ÇALIŞANLARIN SENDİKALAŞMA HAKKI VE İŞÇİ-MEMUR AYRIMI

çalışanların sendikalaşma hakkı ve işçi memur ayrımı

22 Mart 1975'de DİSK, "Bütün Çalışanların Sendikalaşma Hak kı ve Uygulamada İşçi Memur Ayrımı" konulu bir açık oturum düzenledi. Makine Mühendisleri Odası toplantı salonunda yapı lan oturumu DİSK ikinci Başka nı ve Sosyal îş Sendikası Baş kanı Özcan Kesgeç yönetti. Ko nuşmacı olarak Doç.Dr.Alpaslan Işıklı, Tabii Senatör Ahmet Yıldız, gazeteci Yalçın Doğan, TÜTED Genel Başkanı Osman Ay bers, TÜM DER (Tüm Memurlar Derneği) Genel Başkanı Mithat Görkem, TMMOB İkinci Başkanı Arif Delikanlı ve Sosyal lş Genel Sekreteri A.Baki Son'un katıldığı toplantıya çağrılan lardan, Devlet Personel Daire sinin, Çalışma Bakanlığının ve Adalet Partisinin yanıt vermediği, CHP'nin çeşitli nedenler ile katılmadığı, TÖB DER'in hukuksal, Muammer Aksoy'un da hastalık nedeniy le gelemedikleri açıklandı. Birinci turun ilk konuşmasını yapan Alpaslan Işıklı, üretim ilişkileri nedeniyle oluşan toplumsal sınıfların ekonomik ve siyasal alandaki etkinlik lerinin belirlenmesi için sen dikalaşmanın zorunlu olduğunu ve sendika hakkının çeşitli

mücadeleler sonunda kazanıl dığını belirtti. Sendikalaş manın yalnız işçi sınıfı için değil, tüm çalışanlar için bir araç olduğunu söyledi. Bu durumun birçok ülkede örnekle ri olduğunu belirten Işıklı, çeşitli evrensel beyannameler de, çalışanlar arasında tnemur işçi ayrımı yapılmadığını, bu na karşılık bu anlaşmaları imzalayan ülkemizde sorunun hâlâ çözülmediğini söyledi. Işıklı, sosyal gelişme sonu cu tüm çalışanların sendika laşmasının kaçınılmaz olduğu nu memur işçi ayrımının yapay bir ayrım olarak ortadan kal kacağını söyliyerek sözlerine son verdi.

İkinci olarak söz alan Ahmet Yıldız 1961 Anayasasının 46' nçı maddesi ile memurlara ve rilen grevsiz ve toplu söz leşmesiz sendikalaşma hakkı nın bile 12 Mart döneminde ge ri alındığına değindi ve man tar tabancasından daha etkili olmayan bu hakka da egemen çevrelerin katlanamadığını hatırlattı.

Arif Delikanlı ise teknik ele manların mücadelesinin, tüm çalışanların demokratik eylem lerinden ayrı düşünülemiyece ğini, çalışanların ürettiği ve kullanamadığı artık değeri bir araç olarak değerlendirme si gerektiğini belirtti. Ülke mizdeki burjuva sınıfının, ba tı burjuva sınıflarından daha az gelişmiş olması nedeniyle daha keskin ve tavizsiz oldu ğuna değinen Arif Delikanlı bu nedenle çalışanların de mokratik mücadelelerinin de batıdakiyle aynı olmadığını, sendikalaşmanın bilinçlenme nin ilk adımı olması gerekti ğini söyliyerek sözlerine son verdi.

Yalçın Doğan, işçi memur ayrı mının yasalarda nasıl yapıldı ğına değinerek konuşmasına başladı. Memur tanımının, Ana yasanın 117'nci maddesinde

Kamu hizmetlerini yürüten»

Asli ve sürekli olan,

Atanarak görev yapan,

Devlet bütçesinden ücret

alan,

Özlük hakları yasa ile

saklı olan

kişi olarak yapıldığını söyle yen Doğan, işçinin ise hizmet akdi ile emeğini sattığını be lirtti. Bu yasaların yanlış

yorumlanması sonucu şoför, aş çı gibi bedensel iş yapanların memur sayıldıklarını ayrıca siyasal iktidar değişiklikle rinin de uygulamada farklılık lar getirdiğini ve çelişkiyi artırdığını söyledi. Emeğin sermayeye karşı mücadelesinin bu ayrımla birbirinden soyut landığını ve üretkenliğin düş tüğünü belirterek sözlerine son verdi.

Beşinci konuşmayı yapan Osman Aybers de Arif Delikanlı gibi teknik elemanların sendikalaş ma hakkının tüm çalışanların sendikalaşma mücadelesinin bir parçası olduğunu söyledi. İşçi memur ayrımını getiren tanımların, tekelci kapita lizmin günümüzdeki aşamasında devletin konumu, tekelleşme, bilimsel teknolojik devrimin getirdikleri gözönüne alınma dan yapılan, yanlış ve bilim sellikten uzak tanımlar oldu ğunu, bu yapay ve öznel ayrı ma son vermek ve tüm çalışan lar için sendikal haklar ka zanmak amacıyla yürütülen mü cadelenin bütün olduğuna dik kat çekti.

İşçi Memur ayrımından ötede memurların da yapay ayrımlar la kendi içinde 20 gruba ayı rıldığına değinen TÜM DER Ge nel Başkanı Mithat Görkem, bu durumun ve memurlar arasında ayrıcalıklar yaratılmasının egemen çevrelerce tezgahlandı ğını ve böylelikle bütün halin de bir demokratik baskı grubu oluşmasını engellemenin amaç landığını belirtti.

Son olarak söz alan A.Baki Son, işçi memur ayrımının egemen sınıfların egemenliğinin sü rekli olması için yapıldığını, böylece üretim araçlarına sa hip olmayanların siyasal et kinlikten yoksun tutulduğunu söyledi. Yurdumuzda 25 milyon çalışan varken egemen çevrele rin uzun mücadeleler sonucu yalnızca 1,5 milyon kadar ki şiye sendikal hak verdikleri ni, hatta bununla kalmıyarak bu hakkı kazananların da bir bütün olarak örgütlenmelerini engelleyip 1500 2000 kadar sen dika kurdurduklarını hatırlat tı. Yalnızca kamu kesimindeki memurların değil, çalışanların büyük bir kısmını oluşturan tarımda çalışanların da sorun larının çözümü için sendika laşmanın ön koşul olduğunu belirterek sözlerine son verdi.

DIS ÜLKELERDEKİ İSÇİLERİMİZ

İş ve îşçi Bulma Kurumundan alınan bilgilere göre 1961 1972 döneminde dış ülkelere 536 925'i erkek ve 117 542'si kadın olmak üzere toplam 654 467 işçi gönderilmiştir.

Bu dönemde en fazla işgücü ta lebi 544 236 kişi ile B.Alman ya'dan gelmiştir. Yurt dışına gönderilen işçi sayısında 1973 ve 1974 yıllarında belirgin bir düşme göze çarpmıştır.

1973 yılında 108 785'i erkek ve 27 035'i kadın olmak üzere toplam 135 820 işçi yurt dışı na gönderilmiştir. Bu dönemde işçilerimizin büyük bir çoğun luğu (Z 79'a yakın bir kısmı) B.Almanya'ya yollanmıştır.

1974 yılı içinde kapitalist ekonomilerde derinleşmeye baş layan kriz nedeniyle yurt dı şına yollanan işçi sayısı 18 881'i erkek, 1330'u kadın olmak üzere toplam 20 211 ki şiye düşmüştür. 1974 yılı i çinde B.Almanya'ya gönderilen işçi sayısında da büyük bir düşüş görülmüştür. 1974 yılın da B.Almanya'ya 1228 işçi gönderilirken, Fransa'ya 10 577 işçi gönderilmiş ve bu ülkedeki işçi sayımız 55 943'e yükselirken toplamdaki payı % 6,9 olmuştur. Bugün yurt dı şındaki işçilerimizin sayısı toplam 810 498'e ulaşmıştır (Tablo 1 ) .

1964 1974 YILLARINDA İŞÇİ DÖVİZLERİ ve ÎŞÇİ BAŞINA DÖVÎZ (Tablo 2)

1964 yılında 109 165 işçi yur da 8,1 milyon dolar göndermiş olup işçi başına 74,2 dolar düşmektedir. 1965 yılında dış ülkelerde bulunan 160 685 iş çimiz 69,8 milyon dolar gön dermiş, bir yıl öncesine oran la artış da % 761,7 olmuştur (işçi başına döviz 434,4 dolar).

1966 yılında 195 095 işçimiz 115,3 milyon dolar göndermiş ve işçi başına 591 dolar düş mektedir.

1967 yılında 204 042 işçimiz 93,0 milyon dolar göndermiş olup bir yıl öncesine oranla % 19,4 düşmüştür, tşçi başına dövizde de önemli düşüş olmuş ve 455,8 dolara inmiştir.

1968 yılında 247 246 işçimiz 107,3 milyon dolar göndermiş ve işçi başına dövizde düşüş devam etmiştir (434,0 dolar).

1969 yılında işçi sayısında artış devam ederken işçi ba şına dövizde düşüş devam et miştir (400,3 dolar).

1970 yılında hem işçi sayışın da, hem toplam dövizde ve hem de işçi başına dövizde önemli artışlar görülmüştür, tşçi ba şına döviz 568,0 dolara yükse lirken toplam işçi dövizleri de 273,1 milyon dolara çıkmış tır. 1970 devalüasyonunun bu artışta büyük etkisi görülmüş tür. 1971, 1972, 1973 ve 1974 yıllarında işçi dövizleri sı rasıyla 471,4; 740,1; 1183,1 ve 1424,9 milyon dolar olur ken, işçi başına dövizler de 828,1; 1130,8; 1497,1 ve 1758 dolar olmuştur.

KAPİTALİST ÜLKELERDE İSSİZLİK ORANI HIZLA ARTIYOR

Bilindiği gibi emperyalist dünya günümüzde "durgunluk i çinde enflasyon" (stagflasyon) olarak tanımlanan derin bir ekonomik bunalım dönemine gir miştir. Bu bunalım kapitalist ülkelerde, işsizliğin İkinci Dünya Savaşı ertesinden beri görülmemiş düzeylere ulaşma sına yol açmaktadır.

ABD Çalışma Bakanlığı tara fından yayınlanan istatistik lere göre ABD'de işsizlik o ranı Ocak ayında % 8,2'ye u laşmıştır. Bu rakam, 7,5 mil yon işsizi ifade etmektedir. Aralık ayında % 7,2 olan bu oranda görülen hızlı yüksel me Ağustos'tan beri sürekli artış gösteren grafiğin ya .kında % 8,5'i aşacağı görünü münü vermektedir.

İşsizlik oranı 1941'deki % 9,9'dan sonra hiçbir zaman % 8'in üstüne çıkmamıştı. B. Almanya'da da işsizlik oranı son 16 yılın en yüksek değe rine erişerek çalışan nüfu sun % 5'ini, yani 1 154 000 kişiyi etkiler düzeye gelmiş tir.

ABD'de işsizliğin yayılması, kadınlar, gençler ve siyah nüfus üzerinde daha belirgin dir. Beyazlarda işsizlik ora nı % 6,4'ten % 7,5'a çıkarken, siyahlarda % 12,5'dan % 13,4'e yükselmiştir. Kesimlere göre otomotiv endüstrisi en çok et kileneni olmakta, bunu inşaat ve tekstil kesimleri izlemek tedir.

YILLAR

tşçi

SAYISI

5«yı

1964 109 165

1965 160 685 47,2

1966 195 095 21,4

1967 204 042

4,6

1968 247 246 21.2

1969 351 221 42.1

1970 480 796 36,9

1971 569 238 18,4

1972 654 467 15.0

1973 790 287 20.8

1974 810 498 2,6

İŞÇİ GELİRLERİ

milyon dolar

8.1 69.8 115.3 93.0 107.3 140.6 273.1 471.4 740.1 1 183.1 1 424.9

degifim (X)

761,7 65,2 19,4 15,4 31,0 94,2 72,6 57,0 59,9 20,4

tŞÇt BAŞIMA DÖVÎZ

dolar

74.2 434 4 591 0 455.8 434.0 400.3 568.0 828.1 1 130.8 1 497.1 1 758 0

485,4 36,0 22.9 4,8 7,8 41,9 45,8 36,6 32,4 17,4

Tablo 1. Dış ülkelerdeki işçilerimiz

ERKEK

ALMANYA

510 598

FRANSA

55 703

AVUSTURYA 32 403

HOLLANDA

24 679

BELÇİKA

15 831

İSVİÇRE

6 035

AVUSTRALYA 4 946

İNGİLTERE

2 031

DİĞER

LA! 365

664 591

KADIN

138 659 240

4 557 183 33

1 095 860 144 136

145 907

649 257 5 806

39 360 24 862 15 864

7 130 5 806 2 175 [_ 12 501

810 498

% 80,10

0,79 4,56 3,06 1,95 0,87 0,79 0,26 1,51

Tablo 2. 1964 1974 yıllarında dış ülkelerdeki işçilerimiz ve gönderdikleri dövizler