Isınmada jeotermal öncelik

Cumhuriyet ENERJİ G 6 Aralık 2011 - 26

Orhan ÖRÜCÜ Elektrik Mühendisi

SORUN SÖYLEYELİM

Isınmada jeotermale öncelik

- Geçen sayınızda jeotermal

misyonu bünyesinde Jeotermal Çaenerjinin elektrik amaçlı kullışma Grubu’nun yaptığı projeksilanımı üzerinde durmuş, yeni

yona göre jeotermal enerji ile 1 milsayınızda ısınma amaçlı kullayon konutluk ısıtma kapasitesi bunımı hakkında bilgi vereceğinizi

lunmaktadır. Termal tesis ve sera ısıtbelirtmiştiniz. Ülkemizde jeoması da buna eklendiğinde 1 milyon

termal enerji ile ısınan bölgeler

250 bin konut eşdeğeri ısıtma olanağı

hakkında bilgi verir misiniz?

hesaplaması yapılmıştır. Bu hesap-

- Her şeyden hemen elektrik

lamada sera ve termal tesisler hariç

üretmenin yolunu düşünüyoruz.

olmak üzere illerin konut ısıtma po-

Jeotermal enerji de bu kapsamtansiyeli de şöyle ortaya konulmuşda son günlerde giderek artan bir

tur:

şekilde gündeme geliyor. Ancak

İzmir-220 bin konut, Denizli ve

ilk önceliğimiz 15-20 milyon

civarı-100 bin konut, Aydın ve civarıolarak bahsedilen konutların ısı-

90 bin konut, Bursa ve civarı-75 bin

tılması ve soğutulması olmalı.

konut, Balıkesir ve civarı-65 bin

Güneşten elektrik elde etmeye

konut, Afyon ve civarı-65 bin konut,

“Evet”, ama bu konuda harca-

Manisa ve Turgutlu 50 bin konut, Künan zaman ve para konutların gütahya ve civarı-35 bin konut, Çaneş enerjisi ile soğutulmasına

nakkale ve civarı-35 bin konut, Saharcansa üretilecek elektrikten daha

karya, Akyazı ve Kuzuluk bölgesiçok elektrik tasarruf edeceğimiz oryon konutun jeotermal ile ısıtıl- 30 bin konut, Salihli-30 bin konut,

tada. Büyük güçlerde ekonomik olan

masında, 8000 MWt kurulu güç Bolu ve civarı-28 bin konut, Yozgüneş enerjisi ile soğutmanın konutlar

olarak karşılaştırıldığında, 1400 gat ve civarı-25 bin konut, Nazillidüzlemine çekilmesi teşvik edilme-

MWe’lık bir nükleer santralın 25 bin konut, Erzurum-25 bin koli. Aynı şey konutların jeotermal

yaklaşık 5 katı, yıllık ısı enerjisi ika- nut, Şanlıurfa ve Sivas-20 bin koenerji ile ısıtılması ve soğutulmasında

mesi olarak karşılaştırıldığında nut, Kırşehir-20 bin konut, Dikilida geçerli.

yaklaşık 3 katı olmaktadır. Bir baş- Bergama-15 bin konut, Alaşehir

İlk jeotermal kuyu 1963 yılında

ka yaklaşımla, 2 tane Mavi Akım (Manisa)-10 bin konut, Aliağa (İz-

Balçova/İzmir’de açıldı. Yine Bal-

Projesi’ne eşdeğer enerjidir. Mavi mir)-10 bin konut ve diğer yerleşim

çova/İzmir’de ilk jeotermal ısıtma sis-

Akım’da 16 milyar metreküp/yıl birimleri 27 bin konut.

temi 1983 yılında tesis edildi. 1987

doğalgaz teminine karşın jeotermal

- Jeotermal enerjinin kullayılında ise ilk merkezi ısıtma sisteısı potansiyelimiz 30 milyar met- nımındaki en büyük engel sizce

mi Gönen/Balıkesir’de devreye girdi. Bir önemli ilk de 1996 yılında yine Balçova/İzmir’de 15 bin konut kapasiteli merkezi ısıtma sisteminin devreye girmesidir. Maden Tetkik ve Arama (MTA) Genel Müdürlüğü Enerji Hammadde Etüt ve Arama Dairesi Başkanlığı’nın 2011 yılı İlk 6 Ay Faaliyet Raporu’nda ülkemizde 40 yılda görünür hale getirilen jeotermal ısı kapasitesi 3 bin 100 ısısal megavat (MWt) iken, son 7 yılda yaklaşık yüzde 52.5 artırılarak 4 bin 730 MWt’ye yükseltildiği belirtilmektedir. Yine bu rapora göre bugün

jeotermal ısı enerjisi 20 yerleşim biriminde kullanılmakta olup, 773 MWt düzeyinde 85 bin 903 konuta eşdeğer ısıtma ve 2 bin dönüm sera ısıtması gerçekleştiriliyor.

- Jeotermal enerjinin ısıtma amaçlı kullanımına ilişkin hedefler var mı? Varsa bu hedefler hakkında bilgi verir misiniz?

- Türkiye’nin jeotermal potansiyelinin yüzde 95’i ısıtmaya uygundur. Hükümetin kanun hükmünde kararnamelerle ortadan kaldırdığı Devlet Planlama Teşkilatı bünyesinde hazırlanan 9. Beş Yıllık Kalkınma Planı kapsamında oluşturulan Jeotermal Çalışma Grubu’nun yapmış olduğu projeksiyonlara göre 2005 yılında 100 bin olan jeotermal kaynakla konut ısınması 2013 yılında 500 bin olacak. Isı üretim (elektrik dışı) hedeflerine göre 2005 yılında 1229 MWt olan kurulu gücün 2013 yılında 8 bin MWt’e ulaşması beklenmektedir.

Jeotermal Çalışma Grubu, bu potansiyelin önemini şöyle ortaya koymaktadır:

“Türkiye’de hedeflenen 1 milreküp/yıl doğalgaz eşdeğeridir.” MTA Enerji Hammadde Etüt ve

Arama Dairesi Başkanlığı’nın 2011 Yılı Faaliyet Raporu’nda Türkiye’nin jeotermal potansiyeline ilişkin geçmiş hesaplamaların bilimsel veriler ışığında yenilenmesine yönelik sürdürülen çalışmalar hakkında bilgi verilirken, yürütülen pilot projenin ardından “Aydın, Denizli, Nevşehir, Afyon, Bingöl, Erzurum, Ağrı, Uşak, Yozgat, İzmir, Bolu, Kırşehir ve Konya” illeri için büro ortamında yapılan değerleme ile 9 bin

303 MWt’lik bir ponedir? - Jeotermal enerjinin kullanımının yaygınlaştırılmasına yönelik atılan adımlar (İzmir Jeotermal AŞ gibi) doğalgaz dağıtım çalışmalarına kıyasla daha yavaş yürümektedir. Jeotermal potansiyelin olduğu illerimiz bile bugün doğalgaz bağlantısı yapılmış bulunmaktadır. Resmi enerji politikalarının doğalgaza zorlayıcı etki yaratan düzenlemeleri de devreye girdiğinde, jeotermal enerji altyapı çalışmalarını caydırıcı unsurlar giderek belirginleşmektedir. Dış etkenlere bağımlılıkla eştansiyel hesaplamasına değer olan doğalgaz kullanımını asyer verilmiştir.

gariye indirerek, teknolojisi ve in-

- Jeotermal enerji ile ısınmanın

- Türkiye’de han- san kaynakları hali hazırda mevcut gi bölgelerde ne ka- bulunan yerli jeotermal enerjinin ön

parasal boyutu nedir?

dar konut bu hizmet- plana çıkarılmasına yönelik çabalar ten yararlanabilir? ısrarla sürdürülmelidir.

- Özel İhtisas Ko-

- Jeotermal enerji ile ısınmanın şu an için iyi bir yanı, bu işlerin genelde

belediyeler eli ile yürütülüyor olması. Ancak AKP hükümeti döneminde

jeotermal sahaların da özelleştirilmesine yönelik mevzuat düzenlemesi yapılmıştır. Özelleştirme furyası bu alanı da nasıl etkiler bilinmez, ama şu anda

hem ilk kurulum hem de kullanım parasal olarak oldukça hesaplı.

Jeotermal ısıtma ücretleri temel olarak ekim-kasım aylarında belirlenmekte olup, tüm yıl boyunca sabit kalmaktadır. Türkiye’de jeotermal

enerji ile ısıtılan bazı yerleşim bölgeleri ve halkın ödediği aylık jeotermal

ısınma ve sıcak su ücretleri illere göre farklılık göstermektedir. Kıyaslama yapılacak olursa 100 metrekarelik konut için jeotermal ısınmanın en

ucuz ısınma yöntemi olduğu görülmektedir. Örneğin İzmir’de 100 metrekarelik konut için yıllık 979 TL bedel ödeyerek ısınmak mümkün görünmektedir.

Jeotermalin maliyet yanında yerli ve yenilenebilir kaynak olması nedeniyle de ısınma amacıyla kullanımının yaygınlaştırılmasının önemini de

belirtelim. Jeotermal enerji bulunduğu ortamın oksijenini tüketmez, karbondioksit, kükürtdioksit salımı yoktur. Türkiye’nin 2013 yılına ilişkin jeotermal elektrik ve ısı kullanım hedeflerine (550 megavat elektrik+8 bin ısısal megavat) ulaşılması durumunda yıllık 10 milyon ton karbondioksit emisyon miktarına engel olunmuş olacaktır. Ül-

EMO E-posta: [email protected] Adres: Elektrik Mühendisleri Odası

Cumhuriyet E-posta: [email protected] Adres: Ahmet Rasim Sokak No:14

kemizin jeolojik yapısından dolayı hep felaketleri konuşsak da bu yapının bir faydası jeo-

Ihlamur Sokak No:10

06550 Çankaya-Ankara

termal enerjidir. Bu kırık yapıyı yararlı hale getirmek elimizde… Ⅵ

Kızılay-Ankara

Faks: 0312 442 30 10