REAKTİF ENERJİ KOMPANZASYONU VE YÜK DENETİMİ

REAKTİF ENERJİ KOMPANZASYONU VE

YÜK DENETİMİ

GİRİŞ: Elektrik enerjisi maliyetleri birincil enerji ve lesis maliyetlerine bağlı olduğu kadar. tüketimin şekil ve koşullarına da bağlıdır.

Elektrik maliyetlerinin mini mize edilmesi ve elektrik tesislerin den de maksimum yarar sağlan abilmesi için. Ekonomi ve Teknoloji açısından alınması zorunlu olan önlemler, aynı zamanda yeni yapılacak tesislerin boyut ve maliyetlerinin düşürülebilmesi için de ön koşuldur.

ELEKTRİK DAĞİTİM ŞEBEKELERİNDEN ÇEKİLEN REAKTİF ENERJİ NİN BİR BÜTÜN İÇERİSİNDE SINIRLANDIRILMASINA VE KONUT ABONELERİNDE TALEP TARAFI YÖNETİMİ NE GİDİLMESİNİN SAĞLAYACAĞI KAZANÇLAR

Teoman ALPTÜRK

Elektrik Mühendisleri Odası Bşk.

Danışman Türkiye Elektronik Sanayi ve Ticaret A.Ş. (TESTAŞ)

HEDEF: Abone elektrik taleplerinin optimum kayıplar ve minimize edilmiş maliyetlerle daha kaliteli (standardına uygun yeterli güvenilir) ve daha adil bir şekilde karşılanmasıdır.

Hedefe ulaşmada çözüm bekleyen öncelikli sorunlar:

a)Küçük Sanayi ve Ticarethanelerin, Elektrik Dağıtım Şebekelerinden çektikleri reaktif enerjinin, uygulamada, bir bütün içerisinde sınırlandırılmamış olma ları , b)Büyük güçlü, elektrikli ev aletlerinin kullanımının yaygınlaş masına karşın pik yükleri oluşturan konut yüklerinde henüz Talep Tarafı Yönetimi ne geçilememiş olmasıdır

Elektrik sistemlerinde (Üretim İletim Dağıtım) gereksinim duy ulan reaktif enerjinin kaynaktan çekilmesi halinde: tüketim noktası ile kaynak arasında enerji ve kapasite kayıpları meydana gelir. Yüksek gerilim hatları ve transfor matörlerde meydana gelen boyuna gerilim düşmeleri (yada gerilim regülasyonundaki bozulma) büyük oranda, yüklerin büyüklük ve güç faktörlerine bağlıdır.

Prensipte : reaktif enerji aktif enerjiden bağımsız düşünülerek gereksinim duyulduğu yerde, gerek

"TilHTÎT.

396 ELEKTRİK e\ f MÜHENDİSLİĞİ d. t fli

sinim duyulduğu kadar üretilir. Uygulamada: reaktif enerji kompanzasyonlarının. yapılacağı yere ve amaca göre şekil ve sınır belirlenir.

Böylece, gereksinim duyulan reaktif enerji şebekeden çekilmek yerine, istenilen yere konulacak zıt (endüktif kapasitif) reaktanslar ara sında salınarak sağlanır.

Gereksinim duyulduğu yerde optimum değerde yapılacak reaktif enerji kompanzasyonlar ile sistem den çekilen reaktif enerji sınırlan dırılarak, standart dışı kapasite ve enerji kayıpları önlenir ve gerilim regulasyonu da iyileştirilir.

Endüktanslı (endüktif etkili bobinli ) cihazların yada devrelerin çektiği reaktif enerji "Tüketilen" ; kapasitanslı (kapasitif etkili kapasi törlü) cihazların yada devrelerin çektiği reaktif enerji "Üretilen" reaktif enerji olarak adlandırılırlar . Buna göre: Transformatörler, elekt rik motorları, flüoresan lamba balastları, reaktans bobinleri soğu tucular v.b. cihazlar, reaktif enerji tüketirlerken; kondansatörler de reaktif enerji üretirler.

Yüksek gerilim hatları, kab lolar ve senkron makinalar da (uyarımlarına bağlı olarak ) hem reaktif enerji üretir ve hem de tüketirler. Havai hatlar üzerlerinden karakteristik güç akarken, dağılmış şönt kapasitanslarında sabit değerde üretilen ve endüktanslarında üzerle rinden çekilen yüklere bağlı olarak değişen tüketilen reaktif enerjiler birbirine eşit olur. Bu devreler, karakteristik yükün altında güç çekilirken reaktif enerji üreten; karakteristik gücün üstünde güç çekilirken de reaktif enerji tüketen devreler durumunda bulunurlar. Uzun iletim şebekelerinde her iki durum için de kompanzasyon gere kir. Bu amaçla hatlarda seri ve şönt reaktanslar (kapasitör ve endüktans bobinleri) ve dinamik kompaıı satörler de kullanılırlar (yada boşta çalışan su santralleri). Bu eleman ların etkileri gerilim regülasyonları

ve yük akışlarında da görülür. Dağıtım şebekelerinde genellikle, kapasitör şönt kompansatörler yeter li bulunur.

a) Ticarethane ve Küçük Sanayi Abonelerine "Reaktif Enerji Tarifesi" Uygulamama Ayrıcalı ğının Kaldırılmasıyla Sağlanacak Kazançlar :

Türkiye Elektrik Kurumu Reaktif Enerji Tarifeleri' nde en çok aktif enerjinin yarısı kadar reaktif enerjinin elektrik dağıtım şebekelerinden tüketilmesine izin vermektedir.

Düşük güç faktörlü abonele rin tümü reaktif enerji kompan zasyonu ile güç faktörlerini cos 0,90'ın üzerine çıkartabilselerdi, yani, dağıtım şebekelerinden çektik leri reaktif enerji, aktif tüketim lerinin yarısını aşmasaydı, (tan kvArh 0,5 );

kWh dağıtım şebekelerin deki enerji kayıpları bugün yarıya düşerek, ortalama %9 lffa çekilmiş olacaktı. Dağıtım şebekelerimizde enerji kayıplarının bu değerlerin de altına çekilebilmesi, kompanzas yonlara ilaveten, dağıtım şebeke lerimizin maliyet optimizasyonu çerçevesinde geliştirilmelerine bağ lıdır.

Özellikle, orta ve büyük sanayi abonelerinde bugüne kadar yapılan kompanzasyonlarla, dağıtım şebekeleri enerji kayıpları %12"ye kadar düşürülebil mistir. Tüketimde %20 civarında payı bulunan ticarethane ve küçük sanayi aboneleri <te. reaktif enerji konıpan zasyonlarını tamamladıklarında enerji kayıplarında %2civarında bir azalma görülecek, kullanılamayan 600 M W civarındaki bir kapasite de anılan dağıtım şebekelerinde bir rahatlık sağlayacaktır.

Bu abonelerin, bu güne kadar reaktif enerji kompaıızasyonlarını gerçekleştirmemiş olmalarının ne deni: 1985 yılı başından itibaren çoğunlukla bir fazdan beslenen ticarethane abonelerinin reaktif

enerji tüketimleri ölçülemediği gerekçesiyle "Reaktif Enerji Tarifesi" uygulanmayan abone gruplarına alınmaları (bugün bu gerekçe ortadan kalkmış bulun maktadır), 1993 yılında, önce bağ lantı gücü 6 kW'a sonra da 12 kVV'a kadar olan abonelerin de aynı gnıba alınmaları olmuştur. Bağlantı güç leri, abonelerin reaktif enerji tüke timlerini yada güç faktörlerini belirleyici bir unsur olmadığı gibi, pratikte 2 Milyon civarında ticaret hane abonesi ile yaklaşık 400 bin civarındaki küçük sanayi abonesi nin bağlantı güçlerinin tam olarak tespiti ve denetimi olanak dışıdır. Küçük sanayi abonelerinde reaktif enerji kompanzasyonlarının bugüne kadar gerçekleşti rilememesini n ne deni: yapacakları kompanzasyon ların, kendilerine yeterince ve doğru olarak anlatı lamanuş olmasıdır. Sonuçta, bugünkü uygulama ile ticarethaneler (çok az sayıdaki büyük ticarethane hariç) ve küçük sanayi aboneleri de reaktif enerji kompanzasyonlarına zorlanma dıkları gibi , önemli bir maliyeti bulunan şebekeden çektikleri reaktif enerjinin bedelini öde mekten kurtulmuş oldular. Müsebbibine ödetilmesi gereken bu bedel, tüm abonelerin aktif enerji faturalarına yansımakta ve bu fatura bedellerini % 8 civarında artırmaktadır. Burada amaç reaktif enerji satmak olmayıp, abonelerin dağıtım şebekelerin den çektikleri reaktif enerjinin sınırlandırılmışıdır.

Güç faktörleri ağırlıklı orta laması cos = 0,50 0,60 arasında yoğunlaşan sanayi abonelerinde büyük küçük abone ayrımı yapılına malarıdır.

Ticarethane yüklerini oluştu ran flüoresan lambalarla, soğu tucular v.b. gibi düşük güç faktörlü (cos = 0,35 0,50 0,70) cihazların kompanze edilmeden piyasaya arzları ve bu şekliyle kullanılmaları Ülkemize özgü bir sorundur. Bu tür cihazları kullanan aboneler.

28 396 ELEKTRİK MÜHENDİSLİĞİ

sıran

reaktif enerji koınpanzasyoıuma lama, kendini en çok ANKARA ve Elektrik Tarifeleri ile yapılır. Bu

ancak, Reaktif Enerji Tarifesi İSTANBUL'da hissettirecek ve uygulamaya olanak sağlayan.

uygulanmasıyla zorlanabilirler. Bu gerilim regülasyonunda da % 3 5 maksimetreli (Demandınetreli ) ve uygulama, talebe bağlı olarak anılan arasında bir iyileşme görülecektir. Kullanım Zamanlı Tarifeli (çok cihazların güç faktörlerinin yüksel 800 Milyon kWh/ Yıl Enerji oranlı) sayaçlar ûu.

tilmiş şekilde piyasaya arzlarını da Kaybı Kazancı Parasal Karşılığı:

Tüketimin yönlendirilmcsiy

sağlayacaktır.

800 milyon kWh/yıl 4680/kWh 4 le, üretim parkının ve elektrik

Anılan abonelerin Reaktif Trilyon TL/Yıl civarında bulun şebekelerinin gereksiz yere büyü

Enerji Tarifesi uygulamasıyla kom maktadır.

tülmesi önlenir. Dolayısıyla, elektrik

panzasyona zorlanmaları, kendile

Sağlanacak enerji kazancı, maliyetleri minimize edilirken,

rine bir defaya mahsus olmak üzere bu kesimdeki dağıtım şebekelerinin maliyetler de abonelere daha adil bir

1 2 fatura döneminde ( 2 4 aylık) yıllık amortismanına denktir. %Jü şekilde yansıtılır. Tüketicilerin

ödeyecekleri reaktif enerji bedeli civarındaki bu bedel ile yıllı yeni elektrik fatura bedelleri düştüğü

kadar bir yük getirecektir. Bugün TEDAŞ bu nedenle, yalnız enerji

leme çalışmaları yapılabilir. 6 Milyar kVArh / Yıl anılan

halde, üretim ve dağıtım gelirleri sabit kalır.

kayıplarından dolayı meydana gelen Abonelerin Tükettiği Reaktif

Elektrik Satış Tarifeleri :

bu kadar bir zararı her yıl sineye Enerjinin Parasal Karşılığı:

Düz yada Çok (2 3) Terimli

çekmektedir.

6 Milyar kVarh 2340 TL/kVarh tarifelerdir.

Ayrıca, bu aboneler Reaktif 14 Trilyon TL/ Yıl civarında Düz Tarife : Tek oranlı yada basit

Enerji kompanzasyonuna zorlanma bulunmaktadır.

tarife denilen bu tarifede, elektrik

maları halinde, dağıtım şirketleri,

Bu bedel abonelerin kompan maliyetleri ortalaması ile kWh

abonelerden alamadıkları reaktif zasyonlarını tamamlayıncaya kadar enerji birimi fiyatı belirlenir.

enerji bedelini TEAŞ'a ödememek ödeyecekleri reaktif enerji bedelidir. Çift Terimli Tarife : kW talep

için, abonelerin gereksinimi bulu nan reaktif enerjiyi, enerji satmalına noktasında, kompanzasyon tesisleri

güç başına sermaye giderleri (sabit)

Ticarethane ve küçük sanayi ile kWh birim enerji başına yakıt abonelerinin, kompanzasyonlarını giderlerinden oluşur.

kurarak, karşılayacaklardır. Bu tamamlayıncaya kadar ödeyecek

Ayrıca, elektrik enerjisi mali

uygulama 1980'li yılların başında, leri toplam reaktif enerji bedeli ile yetleri, kullanım zamanına göre de

bazı belediyelerin TEK'e reaktif

değiştiğinden, kullanım zamanları

enerji bedeli ödememek için yaptık a) Anılan abonelerin gereksinimi nın da;

ları doğru olmayan bir kompan bulunan reaktif enerji sayaçları;

Normal (Dolu saatler)

zasyon şekli olup dağıtım şebekeleri b) Dağıtım şebekelerinin tümünde

Ucuz (Düşük yük saatleri)

enerji ve kapasite kayıplarını önle trafo yüklerini sürekli belirleyecek Tüketiciyi özendirici

yici bir etkisi bulunmayacaktır.

hafızalı ölçü aletleri;

Pahalı (Tepe yük saatleri)

Anılan abonelerin "Reaktif c) Konut yüklerinin yönetimi için Tüketiciyi caydırıcı tarifelerde yeral

Enerji Tarifesi" uygulaması ile , gerekli Kullanım Zamanlı Tarifeli masıyla, geliştirilmiş elektrik satış

reaktif enerji kompanzasyon (çoklu tarifeli) elektronik sayaç lanna zorlanmaları halinde , ların, uygulama başlatılmadan önce

tarifelerinin esasları olur.

belirlenmiş

yapılacak abone kompanzas gerekli olan sayaç stoğu da, finanse

Uygulamadan istenilen sonu

yonlarının dağıtım şebekelerine edilebilir.

cun alınabilmesi için tarifeler basit

sağlayacağı kazaçlar:

Not: Anılan aboneler kom kolay ve anlaşılır şekilde olmalıdır.

panzasyonlannı tamamladıklarında

Abone Grupları ve Uygun

600 MW'hk Dağıtım Şebekesi Kazancı Parasal Karşılığı: 600 MW 800$/kW 480 milyon S (1$ 60.000 TL ) 29 trilyon TL civarında bulunmak tadır.

Buradaki kapasite kazancı, dağıtım şebekeleri ticarethane ve küçük sanayi kesiminde (dağıtım şebekelerinin %20'sinde) 3 yıllık şebeke yatırını eşdeğeri kadardır. Anılan şebeke kesimlerdeki rahat

reaktif enerji bedeli ödemeyecekleri gibi, ticarethane ve küçük sanayi aboneleri dahil tüm abonelerin aktif enerji faturalarında % 8 civarında bir düşme de olacaktır.

b)Konut Abonelerinde Yapılacak "Talep Yük Yönetimindeki" Gecikmenin Maliyeti

Talep tarafı yönetimi (DSM ) yada elektriğin kontrol altına alınması Geliştirilmiş

Tarifeler: Küçük yerleşim yerlerindeki yıllık enerji tüketimleri çok az olan konutlar, yazıhane v.b. gibi küçük abonelere düz tarife (kVVh ölçümü) uygulanması yeterlidir,

Küçük sanayi aboneleri ile normal tarife saatlerinde enerji , tüketen bir kısım ticarethane aboneleri için güç ve enerji tarifesi (kW / kWh ölçümü),

Büyük sanayi abonelerinde olduğu

UJİKUT"

gibi. günün her saati yada değişik yük saatlarinde çalıştırılmaları

saatlerinde tüketimi bulunan bir zorunlu bulunmayan, büyük güçlü

kısım ticarethane aboneleri ile lüks elektrikli ev aletlerinin bu saatlerde

meskenlerde de güç ve kullanım çalıştırılmaları, uygulanacak kulla

zamanlı enerji tarifesi uygulanır. nım zamanlı elektrik satış tarifeleri

Ülkelerin, hayat standartları ile engellenebilir. Bunun için yılda

ve tüketim şekillerindeki farklılıklar, yaklaşık 400.000 abone uygulamaya

talep yüklerini ve kullanım zamanla alınmalıdır.

rını da farklı kılar.

Talep yük yönetimi, ekono

Ülkemizde pik yükler, konut minin ve teknolojinin bir gereğidir.

aydınlatma ve TV yüklerinden Pik yükleri oluşturan konut abone

oluşmakta iken, artık bunlara lerindeki gecikme pik yük lerde

büyük güçlü ev aletleri de eklen alışılmışın dışında fazladan 400

mektedir. Bu durumda, pik yük MW/yıl Mık bir artış göstermek

saatlerinde alışılagelmiş eş zamanlı tedir. Üretim parkı yeterli olsa bile

konut yükleri 0,5 kW'dan 1,5 kW bu artan pik yükü karşılamak üzere

civarına yükselmektedir. 25 yılda . yapılması gereken 400 MW'hk

her ailenin büyük güçlü ev aletle dağıtım şebekesinin parasal karşılığı

rinden birine yada bir kaçına sahip

olabileceği düşünülmektedir. EMO 400 MW/Yıl 800$/kW 320

inin bu yaklaşımının. TÜBİTAK'in milyon $/ Yıl

bu konudaki çalışmaları sonucunda 19 trilyon TL /Yıl bulunur.

bulunan talep ve eşzamanlılık kat

sayılarını , büyük güçlü elektrikli ev Konutlarda talep yük yöne timi ne

aletlerinin iç piyasadaki satışları doğ gidilmesiyle, dağıtım şebe kelerinde

rulamaktadır.

yaklaşık 19 trilyon TU F//lık bir

Dağıtım şebekeleri yük artışı, fazladan yatırımdan kurtulunabi şehir merkezlerinde öncelikle hayat leceği gibi, Ulusal Elektrik Sistemi standardı yüksek bölgelerden başla yük faktörü % 70 8Olerden , %90

mak üzere, tüm şebekelere yayıla 95 arasında bir değere de çekilebi

caktır.

lecektir. Bunun sonucunda, konut

Doğrusal bir yaklaşımla, her aboneleri elektrik faturalarında yıl 400 bin konut abonesi, dağıtım % 15 20 arasında bir düşüş de

şebekeleri eş zamanlı pik yükleri görülebilecektir.

alışılmışın dışında 400 MW arta

caktır. Bu artışı anılan cihazların

KAYNAKLAR:

içpazar satışları da doğrulamaktadır.

1991'den 1995 yılına kadar ortalama EMO "Güç Faktörleri Seminer

yıllık satışlar:

Notlan" 1983

1 milyon adet civarında fınn 900 bin TEK Yayını "Güç Faktörlerinin adet civarında otomatik çamaşır İyileştirilmesi" 1982

makinası

500 bin adet civannda su ısıtıcı

Teknik Öğretmen.

300 bin adet civannda bulaşık

makinesi ve çamaşır kurutma Kaynak Dergisi 1986/35 39,

makinesi v.b. gibi aletler .

1987/46, 1990/60, 1991/61, 1993/77

Ortalama alet güçleri 2 kW/ adet İrfan BUZLUPINAR

alındığında Konut Bağlantı Güçleri yılda 6.000 MW civannda artmak EMO Dergisi 1986/12 İrfan tadır. Talep güç ve eş zamanlı yük BUZLUPINAR

katsayıları her ikisi de 0,25 alındığında dağıtım şebekeleri eş EMO Dergisi 1987/7 Teoman zamanlı pik yüklerinin yaklaşık 400 ALPTÜRK, TMMOB ve EMO

MW artacağı anlaşılmaktadır. Pik Başkanı

Kaynak Dergisi 1993/73 74 Necdet KAYIHAN. TEK Genel Müdür Yrd.

Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Bülteni 1987/1 2 Cengiz KIRATLI. Yapı İşleri Genel Md.Yrd.

Elektrik Mühendisliği III. Kongresi 1989 (1 2) Yalçın BALCI. TEK Yük. Tevzi Da. Bşk. Doç. Dr. Yıldız ARIKAN. Y.Ü. Elek.Elekt. Bl.

TEK Dergisi 1987/55 56 Tunç İLDENİZ

Kaynak Dergisi İç Tesisat Yönetmeliği Değişiklik Önerileri.

EMO Yayını "Elektrik Sayaçları" 1992 İrfan BUZLUPINAR

TEK EDF Misyonu Raporu 1986

Kaynak Dergisi 1994/3 F.Behçet YÜCEL.

FEBEL Ltd. yayımı 1994 "Enerji Ekonomisi" F.Behçet YÜCEL. TEK eski Genel Müdürü.

Resmi Gazete 3 Ekim 1990. 6 Şubat 1993, 15 Nisan 1993 Elektrik Tarifeleri Yönetmeliği, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı.

Fifth International Conference on Metering Apparatusaııd Tariffs for Electricity Supply 1987. DENMARK

New Computerized Metering System Support Demand Side Management Activities Transmission & Distribution International Semtember'91

Elektrikli Ev Aletleri DÜNYA Ekonomi Politika 1 Aralık 1994

30 396 ELEKTRİK MÜHENDİSLİĞİ

Ulusal sistemde

TRANSFORMATÖR

%GerIllm ^Düşümleri (Boyujıa) 15 U/..4 SU/IS iİ" 154/31.5 ..../154*

C0SY 3 U L /UR U L / " R U L / U R U L / U R (4.5/1.5) (7/0.8) (10/0.7) (11/0.55)

1.00 1.500

.99 2.120 ^9A 2.365 .97 2.549 .96 2.700 .95 2.830 .94 2.976 .93 3.049 .92 3.144 .91 3.231 ^ 0 3.312

.89 3.387 .88 3.457

.87 3.524

.86 3.586

1.045

2.012 2.401 2.695 2.939 3.151 3.339 3.510 3.667 3.813 3.948

4.076 4.196

4.310 4.418

1.200

2.584 3.143 3.564 3.914 4.218 4.489 4.735 4.962 5.171 5.367

5.551 5.724

5.889

6.045

1.155

2.681 3.297 3.763 4.149 4.485 4.785 5.057 5.308 5.540 5.756

5.960

6.152

6.334

6.508

.85 3.646 .84 3.702 .83 3.755

.82 3.806

4.520 4.618 4.712

4.802

6.193 6.355 6.471

6.602

6.673 6.830 6.981

7.126

3—

2E

1^

111111111111

»^

0.8

0.9 1.0 Cosf

1 Tr. 4.5/1.5 X 2 Tr. 7/0.a_10/0.7_ 11/0.55

COSf + " L S1N P j%="R COSf +"L S»N+("L COSft UR SI Nf f

.81 3.854

.80 3.900

J± 3.944

.78 3.986 ±21 4.026

.76 4.065 .75 4.101 .74 4.137

4.171 .72 4.203

:?J 4.234 4.264 .69 4.292 .68 4.319 .67 4.346 .66 4.371 .65 4.395 .64 4.418 .63 4.440 .62 4.461 .61 4.481 .60 4.500 .59 4.518 .58 4.536 .57 4.552 .56 4.568 .55 4.583 .54 4.597 .53 4.611 .52 4.624 .51 4.686

.50 4.647

4.888 4.971 5.051

5.127 5.201

5.273 5.341 5.408 5.472 5.534 5.595 5.653 5.709 5.764 5.816 5.868 5.917 5.965 6.012 6.057 6.101 6.143 6.185 6.224 6.263 6.300 6.337 6.372 6.406 6.439 6.971

6.502

6.720 6.847 6.963

7.075 7.182

7.286 7.387 7.578 3.564 7.669 7.757 7.843 7.925 8.006 B.084 8.159 8.232 8.304 8.373 8.440 8.505 8.568 8.629 8.689 8.747 8.803 8.857 8.910 8.962 9.012 9.060

9.107

7.265 7.399 7.528

7.652 7.772

7.887 7.999 8.212 3.763 8.314

HU

8.600 8.690 8.777 8.861 8.943 9.023 9.100 9.176 9.249 9.320 9.389 9.456 9.521 9.584 9.646 9.705 9.763 9.820 9.874

9.927

©

WıTİ

0 — ıı ı ııı ııı ııı ıııı m ı ıı ıııı ı ıı lıı ı ıı mı ııı ııı ııı 11

P

0.5 0.6 0.7 0.8 0.9 1.0 Coef

154*. 3 1 . 5 *. 15Ü6.31" Hatlar

AUX= U,COSf + UL

Otom. Tukta)

HAT (Ulusal sistemde)

KGerfHm Düşümleri (Boyuna) "" 3u1" ıs*»

COSp

UL/UR UL/"R

ua v u !Mt/UB IU0V3.1Ü

1.00 8.333 .99 9.033 .98 9.272 .97 9.433

9.555 .95 9.651 .94 9.728 .93 9.791 .92 9.843 .91 9.886 .90. 9.921

.89 9.949 .88 9.972

.87 9.989

&£ 10.00

.85 10.00

.84 10.01

SA 10.01i

.82 10.01

.81 10.00 tflft 10.00ı

JS. 9.989 .78 9.976

31 9.961

.76 9.943 .75 9.924 .74 9.903

JA âJfift

.72 9.855 .71 9.828 .70 9.800 .69 9.771 .68 9.739 .67 9.707 .66 9.673 .65 9.638 .64 9.601 .63 9.564 .62 9.525 .61 9.485 .60 9.444 .59 9.402 .58 9.358 .57 9.314 .56 9.269 .55 9.222 .54 9.175 .53 9.127 .52 9.078 .51 9.028

.50 8.977

5.682

6.90B 7.377

7.722 8.000 8.237 8.443 8.626 8.790 8.940 9.076

3.125 4.857 5.550

6.070 6.500 6.872 7.202 7.501 7.774 8.025 8.261

9.202 8.481 9.318 8.687

9.426 B.882 9.526 9.066

9.619 9.706 9.787 9.863

9.241 9.407 9.566 9.717

9.934 9.862 10.000 10.000 10.063 10.113

10.121 10.260 10.176 10.382

10.227 10.499

10.275 10.612 10.319 10.720 10.361 10.824 10.400 10.925 10.436 11.012 10.470 11.114 10.501 11.204 10.529 11.290 10.556 11.373 10.580 11.453

10.602 11.530 10.622 11.605 10.640 11.676 10.656 11.745 10.670 11.811 10.682 11.875 10.629 11.936 10.701 11995 10.708 12.052 10.714 12.106 10.718 12.158 10.720 12.208 10.721 12.256 10.720 12.302

10.718 12.346

10.714 12.380

3 2 396 ELEKTRİK MÜHENDİSLİĞİ II

ÜRETİM

İLETİM

en.kay.%5—4 * 3

1.10

DAĞITIM

AG

>98

2/5

3/5

en.kay.%20 12—10 9

GÜÇ FAKTÖRLERİ OPTİMUM DEĞERLERİ

non

Komp. edilmiş

Komp. edilmemiş

I•

••

BOY UNA GERİLİM DÜŞÜMLERİ

MIKNATISLI TEL, BOBİN MAKARALARI, "H" SINIFI İZOLASYON

BANTI İYOR

ELEKTRİK

MOTORU, İMALAT TECHİZA

KOMttTATÖR, İNCE LEVHA, YAKMA FIRINLAR İSTİYORUM.

BUNLARIN HEPStNİ BERLİN CMEME '96 SERGİ

VE KONFERANSrND

ULACAKS

BOBÎN SARGI/ZOLASYON

ELEKTRİKSEL İMALAT

SERGİ VE KONFERANS '96 Berlin Messe, Berlin, Almanya

4 Haziran'dan 6 Haziran 19%'ya kadar

"ÜCRETSİZ" giri bileti ve detaylar için aşağ idaki adrese yariniz:

C V V I E M E İ n e 2 Rosemary Road, Parkstone,

Poole, Dorset BH12 3HB. England.

n

"ÜCRETSİZ*

Tel: +44 (0) 1202 380661 yada 1202 743906 B o t » Sar(i/tnlUToa Satın Alını

Faks: +44 (0) 1202 380661 yada 1202 736018 Rehberi" g<«deriletefctir

ARAŞTIRMACILARIM UY ACAKLARI ŞARTLAR

RADSAM ARAŞTIRMALARI 1 995/1 996 Y ARIŞMASI

RADSAN, bir yandan sanayi toplumu içinde değişik biçimlerde ve ürünleriylp hizmel verirken, diğer yandan kültür birikimini sağlamak, bunun verilerini araştırmak, görüntülerini ve sonuçlarını kamuoyuna ulaştırmak istemektedir. Toplumumuzun ihtiyaçlarını gözönüne alarak, düşüncelerimizi doğnı ve olumlu bir biçimde gerçekleştirmek amacıyla, bilim dünyasının da desteğini arkasına alıp üniversite sanayi işbirliğinin bir örneğini ortaya koymak için araştırmacılar arasında, hem sanayi dünyasını, hem kültür dünyasını kesişen bir noktada buluşturmayı hedefleyen bir yarışma açmıştır. Her yıl değişik konuların verileceği bu yarışmada 1995 1996 konusu olarak "ELEKTRİK VE İNSANIMIZ" belirlenmiştir.

Yarışmada işlenmesi düşünülen alt başlıklar ise; "Elektrik ile tanışma, elektriği kullanma, kullanım alanındaki farklılıklar, elektriğin kültürlenmc süreci içinde yeri ve önemi, yerel yönetimler ve elektrik, elektriğin halk kültüründeki yeri, enerjiyi kullananların tutumu ve davranışları, aydınlatma ve bundan yararlanma, topraklama ve önemi, etkisi; elektrik korkusu, elektrik ve çevresindeki diğer oluşumlar... vb." biçiminde planlanmıştır.

1. Yarışma 18 yaşını bitirmiş herkese açıktır. 2. Araştırma daha önceden yayınlanmış olmayacaktır. 3. Araştırma 30 Mayıs 1996 tarihine kadar RADSAN

Tıınalıhilmi Caddesi 79/11 Kavaklıdere/ANKARA adresine elden veya posta ile ulaştırılmalıdır. 4. Araştırmalar üç(3) nüsha çoğaltılmalı ve en az 50, en çok 250 sayfa olmalıdır. 5. Araştırma beyaz dosya kağıdına, çift aralıklı makine yazısı ile yazılmalıdır. 6. Araştırmacılar bir sayfalık yaşam öykülerini, açık adreslerini ve iki fotoğrafını eklemek zorundadır. 7. Yarışmaya katılan eserler, ödül kazansın veya kazanmasınlar iade edilmez. 8. Araştırmalar RADSAN'a teslim edildikten sonra, yarışmacılar her türlü telif, tercüme, çoğaltma ve işleme haklarını yürürlükteki Fikir ve Sanat Eserleri kanununa göre RADSAN'a devretmiş sayılırlar ve bu kanım hükümlerine göre hiçbir iddia edemezler. 9. Yarışmaya RADSAN BETONEL DEKOTON yöneticileri, çalışanları ve akrabaları katılamazlar.

10. Seçici Kurul Üyeleri : a. Prof Dr. Nevzat GÖZAYMN Ankara Üni./Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi Halk Bilimi Bölümü Başkanı

b. Doç.Dr. Timur KOÇ Gazi Üni./Mühendislik ve Mimarlık Fakültesi Öğretim Üyesi Erciyes Üni./Yozgat /Mühendislik ve Mimarlık Fakültesi Dekan Yardımcısı c. Doç.Dr. Gürbüz ERGİNER Ankara Üni./Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi Etnoloji Anabilim Dalı Başkanı d. Niyazi ERÖZ Elektrik Mühendisi e. Süreyya Çetin TEKİN Fizik Yüksek Mühendisi f. Turgut TEKİN RADSAN Şirket Müdürü

11. Ödüller:

Birincilik Ödülü İkincilik Ödülü Üçüncülük Ödülü Mansiyon (4 Adet)

50 Milyon TL 30 Milyon TL 15 Milyon TL 7.5 Milyon TL

Toplam

125 MilvonTL

İmi