ODA TARİHİNDEN

DA TARİHİNDEN

BİLGİSAY AR ve ÜLKEMİZDE KULLANIMI

Bilgisayar teknolojisi ve kullanımındaki başdöndürücü gelişme, bu alanda yakın geçmişte yaşananları hızla eskitiyor. Odamız 1976 yılında

"Bilgisayar ve ülkemizde kullanımı" konulu bir panel düzenledi. Panele, bilişim alanında değerli katkıları olan bilim adamları konuşmacı olarak katıldı. Panelde dile getirilen ve hâlâ güncelliğini koruduğuna inandığımız bazı konuları sizlere tekrar aktarırken, son nefesine kadar bilişim alanında ülkemiz insanına birşeyler kazandırmak için çaba harcayan ve demokrasi düşmanlarınca haince öldürülen değerli bilim adamı Sn Dr. Necdet Bulut'u bir kez daha saygıyla anıyoruz.

Odamızın düzenlediği "Bilgi sayar ve Ülkemizde Kul lanımı" konulu panel 21 Ekim 1976'da yapıldı. Odamız Yönetim Kurulu Yazman üyesi Bekir Özgirgin'in yönettiği pa nele konuşmacı olarak ODTÜ Elek trik Mühendisliği Bölümünden Y. Prof. Dr. Güney Gönenç, ODTÜ Bil gisayar Merkezi Yönetmen Yardım cısı ve Türkiye Bilişim Derneği Baş kanı Kaya Kılan, Hacettepe Üniver sitesi Bilgi İşlem Merkezi Yönetmeni Dr. Aydın Koksal, ODTÜ Bilgisayar Merkezi Yönetmeni Y.Prof. Dr. Nec det Bulut katıldılar. Bilgisayarların dünden bugüne gelişimi, günümüz

Necdet Bulut

B ilgisayarlar ileri toplumun ku rulmasında parayı ortadan .kaldıracak bir gizligüç taşı yor. Buna örnek olarak ileri kapitalist ülkelerdeki kredi kartı kul lanımını gösterebiliriz. Bu kartlarla yapılan alış verişlerde para kullanıl mıyor. Mağazalarda bulunan ve ana bilgisayara bağlı olan uçlar yolu ile kişilerin aldığı mallar hesaplarına işle niyor. Pazar ekonomisinin egemen

deki kullanım alanları, dünyada bilgi sayar üretiminin durumu, bilgisayar ların Türkiye'de kullanımının başlan gıcı, ve gelişmesi, bilgisayarın kul lanım yönünden öteki bütün makine lerden değişik durumu, bilgisayarla insan gücü arasındaki ilişkiler, oir toplumsal değişme etmeni olarak bilgisayarlar, sanayide kullanım, toplumsal olguların incelenmesinde bilgisayarların rolü, ileri bir toplumun gerçekleştirilmesi sürecinde bilgi sayarların yeri gibi konuların ele alındığı ve tartışıldığı paneldeki ko nuşmaların kısa özetlerini sunuyo ruz.

olduğu ülkelerde bu durum tüketici nin kredi ve borçlandırma yolu ile denetim altına alınması için kullanı lıyor; halk yararına kullanımı söz ko nusu değil.

Ülkemizdeki duruma baktığımızda ileri bir teknoloji ürünü olan bilgi sayarı getirdiğimizi ancak yararlı kullanımın nesnel koşullarını hazırla madığımızı görüyoruz. Bu durum şu kanıtlarla ortaya çıkıyor: Üretimde kullanılan bilgisayar sayısı hizmet/ sektöründe kullanılanlara oranla yok denecek kadar az. Yapılagelen uygulamalar ise bütüncü yaklaşım dan yoksun, birbirinden kopuk uy gulamalar durumunda. Bu nedenle verimli kullanım söz konusu değil. Paylaşım düşüncesi gelişmemiş, bütün kuruluşlar düşük kapasiteli sistemler ediniyorlar. Buna karşılık bilgisayar kullanımı gerektiren alan larda bilinç eksikliği yüzünden bilgi

105 373 ELEKTRİK

MÜHENDİSLİĞİ

sayar kullanılamıyor. Teknik perso nel konusunda yanlış ve yetersiz bir politika izleniyor, özellikle kamu kuruluşlarında bilgisayarlarda çalı şacak personeli bulabilmek başlı başına bir sorun, çünkü özel teşeb büs bu personeli kamu kuruluş larından çekiyor. Türkiye'de bilgi sayar konusunda eğitimin yaygın laşmasına, birçok üniversitede çeşitli dersler verilmesine karşın, bu eğitimin özü sayısal çözümleme vs bazı mühendislik uygulamaların dan ileri gitmiyor. Bu nedenle çok uluslu şirketler bilgisayar eğitimini de tekellerinde tutuyorlar.

Aydın Koksal

D onanım ve yazılım teknikbi limlerinin değişik özellikleri var. Geniş çapta tümleşik devrelerin gelişmesi ile birlik te, donanım sorunun tasarımdan çok teknolojiye dönük bir özellik gösterdiği, bunun da azgelişmiş ül keler yönünden düşündürücü bir konu durumuna geldiği görülmekte dir. Yazılım teknikbilimine bakıldı ğında ise, tasarım yönünün, yani insan emeğine dönük olan yönünün her şeye rağmen önemini koruduğu gözleniyor.

Bu durum, donanım üretecek tekno lojiye sahip olmayan geri kalmış ül kelerin yazılım alanında çalışma ya pabilme olanağını doğurmaktadır. Diğer yandan, donanım yapımına girmeyi planlamayan, bunun için yollar aramayan bir ülkenin bu dalda bağımlılıktan kurtulma olanağı yok. Dolayısıyla yazılım üretmek, dona nım üretmeğe karşı bir seçenek ol muyor. Ancak bu aşamaya gelin ceye kadar yazılım alanında yapıla bilecek çalışmalar var.

Bilgisayar kullanımı, ekonomiyi bü yük çapta ilgilendiren bir konudur. Eğitim, hukuk, devlet yönetimi göbi toplumsal kurumlarla ve diğer tek nikbilimlerle etkileşimi vardır. Bu ne denle bilgisayarların toplumsal deği

şimde önemli bir etmen olabileceğini görüyoruz. Bilgisayarlar gelişmeyi önleyici bir biçimde kullanılabileceği gibi, ekonomide verimliliği artırıcı, eğitimde yepyeni bir insan düşünce sine katkılar getirici, bilimde en son bilgilere yepyeni yöntemlerle yak laşma olanağını yaratıcı biçimde kul lanılabilir. Burada bir strateji sorunu ortaya çıkıyor. Bu konuda strateji sahibi olmayan azgelişmiş ülkeler, diğer temel dallardaki sanayileşme çabalarında ne kadar ileri gitmiş olurlarsa olsunlar, birtakım başarı larla oyalanırken çok kısa zaman içinde başka bağımlılık konuları ile karşılaştıklarını ve teknolojilerinin geri kaldığını göreceklerdir. Örnek olarak programlanabilen takım tez gâhlarını verebiliriz. Bugün bu araç lar üretilmeye başlansa ki ülkemiz de bu yolda atılımlar vardır , bilgi sayar endüstrisi ile beslenmesi öngörülmezse, sonuçta verimsiz, kullanılamayan, bu araçları kullanan sanayi dallarını da verimsizleştiren araçlar ortaya çıkacaktır. Gelişmiş ülkeler, azgelişmiş ülkelerin bu yolu tutmalarını sağlamak üzere kendi modern teknolojilerin saklı tutmak tadırlar.

Güney Gönenç

E lektronik teknolojisindeki ge lişmeler sonucu ortaya çıkan geniş çapta tümleşim, bilgi sayar yapımında mekanikin sangücünün, tasarımcının payını iyice azaltmıştır. Bu da geri kalmış ülkeler için ek sorunlar yaratmıştır. Hergün dev adımlarla ilerleyen elektronik teknolojisinin bir noktada (örneğin orta çapta tümleşimde) ya kalanması geri kalmış ülkeler için tek çıkar yol gibi gözükmektedrir.

Türkiye gibi çarpık kapitalistleşme içinde olan geri kalmış ülkelerde bil gisayar yapımına geçilmesinin, öteki sanayi alanlarında olduğu gibi, yabancı sermaye ve montajcılık yo luyla olacağı kolaylıkla tahmin edile bilir.

Kaya Kılan

_ " " . Ikemizde bilgi işlem maki I I nelerinden yararlanma II 1932 yılına kadar geri götü ^ ^ rülebilir. B u makineler, bilgi sayarların kullanım alanına çıkma sından daha önce geliştirilmiş bir takım değerlendirme makineleriydi. İlk bilgisayar Türkiye'ye 1960 yılı nda geldi.

Ülkemizdeki bilgisayar pazarı birkaç büyük uluslararası şirketin tekelin de. Pazarlama koşulları ise bu şir ketlerin kendi değerlendirmelerine bağlı oluyor. Örneğin, Türkiye'nin bilgisayar pazarının büyük bölümü ne sahip bir şirketin kendi ülkesi için geçerli gördüğü bir sözleşme, ülke mizde aynen kabul edilme durumun da. Bunu değiştirmek, bakım, ona rım, kullanım konusunda pazarlığa girişme olanağı yok.

Dünya bilgisayar kullanım standart larına göre ülkemiz temel kullanım düzeyinden verimli kullanım düzeyi ne geçme çabası içinde gibi görü lüyor. Oysa ekonomik açıdan Tür kiye'nin benzeri ülkelerde bilgisayar kullanımına bakıldığında, bu araç ların çok daha üretken ve verimli biçimde kullanıldığı görülüyor. Ve rimli kullanımın sağlanması için geniş ölçüde eğitimin sağlanması gerekli. Ayrıca, devlet desteği ile yapılacak araştırma ve planlamalar sonucu, daha ileri uygulamalara ışık tutacak, bilgisayar kullanımı ve bi lişim teknikbiiiminden yararlanma koşullarını yaratacak ulusal bir poli tika oluşturulmalı. Bu alanda yoğun bir biçimde çalışmalar yapacak, ülke çıkarlarını etkin biçimde ko ruyacak örgütler kurulmalı.

106 373 ç ELEKTRİK MÜHENDİSLİĞİ