Soğuk kışın fatürası Türkiye'ye

13 ENERJİ

Soğuk kışın AB’den Nabucco baskısı faturası Türkiye’ye

Mahmut GÜRER

ANKARA - Gürcistan ile Rusya arasında yaşanan krizin ardından AB ülkelerini “soğuk kış” telaşı sardı. AB bu nedenle Nabucco’nun imzalanması için Türkiye’ye de baskı yapmaya başladı. Bunun yanı sıra eylülün ikinci haftasında gerçekleştirilen Türkiye AB Troykası’nda da müzakerelerin ilerleme sürecinden çok Nabucco’nun en kısa zamanda faaliyete başlaması gerektiği konuşuldu. AB’nin bu kapsamda Türkiye’den biran önce Nabucco için gerekli kaynağı sağlama çabalarını hızlandırmasını istediği belirtildi. Durumun, Dışişleri ve Enerji Bakanlıklarında da değerlendirilmesinin ardından, şu anda doğalgaz boru hattı için tek kaynak gibi görülen İran’a eylül ayının başında bir heyet daha gönderildi. Türkiye, İran ile 17 Temmuz 2007’de bir mutabakat zaptı imzalamıştı. Mutabakat zaptına göre, İran’ın 14 trilyon metreküp rezerve sahip Güney Pars bölgesindeki doğalgaz sahalarından üçü “ihalesiz olarak” Türkiye’ye verilecek, Türkiye adına Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı (TPAO) önce bu sahalarda yatırım yaparak sahaları geliştirecek, çıkarılan doğalgazdan İran’a payı verildikten sonra kalan gaz, Türkiye’nin tüketiminde kullanılmak üzere getirilecek ve doğalgazın büyük bir bölümü Nabucco aracılığıyla Avrupa’ya gönderilecekti. İran’dan gelecek doğalgazın yıllık yaklaşık 20 milyar metreküp olması öngörülmüştü. Ancak anlaşma şartları bir türlü oluşmadı. Mutabakatın anlaşmaya bir türlü dönüştürülememesinin en önemli nedeni olarak doğalgazın fiyatı konusunda taraflar arasındaki uçurum olduğu belirtiliyordu. Ankara gazın bin metreküpünü

Rusya’nın doğalgazı tehdit unsuru olarak kullanmaya başlamasının ardından, AB’yi soğuk kış korkusu sardı. Bu kapsamda Türkiye’ye Nabucco için kaynağı İran’dan sağlaması konusunda baskı yapan birlik, Ankara’nın pazarlık sürecinde de geri adım atmasına neden oluyor. Bu da Türkiye’nin İran’dan alacağı gazdan sağlayacağı kar oranını ciddi bir biçimde düşürecek.

180 dolar seviyesinden almak isterken, İran tarafı 260 dolar seviyesinde diretiyordu. Türk tarafı da ücreti 210-220 dolara kadar yükseltmişti. Bunun yanı sıra Türk tarafı İran tarafındaki boru hattının yapım masraflarının da büyük bölümünü üslenmeyi taahhüt etmişti. Son olarak İran Cumhurbaşkanı Mahmut Ahmedinejad’ın Türkiye temasları öncesinde bazı görüşmeler gerçekleştirilmiş ancak yine sonuca ulaşılamamıştı.

Temaslar hızlandırılacak

Heyetin görüşmelerini tamamlayarak

eylülün 3. haftasında Ankara’ya dönmesinin ardından ise, Enerji Bakanı Hilmi Güler’in ekim ayının ilk haftası içerisinde İran’la imzalanan mutabakatı anlaşmaya dönüştürmek umuduyla bir kez daha Tahran’a gideceği belirtiliyor. Ziyarette Ankara’nın fiyat anlaşmazlığını ortadan kaldırmak amacıyla yeni bir adım atması bekleniyor.

Heyetlerarasında yapılan görüşmelerde, fiyat konusunda yine İran’ın istediği düzeye çıkılmadığı vurgulanırken, AB’nin baskısı nedeniyle Türkiye’nin İran’dan alınacak doğalgazın bin metreküpüne 250

dolar seviyesinde fiyat teklif edeceği belirtiliyor. Ankara bu teklifin Tahran yönetimi tarafından kabul görmemesi gibi bir seçeneğin de olmadığını düşünüyor.

Nabucco yöneticisi geliyor

Öte yandan, 2009 yılı başından itibaren projenin biran önce gerçekleştirilmesi için, AB’nin Ankara’ya üst düzey bir yetkili göndereceği belirtiliyor. AB’nin Güney Avrupa’daki doğalgaz projeleri koordinatörü Jozias Van Aartsen’ın, Ankara’dan projenin karşılaştığı bazı “engeller”i çözmesini için AB aracılığıyla Türkiye’yi sık sık ziyaret edeceği kaydediliyor.

Türkiye projeye inanmıyor OTAŞ’ın hazırladığı ve 2030’a kadar geçerli olacak enerji trafiği planlamalarında, AB-Türkiye Doğalgaz Boru Hattı’nın (Nabucco) kurulması

Bbaşta olmak üzere, İran, Türkmenistan ve Kazaköngörülüyor. Bu ülkeyi yıllık ortalama 9.5 milyar metreküp ile İran, 6.6 milyar metreküp ile Azerbaycan izliyor. Bunun yanı sıra 2010 yılına kadar Cezayir’den yıllık 4.4 milyar metreküp, Nijerya’dan da 1.3 milyar metreküp sıvılaştırılmış

istan doğalgazlarının Türkiye’ye aktarılmasına yer doğalgaz alınması hedefleniyor. BOTAŞ’ın hazırladığı ve geleverilmiyor. Planda 2020 yılında sadece Yunanistan’a yılda 737 cek planlamasında Türkmenistan’ın durumu ise oldukça ilmilyon metreküp doğalgaz sağlanacağı belirtilirken,

ginç. Planlamada Nabucco’nun ana kaynağı olduğu

yurtiçi tüketimin de yıllık 76.3 milyar metreküpe

savunulan Türkmenistan’a da yer veriliyor. Ançıkması bekleniyor. BOTAŞ’ın hazırladığı

cak ülkeye ayrılan yıllara göre alınacak doğalplanlarda, İran Doğalgaz Hattı ile Türkiyegaz miktarı adlı bölümde 2030’a kadar her

İtalya Boru Hattı projelerinin adı dahi

yıl için ayrı ayrı “0” yazıyor.

geçmiyor. Türkmenistan’dan 2030’a kadar alınacak gaz miktarı ise “0” olarak belir-

Nabucco’ya inanç yok

tildi.

Planlamada, Avrupa’ya gönderile-

BOTAŞ tarafından hazırlanan ve incek doğalgazın 2020 yılına kadar sadece

ternet sitesinde yayımlanan “Gelecek

Yunanistan’a ve yıllık 737 milyon me-

Planlaması“, Türkiye’nin enerji köprüsü

treküp olacağı bilgisine yer veriliyor. Bu

olma projesine kendisinin bile inanmadığını

da Türkiye’nin başta yıllık 30 milyar megösteriyor. Planlamada, son dönemde güntreküp doğalgazı AB ülkelerine göndereceği

demde olan projelerin hiçbirine yer verilmiyor.

proje olan ve Türk enerji politikasının temel

Ülkeler bazında en yüksek doğalgazın yine

taşını oluşturan Nabucco’nun gerçekleştirileceğine

Rusya’dan alınması öngörülüyor. 2010 yılına kadar

Türkiye’nin bile inanmadığını gösteriyor. Bunun yanı sıra

Rusya’dan yıllık ortalama 28 milyar metreküp doğalgaz alın- planlamada, yıllık 10 milyar metreküp doğalgazın 4’lü hat

ması hedefleniyor. 2010 yılından itibaren ise Rusya’dan alı- aracılığıyla İsrail’e ve 12 milyar metreküp gazın da İtalya’ya

nacak gaz miktarının 24 milyar metreküpe düşürülmesi gönderileceği bilgilerine de yer verilmiyor. Ⅵ

Nabucco nedir?

Toplam uzunluğunun 3 bin 300 kilometre olması öngörülen Proje 2002 yılında BOTAŞ tarafından başlatılmıştı. Türkiye’den çıktıktan sonra terminal ülke Avusturya’ya kadar sırasıyla Bulgaristan, Romanya ve Macaristan’dan geçecek boru hattına bu ülkelerin enerji şirketleri de eşit oranda (yüzde 20) ortak olmuştu. İnşaatına 2010 yılında başlanıp, 2020 yılında bitirilmesi öngörülen projeye göre hattan Avrupa’ya yıllık 31 milyar metreküp doğalgaz taşıyacağı ve 4.6 milyar Euro’ya mâl olacağı varsayılıyor. Hat, aynı zamanda AB’nin Trans-Avrupa Enerji Hattı’nın bir parçası olarak öngörülürken fizibilite ve mühendislik çalışmaları için de AB fonlarından faydalanılmıştı. Ancak bu yıl başında, hattın esas kaynak sağlayıcısı olması öngörülen Türkmenistan ve Kazakistan’ın doğalgaz satış hakkını Rusya’ya devretmesi proje konusunda sıkıntı yaratmış ve hatta kaynak sağlayacak asıl doğalgazın İran ile Irak’tan alınması öngörülmüştü. Irak’ta güvenli ortamın bir türlü sağlanamaması nedeniyle, bu ülke de projeden çıkarılmıştı. Hattın olası tek kaynağı ise şimdilik İran. Ⅵ