ODA'DAN HABERLER

ELEKTRİK İÇ TESİSLERİ YÖNETMELİĞİ ÇALIŞMALARI SÜRÜYOR

Eneği ve Tabii Kaynaklar Bakanlığınca hazırlanan "Elektrik İç Tesisleri Yönet meliği" tasarısındaki, elektrik mühen dislerini ilgilendiren bazı maddelere Türkiye Esnaf ve Sanatkarlar Konfede rasyonu tarafından sakıncalı görüldüğü gerekçesi ile başlatılan çalışmalar DPT Sosyal Planlama Dairesi Başkanlığınca yürütülüyor.

Odamızında yer aldığı çalışmalarda, hazırlanan taslak üzerinde adı geçen Konfederasyonun eleştirilerine bir ce vap hazırlanarak Başbakanlığa ve Ba yındırlık Bakanlığı'na iletilmiştir.

Aşağıda bu konuda hazırlanmış olan Oda görüşü ile Türkiye Esnaf ve Sanat karlar Konfederasyonunun önerilerine karşı hazırlanan görüşü veriyoruz.

"Ülkemizde elektrik enerjisi kullanımı ile ilgili plan proje, tesis yapımı, iş letme ve bakım uygulamaları, 6785 sa yılı İmar Kanunu, Elektrik İç Tesisat Yönetmeliği ve Fenni Şartnamesi ile Yetkili Elektrikçiler Hakkında Yönet melik hükümleri çerçevesinde yürütül mektedir.

6785 sayılı İmar Kanunu'nun 14. mad desi, tesisata ait Plan proje, resim ve hesapların, bunlarla ilgili fenni mesuli yetlerin Y. Mühendis veya mühendisler tarafından yapılacağını ve bunların dı şındaki fen adamlarının yetki ve so rumluluklarının yönetmelikle tesbit edileceğini hükme bağlamaktadır.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'n ca 27.3.1968 tarihinde çıkarılan ve 24.3.1972 tarihinde bazı maddeleri de ğiştirilen Yetkili Elektrikçiler Hakkın da Yönetmelik, Y.Mühendis ve mühen disler dışındaki elektrik teknisyenleri

nin görev, yetki ve sorumluluklarını, bu meslek mensuplarını üç sınıf için de toplamak suretiyle belirlemiştir. Yönetmeliğe göre bu üç sınıfın öğre nim durumları ile, görev ve yetki sınır lan aşağıdaki şekilde özetlenebilir.

Üçüncü Sınıf Yetkili Elektrkçüer •

Erkek Orta Sanat Okulu elektrik bölü münü veya Erkek Sanat Enstitüsü elek tronik bölümünü bitirenlere sınavsız olarak doğrudan,

İlkokul mezunlarına Milli Eğitim Ba kanlığı mektupla öğretim kursunu ve ya buna denk başka bir kursu bitiren lere sınavda basan kazanmaları halin de, üçüncü sınıf yetkili elektrikçi bel gesi verilir.

Bu belge sahipleri, bağlantı gücü 12 kW'a kadar 400 voltluk tesislerin yapımını, 60 kW'a kadar 400 V'luk tesislerin iş letme ve bakımını müstakilen yapabil mektedirler. Bu güç değerleri, yönet meliğin öngördüğü metrekare başına 12 Watt güç üzerinden somut tesislerle ifade edilecek olursa, öğrenimi ilkokul dan ibaret olan üçüncü sınıf yetkili bir elektrikçinin, herbiri 100 m2ılik 10 daireli bir apartmana ait elektrik tesisa tını müstakilen yapabileceği ve 50 dai relik bir konut veya benzeri sosyal hiz met binaları ile sanayi işletmelerin ba kım ve işletmesini üstlenebileceğini gös terir.

İkinci Smıf Yetkili Elektrikçiler :

Erkek Sanat Enstitüleri (Endüstri Mes Lek Liseleri) nin elektrik bölümünü bi tirenlere sınavsız olarak doğrudan,

Ortaokul mezunları veya üçüncü sınıf ehliyet sahiplerinden Milli Eğitim Ba

kanlığı mektupla öğretim kursunu ve ya buna denk başka bir kursu bitiren lere sınav sonucu ikinci sınıf elektrikçi belgesi verilir.

Bu belge sahipleri, bağiantı gücü 50 k W'a kadar 400 V'luk tesislerin yapımı De, bağlantı gücü 250 kVVa kadar400 V'luk tesislerin işletme bakım hizmetlerini müstakilen yürütmeğe yetkilidirler.

Bu değerler somut tesislerle ifade edil diğinde, örgün öğrenimi ortaokuldan ibaret olan ikinci sınıf yetkili bir elek trikçinin, herbiri 80 100 m2ılik yakla şık 50 daireli bir konut veya buna eş değer sosyal hizmet binası ile sanayi tesisleri elektrik tesisatını müstakilen yapabileceğini, aynca içinde 100 adet tahrik motoru bulunan bir fabrikanın ya da 5 bin nüfuslu bir kasabaya ait elektrik şebekesinin işletme ve bakımı nı üstlenebileceğini göstermektedir.

Birinci Sınıf Yetkili Elektrikçiler :

Teknisyen Okulu (Teknik Lise), Tekni ker Okulu, Tekniker Yüksek Okulu ve Erkek Teknik Yüksek öğretmen Oku lu elektrik bölümünü bitirenlere sınav sız olarak doğrudan, t kinci sınıf yetkili elektrikçilerden Mil li Eğitim Bakanlığı mektupla öğretim kursunu veya buna denk başka bir kur su bitirenlere sınav sonucu birinci sı nıf yetkili elektrikçi belgesi verilir.

Bu belge 9e, bağlantı gücü 100 kW'a kadar 400 V'luk tesislerin yapımı, 750 kV'a kadar 3 5 0 0 0 V'luk tesislerin iş letme bakım hizmetleri müstakilen yü rütülebilir.

Yukarıdaki güç ve gerilim değerleri, herbiri 100 m2>lik 100 daireyi içeren toplu konut veya sosyal hizmet yapıla rına ait elektrik tesisatlarının veya 3 bin nüfuslu bir kasabaya ait elektrik şebekesinin müstakilen yapılabileceği ni, ayrıca 15 20 bin nüfuslu bir yerle şim merkezine ait elektrik şebekesi ve ya çok büyük fabrikaların elektrik te sisatları işletme ve bakımının üstlene bileceğini ifade etmektedir.

Yukarıda somut örneklerle açıklandığı üzere, yetkili elektrikçilerin her üç sı nıfı için tesisat yapma, bakım ve işlet me yetki sınırları oldukça geniş tutul muştur. Bu geniş yetkiye rağmen Elek trik Teknisyenleri Derneği, iç tesisat uygulamalarında İmar Yasası'nın açık hükümleri hilâfına, plan ve proje yap

ma yetkisini, hem de öğrenim düzeyi sadece ilkokuldan ibaret olan üçüncü sınıf yetkili elektrikçileri de kapsaya cak biçimde talep etmektedir.

ülkemizde elektrik sektörü dışındaki inşaat, makine, gemi, harita ve benzeri mühendislik alanlarında da mesleğin tabanını oluşturan teknisyen, tekniker, yüksek tekniker ve kalfalar lise dengi veya daha üstünde örgün eğitim sonucu diploma almalarına rağmen, Plan proje hizmetleri yapamamakta ve bu alanlar da tmar Yasası hükümleri uygulanmak tadır.

Elektrik enerjisinin kullanımı, üretim kaynağından en uçtaki aboneye kadar birbirine bağımlı ve birbirini etkileyen bir sistem içinde gerçekleştiğinden, bu sistemin her kademesinde Plan proje hizmetleri diğer sektörlere oranla daha da büyük bir Önem arzetmekte ve mut laka ehil kişiler eliyle yürütülmesi zo runluluk göstermektedir.

Bugün nüfusça yoğun şehirlerimizin elektrik şebekelerinde gözlenen aşırı gerilim düşümü ve kayıplar, en küçük bir konut tesisatında dahi plan proje hizmetlerinin önemini açıkça gözler önüne sermektedir. Bu tür olumsuzluk ların başlıca nedeni, eski dönemlerde çoğu kez politik kaygılarla İmar Yasa sı hükümlerine aykırı olarak, örgün bir mesleki eğitim sonucu kazanılacak bi rikimin eseri olması gereken plan proje hizmetlerinin teknisyenlerce yürütül mesinden kaynaklanmaktadır.

Plan proje yapma yetkisinin İmar Ya sası 'nın bu konudaki açık hükmüne rağ men teknisyenlere tanınması, ancak bu kesimde hayati derecede bir tıkanıklı ğın ortaya çıkması halinde sözkonusu edilebilmelidir. Oysa günümüzde böyle bir darboğaz görülmediği gibi, plan pro je hizmetleri yürütmek üzere kurulmuş çok sayıdaki serbest mühendislik büro su kapasitelerinin altında çalışır durum dadırlar.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'n ca, elektrik enerjisinin ülkemizde ulaş tığı boyutlar ve günümüz koşullarına uygun olarak yeniden hazırlanan "Elek trik İç Tesisleri Yönetmeliği"nin biran evvel yürürlüğe konması, bu sektördeki olumsuz uygulamaların önlenmesinde ilk adımı teşkil edeceğinden bunun va kit kaybetmeksizin gerçekleşmesinde, ülke ekonomisi açısından büyük yarar görmekteyiz."

TÜRKÎYE ESNAF VE SANATKARLAR KONFEDERASYONUNUN ELEKTRİK İÇ TESİSLERİ YÖNETMELİK TASARISI'NA. İLİŞKİN GÖRÜŞ VE ÖNERİLERİ HAKKINDA TMMOB ELEKTRİK MÜHENDİSLERİ ODASI GÖRÜŞ VE ÖNERİLERİ

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'n ca hazırlanan "Elektrik İç Tesisleri Yö netmeliği" tasarısı ile ilgili olarak DPT Sosyal Planlama Başkanlığında, Oda mızın da katıldığı toplantılarda ortaya atılan görüşler ve yönetmelik tasarısına ilişkin Türkiye Esnaf ve Sanatkârlar Konfederasyonu'nun yazdı önerileri Odamizca incelenmiş ve bu konudaki görüşlerimiz aşağıda özetlenmiştir.

1. Konfederasyonca yapılan önerilerin sadece elektrik teknisyenlerinin her üç sınıfına da proje yapma yetkisi veril mesinde odaklaştığı gözlenmiş ve tasa rının teknik içeriğiyle ilgili hiçbir gö rüş ve öneriye rasüanamamıştır. Bu durum, tasarının Konfederasyonca na sıl bir bakış açısı altında değerlendiril diğini açıkça göstermektedir.

2. Elektrik teknisyenlerine proje yap ma yetkisi verilmesine gerekçe olarak sayılarının fazlalığı gösterilmekte ve bir nevi istihdam sorunu öne sürülmek tedir. Böyle bir talebin sözkonusu ola bilmesi, ancak proje hizmetlerinde işle ri aksatacak düzeyde bir tıkanıklığın ortaya çıkması ile gündeme gelmelidir. Oysa günümüzde böyle bir tıkanıklığın asla mevcut olmayışı bir yana, tam ter sine, proje hizmetlerini yapmak üzere kurulan çok sayıdaki mühendislik bü roları işsizlik krizine girmişlerdir.

3. Elektrik iç tesisatlarında, işin proje bedeli yapım bedelinin ancak % 10'u civarındadır. % 90'lık yapım bedeli ya nında % 10'luk proje gelirine gösterilen istek, proje hazırlama ve tesisat yapımı işlerinin aynı elde toplanmasındaki kâr artırıcı faktörden kaynaklanmaktadır. Bu türden kâr artırıcı bir faktörün hi maye edilmesi halinde, uygulamadaki denetimin ortadan kalkacağı da açık bir gerçektir.

4. Yetkili elektrikçilerin çok büyük bir bölümünü, örgün eğitim tabanı sa

dece ilkokul olan 3. sınıf yetkililerin, gene büyükçe bir bölümünü örgün eği tim tabanı ortaokul olan 2. sınıf yetki lilerin, küçük bir bölümünü de örgün eğitim tabanı teknik lise olmak üzere, lise üzerine 2, 3 veya 4 yıl süreyle ör gün eğitim gören tekniker, Y. tekniker ve Teknik öğretmen Okulu mezunu 1. sınıf yetkililerin oluşturduğu bilinmek tedir. Konfederasyonca 800000 kişi olarak verilen global sayının sınıflar iti bariyle dağılımı mutlaka belirlenmeli dir.

5. Sadece çok küçük bir bölümü lise üzerine 4 yıl öğrenim gören 1. sınıf yet kili elektrikçilerin örgün ve yaygın eği timleri sırasında okutulan matematik, fizik, kimya gibi temel bilimlerle, mes leki eğitim müfredatları, lise üzerine en az 4 yıllık öğrenim zorunluluğu olan elektrik mühendisliği müfredatı ile kı yaslandığında, 6785 sayılı İmar Yasası nın, proje hizmetlerini sadece mühen dis ve Y. mühendislere tanıyan madde sinin gerekçesi açıkça görülecektir.

6. Sonuç olarak, elektrik enerjisi kul lanımında sistemin kılcal damarlarını oluşturan iç tesisata ait proje hizmetle ri, sistemin üretim, eğitim düzeyi ve mesleki bilgileri bu hizmetleri yürütme ye yeterli olmayan kişilere yetki veri lerek yürütülmesi halinde ortaya çıka cak sakıncaların sorumluluğuna katıla mayacağımızı belirtmek istiyoruz,

GÜÇ KOMPANZASYONU SEMİNERİ

Elektrik Mühendisleri Odası Ankara Şubesinin düzenlediği Güç Kompanzas yonu Semineri 21 22 Şubat 1983 tari hinde Ankara T. Sanayi ve Ticaret Oda ları Birliği Toplantı Salonunda yapılı yor.

Aydınlatma alanında da endüktif karak terli aygıtların ön alması reaktif güç yönünden şebekelerde ayni olumsuz et kiyi gösterdiğinden, özellikle nüfusça büyük kentlerimizde sorunun çözümü güncellik kazanmıştır.

Seminerin amacı, bu alanda uğraş ve ren meslektaşlarımızın konuyla ilgili teorik bilgilerini tazelemek, kompan zasyon aygıtları ve bu aygıtları üret mekte olan yerli firmaları yakından ta nıtmak, kompanzasyon düşüncesini başta büyük kentlerimiz olmak üzere ülke çapında yaygın hale getirmektir.

Seminerin Konuları

• Reaktif güç kompanzasyonu ile il gili teorik bilgiler.

• Kompanzasyon un çeşitli alanlarda kullanımı ve özellikleri.

• Kompanzasyonla sağlanan teknik ve ekonomik yararlar.

• Kompanzasyon cihazlarının tanıtımı. • Kompanzasyon cihazı üreten firma ların ve mamullerinin tanıtımı.

Konuşmacılar

Doç. Dr. Cemil Ankan (ASELSAN) Y. Doç. Dr. Nevzat özay (ODTÜ) Dr. Muammer Ermiş (ODTÜ) Y. Müh. Fethi Köseli (PETAŞ) Y. Müh. Orhan Zeki Demiray (TEK Ge nel Müdürlüğü) Y. Müh. Hakkı Onat (ETMAŞ) Elk. Müh. Teoman Alptürk (Elektrik Mühendisleri Odası) üretici Firma Temsilcileri

Seminere Katılma Koşulları

A. Üyeler

1. Seminere özel veya kamu kuruluş

larında çalışmakta olan Türk Mühen dis ve Mimar Odaları Birliğine bağlı meslek odası üyelerinden elektrik mü hendisleri yanında konuya ilgi duyan diğer üyeler katılabilirler.

2. Seminere katılma ücreti kişi başına 1000. TL'dir.

3. Seminere katılacakların en geç 17 Şu bat 1983 günü saat 19.00'a kadar (EMO Ankara Şubesi Konur Sok. 4/3) adre sinde kayıtlarını yaptırmaları gerek mektedir.

4. Kamu kuruluşu veya özel firmaların toplu kayıtları, kişi başına 1000.— TL yatırılıp Oda adresine isim bildirilerek yapılabilir.

B. Üretici Firmalar

1. Kompanzasyonla doğrudan ilgili ve ya yardımcı cihazlar üreten firmalar, iki günlük seminer süresi içinde düzenle nen sergide mamullerini sergilemek ve mamullerine ait katalog, broşür vb. ya yınlarını dağıtmak üzere seminere katı labilirler.

2. Sergiye katılacak firmalardan, sergi ye katıldıkları yerin ilk metrekaresi için 20.000.— TL müteakip alan için met rekare başına ayrıca 10.000.— TL ücret alınacaktır.

3. Firmalardan, ürettikleri mamullere ait katalog, broşür vb. yayınların semi nerde dağıtılma ücreti olarak 10.000.— TL ücret alınacaktır.

4. Seminere, sergi ve/veya yayın dağıt ma amacıyla katılmak isteyen firmala rın en geç 17 Şubat 1983 günü saat 19.00'a kadar Oda adresine başvurma ları gerekmektedir.

Seminerin Amacı

Ülkemizde üretilen elektrik enerjisinin çok büyük bir bölümünü sanayi tesisle ri tüketmektedir. Sanayi tesisleri tüke tici aygıtlarının endüktif direnç karak terinden kaynaklanan reaktif güç, bir yandan dağıtım şebekelerini gereksiz yere yükleyerek hatların taşıma kapasi tesini azaltırken, diğer yandan da tüke ticilerin haylice yüklü bir ek fatura öde melerine neden olmaktadır.

SAYIN ÜYEMİZ,

ODA AYLIK ÖDENTİLERİNİZİ İŞ BANKASI ANKARA YENİŞEHİR ŞUBESİ

511 NO'LU HESABA YATIRABİLİRSİNİZ.