HAZAR 1- HİDROELEKTRİK SANTRALI TEVSİİ VE HAZAR2 - HİDROELEKTRİK KANUN TASARISI

Böylece yurdumuzda enerji ve tabiî servet kaynakları yani genellikle su işleri, enerji işle,. rl, yakıt işleri, petrol, madencilik, nükleer enerji konularında kaçınılmaz bir ihtiyaca cevap vere­ cek yeni bir düzenlemeye gidilmesi uygun görül­ müş ve bakanlıklar kuruluşu hakkındaki 4951 sayılı Kanuna uygun olarak «Enerji ve Tabii kaynaklar Bakanlığı» kurulması 25.12.1963 ta­ rihinde kararlaştırılmıştır.

Tasarıda öngörülen bakanlık görevlerinin ye­ rine getirilmesi için bakanlık örgütünün düzeni büyült bir önem taşımaktadır, örgüt içinde özel­ likle Bakanlık Merkez Dairelerinin kuruluşu, görevlendirilmesi ve bunlara verilecek yetkilerni tiyln edilmesi değişik bir açıdan ele alınmış ve esas olarak fonksiyonel bölünme kabul edilmiş­ tir. Bunun nedenleri şunlardır :

1. Kamu kuruluşlarının ve özellikle merkezî idarenin yeniden düzenlenmesi kalkınma plânınlllerinden birisini teşkil etmektedir. Söz konusu da öngörülen reorganizasyon tedbirlerin en önemtesbirle plân, idari teşkilâta ahenkli verimli ve tutarlı bir kuruluşlar düzenine kavuşturulma-

• sı zorunluğunu tesbit etmiş ve bu hususta ya­ pılması gerekli çalışmaların kapsamı yıllık prog­ ramlarda belirtilmiştir. Aslında plânlı devreye geçmeden önce bu alanda başlıyan araştırma sonuçları ile bu tasarının hazırlanması sırasında yapılan incelemelerin ortaya çıkardığı sonuçlar, teşkilâtlanma konusunda bundan böyle farklı bir metodun benimsenmesinin isabetli olacağını göstermiştir. Bugün kamu sektöründe yer alan birimlerin kuruluş düzenini her hangi teorik bir ilkeye dayandırmak mümkün olmadığı gibi Tür­ kiye'ye has özelliklerle bağdaştırmak da olduk­ ça güçtür, gerçekten, bilhassa bakanlıkların merkez teşkilâtının içinde yer alan birimler âm­ me idaresi kurulları gereklerini göz önüne . al­ maksızın ortaya çıktıkları anlaşılmaktadır. Bu­ nun bir sonucu olarak da birimler arasında hiz­ met karışımları olmakta bazanda görülmesi lâzımgelen işler ortada kalmaktadır.

2. Belirtilmesi lâzımgelen başka bir husus da şudur: Bakanlık merkez teşkilâtının anafonksiyonu bakanlığın yerine getirmekten so­ rumlu bulunduğu hizmetlerle ilgili politika esas­ larını hazırlamak olmalıdır. Hazırlanan bu po­ litikaya uygun olarak da bakanlığa bağlı veya onunla ilgili birimlerin faaliyetlerini ayarlama­ ları gerekir. Oysa ki, bugün birçok bakanlık teş­ kilâtına da poltika hazırlıyan birimlerle icra bi' rlmlerl ayırımı yapmak son derece güç olmakta­ dır! Enerji ve Tabiî Kaynaklar Bakanlığının teş­ kilat kanun tasarısı hazırlık çalışmalarında bu cihet göz önünde bulundurularak adı geçen ba­ kanlığın kuruluşunda politika ve icra birimleri ayrımının dnhn net bir şekilde yapılmasına im­ kân. veren bUtünlerin öngörülmesine çalışılmış­ ta eiektrlit Mühendisliği 100

Merkez kuruluşunda makama bağlı ve esas görevi politika esaslarını hazırlamak olan bi­ rimlere ihtiyaç bir defa kabul edildikten sonra bunların meseleleri belli bir açıdan ve oldukça ayrıntılı bir şekilde inceleme imkânına sahip kı­ lınmaları zarureti kendiliğinden ortaya çıkar.

3. Tasarının hazırlanması sırasında dikkate alınan diğer bir kurulda makama bağlı birimle­ rin sayılariyle ilgilidir. Bilindiği üzere kamu sek­ törünün her hangi bir kesiminde icra sorumlu­ luğunu üzerine almış bir bakanın görevini etkili ve verimli bir şekilde yerine getirebilmesi kendi­ sine doğrudan doğruya bağlı birimlerin sayısı­ nın optimal bir miktarın üstünde olmamasını icabettirir. Optimal seviyenin kesin sınırı yürü­ tülen hizmetin çerçevesine göre farklılıklar gös­ terir. Bununla birlikte makama bağlı birim sa­ yısının imkân ölçüsünde dar tutulması da baka­ nın gözetim ve denetim görevlerini istenilen şe­ kilde yerine getirebilmesi bakımından zorunlu­ dur. Tasarıda bu ilke titizlikle göz önünde bu­ lundurulmuş ve İlerde de birim sayısının artışı­ na engel olacak şekilde fonkslyel bir ayrım ya­ pılmasına çalışılmıştır.

4. Bu tasarıyla birlikte âmme idaresindeki gelişmelere de uygun olarak getirilmek İstenen başka bir yenilik de «Yönetim ve düzenleme da­ iresi» olarak tanımlanan ve Bakanlığın bütün birimleri için ortak nitelikte bulunan hizmetle­ rin yürütülmesinden sorumlu tutulan tek bir birimin makama bağlı ortaya çıkarılmasıdır.

Böyle bir teşkilâtlanmada icrai görevlerin gereği gibi yerine getirilmesi ve teknik eleman­ lardan kendi alanlarında azamî ölçüde faydalan­ ma imkânının yaratılması amacı güdülmüştür. Ayrıca bugünkü tatbikatta birçok Devlet teşki­ lâtında icrai hizmetlerle görevli birimlerin ras­ yonel bir kuruluşa sahibolmamalan ve birimler arasındaki koordinasyonsuzluk bunların her bi­ rinin yardımcı ve idari hizmetler için ayrı bi­ rimler meydana getirmelerine yol açmıştır. Bu ise hizmetlerin verimli ve tasarruf sağlayıcı bir düzende yürütülmesine engel olmuştur. Enerji ve tabiî kaynaklara ilişkin hizmetleri görecek olan bir kuruluş ortaya çıkarılırken belirtilen sakıncaların tekrarlanmasına imkân vermemek ve geçmiş tecrübelerden yararlanarak yeni bir sistemi benimsemek gerekiyordu, öte yandan âmme idaresi doktrindeki gelişmelerle yabancı ülkelerde benzeri çapta bir teşkilâtlanmada uy­ gulanan sistemler üzerindeki İncelemeler de ye­ ni bakanlığın yardımcı idari görevlerinin farklı bir metotla yürütülmesinin isabetli olacağım gös­ termiştir. Ayrıca organizasyon ve metot, per­ sonelin hizmet ve eğitimi gibi Türk Amme İda­ resinde yeni yeni gelişmeye başlıyan ve rasyo­ nel bir sevk ve idarede önemli etkileri bulunan kavramlariyle ilgili hizmetlerin- de makam se-

vlyesinde bir tek sorumluluk altında birlegmesini gerektirmektedir. Bütün bu düşüncelerin ışığı al­ tında yardımcı idari görevleri yürütecek olan ve yönetim ve düzenleme dairesi olarak tanım­ lanan bir birimin ortaya çıkartılmasına sebebolmuştur.

MADDELERİN GEREKÇESİ

Madde 1. — Enerji ve Tabiî Kaynaklar Ba­ kanlığının kuruluş ve görev esaslarının bu ka­ nunda gösterildiği ifade olunmaktadır.

Madde 2. — Bakanlığın görev ve yetkilerini belirtmektedir.

Madde 3. — Bakanlığın bünyesinde yer alan genel hizmetler Ue ilgili daire ve kuruluşların görevlerini göstermektedir.

Madde 4. — Bakanlığın 2 nci ve 3 ncü mad­ delerde yazılı görev ve genel hizmetlerini ha­ zırlayıp, uygulayacak merkez kuruluşu İle bağ­ lı ve ilgili kurumlar sayılmıştır.

Madde 5. — Müsteşarın j Bakanlık işlerini Bakan adına yürüteceği belirtilmiştir.

Madde 6.. — Bu maddede de ortak kararna­ me ile atanacak personel sayılmıştır.

Madde 8. — Diğer bakanlıklardan alınıp Enerji ye Tabiî Kaynaklar Bakanlığına bağla­ nan kurumları saymaktadır.

Madde 9 *— 6326, 6821, 6073, 3611. 3614 ve 79 sayılı kanunlarla ilgili kurumlar üzerindeki muhtelif bakanlıklara tanınan görev ve yetkile­ rin Enerji ve Tabiî Kaynaklar Bakanlığına devrolunduğunu belirtmektedir.

Madde. 10 — Enerji ve Tabiî Kaynaklar Ba­ kanlığına bağlanan ve kuruluş kanunları bulu­ nan dairelere ait kadroların, ayrıldıkları bakan­ lık kadro cetvellerinden kaldırıp Bakanlık kuru­ luş Kanununa bağlı cetvele eklendiği ifade olun­ maktadır.

Geçici madde 1, 2. — Bakanlığa bağlanan Maden ve Enerji daireleri personelinin atama işlerini ve bağlanan dairelere ait dosya, evrak ve büro gereçlerinin Bakanlığa devrolunacağını belirtmektedir.

• Madde 11. — ve

Madde 12. — Kanunun yürürlük tarihini ve kanunu Bakanlar Kurulunun yürüteceğini açık­ lamaktadır!

Enerji ve Tabiî Kaynaklar Bakanlığı kuruluş ve görevleri hakkında kanun tasarısı

MADDE 1 . — Enerji ve Tabiî Kaynaklar Bakanlığının görev ve kuruluş esasları bu ka­ nunda gösterilmiştir.

MADDE 2. — Bakanlığın görevleri şunlar­ dır.

a) Tabiat kaynaklarından ve enerji imkân­ larından yararlanma ve bu kaynak ve İmkânla­ rı geliştirme politikasının iktisadı ve teknik esaslarını hazırlamak; bu konularda teknolojik çözüm yolları gelirştirmek; iktisadi ve teknik araştırmalar yapmak veya yaptırmak;

b) Yakıt politikasının iktisadi ve teknik

esaslarını hazırlamak; tabiî örtünün korunması

amacı ile gerekli yakıt maddelerinin kullanılma­

sını sağlıyacak tedbirleri ilgililerle işbirliği ya­

parak geliştirmek, uygulanmasını sağlamak ve

denetlemek;

^

c) Tabiî kaynak ürünlerinin ve enerjinin üretimi, dağıtımı pazarlanması ve bunların fiyat ve tarifeleri konularında etüt ve araştırmalar yapmak, bunlara ait esasları hazırlamak, gerek­ li hallerde Ticaret Bakanlığı ile birlikte bu esas­ ları uygulamak, denetlemek.

d) Bakanlığa bağlı ve bakanlıkla İlgili ku­ rumların işletme faaliyetlerine ait raporları in­ celemek; programlara uygunluğunu gözetmek ve gerekli işlemleri yapmak; bu kuruluşlarca hazırlanan projeleri incelemek ve önceliklerini teklif etmek, projelerin uygulanmasında ortaya çıkan zorunları çözümlemek;

e) Enerji ve tabiat kaynaklarının kamu ya­ rarına, sağlığına ve güvenliğine zarar verebile­ cek şekilde İşletilmelerini önlemek amaciyle tek­ nik etüt ve araştırmalar yapmak ve gerekli ted. birleri almak; tesislerin ilgili mevzuata ve bun­ lara göre tanınan haklara uygun olarak yapıl­ malarını, genişletilmelerini ve işletilmelerini de­ netlemek;

f) Enerji ve tabiat kaynakları konularında çalışanlardan gerekenlerin yönetmeliğine göre ehliyet şartlarını tesbit etmek, bunlara uyulma­ sı konusunda ilgililerle işbirliği yapmak ve bu konu ile ilgili işleri yürütmek;

g) Yürürlükteki mevzuatın enerji ve tabiî kaynak hakları konularındaki hükümlerini uy­ gulamak, gerekli kuralları tesbit etmek ve iş­ lemleri yapmak;

h) Enerji imkânlarından ve tabiat kaynak­ larından yararlanmak için mevzuatına göre ara­ ma ve işletme haklarının verilmesi, bu hakların devir, intikal ve İptalleri, üzerinde rehin ve di­ ğer hakların tesisi, sicillerinin tutulması gibi iş­ lemler yapmak; yararlanmanın, tanınan hakları tesbit eden hükümlere uygunluğunu denetlemek, Devlet hakkının tahakkuk ve mahsubunu yap­ mak;

i) Kaynak haklarına konu olacak alanları belirli sınır noktalan ile tesbit etmek ve bu ko­ nuda gerekli işlemleri yapmak.

MADDE 3. — Bakanlığın genel hizmetleri şunlardır.

a) Bakan adına Bakanlık merkez ve taşra teşkilatının, bağlı ve ilgili kuruluşların teftişle­ rini, ilgililer hakkında tahkikat işlerini ve baka­ nın sorumluluk alanına giren bütün konularda inceleme işlerini yapmak.

b) Bakanlığın hukuk ve dâva işlerini 4353 ve 5797 sayılı Kanunların hükümleri saklı kal­ mak üzere hazırlamak, uzlaşma tekliflerinde bu­ lunmak bu konularda Bakanı ve Bakanlığı tem­ sil etmek; bakanlıkça hazırlanan mevzuat tasa­ rıları ve gerekli hallerde bakanlıkça alınacak kararlar hakkında hukuki mütalâa vermek; ba­ kanlık ile İlgili mevzuatı derlemek;

c) Bakanlığın merkez ve taşra teşkilâtının ve özlük işleri bakanlıkça yürütülen kuruluşla­ rın personel işlerini görmek;' bakanlık toplulu­ ğunun sosyal sorunlarını ve işgücü konularını incelemek ve izlemek; çalışma usullerini, orga­ nizasyon ve metot konularını incelemek, prog­ ramlarını hazırlamak, uygulamayı sağlamak, Bakanlığın merkez ve taşra kuruluşlarının ge­ reç ve araç ihtiyacını karşılamak, ayniyat he­ saplarını tutmak; gerekli yayın ve tanıtma işle­ rini yapmak.

MADDE 4. — Bakanlığın 2 nci ve 3 ncü maddelede yazılı görevleri İle genel hizmetleri aşa­ ğıdaki kuruluşlarca hazırlanır ve uygulanır; merkez ve taşra teşkilâtında görev ve yetki da­ ğıtımı Bakanlar Kurulunca yönetmelikle düzen­ lenir. Taşra kuruluşlarının bulunacağı çevre ve iller Bakanlar Kurulunca teabit edilir.

A) Merkez kuruluşu : 1. İktisadi işler dairesi, 2. Etüt ve plân dairesi, 3. Kaynak hakları dairesi, 4. Yönetim ve düzenleme dairesi,

5. Teftiş kurulu, 6. Hukuk müşavirliği,

B) Bağlı ve ilgili kurumlar : 1. Bağlı kurumlar .a) Petrol Dairesi Reisliği, b) Atom Enerjisi Komisyonu Genel Sekreterliği, c) Maden Tetkik ve Arama Enstitüsü Genel Direktörlüğü, d) Elektrik işleri etüt idaresi genel direk­ törlüğü (köy elektrifikasyonu etüt servisi hariç) e) Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü (iç­ me suları idaresi hariç)

2. İlgili kurumlar : a) Etibank Genel Müdürlüğü,

b) Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu Ge­ nel Müdürlüğü c) Petrol Ofisi Genel Müdürlüğü d) Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı Genel Müdürlüğü

MADDE 5 — Müsteşar, Bakanlığın işlerini Bakan adına yürütür.

MADDE 6. —Müsteşar, müteşar yardımcıla­

rı, daire başkanları ve yardımcıları, teftiş kurulu

başkanı ve müfettişler, müşavirler ile üçüncü

ve daha yukarı derecelerdeki memurlar ortak

kararnameyle atanırlar.

,

MADDE 7. — Bakanlığın disiplin işleriyle görevli olmak üzere müsteşar veya yardımcıla­ rından birinin başkanlığında merkez daireleri başkanları ile teftiş kurulu başkanı ve hukuk müşavirinin katıldığı bir disiplin kurulu teşkil edilir.

ÇEŞÎTLÎ HÜKÜMLER

MADDE 8. — Petrol Dairesi Reisliği, Atom Enerjisi Komisyonu Genel Sekreterliği, elektrik işleri etüt idaresi genel direktörlüğü, (köy elekrifikasyonu etüt servisi hariç) Maden Tetkik ve Arama Enstitüsü Genel direktörlüğü, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü (İçme suları servisi hariç), Enerji ve Tabiî Kaynaklar Bakanlığına bağlanmıştır.

MADDE 9. — Etibank Genel Müdürlüğü, Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu Genel. Mü­ dürlüğü, Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı ve Petrol Ofisi Genel Müdürlüğü hakkında 12.3.1964 tarihli ve 440 sayılı Kanun ile, 6327 sayılı Kanun ve bunun ek ve değişiklikleri ve ilgili diğer özel kanunlarda belirtilen yetkiler, Enerji ve Tabiî Kaynaklar Bakanlığınca kulla­ nılır.

6821 sayılı Atom Enerjisi Komisyonu kurul­ ması hakkındaki Kanuna Başbakanlığa;

6973 sayılı Sanayi Bakanlığı Kuruluş ve Vazifeleri hakkında Kanunun enerji, maden ve petrol konularında Sanayi Bakanlığına;

3611 sayılı Bayındırlık Bakanlığı Teşkilât ve Vazifelerine dair Kanunun Devlet Su İşleri Ge­ nel Müdürlüğü (İçme suları dairesi hariç) ile ilgili olarak Bayındırlık Bakanlığına;

Verilmiş olan görev ve yetkiler ile diğer mevzuatla maden dairesi ve enerji dairesi reis­ liklerine verilmiş olan görev ve yetkiler;

«K/103 sayılı Koordinasyon Heyeti, karariyle kurulmuş ve 79 sayılı Kanunun geçici 3 ncü maddesi gereğince tasfiye dışı bırakılmış olan Petrol Ofisi Genel Müdürlüğü ile ilgili olarak

•t,

Memuriyetin nev'i

Aded Tutarı

3 Uzman (İktisat, Siyasal Bilgiler, Orta - Doğu Teknik Üniversitesi İdari Bi• llmler fakülteleri ve İktisadi ve' Ticari îlimlre Akademisi) 4 Uzman (İktisat, Siyasal Bilgiler, Orta - Doğu Teknik Üniversitesi İdari Bi­ limler fakülteleri ve İktisadi ve Ticari İlimler Akademisi)

6 Şube Müdürü 7 Raportör 8 Memur

1 500

1 250 950 800 600

Etüt ve Plân Dairesi

2 Başkan (İhtisas yeri) (Elektrik, Petrol, Maden, İnşaat veya Nükleer Fizik

Yüksek Mühendisi)

3 Başkan Yardımcısı (İhtisas yeri) (Elektrik Petrol, Maden, İnşaat veya Nük­ leer Fizik Yüksek Mühendisi)

2 Uzman (İhtisas yeri) (Elektrik, Makina, Petrol, Maden, İnşaat, Harita veya

Nükleer Fizik Yüksek Mühendis veya Mühendisi)

4 Uzman (İhtisas yeri) (Elektrik, Makina, Petrol, Maden, İnşaat, Harita veya

Nükleer Fizik Yüksek Mühendis veya Mühendisi) 5 Uzman (İhtisas yeri) (Elektrik, Makina, Petrol, Maden, İnşaat, Harita veya

Nükleer Fizik Yüksek Mühendis veya Mühendisi) 6 Uzman Yardımcısı (İhtisas yeri) (Elektrik, Makina,- Petrol, Maden, İnşaat,

., Orman Ziraat veya Nükleer Fizik Yüksek Mühendis veya Mühendisi) 7 Uzman Yardımcısı (İhtisas yeri) (Elektrik, Makina, Petrol, Maden, İnşaat,

Orman, Ziraat veya Nükleer Fizik Yüksek Mühendis veya Mühendisi) 8 Uzman Yardımcısı (İhtisas yeri) (Elektrik, Makina, Petrol, Maden, İnşaat,

Orman, Ziraat veya Nükleer Fizik Yüksek Mühendis veya Mühendisi) 5 Teknik Ressam (İhtisas yeri) 6 Teknik Ressam (İhtisas yeri) 7 Teknik Ressam (İhtisas yeri) 5 Başraportör 6 Raportör 7 Raportör 9 Memur

Kaynak Haklan Dairesi

Başkan (Maden veya Hukuk Fakülteleri mezunu) Bagkan Yardımcısı (İhtisas yeri) (Maden, Petrol, İnşaat Yükstk Mühendisi u T m a n ^ I h t S a s yeri) (Maden, Petrol, İnşaat veya Harita Yüksek Mühendis veya Mühendisi) Uzman (İhtisas yeri) (Maden, Petrol, İnşaat veya Harita Yüksek Mühendis veya Mühendisi) Uzman (İhtisas yeri) (Maden, Petrol, İnşaat veya Harita Yüksek Mühendis veya Mühendisi) 5 Jeolog (İhtisas yeri 6 Jeolog (İhtisas yeri) 5 Topograf 6 Topoğraf 6 Harita Teknisyeni 6 Kaynak Hakları Sicilleri Müdürü 3 Uzman (İktisat, Siyasal Bilgiler, Hukuk, Orta - Doğu Teknik Ü n i t e s i İdari Bilimler fakülteleriyle İktisadi ve Ticari İlimler ve Harb akademileri) 5 Başraportör 6 Raportör 7 9 Memur 10

30 fck'kîrlk Mühendisliği 100

Mı.'ijıuriyi'tin uov'i

Adud Tu lun

n

İZ

Ytiiıetlm w UiJMoİPiıii' Unireal

Bajkau

+ Ynıttımcigı

e §ub* Müdürü

3 MUlerelm

fi UsmflJi LEgiLlicı, Enformasyon, Euam-Yayto, Metot ve Organizasyon İğlerinde J 3

6 Baçrape-rtör

S

9 Memur

e Ayniyat MuhaslM

" Mutemet

3 Ra;k(Ui .'i BasnıüreLUtj

•ı

ncl

amil

ııüreitif'l

<j 2 net »

T 3 ncll » ' »

S 4 neü »

9 5 ncl >

10 Mıjf..'ttL.9 Muavini

7 Raportör 8 Memur

B Talkıkkuk ve Ayniyat Memuru

Tefti? Kurulu

3 Birinci Hukuk Müşaviri 4 liımc: Hukuk Mücaviri 0 Üçüncü Hukuk Mücaviri 3 Uzman (Hukuklu] 0 Raportör

Hukuk MOışuvlrtlfil

2 Sekreter 3 Sivil Savunma Usunam i Sivil Savunma. Uzmanı S Sivil Savunma Uzmanı 3 Uzman

1> fi > 3 Mütercim 8 Memur 9,

•SAVuntıiii &ckretaril£l

VH-ıÂYRlLElt MEMURI.AJtl

2 Bijlgc Müdürü (ihtisas yeri) (Elektrik, Makine, Petrol, Maden, İnşaat veya

Nükleer Firik Yüksek Mühendis veyn Mühendisti)

3»

>ı

!

»•*»

1 7o0 15H

1 260

Elektrik Mıllıanüj.hlıftL Lu-ı

Memuriyetin nut'i

(2) SAYIM CETVEL 1 Kaldın lan lcadr<jlıır) SANAYİ BAKANLIĞI 13973 sayılı Kanuna unglj kadrolari MERKEZ TEŞKİLÂTI Maden Dairesi Rel*lij>l

2 RCİH (thUaaa yeri)

3 ı Muavini (fhilafla yeri)

3 Uzınan

S MÛga-Mf

c Bn^rttportHr 7 Raportör

2 Başmühendis (İhtisas yeril

3 MUhendbj

>.

Q

Enorjl Dairesi Keu.lij>l

[i Büro Şcf[

10 Birinci MUmcyyL* J1 tULııcl 12 Memur en'kirtk Muhcııaihiıfli ıwı

DİĞER MIÖRKEZ MEMURLAÎIÎ

.