ORTAK MESLEKİ DENETİM ÜZERİNE

Ortak Mesleki Denetim, Odaların kendi SMM üyelerini; diğer Oda ların teknik görevlileri ve tüm SMM üyeler önünde, pro jelerinin teknik koşullara uy gunluğu ve asgari ücretler yö nünden denetlemesidir. İşlerliği en iyi biçimde sağlamak, Odala rın, kendi üyelerinin ve diğer Odaların sık sık görüşlerini almasına bağlı. Odaların bu uy gulamadaki denetleyici konumu, »vnı daldaki meslektaşlar ara sında eşit işe eşit ücret ilke sini getirmekte. EMO 20. Dönem Çalışma Raporunun 70. sayfasın dan başlanarak Ortak Mesleki Denetime geniş yer ayrılmış. Şu anda Ankara ve İstanbul'daki uygulamalar İnşaat Mühendisleri Odası Mimarlar Odası ve Elek trik Mühendisleri Odası Makina Mühendisleri Odası arasında ortaklaşa yürütülmekte. Odala rımızın uygulamayı aynı çalışma çatısı altında yürütmeleri, bir birlerinin muhasebe yönünden kazandıkları bilgi düzeyi ve de neyimlerinden yararlanmalarını, vize

ali altınkanat

EMO Ort.Mes.Den. Görevlisi mühendisleri dışında ortak vize memuru kullanmayı, gerekli belge leri ortaklaşa bastırarak mali yeti düşürmeyi amaçlamakta. Bu na karşılık, Odaların giderle rine belirli bir artış da getir mekte. Odamızın vize ücretle rinde bir artışa gidilme miş olması, Oda gelirinin büyük çapta artmamasında bir ettcen. Uygulamanın başlama sı , SMM'ligin belirli ölçüde çekiciliğini artırdığından, ye ni büroların açılması, bir yön den de Oda gelirlerini artır makta. Ancak bu artış, yapı ve tesis üretiminden bağımsız de Sil Ayrıca, Odaların aynı çatı al tında birtakım çalışmalara adım atmaları ise, yakın bir gele cekte dört Odanın ortak uygula mayı başlatması ve TMMOB ile ortak binada tüm mühendis ve mimar Odalarının toplanması is teğinin ilk aşaması. Bu yüz den, Ankara'da Elektrik Mühen disleri Odası ile Makina Mühen disleri Odası arasında yürütülen

ortak denetimin, Mimarlar Oda sında ve TMMOB'nin kiralamış ol duğu katın bir bölümünde yürü tülmesi için gerekli kolaylığı gösteren .TMMOB ve Mrmarlar Oda sına, yine çeşitli sorunlarda gerekli dayanışmayı gösteren İnşaat Mühendisleri Odası ve Mimarlar Odasına, Elektrik Mü hendisleri Odası ve Makina Mü hendisleri Odasının İstanbul Şubelerine, her iki Oda da te şekkür borçlu.

Yapı ve tesis üretiminde çalışan" teknik elemanların, içinde bu lundukları dışa bağımlı eko nomik ortamda çalışma ve yaşam koşulları giderek ağırlaş makta; paranın dış paralarla olan bağlaşıklığı (özellikle dolara bağlı oluşu ve onun da sürekli düşme dönemlerini yaşa ması)^ kendi kendine yeten ve montajcılıktan uzak ulusal sa nayiin kasıtlı olarak kurdurul mamış olması ve diğer etkenlerin doğurduğu (gerekli olan malla rın az üretimi ya da dışardan alınması, gereksiz tüketim mal larının fazla üretilmesi) enf lasyonist baskıdan ve yine ba ğımlı, sağlıksız bir sanayileş me sürecindeki yanlış eleman yerleştirme ve kullanma politi kası ve yanlış yapım (imar) po litikalarından kaynaklanan iş sizlik, ücret düşüklüğü, denge siz iş dağılımı, çeşitli dallar ve kademeler arasındaki yetki ve sorumlulukların belirsizliği i le birleşerek, teknik elemanlar arasında yapay sürtüşmelere yol açmakta. Bu sürtüşmelere, aynı mesleğin aynı dalındaki serbest çalışanlar arasında da sık sık rekabet biçiminde rastlanmakta dır. Bu durum ise, birlikteliği zayıflatıcı, projelerde kalite yi düşürücü, insan yaşamını teh likeye atan, ulusal değerleri hiçe sayan çeşitli olaylarla sonuçlanmakta ve sürtüşmeleri giderek artırmakta. Oysa sorun, tümün parçalarından sadece biri; toplumsal sürtüşmelerin, büyük çıkar çekişeilerinin çok küçük bir p'arçası.

Bu yüzden konuya eğilme gereği duyan Odaların birlikte ve uyum lu çalışmaları iki yıl önce başlamış. Yönetim Kurullarının önerdiği kişilerden oluşan sü rekli bir Odalararası Mesleki Denetim Komitesi kurulmuş. Ko misyonun üzerinde durduğu konu lar arasında şunlar yer alıyor:

Elektrik Mühendisliği 223

îhaleye çıkarılan yapı ve te sislerin tümünün değil de, i çerdiği mühendislik kıymetleri ne göre ihale edilmesini sağla mak, çeşitli şartname ve yönet meliklerdeki maddelerden, iler leyen zaman karşısında eksikliği ya da gereksizliği duyulanlar üzerin de öneriler geliştirmek ve Yönetim

Kurullarına götürmek, oradan da gerekli yerlere iletilerek de ğişmesine yardımcı olmak.

Ankara'da yaklaşık iki yıldır İMO ve Mim.O. arasında uygulan makta olan mesleki denetimin, EMO ve MMO arasında da (12.5. 1975'de) yaşama, pratiğe akta rılmasının en önemli amacı, proje kalitesinin yükseltilmesi) SMM1lerimizin birer imza sa tıcısı olmaktan kurtarılması ve işverenlerin peşinde emeklerinin karşılığı olan ve Odaca saptan mış ücretler için "koşuşturmak" işinin Odalarca yükümlenilmesi.

SMM üyelerimiz, Odalar deneti minde iş yaparken ve bu arada hak ve çıkarları korunurken, malsahibi yurttaşlara ve işve renlere de birtakım güvenceler sağlamakta. 28.3.1975 tarihli ve 1339 sayılı tmar İskan Bakan lığı Genelgesinin b. bölümünde istenen, bunun bir güvencesi; ".. projeci ve teknik uygulama sorumlularının bağlı bulunduğu meslek odalarından her iş için ayrı olmak üzere aldıkları belgeler dosyalarına konulacak tır." Malsahibi, Odanın vermek te olduğu sorumluluk belgesine ve sözleşmeye (işveren müteahhit ya da başka daldan bir mühendis ya da mimar ise malsahibinden imza sirkülerine ve sözleşmeye) dayanarak, yapısına ilişkin te sisat projesinin onaylayıcı ku tumdan eksikleri dolayısıyla dönmesi durumunda, bu eksikleri ücretsiz olarak projeciye yaptı rabilmekte. Belgenin aslı, ilgi li kuruma verilmekte, diğer üç örnek, malsahibi, mühendis ve Odada kalmakta. Faturanın aslı işverene iletilir , iki örneği (Oda kayıtları ve Vergi Dairele ri için) Odada alıkonur, biri de işveren tarafından 'aslını elden aldım" yazılıp imzalana rak elektrik mühendisinde kalır. Dört Odanın ortak belge uygula masına geçişini kolaylaştıracak biçimde düzenlenen sözleşmeler de üç adet düzenlenmekte, bun lardan biri, peşin alınan pro jeci ücretinin faturası ve Oda

ya cirolu bonolarla birlikte Vize Belge Bürosuna verilmekte.

Uygulamanın yasal dayanağını 11.6.1974 tarih ve 14912 sayılı Resmi Gazetede yayınlandığı gün yürürlüğe giren "Ortak Mesleki Denetim Yönetmeliği" oluşturmak ta. Bunun amaç ve kapsamını o luşturan 1.maddesi şöyle: "(6235 7303) sayılı kanunun 2. maddesinin (b) bendine ve 6785 sayılı îmar Kanununun 14. mad desine dayanılarak hazırlanmış olan bu yönetmelik, kamu yararı açısından, mesleğin gelişmesi, meslek mensuplarının hak ve se lahiyetlerinin korunması, hiz metin disiplin altına alınması ve yapıların sağlam ve ekonomik inşa ettirilmesi amaçlarını ta şır. Elektrik, İnşaat, Makina Mühen disleri ve Mimarlar Odalarının üyeleri, bu yönetmelik hükümle rine bağlıdırlar."

Dört meslek Odasının ortak ça lışmasıyla hazırlanan ve 10.2. 1975'de Ankara'daki SMM'lere ve bilgi için Şubelere gönderilen (dört odaya ilişkin hizmetlerin teknik gereklerine ve asgari ücretlerine ilişkin ekleri içer mekte olan)dörtlü ORTAK MESLEKÎ DENETİM Protokolünün giriş bö lümünde Madde 1:"Yurdumuzdaki yapı ve tesis üretiminin çağdaş teknik kurallara ve Türkiye gerçeklerine uygun bir biçimde projelendirilmesi, yapıların ve tesislerin sağlam, kuilanılışlı, güvenilir ve ekonomik inşa edil mesi, Türk Mühendis ve Mimarla rının yıllardır mücadele ettiği bir konudur.

İhtisas ve iştigal konularına göre ilgili meslek Odaları, kamu yararına yürütülmekte olan bu mücadele içinde en etkili ve vazgeçilmez denetim unsurların dan biridir. Kalkınma ve sana yileşme çabası içinde olan ül kemizde, teknik hizmet kalite sini düşüren, bu hizmetin somut ürünü olan yapı ve tesisleri, çürük ve sağlıksız bir düzeye indiren çeşitli davranış ve tu tumlarla mücadele etmek, meslek Odalarının olduğu kadar tüm tek nik elemanların da vazgeçilmez görevidir. Meslek Odalarının Ortak Mesleki Denetim Uygulama sı biçiminde belirlenen bu ye ni girişimin başarıya ulaşması üyelerin destek ve güçbirliğine bağlıdır." ve Madde 2:" Ortak

Mesleki Denetim Uygulamasının amaçları şunlardır: a) Teknik hizmet kalitesini yükseltmek, yapı ve tesis üreti minin sağlam, kullanışlı, güve nilir ve ekonomik bir biçimde yürütülmesine katkıda bulunacak tedbirleri almak. b) Yapı ve tesis üretimini kont rol ve ilgili projeleri tasdik ile görevli kamu kuruluşlarına ve mahalli idarelere yardımcı ve destek olmak. c) Yapı ve tesis üretiminde mi mar mühendis ile işveren ara sındaki ilişkileri düzenlemek, 'Odalar üyelerinin ve işverenin yasal haklarının korunmasını sağlamak" denilmektedir.

İstanbul, Eskişehir ve Karabük' te uygulanmakta olan elektrik mühendislerinin yapılardaki e lektrik mühendisliğini ilgilen diren tesisatlarda Teknik Uygu lama Sorumluluğu (TUS) hak ve yetkilerini kullanabilmeleri doğrultusunda Ankara Belediye Başkanlığı , Ortak Mesleki De netim Komitesindeki dört Oda yetkililerince 13.3.1975'te zi yaret edildi. TUS'un yapılarda ki tesislerin girdiği uzmanlık ve uğraşı dallarına göre bir ruh sat ayrımına bağlı tutulması gö rüşü taraflarca benimsenerek bir ORTAK GÖRÜŞ biçiminde Bele diye Başkanına iletilmesi ka rarlaştırıldı. 16.4.1975'te ya pılan Odalararatı Ortak Mesleki Denetim Komitesi toplantısında benimsenerek Odalarımız adına Mimarlar Odası Hukuk Danışma nınca gözden geçirildikten ve EMO İstanbul Şubesi ile MMO İs tanbul Şubesi ve İstanbul Bele diyesinin ortaklaşa.yürüttüğü uygulama incelendikten sonra Ankara Belediye Başkanlığına somut biçimde sunulması karar laştırıldı.

Bunun dışında belirtilmesi gere ken bir konu da şu.. Zaman za man ihaleye giren kişi ve kuru luşlar Odamıza başvurarak elek trik projesi yapan bir SMM ya da birtakım elektrik malzemelerini yapan ya da satan firmaların isim ve adreslerini istemekte. EMO merkez ve şubeleri, kendi etkinlik bölgelerindeki SMM ad reslerini çoğaltıp isteyen kişi ve kuruluşlara iletmekte. Malze meler konusunda da dergide rek lamı çıkanlarla, kalite belgesi almış olanlara öncelik tanınmak ta.

Elektrik Hühendisliği 223