayılması gereken bu yönetmelik hükümlerini yerine getirmek dçin Odalar kendi bünyelerinde gerekli çalışmaları yapmışlardır. Odalar, vize zorunluğunu açıkça ortaya koyan bu yönetmelikle kendilerine yüklenen görevleri yürütmekte kararlıdır.

BELGE UYGULAMASI YASALARIMIZA UYGUN GÖREV ANLAYIŞININ DOĞURDUĞN ZORUNLUKTUR

Belge uygulamasının yasal dayanağının olmadığı veya bu dayanağın sadece îmar Kanununun 14. maddesinden ibaret olduğu düşüncesi çok yanlıştır. Bu madde Bakanlığın veya belediyelerin dokunamıyacağı bir zorunluluk yarattığı için elbette çok kuvvetli bir dayanaktır. Ancak bu madde gereğince projelerin hazırlanmasının mutlaka mühendis veya mimar imzasının aranması amacını taşımaz. Varılmak istenen amaç, projelerin tekniğin aradığı seviyede ve disiplinde olmasını sağlamaktır, îşte, belediyelere, bakanlıklara ve bu arada meslek odalarına bazı düzenlemeler yapma zorunluluğunu yükleyen şey bu amacın ortaya çıkardığı görevdir.

BELEDİYELER YETKİLİDİR

j "T -,'Tfj

Şurası bir gerçektir ki, en ileri uygulamaların yürütüldüğü belediyelerde bile imar Kanunu amacına tam anlamıyla varamamış, teknik ihtiyaçlara uygun bir yürütme sağlanamamıştır. Yürütme organlarının bazı acil tedbirler almak, düzenlemeler yapmak durumunda oldukları açıktır. Buna yetkileri de vardır. Bir anlamda bu yetkilerim kullanmaları görevlerinin doğurduğu sorumluluğun neticesidir. Böyle bir düzenlemede yardımcı olarak hatıra gelebilecek ilk 'kuruluşların birer kamu kuruluşu olan meslek odalan oluşu doğaldır. Yani bakanlık ve belediyeler yetkileri içindeki bazı işlerin gördürülmesinde elbetteki Odalardan yaralanabilirler.

VİZE UYGULAMASINDA ODALAR GÖREVLİ VE YETKİLİDİR

Diğer taraftan meslek odalarına da kanunla verilmiş görev ve bunun neticesi yetkiler vardır. 6235 sayılı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Kanununun 2. maddesinde «Kamunun ve memleketin menfaatleri, mesleğin inkişafı, meslek mensuplarının hak ve selâhiyetleri bakımından lüzumlu gördüğü bütün teşebbüs ve faaliyetlerde bulunmak» görev ve yetkisi vardır. Odalar, tmar Kanunu .uygulaması olarak hazırlanan projelerin durumunu görerek bazı düzenlemeler ihtiyacını hissetmiş, bu uygulamaları disiplinle yürütmek dstemişlerdir. Birer kamu kuruluşu

olan meslek odalarının Jkamu yararına olan çalışmalarına bakanlık ve belediyelerin yardım etmesi de doğaldır. Bir anlamda yasal zorunluktur.

BAKANLIK UYGULAMAYI «FAYDALI VE GEREKLİ» GÖRMÜŞTÜR

Nitekim olaya îmar ve îskân Bakanlığı on yılı aşan bir süredir bu gözle bakmış, müteaddit genelge ve yazılar yazmıştır, örneğin;

1. İmar ve îskân Bakanlığı 10.11.1961 tarihinde Ankara, İzmir Valilik ve Be lediye Başkanlıklarına yazdığı l -1/592 -16827 sayılı yazı dle İstanbul'da uygulan makta olan vize uygulamasının «Bakanlıkça gerekli ve faydalı görüldüğünü» bildir miştir.

2. îmar ve îskân Bakanlığı, 2.9.1964 tarihinde yazdığı 1.1.1/746 sayılı yazısında vize uygulamasının fayda ve zaruretini ifade ettikten sonra «fen kadrolarını mü sait hale getirebilecek durumda olan diğer belediyelere de teşmilinin» düşünüldü ğünü kaydetmiştir.

3. îmar ve îskân Bakanlığının 4.5.1972 tarihinde yazdığı, Bl. T. Y. D. - 142/698 sayılı yazısı ile alınan faydalı sonuçlar belirtilerek istanbul, Ankara ve İzmir dı şındaki iller için de «uygulanması gerekli ve faydalı görüldüğü» bildirilmiştir.

X

VİZE UYGULAMASI AYNI ZAMANDA BİR YÖNETMELİK HÜKMÜDÜR

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının 19.9.1972 tarihinde yayınlanan «Yakıt Tüketiminde Ekonomi Sağlanması ve Şehirlerde Isıtma Tesislerinin Sebep Olduğu Hava Kirliliğinin Azaltılmasına Dair Yönetmelik» 3. ve 4. maddeleriyle vize uygulamasını gerekli görmekte ve «Mühendis ve Mimar Odalarının vizesinden geçmeyen bina ve ısıtma tesisatı projelerine belediyelerce yapılma izni verilmez» hükmünü getirmektedir. Böylece vize uygulamasının bir diğer yasal dayanağı da yürürlükte olan bir yönetmelik hükmüdür.

Bütün bu gelişmelerden sonra îmar ve îskân Bakanlığının tek yanlı olarak, bu konuda Odaların görüşünü almak gereğini dahi duymadan uygulamanın yasal dayanağının bulunmadığını .belirtmesi gerçekten düşündürücüdür.

İMAR VE İSKÂN BAKANLIĞI TEK TARAFLI OLARAK KONUYA MÜDAHALE EDEMEZ

Vize uygulaması her şeyden önce meslek adamları ile meslek odalarının arasındaki bir konudur. Meslek disiplininin sağlanması için Odaların aldığı tararlara yargı organları dışında hiç bir makam müdahale edemez. Aksine bir kamu kuruluşu olan Odaların faaliyetlerinin verimli obuasına yardım etmek de diğer kamu kuruluşlarının görevidir.

Vize uygulamasının diğer yönü belediyelerin genel şartlara göre meslek adamlarını disiplin içine sokma isteğidir. Pek çok belediye hiç bir bakanlık zorlaması ol-

madan, kendi istekleriyle Odalarla belge uygulaması konusunda anlaşmışlardır, tmar ve îskân Bakanlığı Belediyelerin yetkilerine resen müdahale edemez. Yayınlanan genelgeler olsa olsa bir görüş bildirme hükmündedir.

Aynı şekilde bir başıka Bakanlığın yönetmeliğini Bakanlık bir genelge ile hükümsüz .bırakamaz. Bu tamamen hukuk dışı bir tutumdur.

SONUÇ : VİZE UYGULAMASI KANUNLARIMIZIN GEREĞİ YARARLI BİR İŞLEM OLARAK YÜRÜTÜLMÜŞTÜR. BU UYGULAMAYI KALDIRMAKTA HİÇ BİR KAMU YARARI YOKTUR

Belge uygulaması konusuna başlangıcından bugüne kadar geçen 10 yılı aşkın süre içindeki gelişmelere bir bütün halinde bakıldığında, uygulamanın gerçek ihtiyaçların sonucu olarak ortaya çıktığı açıkça görülmektedir.

Başlangıçta üç büyük şehrimizde başlayan uygulamadan, ilgili bakanlık ve kuruluşların müteaddit kereler belirttiği gibi olumlu sonuçlar alınmış ve uygulama diğer bir çok şehrimizde de,yürürlüğe konmuştur.

Şehirlerimizdeki yapı faaliyeti içindeki teknik hizmetin yasalara ve teknik gereklere uygun yürütülmesine yardımcı olmak üzere Mühendis ve Mimar Odaları tarafından yüklenilen vize işlemi uygulaması konusunda, teknik hizmetin düzeyinin her geçen gün arttırılması amacıyla yeni düzenlemeler yapılmış, uygulamalar sürekli olarak geliştirilmeğe çalışılmıştır. Odalar bu konuda ilgili kuruluşların her çağrısına katılmağa hazırdır.

Belge uygulaması, daha bir yıl önce bizzat imar ve îskân Bakanlığı tarafından da açıkça belirtildiği gibi yasal dayanaklara sahiptir. Uygulama, yasaların Odalarımıza yüklediği görevlerin yerine getirilmesinin bir gereğidir.

îlgili Mühendis ve Mimar Odaları olarak, belge uygulaması konusunun bütün yukarıda belirtilen gelişmeler ve açıklamalar içinde düşünülmesi gerektiğini belirtir, îmar ve îskân Bakanlığı tarafından yayınlanan 5.3.1973 gün ve 60 sayılı genelgenin yaratabileceği olumsuz sonuçların önlenmesini dileriz.

Vize uygulamasının kaldırılmasında hiç bir kamu yaran bulunmamaktadır. Aksine, bu, meslek dışı kişilerin hakimiyetine dönüş yolu açacaktır, «îmzacılık» bütün şiddetiyle tekrar yürürlüğe girecektir, îmar Kanunu uygulamasında ileriye atılacak her adım teknik bilgi sahiplerine dayanılarak ve bu yolda meslek odalarının disiplininden faydalanılarak yapılabilir.

Bugüne kadar adım adım kaliteli projenin sağlanması yolunda basanlar kazanılmıştır. Uygulamanın dyi olması için projenin kalitesi çok önemlidir. Odalar önümüzdeki yıllar, uygulamanın daha düzenli ve tekniğin gereklerine uygun hale getirilmesinin çalışmaları içindedir. Bunu engellemek demek, yıkılacak her binanın, bozuk her planın, yanacak her yapının kirlenen havanın, ısı kaybının sorumluluğunu yüklemek demektir. Hiç kimsenin buna hakkı olmamalıdır.

İMAR ve İSKÂN BAKANININ GENELGESİ

67 Valiliğe

5.3.1973

Bakanlığımıza yapılan bazı müracaatlarda; Ankara, istanbul, izmir Belediyeleriyle diğer bazı belediyelerce uygulanmakta olan vize işleminin kaldırılması istenmektedir.

Bilindiği üzere, İmar Kanununun : 2 nci maddesine göre; Belediye sınırlan içinde yapılacak bütün yapılar için belediyeden ruhsatiye alınmasa zorunludur.

4 ncü maddesine göre; Yapı ruhsatiyesi almak için doğrudan doğruya belediyeye müracaat edilmesi gerekmektedir.

8 nci maddesinde; Yapıların ruhsat ve eklerine uygun olarak yapılmalarını sağlamak amacıyla, yapının fenni sorumluluğunu üzerine alan meslek mensupları hakkında, yine belediyeler tarafından uygulanmak üzere cezai müeyyideler getirilmektedir.

imar Tüzüğünün, imar Kanununun 8 inci maddesini açıklayan 15 inci maddesinde; fen adamlarının, tanzim ettikleri projeler ile fenni sorumluluğunu aldıkları yapılar bakımından belediyelerce konrol edilebilmeleri ,için, fen adamlarının sicillerini tutmak, tanzim ettikleri bütün projeleri ve fenni mesuliyetini aldıkları yapıları sicillerine kaydetmekle belediyeler mükellef tutulmaktadır.

Vize işlemi ise; Belediyelerce fen adamlarının sicillerinin tutulmasına, meslek

mensuplarının Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Kanununa göre ilgili

meslek odasına kayıtlı ve serbest olarak çalışmalarına engel bir durumları olup

olmadığını denetlemekte, meslek odalarının belediyelere yardımca olmalarını sağlamak amacıyla ihdas edilmiş, kanunî dayanağı olmayan 'bir uygulamada;. (ı

Fen adamlarının sicillerinin tutulmasında, serbest çalışan mühendis ve mimarlarih/türk Mühendis ve Mimar Oda'ları Bir ligi' &an'unüna" göre; ilgili meslek odası-'

na kayıtlı ve serbest olarak çalışmaya engel bir durumları olup olmadığı hususlarının araştırılmasının uygulamada, bu fen''adamlarının, hazırladıkları plân, proje resim ve hesaplarının ilgili meslek odasınca Nbnariin'asıliı gerektinn'Ğyip, ' mevzuat dahilinde alınması mümkün diğer bazı tedbirlerle sağlanabileceği Şüphesiz'dir. ıv

Bti nedenlerle', kânun dayanağı;bulunmadan;Vize''işleminin uygulamadan kaldırıl-'

niask;1'Bakanlığımızca gerekli görülmektedir.-'"'' • '"rJ • ' - ' ' • • ' '->'•'-

'•• •

Bilginizi ve durgunun iliniz: içerisindeki biitün, belediyelere, böylece; , duyurularak gereğinin buna göre yapılmasının sağlanmasını rica ederim.

AŞ,;.J1K,:,. ,2.3.1973,,

. , - . . . , ; v , t , .. . . . . ; . . Turgut TOKER

,ı ... ,., ; •, .,,' , ., • . ! • . • , ,. ' . • ' , ' . . • ' ; ' ı-.tmar ve iskân JBakanı,

!,, 136497

od* çalışmaları

GEÇMiŞTE YAYINLANAN KONUYA iLiŞKiN GENELGELER

Ankara, 30.5.1961

Konu : 6785 sayılı îmar Kanununun uygulanması H.

Günümüzün şehircilik anlayışına uygun bir tatbikatı mümkün kılmak amacıyla kabul edilmiş bulunan 6785 sayılı îmar Kanununun hususiyetlerinden biri de, imar işlerinde görev alacak elemanlarda sorumluluk ve yeterlik aramasıdır. Nitekim kanunun 14. maddesi ile imar nizamnamesinin 15. maddeleri buna ait hükümleri taşımaktadırlar.

6785 sayılı îmar Kanunu 16.7.1956 da kabul ve 6 ay sonra da yürürlüğe girmiş olmasına rağmen tatbikatta, eski alışkanlıkların tesiri ile, bu anlayışa uygun olarak hareket edilmediği, gerek ilgili fen elemanlarının şikâyetlerinden ve gerekse Türk Mühndis ve Mimar Odalan Birliğine dahil meslek odalarının müracaatlarından anlaşılmaktadır.

îmar Kanunu, ifade ettiği maksat ve ruha uygun olarak uygulanmasını sağlamak gayesi ile bir süreden beri istanbul Belediyesi tarafından kabul edilen, mesul

fen adamlarının sicillerinin tutulması hakkındaki esaslar ve buna ait tatbikat tevlit ettiği müsbet sonuçlar dolayısıyla Bakanlığımızca da gerekli ve faydalı görüldüğünden, Vilayetiniz Merkez Belediyesi tarafından da tatbiki uygun mütalâa olunmuştur.

Tesbit olunan bu esaslara göre :

1. îmar nizamnamesinin 15. maddesinin 2. bendindeki hükme uyularak merkez belediyesinde imar Müdürlüğüne bağh bir sicil tutma bürosu kurulacak ve bele diye sınırlan içinde yapı işleri ile ilgili faaliyette bulunan yüksek mimar, mimar, yüksek mühendis, mühendis ve diğer bütün teknik elemanların sicilleri bu büro tarafından madde 2 de tarif edildiği şekilde tutulacaktır.

2. Halen merkez belediyesi sınırları içinde yapı işlerine ait faaliyetlerde bulunan veya bulunmak isteyen teknik elemanlar sicil tutma bürosuna müracaat ederek ye terliliklerini ibraz edecekleri belgelerle ispatlıyacaklardır. Bu şahıslara bir sicil nu marası verildikten sonra sicil dosyası açılarak ek (1) de gösterilen sicil fişleri tan zim edilecektir. Bu tamimde belirtilen esaslara uygun olarak tutulmamış siciller hükümsüz addolunacaktır.

3. 6785 sayılı kanunun 14. maddesiyle bu madde gereğince hazırlanarak yürür lüğe konulmuş bulunan (Fen adamlarının selahiyetleri ve belediyelere karşı deruh te edebilecekleri fennî mesuliyet hudutları hakkında talimatnameye göre; yalnızca Mimarlar Odası ve inşaat Mühendisleri Odası mensupları; ihtisaslarına göre mi marlık, inşaat ve statik projesiyle hesaplarını yapmağa ve bu inşaatların fennî mesuliyetlerini almağa yetkilidirler. Ancak her iki oda mensupları bu yetkilerini kullanabilmek için, 6235 ve 7303 sayılı kanunların odalara verdiği vazifeler dolayı sıyla serbest meslek icrasına mani bir halleri bulunmadığını, her iş için ayn ayrı olmak üzere mensup oldukları oda şubelerinden alacakları ve ek (2) de gösterilen belgeleri sicil tutma bürosuna ibraz edeceklerdir. Bu şekilde bir belge ibraz olun madıkça projelerin kontrolü yapılmıyacak, fenni mesuliyet almalarına izin verilmiyecektir.

Oda şubelerinden alınan belgelerdeki bilgiler müracaatçının siciline işlendikten sonra projenin kontroluna geçilecek ve bu kontrolün neticesinde projenin tasdik veya reddi hakkındaki hüküm sicil fişinin sonuç hanesine kaydedilecektir.

4. Madde 3 de zikredilen talimatnamenin; yüksek mimar, mimar, yüksek mühen dis ve mühendisden gayrı fen adamlarına tanıdığı sürveyans yetkisini bu eleman ların kullanabilmeleri için bunların da sicil tutma bürolarına müracaatla yeterlik lerini isbat edecek bir sicil numarası almaları, sicil dosyası açılması ve ek (3) de gösterilen sicil fişinin tanzim edilmesi lazımdır. Bu tamime uygun olarak tutul mamış siciler hükümsüz sayılacaktır.

5. Madde 4 de zikredilen elemanlar herhangi bir yapının sürveyans mesuliyetini almak istediklerinde o yapıya ait ek (4) deki fişi doldurarak sicil tutma bürosuna vereceklerdir. Sicil tutma bürosunca gerekli kontrol yapıldıktan sonra mani bir hal yoksa fişi tasdik edilecek ve durum müracaatçının siciline işlenecektir.

oda --ç* $ ı ş ma

Tasdiklicfiş) ibrazredilmedikçe sürveyanJs'jriesuliy^tat.vernJmiyecektur.ii.ı '.-irr-.,^ , .'

,/ilBjlUi ry.y'^a puı n' -ıunj .b'a. işYl a/ n4g!ı'wc ı n•d"a nvb-jı t rToİ ı.ı1s-'k-a''n.".ı-mi'jü^s an.a'ydire's'fi.lovbe rıi-li.e1n e.'..vk, ıa>d,a">r 'g<e•ç' e; <nı , ;s+u' r.e.' 6 .

JflUılj .>•"".• il • ıjli'..1.! . ' , ı j ) i • ' .,;'.-,.,ı ' ı

:j rV,'','!'•'->/•'-•

sV •' '-ı' ' ' .'î!'..7J.J, . M L'-j I '

içinde yapılan butun işlemler ilgililer tarafından fen adamlarının sicillerine işlen

mek üzere sicil tutma bürolarına bildirilecektir.

'"' ''"'

Bu esaslaar uygun olarak hareket edilmesini temin. jgm^Igi^lere, duyurulmasın* ye

bu hususun, fen kadrolarını müsait hale getirebilecek durumda olan diğer belediy'eİ3rer'de1 -Bir 'yöhetmelikld tekmili' '-düşünüfdü'ğukdeh; İatbikaf tari: alihâri' sonuçlarla •bûtîa-alt'!hıüt'âlâanızıft" üfsbir edilerek Bakanİigım'iia'';bıldİrîîme^ihi rica'' ederim:-''

,'ifcjn'fiî ,''!:> "i/ı /).- /ıj if.fı'j ,11! • '., •• ' ı < ' , j v)ı ı , ^ ' • ) . '!;•,.> <»,'' •!.•.' • .

Ü7İİO UCİ U/1''..'!.-, u:-VT.' 'i;'..!, .-,,! .

j' ." ,;j]\j jı /'',> , ; . , ! < L , > ,, ' RÜŞtÜ'ö?al . ./

.ı . • ' ' / . , r.'ühüij-. * ; "t -.înıar,-ve îskâo/,Bakanı

ı.'ı'i lfjv. ı'rci - . , i r ' ^ - ,

ui ' .'• •:

^ •'•; •; ı !.;ı İMİ)*' ir. >^_. •> /r \ < . -, M : • . ' . , ' .

! • ( / , • . , « , , . j ..fi/unoL /'ÜîUot ıv^ '^'"Ankâr'â n'2r9'1964 :;. .,-.;; . - ' ı ^ . . . ı1.. s\ 'jiT jî'jgı jt! iıjî'L', - L > -ı-.'.ii ,-". • : ' • ' • <

"6^^5llSayıli1lmar'!Kanünühun'-ve bu kânun' gefegiilc^'' yürürlüğe ' îtonınüş- 'büluna'û 10455 sayıh talimatnamenin tatbikatından olup, daha önce''îstânbü'İ"Beledlyesinc'e

-dDainjTijt.üib.-'afr"e'-nv!i•lvgVid'Je.j.k',1i."t/a-.m' i.m./,l;e.'.A,' nkaf rı,a. ve,'i4z1m1.i'trKBimeRlepd,;,i/y!-e:•l;ejr.'i;-n"c'ie"rd'.e- -izil'e-nm' 1e-ğe i—baş-

.'JA)rı:r,/ .'-'Ut; Ç/j n;;tTr,ı; .;l •.:MI . ' . . , ı • ;:ju.OJjrj lo/ ırj^1 ,", :. '.'.: I ; J - M . , > P . j^ /i

lanmıştı.

•

,...-..

• rrf o')i'. .T'ı ,;>V'v ı 'n •• • '•;:.-".orı ( .• , JHfiıri'.rıiji' • r < J - ' i ',' < • ' • • • . •• :.'!

•^cak, ^ğer.ek,.istan1plıl^ ve gerekse Ankara ^e^I^mir Belediyeleripjle yapılmakta olaıj ^u^tatb^ka^m,,muayyen,,bir,,anlayış 4stikan>etind,el ;yüri^tül|düğü ve 6785 sayılı îmar Ka^unufi.;i>sncü-nı^ddpsinde.iy;er alan, ,,, , , , _ , ,_î)fA- v, ;,;; ,, , . , , ; , , , ' : . •*'lmar-Plânları :ile bunlann'tatbikat plâriiarırim/ halihazır, haritalarının,"' mimari

statikle te'sisât plân/proje,.-re'sim ve hesaplannifhazıflkrimasını ve.'bunlann'tatbi-fcatındaki fenni, mesuliyetlerini, ihtisas' ve j iştigal «mevzularuıa1 göre, yüksek «mimar, -yüksek1 mühendis, mimar ve-mühendislerderuhite;'eder.lep>>'iifadesmdeki «ihtisas -ve

iştigal mevzuları» şeklinde zikredilen macıâya intibak ettirilmediği anlaşılmış bu

lunmaktadır. ,

,.,--,,

ÎT1;1' .'ı'ı vı • :' ı'jis "• " / ' ' , . - •' 11

• • ,cı ' /'',(j iv •.-.ı >'• •" i'ı". ı ••' • , ' ' . - • ' , • :•'

jS78^ (Sayılı.,k,anunun 14-^cü, m,addesinin bu'manasi(,ile tatb^ik^edilebilımeşi, sözkor

nusu belediyelerce ruhsat .yerilmek, üzere, tetkik ;ye^ ftasdike tabi tutulacak mimarî, statik ve lüzumuna göre tesisat gibi gerekli ayrı ihtisas proje ve hesaplanömj'ihtisas ve-iştigal'mevzulanna- göre selâhiyetlrteknik.elemanlarca yapilıp-.yapıl-

•madığının^dâ-'lcontrol^edilmesi ile jmümkündür; uij i j - i •'<' •• ı • vi' ."..ı > v' . m

Dİ^er 'taraftan,'6785 'sayılı' k,anunun 14 kcöb h4addes|« '6İ2351 VeJ7303rsaydi Türk

IVİün^ndis ye Mimar Ödalari Birliği kanürtlai-'ınin'r14'iıcü'"maddesin,de yer'alân,"

-M.r f i ' t -ı':. -'iı • •. . ı • -ı ' •' "'' . ''

. ; \r .rrr'tu-. r;u,vr'».,' i1 il. ' ı" '

«Her ihtisas şubesi yalnız bir oda açar, ihtisas;vejştigal^ıneyzu]^ ayrı plaflfmühendis ve mimarlar ancak ihtisas ve iştigal mevzularının taalluk ettiği odaya kayidöluriûrlari> şeklindeki sarih ifade 'ile yek diğerini^ tamamlayan'. 'bir" -bütün; •: teşkil

etmekte-'ve'bu'ifade 6235 ve 7303 sayılı kariurilaf la kurulmuş, bulunan-Mühendis. •liK verMimanlık odalarinı. kamu .üazannda ihtisaslaruıihl öncüsü kılniaktadır. Bu sebeple, adi'i'geçen-belediyeler, ilgideki- tamime' eK1 olmaTc-üzere,!'!'!•<• -f ;' • •' • •

lElaktrifc'Mühendisliği 196-197

1. Yaİrüz Mimarlar Odasınca'vize edilmiş, mimarlık'projelerini,'

2. Yalnız inşaat Mühendisleri Odasınca vize edilmiş, statik proje ve hesaplarını,

3. 6785. sayılı imar Kanununun 4 ncü maddesi gereğince mezkur belediyelerce ruhsat projelerine, sıhhi tesisat, ısıtma tesisatı ve elektrik tesisatı projelerinden birinin veya birkaçının eklenmesi zaruri gprüldüğü ahvalde ise, yalnız Makina Mü hendisleri Odasınca vize edilmiş, sıhhî ve ısıtma tesisata proje ve hesaplan ile, yalnız Elektrik Mühendisleri Odasınca vize edilmiş elektrik tesisatı proje ve he saplarım tetkike tabi tutacaklar ve,

4. Mimarlar ve İnşaat Mühendisleri Odalarından herhangi birisi tarafından ve rilmiş «fenni mesuliyet yüklenme belgelerini» dikkate alacaklardır.

Gerekli işlemin bu esaslara göre yürütülmesini terhin amacı ile ilgililere duyurulmasını ve bu hususun, fen kadrolarını müsait hale getirebilecek durumda olan diğer belediyelere de teşmili düşünüldüğünden, tatbikattan alınan sonuçlarla bunilara ait mütalâanızın tesbit edilerek Bakanlığımıza bildirilmesini rica ederim.

,•

. . . .'

, îmar ve iskân Bakam

•, ,

Celâlettin ÜZER

Elâzığ'Valiliğine

4.3.1972

İ]LGl:, 21.2.1972 gün ve Belediye Başkanlığı 454 sayılı yazınız.

ilgideki yazıda; yapı plan ve projelerinin belediyece onanmadan önce inşaat Mühendisleri Odası ile Mimarlar Odası Şubelerince vize edilmesini sağlamak üzere bir protokol düzenlendiği ancak bu konuda tereddüde düşüldüğü ifade edilerek istanbul, Ankara ve izmir'de uygulanan vize mecburiyetinin Elâzığ şehrinde de uygulanıp uygulanamıyacağı sorulmaktadır.

istanbul; Ankara ve izmir'de T.M.M.O.B. rılıi ilgili ihtisas odaları ile belediyelerin müştereken yürüttükleri vize işlemleri; belediyelere incelemek ve onaylanmak üzere" intikal 'ettirilen plân, proje, resim ve hesapların mevzuatınca gerektirdiği biçimde düzenlenmesinde, işlemlerin süratle-sonuçlandırılmasında ve belediyelere karşı fenni sorumluluk yüklenen fen adamlarının sicillerinin tutulmasında faydalı sonuçlar getirmiştir.

Bu nedenle istanbul'daki uygulama sonuçlarına göre Ankara ve izmir'de uygulanması 30.5.1961 gün ve 1-1/59-16827 sayılı yazımızla bildirilmiş olan plân ve projelerin ilgili ihtisas odalarınca vizesi hakkındaki görüşe uygun olarak aşağıda belirtilen esasların ilinizde de uygulanması gerekli Ve faydalı mütalâa olunmuştur.

1. imar Nizamnamesinin 15. maddesinin ikinci bendindeki hükme uyularak Merkez Belediyesinde Fen işleri Müdürlüğünde Belediye sınırları içinde yapı işleri ile ilgili faliyette bulunan yüksek mimar, mimar, yüksek mühendis, mühendis ve di-

ger bütün teknik elemanların sicilleri madde 2. de tarif edildiği şekilde tutulacaktır.

2. Halen Merkez Belediyesi sınırları içinde yapı işlerine ait faaliyetlerde bulunan veya bulunmak isteyen teknik elemanlar Fen îşleri Müdürlüğüne müracaat ede rek yeterliklerini, ibraz edecekleri belgelerle ispatlayacaklardır. Bu şahıslara bir sicil numarası verildikten sonra sicil dosyası açılarak ek (1) de gösterilen sicil fiş leri tanzim edilecektir. Bu tamimde belirtilen esaslara uygun olarak tutulmamış siciller hükümsüz addolunacaktır.

3. 6785 sayılı kanunun 14. maddesi ile bu madde gereğince hazırlanarak yürür lüğe konulmuş bulunan (fen adamlarının selâhiyetleri ve belediyelere karşı deruh te edebilecekleri fenni mes'uliyet hudutları) hakkında talimatnameye göre yalnız ca Mimarlar Odası ve inşaat Mühendisleri Odası mensupları; ihtisaslarına göre mimarlık, inşaat ve statik projesiyle hesaplarını yapmağa ve bu inşaatların fenni mes'uliyetlerini almağa yetkilidirler. Ancak her iki Oda mensupları bu yetkilerini kullanabilmek için, 6235 ve 7303 sayılı kanunların Odalara verdiği vazifeler dolayısiyle serbest meslek icrasına mani birhalleri bulunmadığını, her iş için ayrı ay rı olmak üzere mensup oldukları Oda Şubelerinden alacakları ve ek (2)'de gösteri len belgeleri Fen îşleri Müdürlüğüne ibraz edeceklerdir. Bu şekilde bir belge ib raz olunmadıkça ve plân ve projeler ilgili ihtisas Odasınca vize edilmedikçe proje lerin kontrolü yapılmıyacak, fenni mes'uliyet almalarına izin verilmiyecektir.

Oda şubelerinden alınan begelerdeki bilgiler müracaatçının siciline işlendikten sonra projenin kontroluna geçilecek ve kontrolün neticesinde projenin tasdik veya reddi hakkındaki hüküm sicil fişinin sonuç hanesine kaydedilecektir.

4. Madde 3'de zikredilen talimatnamenin; yüksek mimar, mimar, yüksek mühen dis ve mühendisten gayri fen adamlarına tanıdığı sürveyans yetkisini bu eleman ların kullanabilmeleri için bunlann da Fen îşleri Müdürlüğüne müracaatla ye terliklerini ispat edecek bir sicil numarası almaları, sicil dosyası açılması ve ek (3)'de gösterilen sicil fişinin tanzim edilmesi lâzımdır. Bu tamime uygun olarak tutulmuş siciller hükümsüz sayılacaktır.

5. Madde 4'de zikredilen elemanlar her hangi bir yapının sürveyans mes'uliyetini almak istediklerinde o yapıya ait ek (4) deki fişi doldurarak Fen îşleri Müdürlü ğüne vereceklerdir. Gerekli kontrol yapıldıktan sonra mani bir hal yoksa fişi tas dik edilecek ve durum müracaatçının siciline işlenecektir.

Tasdikli fiş ibraz edilmedikçe sürveyans mes'uliyeti verilmiyecektir.

6. Bir yapının başlangıcından bitip iskân müsaadesi verilene kadar geçen süre içinde yapılan bütün işlemler ilgililer tarafından fen adamlarının sicillerine işlen mek üzere Fen îşleri Müdürlüğüne bildirilecektir.

Bu esaslara uygun olarak hareket edilmesinin sağlanmasını, zaman kaybettirici ve ek külfet yükleyici uygulamalardan sakınılmasını ilgililere bu yolda bilgi verilmesini rica ederim.

îmar ve îskân Bakanı A.

Elektrik Mühendisliği 196^197

1973 KONYA TELEFON REHBERİNDEN ALINAN İLGiNÇ BİR İLÂN

KALFA HOCA

PROJE BÜROSU ABDULLAH OKUR

Birinci sınıf ln$aa* kalfası Dipl. No. 279 Plân, Proje çizmek, Kontrol isterini takip etmek,

ADRES ; Kapı Camii Civ, Mücellit Mah. ikinci Kur'an Kursu Kars. 13

TELEFON : 2761

NOT : Cami, Cami Kubbeleri, Kur'an Kursu, imam ve Müezzin evi. Okul ve Yurt bin al a n projesini çizmek ve kontrol etmek parasızdır. Yol parası ve harcırah alınmaz.

BELEDİYELER VİZE UYGULAMASI İSTİYOR

Malatya, 3.8.1972

Türkiye Makina Mühendisleri Odası Başkanlığına,

Belediyemiz Fen işleri Müdürlüğü emrinde çalışan Makina Mühendisi olmayışı dolayısiyle senelerden beri yapılmakta olan kaloriferli konutların proje ve tesisat kontrollüğü yapılamamıştır. Ve halende yapılamamaktadır. 150.000 nüfuslu Şehrimizde, hızla artan kaloriferli konutların tekniğine uygun olarak yapılabilmesi için, proje vizesi ve tesisat kontrollüğünün Odanız tarafından yapılmasının temini rica ederim.

Mehmet KIRÇUVALOĞLU Belediye Başkanı

ViZE ÜCRETLERİ YASALARA UYGUNDUR

. -, r

Adalet Bakanlığına Hukuk işleri Genel Müdürlüğü

Ankara, 22.10.1963

ÎLGÎ : 16.7.1963 tarih ve 10446 sayılı yaza

"]

Yazınıza ek olarak gönderilen BayındırhkBakanlığı Yüksek Fen Heyeti Reisliğinin

11.5.1963 tarih ve 8/355-4714 sayılı yazısında r.İmar ve îskân Bakanlığının 6785 sa

yılı imar Kanununun ruhuna uygun 'bir şekilde tatbikini sağlamak gayesiyle mer

kez belediyesinde imâr' Müdürlüğüne bağlı bir sicil tutma bürosu kurulmasonı ka

ra): altına aldığı, bü,,kar'ar' gereğince'belediye ısnırları içinde,faaMyette; ,-bulunan yüksek mimar, mimar, yüksek mühendis, mühendis ve diğer5 teknıjfe^ . elenjanlarıh

mensup oldukları Odalartfan a^djklarf, yeterlik belgelerini bu'buro.yâ ih&a'z- -etmeleri'gerektiği, Ankara Belediyesi her yapının fennî mesuliyeti, içijÇjsicil-. -. kaydında)ı

ayrı olarak alâkalı Odadan vize alınması mecburiyetini koyduğ^jjndait Öıda^ın, bu

vize için bir ücret almaya karar verdiği ve buna göre yapıîân-'tatbikat-'-slrasınd^

bir inşaat mühendisinden-ücret ;<istepnaesinin;, kanuni ,olup. olmadığının bildirilme

sini istediği belirtüerek,bu husustaki Bakaffhğımız. Düşüncesi sorulmaktadır.

6785 sayılı îmar Kanununun 14 ncü maddesinin, l nci fıkrasında îmar planlan ite

bunların; tatbikat plânlaşmıır mimari stajijş. jtesjsât;/j5lan; proje, resimliye, hesapla

rının hazırlanmasını ve bunların tatbikatındaki fennî mesuliyetleri^, ypksek mjmâr, yüksek mühendis, mimar ve,v mühendislerin-deruhte edecekleri, 2 nci fıkra

sında da fen adamlarının selâhiyet ve mesuliyet hudutlarının, bunları yetiştirmek

müesseselerle-bunlara- ait/cemiyötlErm've^Tür-k Mjihendiş vevMimar, Odalarî,"Birliğ}-

nih mütalâasif aljnd}ktan_- sonra JVtaar$ ye Mfafıat;Yekâletlejjnçe;müş,tşreken hazırla

nacak bir talimat ile,,tayin olunac^|ı bdirtihuişl^r, t, . _^ , ._,..

;

Imar-ve-îskârr Bakanlığr, 6785" sayılı îmar Kanununun M ve 15 inci maddesi-gereğince, îmar işlerinde görev alacakların sorumluluk ve yeterliklerini sağlamak gayesiyle, yapı işlerine ait faaliyette bulunmak isteyen teknik elemanlar için bir sicil tutma bürosu kurulması karar altına almıştır. Bu karar gereğince yapı faali; yetinde bulunmak isteyen teknik elemanlar yeterliklerini mubit belgeleri bu bürolara ibraz edeceklerdir.

Bu belgeleri mensup oldukları Oda Şubelerinde alacaklardır. 7303 sayılı kanunla değiştiirlen 6235 sayılı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Kanununun 2 nci maddesinde Odanın, âmme ve memleket menfaatleri bakımından .lüzum gördüğü bütün tedbirleri alacağı zikredilmiştir. Odalar Birliğinin, inşaat işlerini fennî usul ve kaidelere uygunluğunu incelemesi,'âmme've memleket menfaatleri ile ilgili'olup Odalar Birliğinin vazifesi meyamüdadıK Kanunun 32 nci maddesinin Ç fıkrasında1 da «Vesika'ücretleri» Odanın gelirleri' meyanındâ sayılmıştır.' '; '•"' Yukarıda''zikroİunan'/seb.e'blerle teknik personelin b'.eîediyeye yereceği projelerin karşıİik olarak "bir'ücret talep etmesinin kanun hükümlerine uygun bulunduğu sonucuna varılmaktadır.

Keyfiyet saygıyla arzolünur.

, ,,fc., , ,, ], ı ,«:

MALÎYE BAKANI Y.

232.

Elektrik, .Mühendisliği. 19£-197

ERZURUM'DA PROJE ve FENNİ SORUMLULUK DAĞILIMI

1971 Yılında Erzurum imar Sınırları içinde Teknik Elemanların Yaptıkları Proje ve aldılkan Fenni Sorumluluğa Göre ayırım.

Ferri

Sorumluluk . Sayısı Mimar

inşaat Mühendis

27 j

15. j

3J

. ______

înşaat Teknikeri

_______

1 — — — — — 1 1

1 —

Proje Soyadı

31 18 15 8 7 3 2 1

inşaat •Mimar Mühendisi

,

(*) Altı aylık bir süre içinde 195 proje yapan ve 102 fenni sorumluluk alan inşaat Mühendisi, Mayıs 1971'e kadar Belediyenin imar işlerini yürütmüştür.

KAYNAK : Erzurum Belediyesi imar Müdürlüğünün 25.11.1971 gün ve 2065-5105 sayılı yazısı

iLGiLiLERE GÖNDERİLEN AÇIKLAMA

21 Mart 1973 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan kararnameye ekli cetvel ile kamu iktisadî kuruluşlarında çalışanların alacakları yan ödemeler de en sonunda belli oldu. Daha önce kamu kesiminde çalışan teknik personel için çıkarılan yan ödeme kararnamesindeki tüm aksaklık ve çelişkiler bu kararnamede de yer almıştır. Yan ödeme konusunu ele alış biçiminin bu tür aksaklık ve huzursuzluklara yol açacağı ve teknik elemanların sorunlarına çözüm getirmiyeceği, tüm teknik eleman örgütlerince bir çok kereler ortaya konmuştu.

SÖZ KONUSU KARARNAME, TEKNİK ELEMANLAR ARASINDA HUZURSUZLUK YARATICI AYRICALIKLAR GETİRMEKTEDİR

— Kararname ile, teknik elemanların çok küçük bir bölümüne «teminindeki güç lük» zammı verilmektedir.

— Kararname aynı görevi yapan değişik teknik eleman gruplarına farklı yan öde meler öngörülmektedir. Aynı güçlükle karşı karşıya olan bir mühendis ile bir teknikere farklı işgüçlüğü zamları ödenmesini anlamaya olanak yoktur.

— Kararname, değişik kuruluşlarda, benzer görev yapan aynı nitelikteki teknik elemanlara da değişik ödemeler yapmaktadır. Örneğin merkez teşkilâtında büroda çalışan bir mimar veya mühendis, tiler Bankasında 800, Etibank'ta 700, Ziraat Bankasında 600, Sümerbankta 550, Sosyal Sigortalar Kurumunda 500 TL. işgüçlüğü zammı almaktadır. Ayni ayrıcalıklar, değişik kurumların taşra teşfkilâtlan abasında 4a görülmektedir.

— Kurumların teknik eğitim ünitelerinde çalışan teknik elemanların hiçbirine yan ödeme verilmemektedir.

ARTAN FİATLAR VE BİRİKMİŞ FARKLAR

Bu kararnameyle verilen yan ödemeler de, daha öncekiler gibi, artan hayat pahalılığı karşusnda anlamsız kalmaktadır. Kararnameye ekli cetvelde belirtilen ödemeler 800 TL.na kadar çıkmakla birlikte, kesintiler bunun yarışma yakın bir miktarı götürmekte, ele geçen para hızlı fiat artışlarını karşılamaktan uzak kalmaktadır.

Kararnamenin 5. maddesi 1.8.1972 tarihinden beri birikmiş yan ödemelerin kurumlarca finansman olanaklarına göre tesbit olunacak bir zamanda ödenmesini ön görmektedir. Bugünkü hızlı hayat pahalılığı artışı karşısında 1.8.1972 den beri zaten değerini büyük ölçüde kaybetmiş olan alacakların hak sahiplerine satın alma gücü daha da azaldıktan sonra verilmesi, kararnamenin geç çıkmasının ceremesinin teknik elemanlara ödetilmesi demektir.

KARARNAME, YAN ÖDEMELERİN SORUNLARIMIZA ÇÖZÜM GETİRMEK İÇİN HAZIRLANMADIĞINI AÇIK OLARAK ORTAYA KOYMAKTADIR

Bir çok başka örnekle de arttırabilecek bu aksaklıklar ancak iki şekilde açıklanabilir. Ya kararname ciddiyetten uzak sadece bir aldatmaca olarak hazırlanmıştır, ya da bu ayrıcalıklar bilinçli olarak teknik elemanlar arasındaki yapay çelişkileri daha da arttırmak için yaratılmıştır, îki durumda da yan ödemelerin teknik elemanların sorunlarına bir çözüm getirmek için hazırlanmadığı ortaya çıkmaktadır.

ÇÖZÜM, TOPLU SÖZLEŞME, GREV HAKLARINDA YATMAKTADIR

Bu durumda, kısa dönemde haksızlıklara ve huzursuzluklara son verilebilmesi için :

1. 1.8.1972 tarihinden beri birikmiş alacaklar derhal, bir seferde ödenmelidir.

2. Kararnamenin getirdiği ayrıcalıklar, aynı işi yapan tüm teknik elemanlara eşit yan ödeme verilmesi şeklinde düzeltilmelidir.

Ancak bir kere daha hatırlatırız ki, sorunlarımıza köklü ve gerçek bir çözüm getirebilmesi için sanayileşmenin vazgeçilemez bir unsuru olan ve üretime doğrudan doğruya katkıda bulunan teknik elemanların Personel Kanunu kapsamı dışında çıkarılarak, emeklerinin karşılığını demokratik toplu sözleşme ve grev haklan ile elde edebilme olanaklarına sahip .kılınmaları gerekmektedir.

Saygılarımızla

Elektrik Mühendisleri Odası Fizik Mühendisleri Odası Gemi Mühendisleri Odası Gemi Makinalan işletme Mühendisleri Odası Makina Mühendisleri Odası Metalürji Mühendisleri Odası Meteoroloji Mühendisleri Odası Mimarlar Odası Orman Mühendisleri Odası

Harita ve Kadastro Mühendisleri Odası inşaat Mühendisleri Odası Kimya Mühendisleri Odası Maden Mühendisleri Odası Petrol Mühendisleri Odası Şehir Planlama Mimar ve Mühendisleri Odası Ziraat Mühendisleri Odası Türkiye Teknik Elemanlar Derneği Tüm Yüksek Tekniker ve Teknikerler Cemiyeti

TEKNiK UYGULAMA SORUMLULUĞU YÖNETMELİĞİ RESMİ GAZETEDE YAYINLANDI

Türk Mühendis ve Mimar Odalan Birliğinden :

İNŞAAT, MAKİNA, ELEKTRİK MÜHENDİSLERİ VE MİMARLAR ODASI PROJE VE TEKNİK UYGULAMA SORUMLULUĞU (T.U.S.) YÖNETMELİĞİ

AMAÇ VE KAPSAM:

Madde l — (6235 - 7303) sayılı Kanunun 2 nci madesinin (b) bendine ve 6785 sayılı îmar Kanununun 14 üncü maddesine dayanılarak hazırlanmış olan bu yönetmelik, kamu yaran açısından, mesleğin gelişmesi, meslek mensuplarının hak ve selâhiyetlerinin korunması, hizmetin disiplin altına alınması ve yapıların sağlam ve ekonomik inşa ettirilmesi amaçlarını taşır.

Elektrik, inşaat, Makina Mühendisleri ve Mimarlar Odalarının üyeleri, bu yönetmelik hükümlerine bağlıdırlar.

PROJE YAPIMI:

Madde 2 — Yapı projeleri; imar Yönetmeliğine, Teknik Şartnamelere, Türk Standardlanna, ilgili ihtisas odasının asgarî standardlarına ve yapı inşaatı ile ilgili yetkili katlarca yayınlanan bütün yönetmeliklere ve teknik kurallara uygun olarak düzenlencektir. Çelişme halinde ilgili oda kurullarının vereceği karara uyulur.

PROJE SÖZLEŞMESİ :

Madde 3 — Mimarî - statik, tesisat - elektrik projelerini tanzim eden mühendis ve mimarlar, kendi projeleriyle ilgili olarak; iş verenle, ayrı ayrı kendi İhtisas odasının tip sözleşmesine uygun bir sözleşme yapacaklardır.

PROJE VE MESLEKÎ KONTROLLÜK ÜCRETİ

Madde 4 — Proje müelliflerinin alacakları ücretler ilgili ihtisas odalarının asgari ücret tarifesindeki ücretten aşağı olamaz. Ücret ödemelerinin kontrolü ve belgelenmesi odaların ilgili yönetmeliklerine ve kararlarına uygun olacaktır.

PROJE VİZESİ

Madde 5 — Proje müellifi, îmar Kanunu Hükümleri gereği düzenlediği yapı projesini, belediyelere ve belediye sınırları dışında, ilgili kuruluşlara vermeden önce,

işyerinin bağlı bulunduğu il merkezindeki üyesi bulunduğu oda şubesine veya temsilciliğine yoksa en yakın şube veya temsilciliğine inceletmek üzere, proje sözleşmesi, imar durumu, tapu v.s. gibi ek belgeleriyle birlikte gösterecektir.

Proje ve belgelerin bu yönetmelikteki koşullara uygunluğu görüldükten ya da sağlandıktan sonra vizesi yapılır ve igili odaca proje sorumluluk belgesi verilir. Proje müellifi oda yetkili kurullarınca belirlenecek tarifelere göre odasına vize ücreti öder.

Mühendis veya mimar yaptığı projeyi kendisi vize ettirecektir.

Belediyeler ve öteki ruhsat mercileri, ruhsat işlemi için kendilerine verilen projelerin ilk önce ilgili odaca vize edildiğine ait belgeyi ararlar. Vize, odaca istenilen koşulların sağlandığını ve projelerin ruhsat makamına sunulabilecek düzeyde olduğunu belirler, inceleme, nümerik nitelikte olmadığı gibi, vize işlemi de proje ve hesapların onayı niteliğinde değildir.

Madde 6 — Proje üzerinde yapılacak değişiklik ve ilâveler de, 5 inci maddedeki işleme tabi tutulacaktır.

Mühendis veya Mimar bir başka mühendis veya mimarın projesinde değişiklik veya ilâve yaparsa, Telif Haklan Kanunu hükümlerine uyar.

TEKNİK UYGULAMA SORUMLULUĞU (T.U.S.) (FENNÎ MES1JLİYET)

Madde 7 — Yapı projesinin müellifi olsun ya da olmasın T.U.S.'u üzerine alan mühendis ya da mimar, o projenin teknik uygulama sorumluluk hizmetini projeye, imar Yönetmeliğine hizmetin türlerine ilişkin Türk Standardlanna, Teknik Şartnamelere, iş güvenliği tüzüğüne ve ilgili odalarca hazırlanacak «Teknik Uygulama Yönetmeliklerine uygun olarak yürütecektir.

PROJE DÜZENLEME VE TEKNiK UYGULAMA SORUMLULUK SAYISI (KONTENJANI)

Madde 8 — Mimar veya mühendisin bir yıl içinde düzenleyeceği proje sayısı ve aynı anda üzerine alacağı teknik uygulama sorumluluğunun sayısı odaların o bölge için kabul ettiği kontenjan tavanını aşamaz. Bir hizmetin sona erdiği usulüne uygun olarak belgelendirilince, o hizmet mühendis veya mimarın kontenjanından düşülür.

HİZMET TAAHHÜDÜ

Madde 9 — Mühendis veya mimar, yükümleneceği «Teknik Uygulama Sorumluluğu» hizmeti için iş verenle odalarca hazırlanacak esaslara uygun olarak sözleşme imzalar.

TEKNİK UYGULAMA BELGESİ ALINMASI

Madde 10 — Yapının temel tezkeresi alınmadan önce, Teknik Uygulama Sorumluluğu için ilgili odaların Teknik Uygulama Yönetmeliğine göre inşaata ait gerekli

belgeler ve tip sözleşme ile ilgili odaya müracat edilerek Teknik Uygulama Sorumluluk Belgesi alınacaktır. Bu belgeler Odaların yetkili kurullarınca belirlenecek tarifeye uygun olarak alınan Teknik Uygulama Belgesi ücreti karşılığında verilir.

HiZMET KONTROLÜ

Madde 11 — Mühendis veya Mimar Teknik Uygulama Hizmetinde ilgili yönetmeliklere ve teknik şartnamelere titizlikle uyacak, iş verenin savsaklamalarına ve aykırı davranışlarına kesinlikle karşı koyacak, direnmeler halinde ilgili odaya ve kuruluşlara bildirecektir. Odalar (Şube ve Temsilcilik) üyelerinin Teknik Uygulama hizmetini kontrol etmek, gerekli uyarmaları yapmak ve tedbirler almak yetkisine sahiptirler.

Teknik uygulama sorumlusu, yukarıda belirtilen teknik esaslara ve odanın aldığı tedbirlere aykırı iş yapmağa devam edilen yapıların durumunu odaya hemen bildirmekle yükümlüdür. Oda teknik sorumluluğun sürdürülmemesini isterse, üye 'bu isteği yerine getirir.

TEKNiK UYGULAMA SORUMLULUK ÜCRETi

Madde 12 — Mühendis veya mimarın Teknik Uygulama Sorumluluk Ücreti, «Teknik Uygulama Yönetmeliklerindeki esaslara göre hesaplanan ücretten az olamaz. • Ücret ödemelerinin kontrolü ve belegelenmesi, odaların ilgili yönetmelik ve kararlarına uygun olacaktır.

AYKIRI DAVRANIŞLAR

Madde 13 — Bu yönetmelik hükümlerine aykırı davranan mühendis veya mimar, ilgili odaların haysiyet divanlarınca, odaların kuruluş kanunundaki cezalardan birisiyle cezalandırılır.-

Davranışıyla diğer kanun hükümlerim bozanlar hakkında kovuşturma yapılması halinde durum odalarca da izlenir ve ayrıca işlem yapılır.

YÖNETMELİĞİN YÜRÜRLÜĞE GİRMESİ

Madde 14 — imar Kanununa göre düzenlenen îmar Yönetmeliğine paralel olarak 6235-7303 sayılı T.M.M.O.B. Kanun hükümlerine göre hazırlanan bu yönetmelik T.M.M.O.B. XVIII. Genel Kurulunca, 17/4/1973 günü onaylanarak kesinleşmiştir.

Bu yönetmelik, Resmî Gazete'de yayınlandığı tarihte yürürlüğe girer.

YÖNETMELİĞİN YÜRÜTÜLMESİ

Madde 15 — Bu yönetmeliği, Elektrik, inşaat, Makina Mühendisleri ve Mimarlar Odalarıyla Belediyeler yürütür.

(28 Nisan, Resmi Gazete)

KAMUOYUNA YAPTIĞIMIZ AÇIKLAMA

Mühendis ve mimar odalarını yok etmeyi amaçlayan kanun teklifi geçtiğimiz perşembe günü Cumhuriyet Senatosunda değiştirilmiş, böylece Millet Meclisinde yeniden görüşülmesi gereği doğmuştur.

Hatırlanacağı gibi Şubat ayı ortalarında Millet Meclisine sunulan ve 4 dakika içinde kabul edilen teklif, sonradan Senato Bayındırlık Komisyonunda tartışılmış ve süre dolması nedeni ile otomatik olarak kanunlaşmasına 5 gün kala Senatoda görüşülebilmiştir. Kanun teklifini hazırlayan, Millet Meclisinde kabul eden ve Bayındırlık Komisyonunda değiştiren çevreler, Senato Genel Kuruluna görünüşte tamamen farklı öneriler getirmişlerdir. Ancak bütün bu kararsız görünüme rağmen amaç daima aynı kalmaktadır.

Elektrik Mühendisliği' 196-197

AMAÇ, TEKNİK ELEMANLARIN YURTSEVER SESİNİ KISMAKTIR

Senatoda kabul edilen metinde kayıt zorunluğunun aynen muhafaza edilmesine karşılık odaların siyasetle-uğraşmalarını engelleyen ve mali kaynaklarını kısan yeni hükümler getirilmek istenmektedir. Anayasanın 122. maddesinde belirtilen kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarını eşit hak ve yetkilerle teçhiz etmek adı altında getirilen bu değişikliklerle aslmda,bilim ve tekniği temsil eden meslek kuruluşları ile sermayeyi temsil eden meslek kuruluşları arasında derin bir uçurum yaratılmaktadır.

Örneğin Ticaret ve Sanayi Odalarının çok güçlü gelir kaynaklarının olduğu, ve bu odaların her konuda istediği görüşü öne sürebildiği bir dönemde, Mühendis ve Mimar Odalarının mali olanaklarının kısılmak istenmesi ve 'siyaset yapıyor' gerekçesi ile görüşlerini açıklamalarının engellenmesi, Türkiye'de teknik elemanlar gibi ülke kalkınmasına kafa ve kol emeği ile katkıda bulunanların değil, sadece sermayenin çıkarının gözetildiğini kanıtlamaktadır.

TEKNİĞİMİZİ GERİ BIRAKTIRANLAR BÜTÜN SUÇU TEKNİK ELEMANLARA YÜKLÜYORLAR

Kanun değişikliğini öneren ve oylan ile kabul edenler, yaptıkları işe gerekçe bulabilmek ve asıl amaçlarını gizleyebilmek için teknik elemanları ve o dalarını lekeleme yolunu da tutmuşlardır. Senato görüşmeleri sırasında, mühendis ve mimarlar, kötü kaliteli yapıların tek sorumlusu olarak gösterilmiş, Odalar da proje ve uygulama üzerinde gerekli denetimi yapmamakla suçlanmışlardır. Oysa kentlerimizdeki yaygın yap-sat düzeninin, kalitesiz yapıların tek sorumlusu olduğunu ve odaların da daima bu düzenin karşısında bulunduğunu bu gün artık bütün kamuoyu bilmektedir. Kanun değişikliği ve genelgelerle, odaların proje ve uygulama denetimini yok etmeye çalışanların, yap-sat düzenini teşvik ederek halkımızı teknik hizmetten yoksun bırakanların, odalan ve mühendisleri suçlamaları gerçekleri kamuoyundan gizlemeyi amaçlayan bir davranıştır.

Mühendis ve mimarlar bugün, suyun başını tutan yap-sat'cılarca akıl almaz derecede düşük ücretlerle proje yapmaya ve uygulamaya zorlanmaktadırlar. Bu kanun değişikliğinin gelişi, projelerin odaların vizesinden geçmesinin engellenmek istenmesi ise, mühendis ve mimarların haklarını daha güçlü savunmaya başlamalarının bir sonucudur. Teknik elemanlar, haklarının topluma hizmet sunmalarını engelleyenler tarafından savunulmasını zaten beklememektedirler.

BÎLlM, TEKNiK VE MÜNERLE DONATILMIŞ KAFA VE KOL EMEĞÎ; ÜLKE KALKINMASINDAKt YERiNi BÎLÎNÇLÎ VE ÖRGÜTLÜ ÇABALARI ÎLE MUTLAKA ALACAKTIR.

ELEKTRİK MÜHENDİSLERİ ODASI MİMARLAR ODASI 240

ENERJİ TEKNİK KONGRESİ ÜZERİNE DUYURU

Elektrik Enerjisi Teknik Kongresi Komisyonumuz 20.4.1973 tarihli toplantısında gelen tebliğlerin yetersizliği ve kongreden beklenen sonucun sağlanamayacağı gerekçesiyle kongrenin sonbahar aylarına ertelenmesini istemiştir. Komisyonumuzun bu isteğini olumlu karşılayan Yönetim Kurulumuz kongre günlerini 15-16-17 Kasım 1973 ve son tebliğ verme gününü de 15 Eylül 1973 olarak saptamıştır.

ODAMIZ İZMİR FUARI'NDA PAVYON ACIYOR

Bu yıl ülkemizdeki elektrik mamullerini sergilemek amacında olan Odamız îzmir Fuar'ında bir pavyon kiralamış bulunmaktadır.

imal ettiğiniz çeşitli elektrik araç, gereç ve donanımının tanıtılmasının, gerek bunların kalitelisini bulmakta güçlük çeken üretici ve tüketicilere, gerekse kuruluşunuza yararlı olacağı kanısındayız. Mamullerinizin îzmir Fuar'ında tanıtılmasını uygun bulduğunuz takdirde m2 si ile birlikte en geç 15.5.1973 tarihine kadar Odamıza bildirmenizi rica eder, işlerinizde başarılar dileriz.

ELEKTRiK MALZEMESİ İMAL EDEN FİRMALARA GÖNDERİLEN YAZI

Ülkemizde tüketilmekte olan birçok elektrik araç ve gereçleri ehil ellerde ve ileri bir teknoloji düzeyinde imal edilmemektedir.

Bu durumda mal ve can güvenliği tehlikeye düştüğü gibi, üretilen araç ve gereçler kısa zamanda kullanılmayacak hale gelmekte, diğer yandan dayanaksız olarak üretilen bu mallar tüketicide şüphe yarattığından kaliteli malların satışlarını da engellemektedir.

Yukarıda özü belirtilen hususlar ülke ve kaliteli mal üreten üreticileri mali açıdan , olumsuz yönde etkilemektedir.

Durumu göz önüne alan Bayındırlık Bakanlığı 6.7.1968 tarih ve 12918 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan bildiri esasları dahilinde Odamızdan alınacak kalite belgesi'ni haiz olmaları gereken tesisat, malzeme ve mamullerini liste halinde belirtmiştir. 7.9.1968 tarihinden itibaren bu listede belirtilen malzeme ve mamullerin ihzarı sırasında kalite belgesi'nin ibrazı mecburi bulunmaktadır.

imalatınızın kaliteli olduğunun Odamız tarafından belgelenmesi, kamu teşekküllerinde ve diğer tüketicilere satış imkanlarınızı artıracaktır. Bu ise Odamızdan ürettiğiniz mallar için alacağınız «KALiTE BELGESi» ile oluşacaktır.

Odamız bu tür çalışmaları ile sizlerin ve tüm ülke çıkarlarının yanındadır.

Kalite belgesi isteğinizi bekler, başarılarınızın devamını dileriz.

Sayın üyemiz, içerisinde bulunduğumuz çalışma döneminde Odamızı ilgilendiren tüm konularda görüşlerinden yararlanacağımız danışman üyelerimizin isimleri aşağıdadır.

Saygılarımızla, YÖNETiM KURULU

Nusret ALPERÖZ Oktay APAYDIN A. Nejat ATSAN Emel SAYKAL Behçet YÜCEL Argun CEYHAN Nuri ÇETÎN Orhan Zeki DEMÎRAY Ahmet DERVÎŞOĞLU Hayrullah EDÎS Hüsrev EKÎClOĞLU Erdoğan ELÇÎN Mehmet ERDEMÎR Özkan ERER Orhan ERSEN Aydın EVRENKAYA Bekir GARİBAĞAOGLU Erdoğan GÜNER Hasan Halet IŞIKPINAR Hikmet KAYA Seyfi KtPMEN

Ömer KOLÇAK Arslan KORKMAZ Korkut ONGUN Suzi ÖRNEKOL Nejat ÖZAL Abdurrahman ÖZGÜL Tank ÖZKER Müfit SAKIZLIOGLU Kemal SARIOĞLU Nurettin SAYGIN Mesut ŞENYOL Nihat TAYLAN Enver TÖRELİ Tuncer TUNCAY Ayhan TÜRELİ Necati TÜRKERİ Gültekin TÜRKOĞLU Ayhan URAN Semih ÜZEL Aytekin YAĞCIOĞLU Behçet YÜCEL

Elektrik Mühendisliği 196497

iZMiR ŞUBESİ ÇALIŞMALARI

ELEKTRİK MÜHENDİSLERİ

{•M!B ye BB» t Mnknl l ttUoıor ».kak !İ.' 10/1 YnlMblı-ANKARA W» • T«bl|»«. BolT.n No lt/1 Aluncık iZMiR

Ank<r> P X. IOM

,, flvs r.K ııı TAAHHÜTLÜ

•ok«T.U

Jok. • ı 11*71 s.,, , 1059 / 30 Elektrik Müa«aiiıl«rı Ocaaı

ODASI

Italr, 4 / 5 / l" 5

AMKARA

Bölg««iz*« fail kali* bnlua«m •«••»•••l«rim ıbumyelerimie Elektrik Mük«mâi«i i»tiW«« •«•bll«c«kl«rfcM 4«ir 8ub««i3<r gö«<«rmiç oliukl«rı yazıları» f*t*kif>ll«ri «k t* »ua»lauarttr.

G er» gi ala bilgll«rlj|l»« ar««««ric.

Ek-

OÖTRlK Sayı • _2Ü Tarih: TL-StJtA-Kon

Konu • j£ı Po^cS

, ---- r.---- tf.fn.il* CIVtPLAROA, VAZIHIZ TARİH VI tAYlUMM MÜRTlLM» • ODEHIUKlN A(A6lOA YAZILI ftANKAYA TAMLHMI RiCA OVUNUR

ITtlAMK tznlR fultfl HI1A» Ha »«l

YOKSEL I. VCNOOâL'.

o»

SÖKE ÇİMENTO SANAYii T.A.Ş.

CİME

t*rn«ru* : K.tMM* TL.

Ttl ı tanını «4

TuHKÎYE JSLBKTRÎK KUKSNDÎSLSıîî UDnSI tZlltR SOBASI

ö »t s __ _

TALATPAŞA BULVARI 17/1

ALSAN ÇAK -î Z M î JJ

T.rlMmU 27.3.1973 ı,.r.,,ml, Pere. 1320. Aİ3

r.rihi.ı. 17.3.1973

1019/20

Ifirctlnlı

Fabrikamızda elektrik mühendisi yoıctur. 657 euyılı Devlot Uemurları kanunu1na göre bir elektrik mühendisi l8dihdamxejJe"bi-Ieco0"iıaize bilgilerinizi net eduriz.

Suy,yılarımızla

OiLU .s-

CL ,'I!

«y*

H.

™l

T. C. BANDIRMA BELEDİYESİ Elk. 8a Mes. S. HT. Oto. işletmeleri

MüdürlüJü

T4fttt.3qr3.1973. ''MiUuHk.

Elektrik Uüh«adl9l«rl Odası Başkanlığa ti£.117.3.1973 tarih 1019/20 sayılı yazın*»! îşletnenize lüzumlu elektrik müh«tunsi için istanbul ve

Antara elektrik mühendisleri birliği odaTarına yatılmış olup tâ vaki olduğu takdirde tayini cihetine gldelec«ğini bilgilerinizi.

Sayıjılarıola rica »derin M«hm«t Sözcü * îşletae tjit

*» lır.an 197?

T. «,

EMEMlT BELEflYBl

8*711

aS.3.1973

Ota. El.ktrlk Müheadl.l Eki

TORKtTB ELBKTRÎK MBHOHDlEUBt ODASI BAŞKİNLlâDU

tZHtH

îlgi: 17.3.1973 gün »• 1019/20 Sayılı yacıaıea C.

Beledlyeaie S*ea Iılot»ainlB hallhaıır bir Elektrik duhendl»! Toktur.

Aaeak ihtiyaç olduğu için 1973 yılı Bütçesinde lOnou d»r«ce»la 3 aol

Kadtacıi 1.645.-Lir» Bur U t aylıklı Pvreonal Kanunuma tabi bir kadro almalı» T* •Uahaldir.

Bilgilerinle* rica olunur. S/M M/D

H.V.hbi

,8 L

"l U».,*!

ckanı

"•TÎ

BERGAMA

PAMUK iPLICt TC DOKUMA SANAYİİ T .A? Ş TEKSTiL FABRİKASI

Elektrik t-ruhendisleri Odası tzmir Şubesi Talatpaşa Bulvarı 17/1

Alsar.c&k-I Zilli

2fi.Hart.1973

TELCKAf •OSTA KUTUSU

f Hvdur > IH 4 >»«*, • IU l. r>ew.! • ıw

Öz l Elelctrlk Mühendisi lırtiM*. ma Hk.

17-3-1973 tarih ve 1019/20 sayılı yvunı» otTabadır. Ftıbrikanazda tıunnal bulunan Kaklna Enerji Şefliği -»<rosuna 657/1327 sarılı k«.ıunun hoxumlerine göre bir »lektrlk mühendisi istihdam edilecektir. Pillilerinizi rica

4l tS*/A<.

W • V' FETT U'OGLO

Turh

Elektrik

Mühendisliği 196-197

Sayı Konu

T. C.

MRGAHA BELEDİYESİ

MJJMşh*HUrt

MUşaYİr elektrik:

Hk..

Î9/3/1973

Elektrik MUaeBrtieleri »teeı şubesi Başkaalıgıaa f»aiT tl«i : 17/3/1973 tarih ve 1019/20 «aıalı JBEIBI«.

1 - Belediyemizde «es »u l Ur elektrik •UfteBdfoS

2 - Elektrik ^U&enıtis okulundan jemi mezun •lanlarAuı ,657/1327

sarılı &rlet meourlan kanununun 36 »«a ^AMİlle teete olunan teknik

hizmetler ınınfm*mıı 9j fıkraai İle «J flnvV.»a gör» işlem

oağı.ıfeha yüksekleri İÇİ» Mitçe imk8nlanmı«ı

âieait

bilinmesini rica e^ecia.Saygılarımla.

Be

le t IUÖ-

ELE« :i»K

t» Ati

•»••ı

Ttntı

•ş 9 8

RAM N POPUN OÖMLICUR ALPAKA TMNÇKOTIUK

««•T Sİ.UJIH »OrLlN ODHil VI BAN f OM

Sutnl

MKtarfrH ıMıso

Md Hıvı.ı 1172

T.ljn Tıkılll Avdın •

l

TVkıtıl Avdın l

ISTANBI L SATIŞ

MAf.AMSI

Idtn AıırrliDdı Cıd 11.1 Ilıt. K"

T«l

I 7 f. O J »

Tel«« . T.lılıl Iplııbııl JU4

AYDIN TEKSTiL (iPLiK ve DOKUMA )' ve NEBATI YAĞLAR SANAYii iŞLETMELERi ANONİM ŞİRKETl

Sorvle ı Teknik MUito

AYDH , 4/5/1975

SUrkiy» Sl«ktrUc MUhendioleri Odası

17.3.1973 tarih 1019/20 uaya.li yatıya earap. Kl»lrtrii mUhandiBİmiz ayrîlsuç olduğundan bir mUûendia temia

••y1

Ankerli^ini yapaaş ataml 30 yaoında ?abrikaaı«da deramlı cali" arsu ed»n bir mUhandie var ise fabrikamda «Uraoaatinın tepinini

"«•ı

«•'_ •«

V- t> lı

f Mı),

H»...

Elektrik Mühendisliği 196, 197

dtaUr

L (Ali SUngU

Aydın

!>«