(SF6) GAZININ TATBİKATI HAKKINDA TAMAMLAYICI BİLGİLER

UDK: 621.34)66 (SFe) Gazının Tatbikatı Hakkında Tamamlayıcı Bilgiler

Yazan : R. E. FRlEDRİCH - R. Y. YECKLEY

Yüksek takatli bir ark-kesme ortamından, ağır şartları karşılaması beklenilir. Yalnız iki ortam -hava ve yağ-, asrımızın ilk yarısı süresince uluslararası olarak kabule şayan görülmüştür. Kükürt hegzaflüorid gazı, kimyagerlerce uzun zamandan beri bilinmekle beraber devre kesici mühendislerince yeni ele alınmış olup üçüncü ark kesme ortamı olmak karekterini göstermektedir. Kükürt hegzaflüorid başlangıçta bir izolasyon aracı olarak geliştirilmiş ve tatbik edilmiştir. Atmosfer basıncında bu gazın dielektrik direnci, havanın-' kinin iki - üç katına erişmekte ve basınç arttıkça dielektrik direnci yükselmektedir : Üç atmosferde dielektrik değeri, takriben transformatör yağınınkine eşittir. Lâkin, izolâsyon niteliğinin iyi olmasından maada, kesici mühendisleri kükürt hegzaflüoridin hakikî değerinin rakipsiz ark - söndürme kabiliyetinde olduğunu ve bazı şartlar dahilinde bunun havanınkine nazaran 100 kat daha fazla olduğunu anlamış bulunmaktadırlar .

Kükürt hegzaflüorid halojen kompavndı gazlardan birisidir. Fevkalâde istikrarlı ve âtıl olup pek düşük sühunetlerde (atmosferik basınçta 62° C da) dahi gaz olarak kalmaktadır. Zehirli olmayıp iştial etmemektedir. Gaz kokusuz ve renksizdir ve yoğunluğu havanın takriben beş katıdır.

Hernekadar SF6 gazının tatbikatına nazaran, ark söndürmedeki müessıriyetinin esaslı olarak izahı geride kalmış bulunuyorsa da, kifayetli bir nazariyenin geliştirilmesinde önemli bir ilerleme kaydedilmiştir. Kükürt hegzaflüoridin üstün ark kesme kabiliyetini açık olarak izah eden olay, dielektrik deşarjlarında elektron yakalanması dolayisiyle eksi - iyon teşekkülünün etkisidir. Bazı moleküller, serbest elektronlar için bir çekim hasıl eder ve, eksi yüklü iyonlar teşkil etmek üzere elektronlar ile birleşirler. Bu elektron çekme karakterıstıkli moleküllerden meydana getirilen gazlar elektro - eksi gazlar olarak tanınmaktadırlar. Kükürt hegzaflüorid en iyi elektro - eksi gazlardan birisidir. Elektronlar yakalanınca, SFe ve SF, iyonları teşekkül ederler. Bunların her ikisi de kütlevî olduğu için cereyan iletgenliği bakımından oldukça etkisizdirler. SF0 nın gerek izolâsyon gerekse ark söndürme kabiliyeti, bu elektron yakalama yetkisinden şiddetle müteessir olmaktadır. Fakat izolâsyon delinmesinin ve ark kesmenin mekanizması, detay bakımından okadar farklı ceryan eder ki, müşahede edilen miktar etkileri temamen farklıdırlar. Hernekadar SFe

Çeviren: Celâlettin ÇETlNTAŞ Y. Müh. - Î.T.Ü.

içinde ceryan atlama voltajı, havadakine nazaran ancak 2,4 katı olduğu hâlde SF5 içinde 60 periodluk ark hasıl eden basit - kesilmeli kontaktlar, muayyen bir voltaj için hava içindekine nazaran 100 kat daha büyük akün kesebilirler.

Bir ark-kesme ortamının başlıca Bağlıyacağı husus öncelikle yüksek dielektrik direnç olmayıp, daha ziyade, dielektrik direncinin düzelme mertebesinin yüksek bulunmasıdır. Diğer bir deyimle bu hassa, dalgalı akımın sıfırdan geçtiği sırada ark yolu kondüktansı kaybı mertebesinin yüksek olmasıdır. Bu kondüktans değişme mertebesi, vasatın zaman sabitesi namı altında ölçülmektedir. Serbest elektronların, ark yolunda elektroeksi işlemiyle fevkalâde hızlı olarak yakalanması, SFe nın zaman sabitesinin fevkalâde küçük olmasını ve havanmkinin ancak küçük bir kesri kadar bulunmasını izah ettiği söylenebilir (Şekil 1).

Arkın kesilmesi :

Kükürt hegzaglüoridin ark kesici ortam olmak hususundaki rolü belki en iyi şekilde, ark kesme olayının kalitatif tarifiyle ifade edilebilir. Hâdise, oldukça karışıktır; fakat olayın iki'faza bölünmesiyle en açık şekilde anlatılabilir: Akımın sıfır oluşunun hemen arifesinde husule gelen ark sütunu içindeki bir enerji-dengesi hâli ile, akımın hemen akabinde bir dielektrik düzelme periyodu. Ark bir akım iletgeni' olduğu süre-

UO

»o t

İl Ü 40 t>af/nf - l Basit - kesilme şartlan altında kükürt hegzaflüoridin zaman sabitesi

Şekil

E.M.M. 8i

SF^ nın ark söndürücü vasat olarak etkililiği bu basit lâboratuvar deneyi ile ispat edilmektedir Yüksek gerilimli bir arfc, tüp hava ile doldurulunca derhâl teşekkül etmektedir; Fakat tüp içine az miktarda SFt enjekte edilince sönmektedir.

ce, oldukça müstakar bir hâlde faaliyette kalmalıdır; yânı akım, arktan ziyade kesicinin bağlı olduğu devre tarafından kontrol edilmelidir. Eğer kesme ortamı ark sönmesine yardım eder durumda ise, mutad olarak ark sütununda enerji kaybını arttırmaya yarar. SF6 nın şartlan fevkalâde çabuklukla değiştirme kabiliyeti, arkın içinden oldukça küçük bir gaz seyelânı geçmiş olmasına rağmen, ark çapının akım büyüklüğünün azalmasıyle orantılı olarak küçülmesini mümkün kılar. Ark takati o dereceye kadar azaltılmalıdır ki ark, akımın" normal olarak sıfır değerini almadan biraz önce stabilitesinı kaybetsin. Diğer taraftan, eğer ark stabilitesi vaktinden evvel kaybedilmiş olursa, bu yüzden akımı sıfıra enşmiye zorlayarak (arkın kırılması), bağlanmış endüktef devreler üzerinde çok yüksek voltaj «transient» leri meydana gelebilir.

Ark söndürülecekse, ark yolu çabucak iyi iletgen durumdan izolatör hâline geçirilerek, gerilimin kesici içinde yükselmesinden doğacak ceryan atlamalarının meydana gelmesi önlenmelidir. Ark sönüşünün akabindekı bir periodda, ark yerinin dielektrik direnci başlangıçta azamî değerinin çok altında bulunup bunun sebebi gaz şeklindeki ark artıklarının yüksek sühuneti ve bunuti sebebiyet verdiği düşük yoğunluktur. Dielektrik direncin bu düzelme periodundaki teşekkül kabiliyeti; hatlara voltaj tatbiki, manyetizasyon veya devre düzelme voltajı küçük olan normal yük akımları için kullanılan kesiciler bakımından bir üst sınır gerektirir.

Fakat, yüksek - akım arklarının söndürülmesinde, gerçek ark kesme işi, akımın sıfıra inişinden sonraki devamlı dinamik enerji dengesinin meydana gelişine tabidir. Tam de-iyonize olmıyan ark yerinde bir miktar artık iletgenlik bulunması dolayısıyle, yükselen düzelme - voltajı küçük bir ark - sonrası kaçak akımı sevkeder. Eğer ark söndürülecekse, bu yol içine dahil edilen enerji ionizasyonu ve iletgenlıği, bu yer dahilinde enerjiyi dışarı atan kayıplardan daha hızlı olarak artmamalıdır. SF0 içindeki ark ortamları dahilinde olagelen iletgenlik değişmesine ait zaman sabitesinin düşüklüğü, yüksek-takat arklarının müessir olarak söndürülmesinde pek büyük bir fayda sağlamaktadır. Kaçak akımı kaybolunca, aralık dielektrik direnci yine de kâfi çabuklukla teşekkül ederek geçici düzelme voltajına dayanacak değeri bulmalıdır.

SF6 nın ark dolayısıyle dekompoıisyonu :

Ark husulü dolayısıyle SF0 nın dekompozisyonu üzerinde yapılan etüdler göstermektedir ki, yüksek güçlü kesicilerde dahi azamî kısa devrelerdeki kesmeler, dekompozisyon dolayısıyle ciddî bir gaz kaybı olmadan yapılabilmektedir. Atmosfer basıncında, yüz adetten daha fazla yüksek güçlü kesilme için bir fut kübü kükürt hegzaflüorid gazının dekompozisyonuna ihtiyaç hasıl olur. Dekompozisyonun mertebesi, ark enerjisinin bir tabiidir; fakat dekompoze olan gazın hemen SFeyı teşkil etmek üzere birleşmesi dglayısiyle çok küçük bulunmaktadır.

Gaz şeklindeki dekompozisyon mahsulleri esas itibariyle düşük değerli, SF2 ve SF4 gibi sülfürlerdir. Mamafi bu gazlar zehirli değildirler; çünkü bileşimlerini devamlı olarak muhafaza etmezler ve atmosfer rutubeti ile kolayca hidrolize olarak kükürt dioksid ve hidroflüorik asid meydana getirirler. Çok zehirli olan S2F10, arktan teşekkül eden dekompozisyon mahsulleri arasında asla müşahede edilmemiştir. Binaenaleyh bir miktar havanın, hâttâ rutubetin bulunması dahi SFe nın devre kesme kabiliyetine önemli addedilecek etki yapmamakta olup, ark sırasında teşekkül eden dekompozisyon mahsulleri, saf SF6 kullanmak suretiyle asgariye indirilmektedir. Saf SF6 kullanılmasına ilâveten, aktifleştirilmiş birkaç lıbrelik alümin, kesicinin mahfazası içine konularak yalnız gaz şeklindeki dekompozisyon ürünleri masedilmekle kalınmayıp, gazın kuruluğu da sağlanmış bulunur.

Dekompozisyon ürünlerinin korozyona sebep olma ihtimâli, SF8 nın ark söndürmede kullanılmasına mani bir husus teşkil etmektedir. Fakat, kesicinin müessir surette sızdırmazlığının sağlanması ve aktifleştirilmiş alüminm kullanılması, meselenin hâilini, umulduğundan çok daha az ciddî kılmış bulunmaktadır.

Aktif gazlara ilâveten, bazı madenî flüoridler de kesici kontaklarına ark husulü sırasında vakî kimyevî etkiler dolayısıyle teşekkül etmektedir. Bu flüoridler, kesici kamarasında ince bir toz olarak dağılmakla beraber, yüksek rezıstiviteyi haiz olduklarından elektrikî bir arızaya sebep olmamaktadırlar. Kesici kontaktları bir «silme» etkisine sahip olmak üzere projelendirilmiş olup bu izo-lân parçacıkların akım - taşıyan yüzlerde birikmesini önlemektedirler.

Kükürt hegzaf lüorid içinde karbonun hiç bulunmaması, bir ark - kesici vasat için başlıca bir avantaj teşkil etmektedir. Örneğin, yağlı açak meka-

nizmalarının o şekilde dikkatle projelendirilmesi gerekmektedir ki, iletgen karbon karışımlarının yerleşebileceği yatay izole yüzeyler bulunmasın.

Kesicinin projesi:

Pahalı olduğu için SF0, basınçlı hava kesicilerinde olduğu gibi atmosfere deşarj edilmemektedir. Bunun tersine, SFe devre kesicileri tamamen sızdırmaz ve kapalı devre teşkil eden üniteler halindedirler. Hernekadar burada bir sizdırmazlık meselesi beliriyorsa da, sağlanan faydalar eklenen güçlüğü ve sızdırmaz imalâtın pahalılığını çok fazla telâfi etmektedir. Örneğin, açık olan bir fayda, iştialin hiç vukubulmaması ve gürültünün yüksek güçlü kısa devre kesilmelerinde bile çok azaltılmış olmasıdır. Sızdırmaz yapım keza, rutubet yüklü havanın girişini de önlemiş olarak rutubet yoğunlaşmasına da yer bırakmamış olur ki, böylece korozyonun ve izole yüzeyler üzerinden, artan akım kaçağının sebebiyet vereceği harab edici etkiler bertaraf edilmiş bulunmaktadır.

İlk geliştirilen kesiciler porselen mahfazalı idiler. Fakat, 230 kV'luk 15000 MVA'lık bir kesiciye ait en yeni projede mühendisler, yağlı kesicide olduğu gibi, tamamen çelikten, kapalı bir konstrüksiyon gerçekleştirmişlerdir.

Hernekadar basınç - kaçırmaz sizdırmazlık lüzumu, SF6 kesiciler için ilkönce bir mesele teşkil etmişlerse de, sonradan tatminkâr hâl tarzları bulunmuştur. İlk ticarî SF8 kesicisi olan VLB tipinde yük - ayırıcısı, ark kamarasında az miktarda gaz ihtiva ettiği için, küçük bir kaçak dahi basıncı hızla düşürebilirdi. Bu kesicinin geliştirilmesi sırasında, ençok güçlük arzeden meselelerden birisi, gazın salmastralar ve mesamatlı dökümlerden sızarak dağılması idi. Bu güçlüğün giderilmesi için, bütün dökme demir harurî muamele ile tespit edilen reçine ile emprenye edilmiş ve kesicide sılisyumlu kauçuktan salmastra'kullanılmıştı. Bu şekilde tatminkâr neticeler verdiler; fakat bunlarda bir miktar basınç düşümü müşahede edildi. Bunun sonucu olarak, silisyumlu salmastranın yüzde birinden daha küçük nüfuzıyeti olan, yeni bir düşük sühunet salmastrası geliştirildi.

Açma rtvekaniıması :

Açma mekanizmasının bünyesini teşkil eden elemanlar, gerekli elektrikî ve mekanik dayanımı haiz herhangi malzemeden teşkil edilebilirler. Lâkın, fıbr veya Mikarta gibi uzvî izolâsyonlar ark yolu üzerine konamazlar; çünkü burada ayırıma uğrayarak gazın, arzu edilmiyen kirlenmelerine sebep olabilirler. Ark kesme lüleleri (orifices) mutad olarak Teflon'dan yapılırlar. Bunlar arka karşı olağanüstü dayanıklı olup, ihmâl edilir derecede gaz kirlenmesini sonuçlandırırlar.-

Kükürt hegzaflüorid cihazlarında kullanılan açma tertibatı, basit kesilme kontaktlarından baş-

lamak üzere gaz - püskürme projesine kadar mertebelenen çeşitler ihtiva eder. SF8 nın yüksek ark kesme kabiliyeti dolayısıyle lüleden geçmesi lüzumlu olan gaz akışı, oldukça azdır. Genel olarak, arkın söndürülmesi için gerekli gaz akışını hasıl eden basınç, havalı kesicilerdekinin ancak üçte biri veya ençok yarısı kadardır.

Küçük - güç kesme tatbikatında veya kondansatör devrelerinin açılıp kapanmasında basit - kesmeli açma mekanizması etkilidir. Yüksek güçlü kesme görevi için gaz akışı olan tip lüzumludur. Gaz akışı şu suretle sağlanır : Mekanik bir piston veya körük vasıtasıyle gazın yardımcı bir ark tarafından gençleştirilmesiyle; veya gazın basınç altında ark yolundan geçirilmesiyle.

Sabit kontatt

Korona manii

karanfft/fff

» Müteharrik \ kontakt

Şekil 2 (a) Yüksek hızlı topraklama şalteri için geliştirilenbasit kesilmeli bir açma mekanizması. Kontaktlar 2 atmosfer kadar basınç altındaki SFt içinde çalıştırılmaktadır

Yüksek hızlı bir'topraklama şalterinde basitkesme kontağı kullanılmıştır (Şekil. 2 a). Gerçekte bu şalter bir kesme cihazından ziyade bir temas yapma aracı olup SFe, kapanma sırasındaki ark husulü zamanını kısaltmaktadır. SFe yükayırıcısında (tip VLB) bir üfleyici tekniği etkili

Müteharrik

malt mattı faza

Lüle,

ayırcısı

kontağı üzerinde

piston ve Teflon

SFt

gazını,

ayrılmasında teiçinden geçmiye zorlar

Kttldırmel çubuğu kontakt

Sah/t ^ kontakc

Şekil 2 (hj

Bir

yükmüteharrik

bulunan b\r

lülesi vasıtasıyle

kontakların

gekkül eden ark

'olarak kullanılmıştır. Ark kesme lülesi, müteharrik kontakt üstündeki bir piston ile o şekilde kombine edilmiştir ki, sıkıştırılan gaz lüle içinden geçmeğe zorlanmaktadır (Şek. 2 b). 115 kV luk 1000 MVA'lık ve 46 kV'Iuk 250 MVA lık devre

'E.M.M. 81

kesiciler için çift - kesmeli bir tertip kullanılmakta olup basınç jeneratörü bir devre - kesilmesi, akış hasıl eden bir basınç meydana getirerek asıl devre kesilmesini çevreleyen lüleden gazın akışını zorlar (Şek. 2 c). Bugüne kadar geliştirilen en yüksek kesme mertebesi 15000 MVA'lık 230 kVIuk bir devre kesiciye ait olup 170 psi izafî tank basıncı ile deşarj edilen SFe, kesici lüleden geçirilmektedir (Şekil 2 d).

SFt nın ekonomikliği ve kullanılma şekli:

SF6 normal hâlde bir gaz olmakla beraber çok yüksek olmıyan basınçlarda sıvılaştırılarak buharının basıncı altında, carbon dioksid gazında olduğu gibi, sıvı hâlinde depo edilebilir. Gaz, normal olarak 100 libre SF6 ihtiva eden standard büyüklükte çelik silindirler içinde biriktirilip sevkolunur. 100 librelik bir silindir, 75 F. derecesinde bir atmosferde 250 ayak-küplük bir hacmi dolduracak gazı ihtiva etmektedir. 75F. derecesinde 330 psig kadar olan buhar basıncı (Şek. 5) de gösterilen buhar - sühunet eğrisine göre değişmektedir. 'Hacim, mutlak .basınçla ters orantılı olarak değişir.

Devre açıcı k il

Basmc doyurucu kesilme c Şekil 2 (c) Bir takat devre kesicisi açma mekanizmasında, hücresi içinde seri hâlde teşekkül eden 2 ark kullanılmaktadır. Basınç doğurayı ark dolayısiyle gazınısısal genişlemesi, kesici kontaktlar açıldığında gazı lüleden geçmiye zorlamaktadır Açma mekanizması lülesi

Alçak basınçtı

Şekil 2 (d) En yüksek takatli SFk açma mekanizmasında, yüksek basınçlı kükürt - hegzaflüorid gazı, kontaktlar ayrıldığında lüleden geçmiye zorlanır

SF6 nın fiatı ortalama olarak libre başına $ 2 veya ayak-küp başına 75 cent'dir. Genel olarak, bir SF6 kesicisi için lüzumlu olan gaz hacmi, mukayesesi mümkün yağlı bir kesicinin yağ hacminden çok azdır. Meselâ, 1000 MVA'lık bir devre-kesicinin üç fazı için birden gerekli hacim ancak 15 ayak-küp (45 psig basınç altında) veya 24 librelik gaz kadardır.

Devre — kesicinin doldurulması: Sızdırma yapıda olan kesicinin, mutad olarak önce havası boşaltılmakta, sonra doğrudan doğruya yüksek basınçlı bir gaz silindirinden doldurulmaktadır. Doldurmanın yeterliği, kesici üzerindeki manometreden tayin edilir. Hernekadar doldurmadan önce havanın çıkarılması için bir vakum tulumbası kullanılırsa da, yüksek vakum lüzumlu değildir, Mutad olarak kesici birkaç milimetre Hg basınca kadar tahliye edilir; bu vakum derecesi dahi fazladır; çünkü dielektrik direnç veya kesme kabiliyetinde farkedilir bir azalma olmadan epeyce hava kükürt - hegzaflüorid ile karıştırılabilir.

JO 6O 90 120 150 190 Mana Basıncı - f 51

Şekil 3 3 pusluk bir basit - kesilme aralığının 2300 Volt'da SFt içindeki kesme karakteristiği

Kr\tık Basınç XL

4'

//

^ X^'

^ • —' ^ —

O 40 -80 sühunet -F

Şekil 4 150 ilâ 350 Amp lik kondansör devrelerinde yeniden ark teessüsünden âri açılmalar için hesaplanan voltaj sınıflan (SF^içinde basit-kesilmeli ark inkitaında).

Şekil 5 5 10 IS 20 25 Kontakt- hızı -FT/sm.

Kükürt - hegzaflüorıdin buhar basıncı eğnsi

Eğer bir vakum tulumbası mevcut değilse, bazı projelerde imdat hâlleri için .yer değişlerine usulü ile dodurma tatbik edilebilir. Ağır SFe gazı, kesici tankının altından ithâl edilerek havanın, kamara üstündeki bir delikten dışarı atılması mümkün olmaktadır. Havanın tamamen çıkarıldığının tayininde, SFe gazının alev almamak özelliğinden faydalanılır; Bu hususta, dışarı kaçmakta olan gazın önüne bir lav konur; SF6 çıkmaya başlayınca alev söner.

Bir kesicideki herhangi gaz kaçağı, bir manometre vasıtasıyle işaret edilmektedir. Basit bir düşük basınç alarm sistemi de sür'atle tesis edilebilir. Kaçak vaki olursa, projelerin çoğunda, kesici faaliyette iken dahi gazın ilâvesi mümkündür. Bu husus, toprak potansiyelini haiz bir musluk üzerinden doldurma suretiyle sağlanmaktadır. VLB açağının projelendirildiği ilk zamanlarda rastlanan bazı kaçaklardan mâda, herhangi, bir sonuç doğuran hiçbir kaçak meselesiyle karşılaşılmamıştır. İlk servis yıllarında, 1000 MVA'lık 115 kV'luk kesicinin kaybı ortalama olarak bir librelik basınçtan küçüktür. Bu, üç fazlı bir kesicide bir yıl zarfında bir dolardan daha az tutarında gaz ikmâline tekabül eder.

VLB yük - ayırıcısı gibi küçük kesiciler için gaz masrafı kabili ihmâldir ve bir şalterin faaliyeti sırasında tasarruf edilmesinden fayda sağlanmaz. Fakat, büyük kesicilerin yapımı hâlinde, kullanılmış gazın tekrar elverişli hâle getirilmesi istenilir. SFe nın yeniden depo edilmesi ve bu hususta nâkli hususunda birçok sistemler projelendirılebıKr. Uygulanacak sistemin özelliği, muhtemelen kesicinin kendi projesine, -bağlıdır. Eğer gazın alçak basınçtan bir yüksek basınç kamarasına devrettirilmesi için tulumbalar kullanılıyor-

E.M.M. «l

sa, aynı tulumbalar SFe nın servis sırasında, oldukça düşük basınçlı biriktirme kamaralarına nâkli için kullanılabilmektedir. Eğer kesicinin projesinde tulumbalar bulunmuyorsa, gazı kesiciden bir biriktirme silindirine, buharı basıncından yeteri derecede yüksek bir basınçla pompalıyarak sıvı şekline geçirişi sağlamak üzere, taşınabilir bir sistem projelendirilebilir.

Kesicinin bakımı: SF6 kesicilerinin bakımı basittir. Ancak, birkaç tedbirin gözönünde bulundurulması lâzımdır. Arka maruz hâlde olmıyan SFg, fevkalâde müstakar olup zehirli değildir. Aktifleştirilmiş alüminin massedici olarak gereği gibi kullanışı, ark esnasında teşekkül eden gaz hâlindeki az miktarda dekompozisyon ürünlerini gidermektedir.

Bakımı yapılacak bir kesici, önce tamamen boşaltılmalıdır. Sonra, toz şeklinde olan madenî flüoridler, vakum temizlemesi yoluyla bertaraf edilmelidir. Nihayet, açak haznesi temiz paçavralarla silinerek alümin massedici yerleştirilmelidir. SFe kesicisinin işletme ve bakımı, yağ ve hava kesicilerininkinden farklı olduğundan, işletme personeli yeni vasatın özelikleri ve muamelesine alışkın olmalılardır. Lâkin, çalışma tarzı ve teçhizatı başka olmasına rağmen, SF6 kesicilerinin bakımı bir çok havalı şalterlerinkinden daha güç değildir.

özet olarak :

SF8 devre kesilmesi sahasında yeni olmasına rağmen, daha şimdiden birçok muvaffakiyetli işletme deney yılları geçirilmiş bulunmaktadır. Yük-kesme şalterleri 1953 den beri serviste bulunmakta olup, birçok 100 MVA'lık devre kesiciler senelik işletme deneyini tamamlamış bulunmaktadırlar. 46'kV'luk bazı tekrar - kapamalı devre kesiciler son defa kurulmuş olup ilk 15000 MVA lık 230 kV'luk kesici de 1960 da tesis edilmiştir.

SFfl nın beğinilen karakteristikleri pek elverişli kesme kabiliyeti, karbondan ârî olması ve yüksek dilektrik direnci gerek izole yağlı gerekse-hava basınçlı devre kesicilerin en iyi niteliklerini biraraya getirmeyi mümkün kılan yeni açak projelerinin yapılmasını sağlamaktadır. Kükürt hegzaflüorid, devre - kesici mühendislerine projelerinin hazırlanmasında yeni bir elastikiyet kazandırmaktadır.

ELEKTRİK MÜHENDİSLERİ ODASI

ÖZEL YARDIM SANDIĞINA ÜYE OLUNUZ

E.M;M. 81