1958 FAALİYETİ VE 1959' A GİRİŞ

ELEKTRİK MÜHENDİSLİĞİ

MECMUASI

Yıl : 3 - Sayı : 25-26

Ocak - Şubat 1959

1958 Faaliyeti

ve

1959 a Giriş

Azız meslekdaşlarımız, 6235 sayılı kanunun kurmuş olduğu Odamız Umumî Heyeti, bu yılki toplantısını da geçen yılda olduğu gibi E. İ. E. İdaresi Konferans Salonunda aktetti. Bu münasebetle evvelâ, gerek geçen yıl, gerek bu yıl bu salonu bütün imkânları ile Odamız toplantısına tahsis eden çok değerli Genel Müdür İbrahim Deriner'e camiamız adına teşekkür ederiz.

Beşinci Umumî Heyet toplantımız 10 Ocak 1959 Cumartesi öğleyin saat 2,30 da İdare Heyeti Başkanı Zeki Turgay tarafından açıldıktan sonra işarı reyle yapılan Kongre Başkanlık Divanı seçimi neticesinde Başkanlığa Emin İplikçi, Başkan Vekilliklerine İsmail Sakarya ve Fethi Manguoğlu, Kâtipliklere ise Hüseyin özaydın, Turhan Onur, Zeki Demirer ve Tahsin Armay getirildiler.

Vaki teklifler üzerine Atatürk'ün manevî huzurunda ve son yıl zarfında kaydettiğimiz meslekdaşlanmız için saygı duruşu yapıldıktan ve Oda namına yeni İdare Heyeti tarafından Anıt - Kahire' ziyarette bulunulması kararlaştırıldıktan sonra Umumî Kâtip Mehmet Erdemir tarafından 1958 yılı faaliyet raporu okundu.

Raporda ezcümle neşriyat işlerinden, sosyal faaliyetlerden,, mühendislik şubelerinin meslekî tedahüllerinin ortaya koyduğu mevzulardan, kayıt işlerinden bahsedilmiş, Odamız üyelerine aidat ve binde beşlerini ödetmek için kendilerinin İdare Heyetince nasıl icraya verildikleri ve hattâ gerekirse hacze nasıl gidileceği anlatıldıktan sonra:

— Proje ve kontrol mühendisliği ücretleri

— Elektrik tesislerine ait emniyet tali matnamesi,

— Memleket içi elektrik malzemesi imatını tanzim için bröveler ihdası,

— Montaj rayiçlerinin tâyinini sağhyacak analizler, konularıyla ilgili olarak 1958 yılı zarfında yapılmış olan çalışmalar hakkında malûmat verilmiştir.

Odanın malî durumu hakkında verilen izahat meyamnda 1958 yılının ilk 31 ayı zarfındaki Oda gelirinin, 21000 lirası muhtelif yardım ve bağışlar olmak üzere ve 1957 yılına nazaran % 35 fazlasıyla 94.581 lira, ayni müddet zarfındaki giderlerin ise (Oda jçin Yenişehirde tutulan daireye 1959 yılı Kasımına kadar ödenen peşin kira da dahil' 87.620 liraya baliğ olduğu, 1958 yılı gelirlerinden Odalar Birliğine ödenmesi gerekli nısbetin tamamının ödendiği gibi evvelki yıllar borçlarından 2684 lirasının tasviye edilip daha 10.215 lira borcumuz kaldığı ifade olunmuştur.

Murakıplar raporunun da okunmasını müteakip hazır bulunan üyelerden pek çoğu mütalâa ve tenkitlerde bulunmuşlar, sualler sormuşlar ve İdare ve Murakabe Heyetleri tarafından kendilerine cevaplar verilmiştir.

Neticede her iki rapor reye konarak İdare ve Murakabe heyetlerinin ibrasına ittifakla karar verilmiştir.

İdare Heyetinin Birlikle beraber yaptığı çalışmalardan en mühimmi olan 6235 sayılı kanunun yeni baştan ele alınması konusunda hazırlanan rapor da İdare Heyeti namına o-

E. M M — 25-28

kunmuş ve, bu mevzuun yürütülmesi konusunda rastlanan müşkülâta rağmen ikinci dereceden önemli bazı müsbet neticelerin alındığı tebarüz ettirilmiştir: Aidatın kazanca istinat etmiyen sabit bir şekle ifrağı, fiilen meslekî faaliyette bulunan ve bulunmayan mühendislerin aidat bakımından tefriki, fahri Üyelikler ihdası gibi Umumî Heyetimiz bu husustaki müzakerelerden sonra geçen yıl bu konuda aldığı kararın bu yılki Birlik Umumî Heyetine tekrar götürülmesini kararlaştırdı.

Umumî Heyetimiz ayrıca, hazırlanmış olan Mühendislik ücretleri Talimatnamesini revize etmek üzere bir komisyon kurmuş, Teknik Elemanların Selâhiyetleri hakkında hazırlanacak talimatname ile,, Bröve ve Emniyet talimatnameleri hususunda yeni İdare Heyetine vazifeler vermiştir.

Aynca muhtelif üyeler tarafından yapılan dileklerin de dinlenmesini müteakip Umumî Heyetimiz Devlet sektöründeki yevmiyeli mühendislerin durumunun daha müstakar bir hale getirilmesi ve mühendislerin meslek şeref ve haysiyetlerinin korunması hususunda keza yeni İdare Heyetine vazife vermiş, bunlara ilâveten:

— Devlet sektöründeki mühendislerin yevmiye talimatnamesine muvazi olarak maaş ve ücret ayarlanması konusunun Birliğe aksettirilmesi,

— Teknik terimlerin Türk Dil Kurumu çalışmaları çerçevesinde olarak Standartlar Enstitüsü tarafından yürütülmesinin en uy gun olacağı muvacehesinde Birlik bünyesin de hususî bir teşkilât kurulmasının önlenme si,

— Jürilere iştirak edenlerden yüzde bej lerin toplanması,

— Türkiye Elektrik Kurumu Tasarısının takibi,

— Üye adres kitabı neşri, — Dış memleketlere yapılacak' mesleki seyahatlere ön ayak olunması, — Astronomik çalışmalar konusunda Bir lik camiasında teşebbüse geçilmesi, konularında da îdare Heyetinin mümkün mertebe faaliyet göstermesi karar altına alınmıştır.

Umumî Heyetçe gösterilen arzu üzerine, ibraları takiben ve zaman kazanmak maksadıyla, yukarıda işaret edilen konuların müzakeresi esnasında yapılan seçimler sonunda:

— İdare Heyetine Mehmet Erdemir, Ze ki Turgay, Ali Galip Mutdoğan, Kemal Tan, Ayhan Çilingiroğlu, Abbas Alöç, Suzi örnekol;

— Haysiyet Divanına Emin İplikçi, Behçet Karamanoğhı, Hüsrev Ekicioğlu, Celâl Şermet, Fethi Manguoğlu ;

— Murakabe Heyetine İsmail Sakarya, Naci Sandon, Tahsin Armay ;

gösterilmişlerdir. İlk toplantısını 14 Ocak 1959 Çarşamba günü yapan yeni İdare Heyeti kendi arasında yaptığı vazife taksiminde Reisliğe Zeki Turgay'ı, Umumî Kâtipliğe Mehmet Erdemimi, ve Muhasip Üyeliğe Suzi örnekol'u getirerek çalışmalarına başlamıştır. Değerli üyelerimiz,

Geçen seneki İdare Heyetimizin çalışmaları meyanmda ve o heyete dahil bulunan arkadaşımız Zahit Toker'in burada teşekkürle anacağımız teklifi üzerine tahakkuk ettirilmiş olan ilk jübilemizden burada kısaca bahsetmek yerinde olacaktır.

Bu jübile bildiğiniz gibi, 25 veya daha fazla çalışma yılını dolduran meslekdaşlanmız için tertiplenmişti. Meslek hayatına 1914 te başlayan Muhsin Elgen ile, 1933 te başlayan Sabih Duralı, Hikmet Üzel, Mustafa Santur, Muzaffer Tayşı ve Adnan Ergeneli arasında sıralanan değerli arkadaşlarımız için tertiplenen bu jübile, Umumî Heyet toplantımızın sonuncu günü olan 11 Ocak 1959 pazar akşamı Demirspor Lokalinde tes'it edilmiştir. O gün saat 18 de Umumî Heyet çalışmalarımızın bitirilmesini müteakip üyelerimiz Ankara EGO Umum Müdürü Hüsrev Ekicioğlu'nun teşekküre şayan tavassutu ile sağlanan iki otobüsle (ve rahatça) Demirspor Lokaline nakledilmiştir.

Büyük bir tâlîh eseri olarak ayni lokalin diğer bir kısmında da İnşaat Mühendisleri Odamızın kokteyli vardı. Bu vesile ile kendilerini aramızda görmek isteğimize aralarında Aziz ve Zeki Torun, Şevki Erker, Danış Koper, Hikmet Turat, Vahdet Gün, Fasih Onarman, Kemâl Noyan, Feyyaz Koksal, Mehmet Ali Kerim de bulunan inşaatçı ardaşlanmız candan ve samimi bir surette ve hemen hemen topluca aramıza kanşmak suretiyle cevap verdiler ve şeref ve zevk kattılar.

Diğer Odalar meslekdaşlarımızdan Fuat Yücesoy, Fikret Süer, Hidayet Turanlı, Hayri özyürekli de toplantımıza şeref veren misafirlerimiz arasında idi.

Saat 19 da Odamız Reisi misafirlerimize "Hoş geldiniz" demiş, memleketimiz imkân ve ihtiyaçlarına göre en iyi işliyenlerden biri sayılacak olan Elektrik Hizmetlerinin bugünkü hale gelmesinde fedakârane gayretleriyle büyük hisseleri olan uzun meslek yıllı arkadaşlarımıza jübile beratı vermenin heyecanını tebarüz ettirmiştir. Bu beratın metni şöyle idi:

E. M. M. — 25-28

"Elektrik mühendisliğindeki meslekî hayatınızın.... cı yılını idrak etmiş bulunuyorsunuz. Bu uzun süre boyunca memlekete sağlamış olduğunuz kazançlar dolayısıyla meslekdaşlanmız, sizi şerefle anmaktadır.' Altın değerindeki tecrübenizle bundan böyle de çok hizmetler göreceğinizin ve henüz bu devreye erişmemiş olan arkadaşlara en güzel örnekleri vereceğinizin gerçek olduğu inancıyla sizi topluluğumuz adına derin saygılarımızla kutlularız.

Ankara Aralık 1958 Türk Elektrik Mühendisleri Odası"

Bundan sonra, Jübilesi yapılan bahtiyar arkadaşlarımızdan, mikrofon başına davet edilen Emin İplikçi her zamanki selis ve esprili üslubu ile yaptığı konuşmada ezcümle,, elektrik mühendisi yetiştiren müesseselerin memleketimizde de kurulmuş olmasına memnuniyetle işaret ettikten sonra, müsbet ilme dayanan bir yüksek tahsile ve inanılan fikir ve kanaatlara göre eserlerin Memleket ihtiyaçlarına cevap verecek şekilde meydana getirilmesine yardım edilmesi gerektiğini ifade etmiştir.

İnşaat Odasından Feyyaz Köksal'ın da konuşmasını müteakip kendisinden jübile beratlarını tevzi etmesi rica edilen Odalar Birliği İdare Heyeti Reisi Orhan Uygun da heyecanlı bir hitapta bulunduktan sonra meslekdaşımız Nevvare Sünnetçioğlu'nun eliyle beratları bir bir sahiplerine tevdi etmiştir.

Bunu müteakip misafirlerimizle birlikte akşamın ileri saatlerine kadar hoşça vakit geçirilmiş, bu mey anda jübilecilerden Zahit Toker'in Azerbeycan dansı en gençlerimizin bile gıptasını celbetmiş ve çok iyi hatıralarla yeni seneye girilmiştir. Bu vesile ile, bu törenin realizasyonunda çok emeği geçen Rasim Kurşuncu ile Fikret Altınell arkadaşlarımıza da burada teşekkür ederiz. . Değerli üyelerimiz.

Acaba içimizden, "İşte 6235 sayılı kanun olmasa idi böyle güzel bir akşam yaşanır mıydı ?" diyen olacak mıdır ? Şurası muhakkak ki, böyle bir toplantı ve hattâ daha geniş ve mükemmelleri pekâlâ kanunsuz da yapılıyor. Hattâ bizimkinden farklı olarak bir devlet müessesesinin hibesinden istifade de edilmeksizin.

Fakat şimdi bir suâl daha akla geliyor: •"Şu yazıların intişar ettiği Elektrik Mühendisliği Mecmuası da 6235 sayesindedir; nasıl olur da yine burada 6235 tenkit edilebilir ? Çok muhtemeldir ki, edilebilir, çünkü bu Odanın yaşaması için lüzumlu aidatı (vergi değil) kanunun tâyin ettiği herhangi bir mü-

E. M. M. — 25 - 28

essese değil, Odanın mecburi üyeleri olan elektrik mühendisleri veriyor. Bu elektrik mühendisleri ise, kanunlaşmış olan bu tüzüğü, yeni baştan ele almağa muhtaç görüyorlar ve hattâ bu görüşlerini bir Umumî Heyetr karan olarak ta şekillendiriyorlar.

Elbette ki memlekete fayda getirmek maksadıyla yapılmış olan bu kanuna, diğer bütün kanunlara olduğu gibi ancak hürmet hissi duyarız. Bununla beraber tekâmül prensibi de asıldır. Bu sebebledir ki kanunların tâdil ve hattâ bazan lâğvedildiklerini de müşahede ederiz.

Tenkidimizin, saygı zeminine istinat eden hüsnüniyet temeli üzerine bina edildiğini ve sadece daha da iyiyi aramaya matuf'olduğunu kabul etmek lâzımdır.

O hâlde geliniz hep beraber kısaca bir tahlil yapalım:

Kanunumuzun, umumî cemiyet tüzüklerine nazaran ve kanuniyet vasfı dolayısıyla haiz olduğu Ûâve kuvvet sadece, Odasına üye olmayana meslekini icra ettirmemek, üye olup aidat ödemeyenleri de icraya vermek şeklinde tecelli etmektedir (Ecnebi mühendislere ait madde haddi zatında Oda konusu ile ilgili olmadığı gibi, Yüksek Haysiyet Divanına hariçten âza tâyini keyfiyeti de nihayet cezaî ahkâmın tatbikatı cümlesindendır). Hâl böyle olunca, tüzüğün kanunlaştırılmasının sadece cezaî müeyyide sağlamak gayesi güttüğü hissediliyor. Bu kanuna göre eline bir diploma almış olan her hangi bir mühendis Odaya kaydiyesini yatırır ve yılda şu kadar lirayı öderse kendine he'r türlü kapıları açık görüyorsa da, ilmî, tecrübî, idarî ve ahlâkî sahalarda en yüksek mertebeleri ihraz ve iktisap etmiş bir meslekdaş şu kadar lirayı ödemeyince memleket hudutları içinde mühendis olarak çalışmak ve yaşamaktan men ve mahrum ediliyor. Peki, elektrik mühendislerinin en büyük kısmının elektrik odasına kaydolmadığını düşünelim. Kanuna göre bunlar cebren kaydettirilmez, ancak mühendislikten . men edilir, fakat bunlar çalışmaktan men edilince memleketin elektrik işleri ne olacak ? Fabrikaları stop ettirecek, evlerimizde kandil mi yakacağız ? Kanunların, tatbiklerine manî en basit ihtimalleri bile tezekkür etmeleri esas olduğuna göre, şu bahsedilen ve pek basit te olmayan muazzam millî tehlikeyi bertaraf etmek üzere 6235 sayılı kanuna, mühendisleri ne yapıp yapıp zorla buraya kaydettirmek ve mühendis olarak zorla çalıştırmak için çok daha başka türlü müeyyideler de mi ilâve etmeli ?

Bazıları memleketimizdeki diğer Odaların kanununu misâl gösteriyorlar. Misal üzerine bina kurulamazsa da gösterdikleri bu misâlleri bir bir ele alalım :

— Ticaret odaları, her şehirdeki tücca rın 2/3 ünün müracaatı üzerine kurulur ve ° yine 2/3 ünün müracaatı ile fesih te edilebilir. Yani kanun, her şehirdeki tüccarın ekseriyetine en makûl serbestiyi vermiştir. Tam demokratik bir hüviyeti haizdir. Sonra, bu odalara tüccar girer, yoksa ticaret mektebi mezunları değil.

— Esnaf odalan: isteyen girer, isteyen girmez; ve buna rağmen bugün kapısının önü müracaatçı doludur.

— Baro ; hâkimler, savcılar, hukuk mü şavirleri, hukuk tahsili yapmış ve bu tahsil den istifade eden memurlar .için değil, sade ce avukatlar içindir.

— Tabip odalan ; her tabip (devlet me muru da olsa) serbest meslek icra edebilece ğine göre, cihanşümul "serbest meslek sahibi nin kendi başına buyruk olmaması" prensibi nin tahakkukunu gütmektedir. Baroda da ol duğu gibi.

Görülüyor ki, 6235 sayılı kanunu, saydığımız bu odaların kanununa ve barolara benzetmek suretiyle jüstifiye etmeğe de imkân yoktur.

Bazıları ise, ecnebi memleketleri misâl göstermek istiyorlar. Maalesef biz onu da göremiyoruz. Odalar Birliğinin bastırdığı, diğer memleketlerdeki mümessili teşekküllerin tüzüklerini kısaca tetkik edelim :

— Macaristan'da : Bir tek oda kurulmuş tur. (Bizdeki gibi müteaddit değil). Oda İda re Heyeti kararlan Ticaret nazırının tâyin ve kontrol ettiği Mühendisler Divanında temyiz edilir. Kanunda mühendislerin çalışma şekil lerine ve cezalara ait pek çok hükümler var dır.'

Bununla beraber, memurlar bu odaya girmekle mükellef değildir ; çünkü giremez. Hattâ hususî sektördeki işveren namına çalışan mühendisler girmiyebilirler. Kanunda "aidat alınabilir" kaydı vardır; icraya verilme hususunda bir kayda rastlanamamıştır.

Kaldı ki, Macarların bu kanunu 1923 te Amiral Horty monarşisi zamanında ıstar edilmiştir : yoksa bizim halen yaşadığımız cumhuriyet devrine muadil bir devirde değil.

— İtalya'da: Keza 1923 teki monarşi devrinde çıkarılan bu kanun daha ziyade mü hendis ve mimarlara ait bir kütük tutma ka nunudur. Bu kütüğe ise ancak serbest meslek sahipleri ile hem serbest sektörde hem dev lette çalışanlar yazılmakla mükelleftir.

— Yunanistan'da: Asker mühendis ve mimarlar üye olmakla mükellef bulunmadığı gibi, malî gelir yalnız üyelerin yıllık aidatından ibaret kalmamakta, Devlet inşaatından binde yarım ve bir kısım şirketlerden sermayelerinin on binde yarımı nisbetinde aidat sağlanmaktadır.

— İngiltere'de : Kanun yalnız mimarlar içindir.

— Almanya'da : Yalnız Reinland - Pfalz eyaletindeki mimarlar için kanun vardır ve bir unvan verme kanunundan ibarettir.

— Fransa'da, yalnız -nimarlar içindir ve Mareşal Petain hükümeti zamanında ıstar edümiştır. Bu oda, devlet' memuru mimarlara ceza tatbik edememektedir.

— İsviçre'de : Her hangi bir kanun yok tur.

Görüyoruz ki, bu memleketler içinde asker, öğretmen, memur, serbest meslek sahibi bütün mühendisleri odalara doldurup kaydolmağa, aidat vermeğe, bunlan yapmazsa meslekini terketmeğe ve icra yolunu tutmağa mecbur edeni yoktur.

Şimdi bizdeki tatbikatı görelim : Kuruluş yılı olan 1954 ten bugüne kadar bütün Umu-nî Heyetler, İdare Heyetleri, Murakaba, Haysiyet Divanı, Komisyonlar, ilâh.... için asgari beş - altı yüz bin mühendis saati harcanmış, milyonlarca lira aidat sarfedilmiş, bir düzine apartıman dairesi ve tetefon, yüzlerce ton kâğıt ve başka sahalarda daha müsmir ve müstahsil olabilecek bir kaç düzine personel millî gelir üzerinden istihlâk edilmiştir.

Bu heba edilen kıymetlere muadil ve mukabil neler elde edilmiş olduğunu ise pek göremiyoruz. Bize, 5 şenedir havanda su doğuluyor gibi geliyor. Bir yandan Birlik Odalan, Odalar da mühendisleri hani hani icraya verme peşinde.

Buna karşılık ne yapılabileceğine gelince, bu bize çok zor görünmüyor, değerli meslekdaşlar:

Bir heykele can ve hareket yermeğe uğ' raşmaktan vazgeçip diğer medenî 'memleket, lerde de vaki olmuş bulunduğu gibi, memleketimizdeki konstrüksiyon ve imalât işlerinin inkişafına paralel olarak gelişen ihtiyaçların zoruyla nüve halindeki teşekküllerin doğmasını ve tıpkı bir insan gibi tekemmül ede ede büyümesini kolaylaştıracak vasattan hazırlamak, bunlara kanunla yardım etmek.

İşte Odamızın geçen yılki Umumî Heyeti 6235 sayılı kanun konusunun yeni baştan ele alınması tezinin müdafaasına dair kararını alırken, mühendislerin ekseriyetinin taraftar olabileceği, gaye ve fonksiyonlan iyi' belirli, yeni bir kompozisyonun doğumunu temenni eylemiş ve bu yü bu kararını teyit ve tekit etmiştir. -

E. M. M. — 25 - 26

Değerli üyelerimiz, Yeni İdare Heyetiniz 1959 yılı faaliyetine başlarken bir yandan mevcut kanunun tâyin ettiği çerçevedeki vazifelerini ifaya gayret ederken, bir yandan da yukarıda arzettiğimiz önemli konunun Odalar Birliği yoluyla tahakkuku peşinde çalışmakla mükellef bulunmaktadır. Bunda muvaffak olunursa memlekete mühendislik konusunda güzel bir eser kazandırılmış olacaktır.

Ancak, geçen sene de bir münasebetle belirttiğimiz gibi, her sahadaki muvaffakiyet sadece arkadaşların alâkasıyla elde olunabilir. Geçen yıl Umumî Heyet toplantısında 60, bu yıl 80 meslekdaş vardı, gelecek yıl bunun bir kaç misli olması beklenir. Bütün meslekdaşlanmızı yürekten selâmlar, yeni yılda sağlık ve basanlar dileriz.

İdare Heyeti

1958 SONU İTiBARiYLE 25 VE DAHA YUKARI MESLEK YILINI İDRAK ETMİŞ ÜYELE-

RİMİZ

l

Emin İplikçi

Mezuniyet Yılı 1927

31 Zahit Toker

50 A. Hulusi Somer

74 O. Behçet Karamanoğlu 1929

94 Fuzulî Erkol

110 Abdurrahman Ertem

123 Halil Ergun

135 A. Hikmet Üzel

164 H. Halit Işıkpınar

181 Ahmet Yolaç

190 Nihat Bener

209 Sait Ali Ankara

212 Cezmi Sağlam

229 İbrahim Esgün

243 H. Bahir Kocabay

257 A. Vasıf Epir

261 Fuat Tokat

308 Muzaffer Tayşı

311 Mustafa Santur

332 Adnan ErgeneM

347 Sadi Hekimgüler

E. M. M. — 25-26

357 Mezuniyet Yılı

358 Y. Zıya Anel M Şevket Aydmelli 1927

361 A. Fethi TVIanguoğlu Davit Barkı 1932

367 Haşim Dikman Kemal Erder Sıtkı 1930

369 Baykara Edvard Abacı Davut 1926

380 Kamu Sait Yaltırak Teymur

395 Bulat Hamdi Erondor

397 Hamdi Sepen İzzet Ateş Marko 1927

411 Hananel Hurşit Çağlar Zeki

414 Serttaş Rahmi Altınok Zeki Elbi 1931

419 Sadettin Durusan Cevat Baykal" 1930

424 Tevfik Bulut Sürhay Cevanşir 1927

437 Muhsin Elgen Kudret

440 İşfendiyaroğlu Celil Ozoğlu Celi 1932

449 Ozoğlu Mithat San ismail Saryal 1927

456 Numan Sinanoğlu Ali Tire gol 1932

458 İhsan Yunusoğlu Cevat Taygün 1932

485 Remzi Bilsev Süleyman Seden 1931

487 Romeo Sönmen Sabahattin Duralı 1932

497 Fethi Gogen Reşit Kök Zeki

533 Süman

568 1930

573 1932

633 1926

687 1929

755 1921

761 1931

808 1933

1932 927

1930 241