1956 YEDİNCİ BERLİN SANAYİ SERGİSİ İNTİBALARI

1956 Yedinci Berlin Sanayi sergisi intibaları

Sergi yeri : ikinci cihan harbinden çok zararlı çıkan Almanya, aradan on sene gibi uzun bir zaman geçtiği halde henüz kendisini hakkiyle tonarlayamamıtır. îht'yae sırasına göre evvelâ yo^arnıı, sonra da fabrikalarının mühim bir kısmını tam r ve islâh ettikten sonra nimdi de ipkan meşe1 esini hal etmek ü zer bulunm aktadır.

iler salında iktisaden kalkınmak iç'.ıı çok çetin şartlar altında çalışmasına ara verme den devam e'mektedir. B'lhassa suni ham maddelerin rcr.idln! fazlalaştırmakta ve ima lâtını yükseltmektedir. Bu geniş kalkınma hamlelerinin ölçülerini ve neticelerini göster mek mnksad'ylc 1956 senesi Berlin Sanayi Sergisinin yedincisini açmıştır. Eu sergi tak riben yü^.bin metrekarelik bir sahayı iegal et mektedir. 1148 firmanın iştirakiyle kurulan sergi evvelkilerne nazaran dah zengin ve mü tekâmil bir veçhe arzetmektedir. Sergi, onüç büyük bina ile onbir pavyonu ve bundan baş ka da pek geniş bir bahçenin büyük bir kıs mını işgal etmekted:r.

Elektroteknik Sanayii :

I —• Yüksek tevettü rkısmı : Bu kısımda elektriğin yüksek tevettür imalâtını teferrüa tiyle görmek kabildir. Elektroteknik sanayi inde kullanılan ham madde kalitesinin yük seltilmesinden mütevell't Elektrik kuvvet santrallarında saatta (400) ton buhar veren yüksek tazyikli buhar kazanlariyle işleyen (100 000) kile vatlık yüksek devirli buhar türbinli Alternatörler ile bu yüksek takati nakil için (380 CCO) voltluk havai hatlar ve yeraltı kabloları, muhavvile merkezleri ve bunların alât ve edevat'yle armatorları elek trik sanayiinin bu günkü .gelişmesine ve bü yüklüğüne güzel bir misâl teşkil etmektedir. Bu yüksek takat da kâfi görülmediğinden (250 000) kilovata kadar olan türbinli alter natörler de bu gün proje halinde bulunmak tadır. Yer altı kablolarındaki kurşun zarfdan, kâğıt ve lâst'kten, çelik bandaj ve yutlu sar gıdan vazgeçilerek (Protodur) suni madde

Hamdi ERENDOR Elektrik Mühendisi sinden istifade edilmesi düşünülmüş ve hemen tatbikatına geçilmiştir. Bu gün bütün elektrik nakillerinin bu madde ile tecrit edilerek 'ma li ve (20 000) volta kadar olan nakillerde kul lanılması mümkün olmuştur. İstikbali pek parlak olan bu suni izole maddesinin elektrikî ve mihaniki mukavemeti pek yüksek olmakla beraber rutubetten de müteessir olmamakta dır. Hidroskopik maddeyi ihtiva etmediğinden toprak içersinde kolayca çürümez, eskimez ve her iklimde kullanılabilir. (380 000) voltluk tesislere ait imalâtı ve aletleri kontrol ve mu ayene ;çin kurulan bir milliyon voltun üzerin deki komple muayene lâboratuvarları da e lektrik sanayiinin gelişmesine ayak uydurmuş bir vaziyettedir.

2 — Alçak tevettür kısmı : Bu kısımda 1000 volttan aşağı elektrik ceryaniyle işleyen motorlarda, şalterlerde, kablolarda ve ölçü aletlerinde eelktrikî ve mihaniki bakımlardan gelişmeler olduğu g:bi bilhassa hassasiyet ve haricî görünüşleri üzerinde dikkat nazarı çe kecek kadar durulmuştur. Makinelerin ve a letlerin madenî malzemesinde, makanizma tertibatında ve tecridiyet malzemesinde pek çok yenilikler yapılmış bulunmaktadır. Ağır demir sanayi'nde bilhassa insan gücünün eri şemiyeceği yerlerde elektrik ceryanının mik natisî hassasından istifade edilerek b'r tona yakın demir bilokların otomatik olarak had deye verilmesi ve mamul saçları haddehaneden ambalaj yerine kadar hiç el değmeden otoma tik olarak nakli zamandan ve fşçi gücünden pek çok istifadeler sağlamaktadır.

Bunlardan başka buhar türbinlerinin en mühim uzvu olan kanadlarınm mukavemet tecrübelerini yapan elektrikli muayene aletle ri, pilâstik maddeleri kaynak yapan elektrik makineler', tecrübeleri henüz ikmal, edilmiş bulunan elektrikli trenlerin demir tekerlek yerine sert lâstik tekerlekleri başlıca yenilik lerdendir. Elektrik saatlerinde, traş. makine lerinde, pikaplarda, ses alma cihazlarında

kullanılan ve taktı (0.5) vatı geçmeyen ve devirleri (10 000) nin üstünde bulunan redek törlü elektrik motorları elektrik sanayiindeki hassasiyet ve inceliklerin birer numunesini teşkil etmektedir.

Yeni bulunan bir izole maddes;yle imâl edilen telefon telleri bir birlerine tesir yap madan her nakil üzerinden (50) den fazla mü kaleme yapılması bugün sağlanmış bulunmak tadır. Mihaniki ve kimyevî tesirlere karşı da yanıklı olmakla beraber yanmayan ve parça lanmayan suni bir cam (Plexiglas) elektrk sanayiinde fazlaca kullanılmaktadır. Bilhassa tevzi kutularında ön cam olarak kullanılmakta ve bu sayede elektrik tevziatı kolayca kontrol edilmektedir. Bu suni cam elektrikte tecrit maddesi olarak kullanılmaktadır. Bunlardan başka şimdiye kadar elektrik otomat'k ci hazlarında kullanılan termik ve miknatıslı em niyet tertibatı meydana getirilmiştir. (Esti)

nanvyle maruf içi bir mayile dolu, bir santi metre kutrunda camdan mamul bir kürrecik tir. Muayyen hararet derecederine göre imâl edilmiş bulunan bu cam kürrecikler, harare tin tesiri ile içersindeki mayiin genişlemes'yle parçalanır ve bu kürreciğe merbut mihakini bir iraLanizma tprtiratı da fraliyete geçer ve bu suretle, de tehlikenin önü alınmış olur. Fiyatı pek ucuz olduğundan kullanıldığı yer ler çok çeşitlidir. 30 dereceden onar derece kademe ile 300 dereceye kadar imâl ed'lmekte dir. Ayrıca plâstik kumaşları kesmek ve ya pıştırmak için plâstik ağızlı elektrikli hav yalar, pantalonu çıkarmadan ütü yapan plâs tik ağızlı elektrik ütüleri, kuru çamaşırları kolayca ütüleyebilmek için buhar neşir eden alüminyum elektrik ütüleri bu senenLn yeni likleri arasında yer almış bulunmaktadır. Elektrik ölçü aletlerindeki hassasiyet ve öl çü dereceleri arttırılmış, radyo ve telev'zyon cihazlarındaki inkişaf dolayısiylc hususi mak sadlar için imâl edilen ölçü aletlerinde, rad yoaktif miktarları ölçecek aletlerde yenilikler meydana getirilm'ştir. Hava gazı, akar yakıt ve kömürle çalışan ısıtma tesislerinde, hara ret derecesini otomatik olarak ölçmek ve ayar etmek için elektrik ceryan'yle işler hu susi otomatik cihazlar imal edilmiş bulun maktadır. Ev kadınının işini kolaylaştırmak ve zevkle çalışmasını sağlamak makşadiylç so

her ailenin kesesine uygun fiyatla tedarik e dilebilen gazla ve elektrikle işleyen çeşitli buz dolapları, elektrik süpürgeleri, muşamba ci lalama cihazları, halı temizleme makineleri, elektrik ocakları ve fırınlan, elektrik so baları, kahve çekme ve pişirme makine leri günlük hayatın başlıca mevzuları a rasına girmiş bulunmaktadır. Günün bir kaç saatini mecburen mutfakta geçiren ev kadı nının işini basitleştirmek için sebze ve meyva soyan, doğrayan ve sıkan ve daha buna ben zer çeşitli işleri yapan elektrikli küçük ma kinelerde de yeniliklere tesadüf edilmiştir. Yı kama, sıkma ve ütülemeyi bir arada yapan kombine çamaşır makinelerinin çeşitleri her aileyi tatmin edecek bir vaziyete getirilmiş lerdir. Havalandırma sanayiinde kullanılan ve havayı tazeleyen kimyevî maddelerle kom pile yapılan aspratörler ve aynı maksada ya rayan (Ozon) neşir eden elektrik aletleri u mumi yerlerde, lokantalarda, bürolarda ve mekteplerde fazlaca kullanılır bir hale geti rilmişlerdir. Zamandan ve işçi yevmiyesin den kazanmak ve işi çabuk yapmak için elek ' trik tesisatında el ile görülen bir çok işler e lektrk motorlariyle işleyen avadanlıklara in tikal ettirilmiş bulunmaktadır. Elektrik te sisatında kullanılan ve boru armatorlarma ih tiyaç göstermeden ve her yerin şekline kolay lıkla uyabilen fileksibel edik borular da baş lıca yeniliklerdendir. Elektrikle ve nvhanikî bir tertibatla işleyen otomatlarda da pek çok değişiklikler müşahede edilmiştir. Bu otomat lardan : sigara, çukulâta, ros'a pulu, tren bi leti, limonata, her nevi sandov'ç, sıcak kahve, çay ve süt kolayca alınabilir. Yalnız madeni roara vasıtasiyle işleyen bu otomatlardan gü nün ve gecenin her saatında zaruri ihtiyaçla rı temin etmek basit bir in haline getir'lmiktir.

3 — Radyo ve Televizyon sanayii : Bu kısma dahil bulunan radyo, televizyon, ses al ma ve verme cihazlariyle telsiz ve radyo lâm balarında pekeok yenilikler meydana jretiril miştir. Radyolarda ses dalgalarının kolayca ve hassasiyetle ayrılması, sesin'net olarak a yar edilmesi, parazitleri önleyici tertibatın ilâvesiyle mobilyelerde ve renklerdeki zarafet pek aşikâr olarak göze çarpmaktadır. Tele vizyon istasyonlarının fazlalaşmasından te levizyon eihazlarma rağbet fazlalaşmış ve faz la satıştan dolayı da fiyatlarda bariz bir ge kllde iudirmejer yapjjmı§t?r. Nitekim 1955 S8r

nesinde (1.8) milyon alıcı radyo satılmış ve (1.3) milyon da yabancı memleketlere ihraç edilmiştir.

Televizyon cihazlarına gelince : 1952 se nesinde (52 000) adet imâl edilmiş ve bu mik tar (1955) senesinde (350 000) adede yüksel miştir. Bu miktarın 195 ösenesinde (550 000) adede yükseleceği kuvvetli bir ihtimaldir. Bu arada ses alma ve verme cihazlarında ve graj mafon pilâkları imalâtında artışlar olmuştur. Son zamanlarda (1.4) milyon gramafon plâ ğı imâl edilmiş ve bu miktarın yüzde otuzu ihraç ed'lmiştir. Halkın arzusuna uyularak alıcı radyo cihazlariyle ses alma ve verme ci hazları bir arada imâl edilmeğe başlanmıştır. Bu kombine cihazların portat;f ve seyyar o lanları pek rağbettedir. Bu cihazlar vasıta siyle radyoda hoşa giden bir mevzu veyahut bir şarkıyı radyo üzerindeki bir düğmeye basmak suretiyle ses alma cihazına nakil et mek ve arzu edilen diğer bir zamanda dinle mek kab'l olmaktadır. Keza bu ses alma cihaz larını bir daktilo makinesine ilâvesi suretiyle yazı işlerini de kolaylaştırmak mümkündür. Aynı mevzua dahilağır işitenlere mahsus ci hazlarda da yenilikler yardır. Şimdiye kadar yelek ve mend;l cebinde taşman ve bir tütün tabakası büyüklüğünde olan işitme cihazları şimdi pek küçülerek gözlük çerçevesinin kol ları içersine yerleştirilmiştir. Bu kolların uç ları kulak arkasına temas ettiğinden işitmeyi kolayca tenrn etmektedir. Radyolara mah sus ölçme cihazlarında, radjo malzemesinde ve uzun ömürlü kuru pillerde de yeniliklere tesadüf edilmiştir.

4 — Elektrik ışık tekniği : Elektrik ışı ,ğını temin eden elektrik ampullerinde ve tüp lerinde de duraklama olmamıştır. Cam sana yiin;n gelişmesinden ve madenî kısımların ka litesinin yükseltilmesinden dolayı elektrik ampullerinin camlarında, renklerinde ve ışı ğı muayyen istikametlere verebilmek için ampullerin iç tert'batında pek çok değişiklik ler ve yenilikler yapılmış .ir. Şimdiye kadar normal ışık ampullerinin imâli (3000) vatı geçmemekte idi. Bu vat miktarı normal am pullerde (20 000) vata kadar çıkarılmıştır. Bu takat bir elektrik ampulü 'çersindedir. Floresant tüplerinin renklerinde değişiklik yapmak suretiyle ışık kuvvetinin arttırıldığı

ve gündüz ışığına dah ziyade yaklaşıldığı mü şahede edilmiştir. Tedavi hususunda, ziraatta, ehli hayvan yetiştirmekte ve sanayide renkleri tefrik etmek hususunda kullanılmak üzere imâl edilen hususi ampullerde çok mühim değişiklik ler ve yenilikler yapılmıştır. Bu hususi am puller normal şebeke elektrik ceryaniyle ça lışabilir ve normal ampul armatörlerinden is tifade edilir bir hale egtirildiklerinden pek çok rağbet görmektedir. Elektrik tedavi am pullerinden başka yüksek frekanslı ve miha niki ihtizazlı elektrik masaj aletleri de pek çok kimselere şifa kaynağı olmuştur. Suni cam ve porselen sanayiinin gelişmesinden mütevel lit elektrik ampul abajurlarında güzel sanatlar çerrüvesi dahilinde ve mütehassıslar tarafın dan güzelleştirilmiş ve zenginleştirilmiştir.

Kauçuk sanayii : Tabii ve sun'i kauçuk esaslı bir ham madde olup girmediği sanayi şubesi yok gibidir. Kırk bin çeşitten fazla malzemen'n imâlinde kullanılmaktadır. Bu se neki sergiye kauçuk sanayiinde önderlik va zifesi gören (32) firma iştirak etmişlerdir. İmalât çeşidinin fazlalığından dolayı ancak yeniliklerin bir kısmından bahsetmek müm kün olacaktır. Turistlere ve sporculara ait her türlü kamp kurma malzemesi, karada ve denizde her türlü kurtarma ve sıhhiye malze mesi, her çeşit otomobil lâstikleri, iç lâstiği bulunmayan dış lâstikler, elektrikli trenlere mahsus lâstik tekerlekler, her türlü kayışlar ve levha lâstikler faydalı yeniliklerin başh calarmdandır. Kauçuk sanayiindeki en mühim keşiflerden biri de (Köpük lâstikdir.) Halıdan kumaşa kadar her cins ipl'ğin esas maddesini teşkil eden Köpük lâstik mesami olup aynı za manda da pek hafifdir. Muhtelif renklerde imâl edildiğinden kullanıldığı sahalar çok çeşitlidir. Bir çok tabii ham maddeden is tifade etmek maksadiyle somyasız karyolada yatak yerine, yaysız koltuk kanape takımla rında döşemelik olarak kullanılmaktadır. Sı cak ve soğukta evsafını değiştirmediği gibi kirlendiği zaman yıkanabilmektedir. İstatis tiklere nazaran 1954 senesinde (170 000) ton kauçuk işlenmiş ve bu miktar 1955 senesinde (200 000) tona yükselmiştir. Çok çeşitli ima lât programı bulunan suni kauçuktan daha büyük inkişaflar bekliyebiliriz.

Pikiş Makineleri Sanayii; Bu defa dikiş

makineleri imalâtının ve çeşidinin artmasın dan sergiye iştirak eden firmaların adedi de bir hayli yükselmiş bulunmaktadır. Ev kadı nına dikiç ve nakış hususunda pek büyük bir yardımcı olan makinelerin hepsi elektrik mo törleriyle işler ve elektrik ceryaniyle aydın latılır bir vaziyete getirilmişlerdir. Dikiş ve nakış makineleri gayet sessiz ve sarsıntısız çalışmaktadır. Dikişin ve nakısın cins ve ne vine göre basit bir şekle sokulmuş ayar tertibatlı makineler pek çok rağbet görmek tedir. Yama yapma ve tamirat işlerinde kul lanılan kollu dikiş makinaları bu günkü ye niliklerdendir. Bu makineler vasıtasiyle ço rap da tamir edileb'lmektedir. Zamandan ka zanmak maksadıyla dikiş makinalarının de virleri (3800) e kadar yükseltilmiştir. Nay lon kumaş, triko ve örme kumaşlar için de (5000) devirli dikiş makineleri imâl edilmiş tir. Bu makinelerden başka ilik yapan marka, yazan, kumaş kesen makinelerde ve sanayi dikiş amkinelerinde de yenilikler yapılmıştır. Bu kısımda sadeleştirilmiş ve ucuzlatılmış el ile çalışır yün örme tezgâhları da yer almış bulunmaktadır. Her hangi bir masa üzerinde çalışabilir portatif el tezgâhlariyle bir fani layı en geç altmış dadikada örmek kabildir.

Porselen Sanayii : Bu sene sergiye dün yaca tanınmış ve şöhret yapmış olan üç fir ma kendi imalâtıyla iştirak etmişlerdir. Bu firmalar Alman porselen sanayiinin başlıca önderleridir. İkinci umumi harpte çok zarar gören porselen fabrikalarının bir kısmı şimdi garbı Berlin'de toplanarak teşkilâtlarım ge nişletmektedirler. Teşhir ed'lenler arasında : Yemek servis takımları, mutfak takımları, vazolar, biblolar gerek renk ve gerekse tez yinat bakımından fevkalâde eserlerdir. Yeni (Astral) porseleninden imâl edilen eşyada geffafiyet ve hafiflik bilhassa dikkat nazarı çekmektedir. Aynı porselenden imâl ed'len kahve pişirme cihazları, kahve fincan ve ta bakları cazip eşyalardandır. Beynelmilel şöh reti olan Finlandiyalı sanatkârın porselenden meydana getirdiği şekiller ve biblolar birer şaheserdir. Serg'ye iştirak eden firmaların (2000) çeşit üzerine imalât yaptığından her kesin bedii zevkine göre bu çeşitlerden tatmin olacağına hiç şüphe yoktur. Porselen fabri kaları tarafından bulunan yeni bir cam da porselen imalâtının çeşidini arttırmaktadır.

K'mya sanayiinde ve tazyik altında çalışan ve mihaniki mukavemeti fazla kaplar, boru lar hep porselenden imâl edilmişlerdir. İki mi limetre kutrunda içersi delik porselen çubuk lar porselen sanayiinin inceleğine güzel bir misal teşkil etmektedir.

Bakir Sanayii: Bakır, kiymetli ve kolay ca işlenebilir bir maden olduğu için sanayi in her şubesine girmiş bulunmaktadır. Başka madenlerle birleşt'rilerek halita halinde de kullanılabilir. Elektrik sanayiinde, makine ve gemicilikte, bilhassa kimya sanayinde fazla ca kullanılmaktadır. Ayrıca bakırdan iaşe kap lan, imbikler, kimya sanayiinde kullanılan a pareler, her nevi profil boruları da bakırdan i mal ed'lmektedir.

Alüminyum Sanayii: Hafif madenler arasında yer alan alüminyum madeninde bü yük inkişaf vardır. Adeta bir bakır madeni gibi yumuşak ve işlenir bir hale getirildiğ'n den kullanıldığı yerler çok çeşitlidir. Alü minyümden düz ve oluklu saçlar, her nevi bo rular, her nevi profiller ve teller imal edil d:ği gibi sıvama tezgâhlarında da muhtelif şekilli kaplar imal edilmektedir. Alaminyüm den yapılan malzemeyi bükmek ve kaynak yapmakta basit bir hale getirilmiştir.

Kimya Sanayii: Kimya ilmi günlük ha yatımızda bile yeni yeni sahalar açmaktadır. Bu ilim halk iktisadiyatında ve sana yide âdeta barometre vazifesi görmektedir. Hâttâ istikbalin bütün keşifleri bu ilmin ön derliğile olacaktır denilebil;r. Bu gün kimya sanayiinde (10,000) den fazla çeşitte imalat yapılmaktadır. Sergide teşhir edilenlerden köpük lastik, suni camlar, suni madenler, se remik boyalar ve plastik maddeler ön plânda yer almışlardır.

Isıtma Ekonomisi: S;yah elmas diye anı lan maden kömürü dün olduğu gibi bu günde kıymetini gaip etmemiş mühim enerji kay naklarından biridir. Bin metre yerin altın dan müşkülatla çıkarılan (Ruhr) havzası kömürü yüksek evsafından ötürü ısıtmada da tercihan kullanılmaktadır. Maden kömürü nü kıymetlendirmek iç'n kok kömürü haline getirmek ve sonrada kalorifer ocaklarında ve sobalarda yakmak suretile en uygun ve elve rişli bir ısıtma vasıtası elde edilmiştir. Sa layide az lâkin kimya sanayiinde ise fazlaca kullanılan maden kömürü bir rok imalatın ham maddesini meydana getirmektedir.

Ruhr havzası kömürleri uzun bir tet kik ve muayeneden geçirildikten sonra bu kömürlerin içersindeki yüzde gaz miktarları na ve alev uzunluklarına güre sınıflara tak sim edilnv'şlerdir. Bundan sonra bu sınıflan dırılmış kömürleri yakabilecek ocakları ve sobaları imal etmişlerdir. îmal edilen yeni sobalar gayet şık olmakla beraber hem ucuz ve hemde iktisadidir. Bu sobalarda ve ka lorifer ocaklarında yüzde seksen hararet kud retinden istifade edilmekted:r. Ocaklara tat bik edilen yeni otomatikler vasıtasiyle hara ret sabit tutulduğu gibi bakım meseleside kaldırılmış bulunmaktadır.

Demir ve çelik Sanayii: Sergide denr'r ve çelik sanayiinin imalatını numunelerile görmek kabil olmaktadır. Bu ağır sanayiin imalâtının tertip ve tanzim şekli tanınmış mimarlar tarafından yapılmıştır. Bu sergi nin en cazip noktası kutru kırk santimetre den fazla olan iki adet yan yana olan boru dan on bir metre kutrunda yapılan muazzam iki çenberdir. Bu boru çemberler ağır sana yiin basanlarına bir misâl teşkil eder. Dö kümhanelerin çelik dökümlerinden .15,000) Kg. lık gemi çapaları, gemi türbinlerinin (30,000) Kg, lık dişlileri, Üç silindirli bir makinenin (10,000) Kg, lık gövdesi ve (5,000) Kg. dan aşağı olmayan silindirler ve miller ağır sanayiin inkişafını gösterir delillerdir. Demir saç sanayiine gelince: bir milimetre kalınlığında ve 1160 milimetre genişliğinde ve 1385 metre tulünde ve (12,670) Kg, ağır lığındaki yekparo saç röleleri saç sanayihr'n azametini göstermek bakımından enteresan dır. Bundan başka (36) tablo üzerinde (3,000) çeşit profil demiri numuneside ağır sanayideki çeşit zenginliğini göstermekte dir.

Tel Sanayii: Tel sanayii kısmı bu sene pek mahdut imalat numunelerile sergiye iş tirak etmiştir. Başlıca imalat numuneleri her nevi kaba ve ince elek telleri, her çeşit kafes telleri, çelik ve demir teller ve halat lar teşkil etmektedir. Tel sanayiinde (40,000) mütehassıs eleman çalıgdığmdan sanayide mühim bir rolü vardır.

Gaz ve Su Ekonomisi: Muazzam bir in şaat programının tatbikatına başlamış bulu nan Almanya bu arada gaz ve su işlerimde bir plâna bağlamış bulunmaktadır. Bu mü

lahaza ile gaz ve su şirketleri birleşerek (yeni bina inşaatında gaz ve suyun rolü) bir sergi vücüde getirmişlerdir. Bu serg'de yeniden yapılacak gaz ve su tesisleri, malzeme ve fi tingler, gaz ocakları, su ısıtma cihazları, otomatik gaz ayarlama ve kapama tertibatı, gaz ocaklarındaki yemeğin yanmasına mani olan termostatlar başlıca yeniliklerdendir. Bilhassa gaz fırmlarmdaki inkişaflar kayde değer vaziyettedir. Fırınların irerleri elek trik ampullerile aydınlatılmış, sinyal terti batı ilâve edilmiş, çift kapılı olarak imal edilmiş ve bazl lüzumlu yerlerinede pencere ler ilâve edilmiştir. Hava gaziyle işleyen ça maşır makinelerinde ve su ısıtma cihazların da da pek çok yenilikler yapılmıştır. Banyo mahallinin ısıtılması için (înfrarot) şuaları nı neşir eden elektrik sobaları da yeni buluş lardandır.

Makine Sanayii: Makina sanayii çok çe şitli bir Programı ihtiva ettiğinden sergide bir arada bulunmamaktadır. On beş firma nın teşhir ettiği avadanlık tezgâhlan: Yük sek kaliteli torna tezgâhları, Hidrolik ter tibatlı şakuli makkaplar, vargel tezgâhlar, profil milleri taşlama tezgâhları, sıcak ve soğuk hodrolik presler ve püskürme üsulile çalışan bakalit tezgâhlarıdır. Bu tezgâhlar da hassasiyet derecesi arttırılmış, sigorta şirketlerinin aldığı sıkı tedbirlerle tehlikeli yerler muhafaza altına alınmış, makineler deki el hareketlerinin bir çoğu otomatikleş tirilmiş ve elektrik ceryanına karşı emniyet tertibatı arttırılmıştır. Marangoz tezgâhları da zenginleştirilerek bu marangoz sanayiin deki el Ue yapılan bir çok işler tamamen ma kineleştirilmiştir. îşin cins ve nevine göre ya bir makine ve yahut elektrk motoru ile işler bir apare yapılmıştır. Kazaya sebebi yet veren rende ve da're destere gibi makine lerde sıkı emniyet tertibatı alınmıştır. Bir kaç ameliyeyi bir arada yapan kombine marangoz tezgâhlarına rağbet fazladır. Otomatik olarak kaplara süt dolduran tezgâhlar, şişe ve emsali şeyleri yıkayan otomatik tezgâhlar ve küp, şi şe ve kutu dolduran makinelerde de yenilikle re tesadüf edilmektedir.

înfilâklı Motorlar kısmına gelince: Bu rada bilhassa dizel Motorlannın kara ve de niz tiplerine tesadüf edilmektedir. Her çeşit

de (254) cü kilometreye çıkılabildi. Yukar daki bütün tecrübeler Amerikalılar tarafın dan yapılmış ve bu sayede Roketler üzerinde pek çok yenilikler yapılmıştır.

Dünyamıza atılacak Suni Peyki (254) kilometreden daha yükseklere götürmek icap ettiğinden bu güne kadar imâl edilen Roket lerde mühim İslahat yapılması lâzım geliyor du. Nitekim yapılan hesap ve puanlara göre iki hatta üç kademeli Roketlerin imal'ne bir zaruret hasıl olmuştur. Boyları (22) metre olan kademeli Roketler belli zamanlarda sıra sile faaliyete geçecek ve suni peyki yer yüzün den (320 2240) kilometre yüksekliğe götü recek ve saatta (28,800) kilometre bir hız la dönmek üzere boşluğa atacaktır. Tabii bü tün bu işler otomatfk olarak yapılacaktır.

Suni Peyk dünyamız etrafında dönmeğe baş ladıktan sonra otomatik olarak Suni Peykten verilecek her türlü malumat Peykin yoluna muvazi olarak yer yüzünde kurulacak olan yüzlerce gözetleme istasyonlarından alıcı ci hazlar vasıtasiyle zapt edilecektir. Hacmi şimdilik küçük tutulan suni Peyke az sayıda fenni cihazlar yerleştirilmiştir. Bununla be raber bu fennî cihazlarla hava tabakalarının kesafetini, yer yüzünün teşkilâtını, hava şart larını, suni Peykin irinde ve dışındaki ha rareti, Meteorların kuvvet tesirlerini ve miktarlarını, Suni Peykin irindeki tazyiki, ultraviyole şualarını ve kozmik şuaları hak kında esaslı bir malumat edilebilecektir. Bu günkü duruma göre insan oğlu henüz hudu du olmayan gök yüzünün eşiğinde bulunmak tadır.

u m u m u n ı ı ı t Hi ı w m «ı t t ı ı i f i ı m m m m ı n ı ı ı ı ı m w •ıiMiıiMtıımııtMtttiMtmtmıiMM

fittin

ımııııııııiHiı

İLLER BANKASI

Sermayesi: 300.000.000 T. L.

Vilâyet Hususî İdareleri, Belediyplpr ve Köylerin Harita, İmar Plânlariyle Su Elektrik, Yapı, Proje, İnşa ve Tesisleri,

Banka ve Kredi Muamele ve Hizmet leri En Müsait Şartlarla Y apılır

MEVDUAT HESAPLARI AÇILIR

Yangın, Kaza, Trafik, Nakliyat ve her türlü Sigorta muameleleri ifa edilir.

I

EMNİYET, SÜR'AT VE KOLAYLIK SAĞLANIR.

V1