TMMOB VARDİYA SORUNUNA İLİŞKİN BİR RAPOR HAZIRLADI

tim üyesi, mesleki konumunun belli bir aşamasında bir araş tırına laboratuarı kurmakla görevlendirilmektedir. Bunun bir farmakognozi laboratuarı olması durumunda, burada yanı cı, parlayıcı ve patlayıcı mad deler bulunmakta ve bunların bazıları (petrol eteri v.b.) model rafineri sisteminde damı tılarak elde edilmektedir. Bu sistemi milyonlarca lira ve yıllar süren uğraşlar sonunda kuran yetkili bilim adamları nın yetişme eksikliğinin bir yönü burada ortaya çıkmaktadır. Bu, diğer uzmanlık dallarından bilim adamlarıyla ortaklaşa çalışarak ar.ormal koşullar için gerekli önlemlerin alınmaması; yalnızca sistemin kurulması ve çalışmaya başlamasıyla yetinil mesidir.

Son olarak denetim eksiklikle rinin diğer yönlerine de değin me1 gerekiyor. Konunun önemine göre ağır birtakım yaptırımlar getirmesi gereken bir dış de netim yerel yönetimlerce gerçek leştirilmediği sürece, yapı yö neticilerinden sağlıklı ve tu tarlı bir iç denetim beklenme melidir. Yapının yapım amacı ile kullanma amacı arasında olması gereken uygunluğu denetlemek, yerel yönetimin başta gelen gö revidir. YIBA'da; yanıcı, parla yıcı maddelerle çalışan çanta üreticileri, matbaa gibi işyer leriyle okul, düğün salonu gibi yerler birarada bulunmaktaydı. Yangın sonrası incelemelerde^ TMMOB'ce oluşturulan ve odamızın bir üyesinin de görev aldığı Bilirkişi Kurulu, yangın merdi venine bazı katlarda dükkan ve depo yapılmış olduğunu şaşkın lıkla gördüler. Yangının çok kısa sürede büyümesi; tiner,ase ton, benzol v.b. maddelerden bir veya birkaçının stokçuluğu nu yapanların da YIBA'da icra i sanat ettikleri ve denetlenme dikleri izlenimini uyandırmak tadır. Ayrıca, yangın merdiveni nin nerede olduğunu gösteren yazıların katlarda çeşitli yer lere asılmamış olması da büyük bir eksikliktir. Bu merdivenle re açılan kapıların kilitleri yılda bir kez olsun yağlanma makta, yangın muslukları elden geçirilmemekte, karıncalanmak ta ve yangın sıracında kulla nılabilmeleri için yardımcı araç gereç gerektirmektedirler. YI BA'daki yangın musluklarından hiçbiri kullanılamamıştır.Kent teki büyük yapıların çoğunda

yancın alarm santral ve zille tinin periyodik denetimleri ya pılmamaktadır. Ayrıca, insan ve yük asansörlerinin bakımına yö nelik bir denetim de yoktur, liıı nedenle, bu alandaki kaza oranı diğer kentlere göre Anka ra da daha yüksektir. Bunun gi bi, periyodik bakım gerektiren tesislerin denetlenmeyişi ge nel bir sorun olarak karşımız da durmaktadır.

Genel olarak, tüm yapılar ve üretim birimlerinde çalışanlar tesisat, sistem ve varsa bu sis temde kullanılan kimyasal mad deler, işletme kuralları ve bun ların tehlikeler doğurabilecek ayrıntıları ile yangın söndü rücülerin kullanılışına ilişkin meslek içi eğitimden geçirilme mektedirler. Yine işletme ku ralları ve söndürücülerin kul lanılışına ilişkin bilgiler,zo runlu olmasına karşın yapı veya tesisin uygun yerlerine asılma maktadır. Tüm bunlarla birlikte Ankara îtfaiyesi'nin teknik do nanım eksikliği yanında itfai yecilerin eğitim düzeyinin çok yetersiz olduğu da gerçektir. Askeri birlikler ise en ivedi durumlarda bile bürokratik en geller yüzünden ellerindeki geniş olanaklara karşın yangın seyircisi olmaktan öteye gideme mektedirler.

TMMOB vardiya sorununa ilişkin bir rapor hazırladı

TMMOB Başkanı Teoman Öztürk 5 Mayıs 1978 günü vardiya soru nuna ilişkin olarak basına bir açıklama yaptı. Ayrıca bu konu da hazırlanan rapor basına da ğıtıldı ve ilgili devlet ve hü kümet organlarına iletildi.

Basın açıklamasında şu görüşle re yer verildi:

Kamu kesiminde çalışan mühen dis ve mimarların ücretleri, diğer sendikasız kamu çalışan ları gibi, parlamento ve hükü met düzeyinde belirlenmektedir. Mühendis ve mimarlar, mevcut ücretlerle yaşam düzeyini geliş tirmek bir bir yana, fiyat ar tışları karşısında ezilmekte ve yoksullaşmaktadırlar.

Büyük kentlerden başlayarak ülke düzeyinde gerekli denetimlerin yapılabilmesi için demokratik kitle ve meslek örgütleri, ilgi li temsilcilerinden bu konuda ö zel ve kamu işyerlerine ilişkin bil "i toplayarak girişimlerde bulunmalı, öneriler geliştirmeli ve kamuoyu oluşturmalıdırlar.

Yaşanan somut olgular, bugün mühendis ve mimarların büyük bir kesiminde "Grevli Toplu söz leşmeli Sendikal Haklar" için mücadelenin zorunluluğunu bi lince çıkarmıştır. Bugün bir çok kamu işletmesinde, mühen dis ve mimarlar üretimde işçi 1 lerin yanıbaşında yeralmakta, d i

TMMOB TÖB DER Genel Başkam GüftekmGaaoğh'nayapılansaldırıyı protesto etti

TÖBDER Genel Başkanı Gül tekin Gazioğlu'nun faşist saldırgan larca yaralanması üzerine 5 Ma yıs 1978 tarihinde basına yapı lan açıklamada şöyle dendi: TÖBDER Genel Başkanı Gültekin gazioğlu önceki gün İstanbul'da bir grup faşistin saldırısına ı hedef oldu ve yaralandı.

Türk Mühendis, ve Mimar Odaları Birliği olarak Gazioğlu'na yö neltilen bu çirkin saldırıyı TÖB DER'e ve emekçi halkın saf larında yer alan tüm demokratik

örgütlere ve kitlelerine yapıl mış sayıyoruz.

Bu saldırı halkın çıkarlarını savunan demokratik örgütlerin giderek gUçlenen mücadelelerin den tedirgin olan egemen güçle rin ve onların faşist çeteleri nin tüm emekçi kesimlere yö nelttiği saldırıların bir par çasıdır. Ancak gelişen mücade leleri engelleyemeyecektir.

Saldırıyı nefretle kınıyor,sal dırganlardan mutlaka hesap so rulacağına inanıyoruz.

ELEKTRİK MÜHENDİSLİĞİ 257

ger i ş ç i l e r l e birlikte fazla mesai yapmakta, gece nöbeti tut makta, vardiyaya girmektedir. Vardiya vb. olağan dışı ç a l ı ş ma için sendikalar toplu söz leşme lerle gerekli ödemeleri sağlarken, sendikasız çalışan lar için konuya i l i ş k i n uygula ma ve mevzuat çok yetersizdir. Yan Ödemeler Kararnamesi'nde konuya ilişkin hüküm b e l i r s i z ve yetersizdir. Geçtiğimiz dö nemlerde, vardiyalı çalışan mü hendis ve mimarların büyük bir bölümüne hiç bir ödeme yapılmar Vardiyalı çalışmanın ek bir kül fet yüklediği ve bunun k a r ş ı l ı ğında ek bir ödeme yapılması ge rektiği; gerek iş yasası, ge rekse Yan Ödemeler Kararnamesi ile kabul edildiği halde, her hangi bir tazminat ödemeksizin teknik elemanların vardiyalı çalıştırılması "ANGARYA" tanı mı içine girmektedir. Bilindi ği gibi karşılığı ödenmeden yaptırılan iş angaryadır ve A nayasamız angaryayı yasaklamak tadır .

SONUÇ VE ÖNERİLER

Vardiyalı çalışmanın mühendis, mimar ve aynı statüde çalışan diğer teknik elemanlar için ya rattığı sorunlara kısaca değin dik, Vardiyalı çalışma da dahil, teknik elemanların ücretlerinin belirlenmesinde bugünkü uygula manın çözüm getirmekten uzak olduğu ve tek gerçekçi çözümün mühendis ve mimarların da bir parçası olduğu tüm sendikasız kamu çalışanlarına "Grevli Top lusözleşmeli Sendikal Hakların" tanınması olduğunu bir kez da 1a vurguluyoruz. Sendikal hak larımızı elde etmek için müca dele sürecinde de önerilerimi sin dikkate alınmasının gerek li olduğunu belirtiyoruz.

L. Vardiyalı çalışma Yan ödeme ler Kararnamesi'nde ayrı bir başlık altında ele alınmalı, ödenecek tazminat açıkça be lirlenmeli ve yeterli düzey de (en az 3000 TL) olmalıdır.

!. Genel olarak Yan ödeme Karar namesi ve özel olarak bu ka rarnamenin vardiyalı çalışma yı düzenleyen bölümü hazır lanırken, TMMOB'nin, diğer teknik eleman örgütlerinin görüşleri alınmalıdır.

.. Emekliliğe esas çalışma süre lerinin belirlenmesinde, var diyalı çalışanların her yı lına üç ay f i i l i hizmet zammı eklenmelidir.

4. Vardiyalı çalışmada, eleman lara daha üst düzeyde bir so rumluluk yükleniyorsa, bu e lemanlar ayrıca sorumluluğu nu yüklendikleri kadro için geçerli olan tüm tazminatlar rı almalıdır.

5. Vardiyalı çalışma, doğal o larak fazla mesaiyi de bera berinde getirmektedir. Fazla mesailer de, yeterli düzey de değerlendirilmelidir.

6. Vardiyalı çalışmanın sözko nusu olduğu görevlerde, bu durum elemanlara işe girer ken belirtilmeli ve olurla rı alınmalıdır. Vardiyalı çalışma bir ceza uygulaması olmaktan çıkarılmalıdır.

7. Vardiyalı çalışma için be lirlenecek ek tazminatlar, bundan önce bu statüde ça lışmış ve bu hakları alma mış elemanlara, çalıştıkla rı geçmiş sürenin karşılığı kadar toptan ödenmelidir.

8. Vardiya tazminatları vergi siz olarak ödenmelidir.

A TAŞ rafinerisi sorunu gene gündemde

Bilindiği gibi) Mersin'deki ATAŞ rafinerisi Mobil Oil Company, Shell, British Petrollium adlı üç yabancı petrol şirketince iş letilmektedir, ülke ekonomisinin darboğazda olduğu dönemlerde her zaman sorunlar yaratan rafineri işletmecileri, bu kez de petrol ithalatı yapılamadığını bahane ederek üç ay kadar önce daha son ra yapılması gereken bakım işlem lerini öne alarak üretimi durdur muşlardı. Oysa şirketlerin asıl isteği; petrol satış fiatlarında ki % 12'lik indirimin kaldırıla rak kâr oranının arttırılması ve ithal edilen ham petrolün karşı lığı olan dövizin ana şirketlere transferinin sağlanması idi. Bu istekleri haklı bulmayan Enerji ve Tabiî Kaynaklar Bakanlığı,Pet rol Yasasının 132. maddesindeki hükümlere dayanarak üç şirkete 90 günlük süre tanıdı ve bu süre sonunda tam kapasiteyle üretime geçilmezse rafinerinin devlet leştirileceğini açıkladı.

Bu üç şirketten Shell, Batman ra finerisinden boru hattıyla ATAŞ'a taşman ham petrolden üretim yapıyor, BP'nin üretimi tümüyle ithalata dayanıyordu. Mobil ise ham petrolün bir bölümünü ithal ediyor, bir bölümünü de yurt içinde çıkarıyordu. BP'nin %1T lik hissesini TPAO'ya satmak istediği bildirildi. Şirketle rin Türkiye'ye kredi veren kon sorsiyumları oluşturan banka lara ortak oluşunun soruna yeni boyutlar getireceği de öne sü rüldü. Öte yandan, aynı günler de Petrol lş sendikasının TPAO' ya bağlı Batman rafinerisi ve boru hattında sürdürdüğü grevin, kamulaştırmayı engelleyeceği, yabancı şirketlere hizmet ettiği yolundaki yanlış değerlendirme ler basında yer aldı. İlerici kuruluşlar, grev ile kamulaştır ma arasında ilgi olmadığını,pet rol işçilerinin grevinin haklı nedenlere dayandığını açıkladı lar.

Bu tartışmalar sürerken, süre nin bitimine beş gün kala ya bancı şirketler kamulaştırmayı engellemek için petrol ithali ne başlayıp iki gün kala da tam kapasiteyle üretime geçtiler. Enerji ve Tabii Kaynaklar Ba kanlığı yeniden kapasite düşü rülmesi halinde bir kez daha süre tanınmayacağını bildiriyor. An cak, görünen gerçekfPetrol Ya sasının ulasal çıkarlar açısın dan yetersiz olduğu.Yasada ge rekli değişikliklerin yapılması, tüm yabancı petrol işletmeleri nin kamulaştırılması ve TPAO'nun bu gereksinimleri karşılayacak statüye kavuşturulması ivedi zo runluluktur.

yapılan Kalite Belg«.i . ... ılî*i1*W*s* artpakta ve koşuları fok çeşitlilik gBiter aektedir. Bu açıdan, güacMİli | I B 1 yitiren ve uygulanaaauda güçlüklerle karşılaşılan Kali te Belgesi TSteeaeliği, Oda bi tişlerinin görüşleri doğrultur •unda deği«tiriljd.itir. 19 Ni san 1978 tarihinde yürürlüğe giren yeni yönetmelik bastırı larak tüm şubelere gönderil miştir.

;EKTR1K MÜHENDISLIĞI 257