HAVA HATLARINDA EKONOMİK DİREKLER ARASI MESAFE İLE EKONOMİK ÇEKME GERİLMESİ

Hava Hatlarında Ekonomik Direkler Arası Mesafe İle

Ekonomik Çekme Gerilmesi

Muhtelif direkler arası açıklığı için, ayni iletkenli ve ayni çekme gerilmesi ile çekilen hava hatlarının maliyetleri tamamı ile birbi rinden farklıdır. Maliyeti minimum yapacak olan direk açıklığına (Ekonomik direk açıklı ğı) deniyor. Hava hatlarının bu ekonomik di rek açıklıklarındaki maliyetleri iletkenler için kabul edilecek çekme gerilmelerine göre değiş mektedir. Bu değişimlerin nasıl bir seyir takip ettiğini aşağıda yapacağımız misâllerde göre biliriz.

15 Kv.LUK AĞAÇ DİREKLİ HAVA HAT LARINDA EKONOMİK DİREKLER ARASI AÇIKLIĞI VE EKONOMİK ÇEKME GERİL MESİNİN TAYİNİ VE BU DEĞERLERE GÖ RE MALİYET HESABLARI;

1 Bizim bu hesaplan, her iletken ve her tür lü açıklıkta bu iletkenlerin muhtelif çekme ge rilmelerine göre ayrı ayrı yapmamız lâzım ge liyor. Fakat hesaplar çok uzun süreceği için uygun seçilecek üç iletken alıp. bu üç iletker için de uygun seçilecek direk açıklıklarında yi ne uygun seçilecek çekme gerilmeleri ile çeRil mesi nazarı itibara alınarak maliyet hesapları nı yapacağız. En sonunda bu hesapların neti celerini bütün iletkenlere ve bunlar için bütün açıklık ve çekme gerilmelerine teşmil etmiş o lacağız. Neticede her iletken için en ekonomik olan açıklık ve çekme gerilmesi bulunmuş ve bu değerlere göre maliyet hesapları yapılmış olacaktır.

UYGUN OLARAK SEÇİLEN İLETKEN LER;

1. 5. ACSR. (19.55 mm ) lik iletken ve bu iletken için de % 20, % 35, % 50 kopma mu

Cahit VAHİPOĞLU Y. Müh.

kavemetini caiz çekme gerilmesi olarak alıp her gerilme için 40 m, 60 m, 80 m, 100 m, direk açıklıklarında "Km" rik maliyetler hesaplan mış ve 1 No.lu grafikte bu değerler tesbit edil miştir.

2. 2. ACSR (39.24 mm:) lik iletken ve bu iletken için de % 20, % 35, r/c 50 kopma mu kavemetini caiz çekme gerilmesi olarak alıp her gerilme için 40 m, 60 m, 80 m, 100 m, direk açıklıklarında "Km" rik maliyetler hesaplan mış ve grafik No. 1 de bu değerler tesbit edil miştir.

3. 2/0 ACSR. (78,64 mm^) lik iletken ve bu iletken için de % 20, % 35, % 50 kopma mu kavemetini caiz çekme gerilmesi olarak alıp her gerilme için 40 m, 80 m, 130 m, direk ara lıklarında "Km" lik maliyetler hesaplanmış ve 1 No.lu grafikte bu değerler tesbit edilmiştir.

j?ÖO$F hazyükü

M A.CSM 2 A.C5.R. (39. S A£&ft (19,55mm*) ü$" Hü$o0de edtlen çekme gerilmesi Kopma gerîlme$i

3 : A* « ft5Ö

1 No.lu grafikten istifade edilerek çizilen 2 No lu grafik bize bu iletkenler için mevcut Çekme gerilmelerinde en ekonomik maliyeti vermektedir. Yönetmelikte r! 45 kopma mu kavemeti çekme gerilmesi için sınırlandırılmış bir değer olduğundan grafikte görüleceği gibi en ekonomik r ekme gerilmesi '', 45 kopma ge rihnesidir.

Bu gerilmedeki en ekonomik maliyeti ve recek olan direk açıklığını bulalım.

Yine 1 IVo.lu grafikten idtifade edilerek 3 No.lu grafik hesaplanmıştır. Çekme gerilme lerine göre ekonomik direk açıklıklarını belir ten bu grafikten de mevcut iletkenler için '/< 45 kopma mukavemetine göre ekonomik direk a eıklıklarım bulmuş oluyoruz.

Bulduğumuz bu .neticeleri bütün iletken lere teşmil edelim ve her iletken için ekonomik açıklık ile, bu açıklıklara göre en ekonomik maliyeti bulalım.

3 No.lu grafikten istifade edilerek çizilen bu grafikte her iletken için ekonomik direk a çıklıklarmı bulabileceğiz.

Bu açıklıklara göre de muhtelif kesitli ha va hatlarının en ekonomik maliyetlerini 2 No. grafikten istifade edilerek hazırlanmış 5 No.lu grafikte bulabileceğiz.

Grafik: N* 3

Grafik âtoJ*t *>

Yönetmelikte buz yükü bakımından mem leketimiz iki bölgeye ayrılmıştır. Biz bu mali yet hesaplarını birinci bölge için (200Vd buz yükü) hesaplamış bulunuyoruz. 300Vd buz yükü yani ikinci bölge içinde aynen bu he saplar tekrarlanmış ve 1', 2', 3', 4', 5' No. lu grafiklerde verilmiştir.

EKONOMİK DİREK AÇIKLIKLARI VE EKONOMİK ÇEKME GERİLMESİNİN ÖNEMİ Yukarıda yaptığımız'misâlde de görülece ği üzere ekonomik menzil ile alelade başka bir

menzilde hesaplanmış hava hatlarındaki mali jyetler arasında 1000 T.L/Km. kadar fark ola bilmektedir. Çekeceğimiz hattın uzunluğu nis betinde bu fark masrafı büyütmüş olacaktır. Şu halde ekonomik direk açıklıkları bir enerji hattının çekilmesinde muazzam fuzulî masraf lar yapmanın önüne geçeceği için önemi çok büyüktür. Yine aynı mülâhazalarla ekonomik çekme gerilmesinin de yapılacak hava hatla rında aynı derecede, aynı şartlarda önemi var dır.

YENİ NEŞRİYAT:

SU TÜRBİNLER! VE SANTRAL BİNALARI EBATLANDIRILMASI

Yazan : Y. Müh. Mehmet Turgut E. 1. E. İdaresi

Son teknik inkişaflar ve pratik neticele re göre hazırlanmış olan bu eser, bilûmum su türbinlerinin seçimi ve hesap metodlorını vermekte ve şu bahisleri ihtiva etmektedir :

I. Gıris ve Genel Karakteristikler : Umumi giriş — Akım ve değişimi — Dü şü ve değişimi — Türbin Karakteristikleri : özgül hız — Türbin devir sayısı — Çevresel Hız — Verim ve değişimi.

II. Pelton Türbinleri : Türbinlerin tanıtılması — Kullanma sa haları ve faydaları — Düşü ve güç münase betleri — Özgül hız ve değişimi — Verim ve değişimi — Çevresel hız katsayısı — Türbin ebatları tayini — Santral binası ve türbinin yerleştirilmesi — Misaller.

II. Francis Türbinleri. IV. Uskurlu türbinler. V. Kaplan türbinleri. VI. Santral boyutları. Ğeneratör dairesi ve gezer köprü karak teristikleri — Santral binası boyutlarına tesir eden faktörler — Muhtelif yerleştirme şekil leri — Santral binaları tipleri — Bir santral da bulunması icap eden başlıca kısımlar — Bütün karakteristikleri hesap edilmiş bir mi sal. Hidro elektrik santral projeleri yapan mühendislere ve üniversite öğrencilerine çok faydalı olacak bir eserdir. Yayınlayan : Elektrik İşleri Etüd İda resi Fiyatı : 5 T. L.