AVRUPA ELEKTRİK SANAYİİNDE ÖNEMLİ GELİŞMELER

zamanla evsaf bozulması, nötralizasyon, özgül ağırlık, genleşme katsayısı, erimiş gaz muhtevi yatı, alevlenme noktası, kükürt, asfalt ve kül muhteviyatı gibi fiziksel ve kimyasal özellikleri nin de dikkatle tayin ve tesbiti gerekir. Yağın iyi bir emprenyasyon sağlayabilmesi için takri ben 130°C t«a gayet akışkan olması, çalışma sı caklığında (3O°* ilâ 40° C) da viskoz olması ge rekir.

İzolâsyon maddesi olarak kullanılan kauçuk ve muhtelif sun'i maddelerinde deformasyon ve izolâsyon kabiliyeti, sertlik, sıcaklığa tabi ola rak yapının bozulması gibi mekanik, kimyasal ve elektrıki özeliklerin istenen şartları sağla ması gerekmektedir.

İMALÂT KONTROLÜ :

Kauçuk ve diğer sun'i izolâsyon maddeleri ya haddelerde veya hususi kimyasal işlemler yar dımı ile hazırlanırlar. Bu işlemlerin arzu edilen evsafta bir izolâsyon maddesi elde edilebilmesi için dikkatle yapılması ve işlem sırasında ge rekli fiziksel ve kimyasal muayene ve analizle rin titizlikle ifa edilmesi lâzımdır Meselâ, kau çuk alaşımlarının deformasyon sertliği gram ağırlık olarak kıymetlendirilir. Alaşım muay yen şartlar altında (meselâ 80°Cta30 saniye müddetle) belli bir ağırlığın tesiri altında bı rakılır ve şekil değiştirme miktarlarının (elâs tik ve plâstik şekil değiştirmeler) ölçülmek su reti ile istenilen şartları sağlayıp sağlamadığı kontrol edilir.

Kablonun evsaf bakımından iyiliği ihtiva et tiği rutubet miktarına bağlıdır. Kabloda rutubet

miktarı KARL FÎSCHER metodu ile tayin edi lir. Bu suretle imalâtı müteakip kablonun kuru tulmasına lüzum olup olmadığı anlaşılır. (Kab loların yüksek vakumda kurutulması mevzuu başka bir yazımızda izah edilmiştir.) izolâsyon tabakasının ve diğer koruyucu zarfların yırtılma ve kopmaya karşı gereken emniyet şartlarını sağlaması gerekmektedir. Bilhassa sun'i izolâs yon maddelerinin sıcaklığa karşı dayanımları ve sıcaklık tesiri ile bünyelerinde hasıl olan değiş melerin bilinmesi ayrı bir ehemmiyeti haizdir

HAM MADDE VE İMALATIN GELİŞTİRİL MESİ :

Kablo imalâtında araştırma ve çalışmaların mühim bir kısmı • sun'i izolâsyon maddesi imali üzerine teksif edilmiş bulunmaktadır. Bugün kullanılan belli başlı izolâsyon maddeleri kau çuk, Polivinıl klond, Polietilen gibi' maddeler ile Silikon kauçuk, Pohtrıflorkloretılen, politet rafloretilen, Poliamid gibi alaşımlardır. Ayrıca bunlara ilâveten Butilkauçuk Neoprene, Hipolon gibi muhtelif cins sun'i kauçuk nevileri de zik redilebilir Bü maddelerin bütün hususiyetleri ve kullanılma imkânları henüz bütün teferruatı ile bilinmemekle beraber laboratuarlar bu mev zuda çalışmaktadırlar.

Esasen imalât ve laboratuar çalışmalarının iyi senkronize edilmesi bir zarurettir. Zira izo lâsyon maddelerinin ve alaşımlarının çok ve çe şitli olması sebebi ile her maddenin fiziksel, kimyasal, mekanik ve elektriksel özelliklerinin tayin ve tespiti güçleşmektedir. Bu itibarla kab lo imalâtında laboratuar çalışmaları her gün bi raz daha fazla ehemmiyet kazanmaktadır.

Avrupa Elektrik Sanayiinde Önemli

Gelişmeler

Derleyen: Z. SERTTAŞ

Y. Müh.

isveç :

İsvecin Elektrik sanayii çok ileri bir durum dadır. Senelik İstihsali 4 milyar T.L. değerinde olup bunu % 25 ni ihraç etmektedir. Elektrik sanayii fabrikalarında 55 000 işçi ve teknisiyen çalışmaktadır. 1960 senesinde İsveçin Elektrik sanayii imalât ihracatı 500 milyon isveç kronuna yani 1 milyar T.L. baliğ olmuştur. Bu memleket te en çok, Hidroelektrik santralları, Y. gerilim şebekesi tesisi, generatör, motor, endüksiyon iv rınları, elektrik lokomotifleri, asansörler imâl edilmekte, bilhassa zayıf akım dalı çok ilerde

bulunmaktadır. Şekil — 1 isveçte imâl edilen ho parlörlü ve transistor amplifiyeli masa telefon ları, ve şekil — 2 ise pulzasonlu ışık ışınlarile uzak mesafeleri ölçen bir aleti göstermektedir. Bu aletin hassasiyeti 8 mil mesafe için hata an cak yarım parmak kadardır.

İsveçin elektrik enerjisi durumu : İsveç 1933 de ancak 8 milyar KWh istihsal ederken şimdiki senelik istihsali 35 milyar KWh baliğ ol muştur. En büyük Hidroelektrik santralları ku zeyde olup buradan Y. gerilim hatlarile enerji nakil edilmektedir. Bu şebekedeki gerilimlerin

E MM. 65

Şekil : 1. Masa Telefonları m v?n&&rzrs"*f7x >

Şekil • 2 Mesafe 'ölçmeğe yarayım alet

bir kısmı 380 KV dır. İsveçde en enteressan olan Enerjinin alternatif akım yerine yüksek gerilim doğru akım olarak istihsal ve nakli keyfiyetidir. Elektrik üzerinde en önemli firma olarak ASEA gösterilebilir. Bu firmanın İsveçte ve hariçteki personel mikdarı 32000 kişidir. İsveçin ikinci büyük Firması Ericsson olup bu firmada da 10 000 müstahdem çalışır, telefon, santrallar, ve zayıf akım aletleri imâl edilir. îsveç, elektronik alanında, ev aletlerinde çok ileri bulunmaktadır.

' Şekil 3 ve 4 bir hidroelektrik santralı ile Ericsson telefon fabrikasını göstermektedir. İs veçin Elektrik mühendisler birliğinin (SEN) 560 Elektrik Normu vardır. (BEC) ile sıkı bir bağ lan vardır.

Hollanda:

,

Hollanda elektrik sanayii son seneler için de hayli ilerlemiş bulunmaktadır. Bu branşta 95.000 kişi çalışmakta ve ev aletlerden ağır ma kinelere kadar her çeşit elektro teknik aletleri ve makineleri imâl etmektedir. Yapılan imalât da hili ihtiyacı temin ettikten başka fazla kalanı ih

Şekil 3 İsveç'in 375 MW hk yeraltı hidroelektrik santralı raç etmektedir. Hollanda da halen 100 MVA ya kadar transformatörler, 154 KV a kadar Y. ge rilim disjonktörleri imâl ve ihraç edilmektedir. Keza Kaynak makineleri, ev aletleri, Röntgen ci hazları, Radyo ve televizyon aletleri, seramik mamulleri, Radar tesisleri, tayyare emniyet terti batları çok ilerlemiş bulunmaktadır. Hollanda elektrik sanayiide her bin işçiye 40 Y. Mühen dis ve yüksek tahsil görmüş eleman isabet etmek tedir.

Amerika Elektro endüstrisinin % 25 i, İngil tere % 20 sini ihraç etmesine mukabil Hollanda yalnız % 7 sini ihraç edebilmektedir. Almanya ise % 17 sini ihraç ediyor.

Şekiİ 4 Ericsson'un modern, fabrikası E.M.M. 65'

Şekil 5 Hollanda da bir televizyon fabrikasının ıçı

İtalya:

ttalyada, tekniğin her branşında yaptığı iler lemeye paralel olarak elektrik sanayiinde de önemli gelişmeler yapmış bulunmaktadır. İtalyanın Elektrik enerjisi bilhassa sudan temin edil mektedir. Halen Hidroelektrik jSantrallarının toplu gücü 10.822 MW elde edilen enerji 37 Milyar KWh, termik santrallarmın gücü 4055 MW, elde edilen enerji 18 milyar KWh dir. Şekil — 6 İtalyanın su, termik ve yeraltı gazlarından elde ettiği elektrik enerjisinin nisbetini göstermekte dir. 1959 senesindeki enerji istihsali 50 Milyar KWha baliğ olmuş ve 1958 senesine nazaran % 8 bir artış kaydedilmiştir. Yeni plân gereğince îtalyada gelecek senelerde 200 haneli köylere kadar elektrik tevziatı ve istifadesi sağlayacak tır. Elektrik santrallarmın toplum gücünün % 801 kuzey İtalyada bulunmaktadır. Fazla elektrik istih laki ile İtalyada hayat standardı hızla yüksel mekte dolayısile de Elektrik sanayii ve imalât önemli gelişmeler kaydetmektedir.

Şekil 6 ttalya'da elektrik üretimi Beyaz kısım hidrolik, taralı kısım termik, siyah kıstm yeraltı gazından yapılan istihsali göstermektedir

K.M.M. 68

A. SALVI & C. S. p. A., MİLANO Enerji Hatları için Hırdavat Malzemesi KONOR P.K. 276 Galata İSTANBUL (Elektrik — 23)