İZOLASYON YAĞLARININ DEPOLANMASI BAKIMI VE NUMUNE ALMA

TJDK : 58S.98

İzolasyon Yağlarının Depolanması Bakımı ve Numune Alma

A. Kullanmaya kadar yağların donunu :

1. Satın alma: (Sipariş)

Yağ siparişlerinde genel olarak, her defa sında yeni bir teklif hazırlamak ve sipariş şart larını yeniden tesbit etmek uygun bir usûl de ğildir. Bu usûl işletmede aynı kullanma saha sında birbirinden farklı yağların kullanılmasına yol açar, yağ bakım ve kontrollerini hem zor laştırdığı hem de pahalılaştırdığı gibi, aynca işletme emniyeti bakımından da mahzurludur. Yağ siparişlerinde en uygun usûl bir yağ firma sı ile anlaşmak ve itina ile alman numune üze rinde sipariş şartlarında belirtilen hususları kontrol ederek gerekil yağ miktarını peyderpey istemektir. Firmanın monopol durumunda olma sı mahzur teşkil ediyorsa sipariş edilecek yağ tipleri bir kaç firmaya dağıtılmalıdır. Böylece, sorumlu işletmeciler benzer cihazların içinde hangi tip yağ olduğunu bildiklerinden ve tecrü be kazanarak yağ özellikleri tam olarak tanıdık larından İşletme emniyeti de bir hayli artırıl mış olur.

2. Yağlarm şevki :

Büyük yağ miktarlarının (10.000 kg"dan daha fazla) naklinde, ekonomik ve pratik esas lara dayanan tankerlerin kullanılması icap e der. Tankerler iyice kapatılabildiklerinden ve rutubet geçirmediklerinden yağı havanın ve ru tubetin tesirlerinden mümkün mertebe korurlar. Bütün kapakların kurşunlanıp, mühürlenmesi, tankerin teslim anında yağ miktarının tam olup olmadığının kontroluna da imkân vermektedir.

10.000 kg'dan az olan yağ miktarlarının nak il demir varillerle yapılabilir. Ağaç varillerin kul lanılması uygun değildir. Varillerin boşaltılması nı kolaylaştırmak için boşaltma deliğine, varilin boşaltılması esnasında hava girişini temin eden ö zel vanalar monte edilebilir.

Yağ muhafazasında kullanılan bütün kapla, rın İç kısımları kusursuz özelliklere sahip olmalı dır. Bu husus her defasında kontrol edilmelidir. Kontrol esnasında yalnız elektrikli lâmbalar kul lanılmalı açık alevli lâmbaların kullanılmasından sakınılmalıdır.

Yeni yağ İçin kullanılan varillerin eski yağın veya yeni yağ değerinde olmayan regenerat'lann

Yazan : O. Zeki DEMİRAY

El. Y. Müh. EEÎM

iadesinde kullanılabilmesi ancak variller bir te mizleme tesisinde temizlendikten sonra mümkün dür. Bu husus tankerler içinde bahis konusudur. Farklı yağ tipleri de, meselâ İzolasyon yağlan ve yağlama yağları, kullanılmış varillerle sevkedil memelidir. Varil içinde kalan yağ artıkları, diğer bir yağ konulmadan önce tamamen boşaltılmalı dır.

3. Teslim alma:

Sipariş edilen yağ boşaltılmadan önce kurşun mühürler kontrol edilir ve alınacak numunenin muayene neticesi beklenir. Yağ kirlendlrici mad deleri ihtiva ediyorsa, bu maddelerin cinsine göre yağ dinlendirilir, filtre edilir veya seperatörden ge çirilir.

4. Yağ depolama :

Yağ değiştirmelerde karışıklıkların doğması na uygun olmayan yağlarm kullanılmasına, yağ kirlenmelerine ve bunlara benzer hususlara mani olmak İçin yağların depolanmasına özel bir İtina gösterilmelidir. Mutlaka bir mecburiyet yoksa e konomlk esaslar bakımından bir kaç yağ tipinden fazlası depolanmamalıdır. Böylece depolama daha basit ve kolay olur.

tyi bir depolamanın ana şartları; kilitlenebi lir bir depo kullanmak ve depoyu anlaşılır bir şe kilde etiketlemektir.

Genel olarak şu yağ tipleri depolanır :

1. Yeni yağlar 2. Regenerat'lar 3. Temizlenmiş yağlar veya yıkama yağları 4. Eski yağlar 5. Bozulmuş yağlar, yani kullanma gaye sinden uzaklaşmış olan yağlar.

Depolanan yağın durumuna ve kullanma yeri ne göre uygun bir etiketle belirtilmesi tavsiye e dilecek bir husustur. Misal olarak uygun bir eti ket formu aşağıda verilmiştir. Bu etikete kayde dilecek bilgiler daha geniş tutulabilir.

Buhar Türbini Yağı

Marka :

Tip

WOW

Yeni

d 20: 0,895

1 Skala taksimatı = 112,5 Lt = 100,69 kg

Variller içinde depolama, depolanacak yağ az miktarda ise tatbik edilebilir. Bu şekilde depola manın, varil İçindeki yağ miktarı tayininin tah mini oluğu ve varillerin temiz tutulmasının zor luğu gibi mahzurları vardır. Kirlenmiş varillerin temizliği hayli güç olduğundan ve büyük zaman kaybını İcap ettirdiğinden böyle variller yalnız eski yağ veya bozulmuş yağların, ağaç variller 1 se ancak bozulmuş yağların depolanmasında kul lanılmalıdır. Yağ ile doldurulmuş variller havanın ve rutubetin girişine mani olmak için ağız kısım ları üzerine yatırılmalıdır. Ayrıca yağın genleş mesi nazarı itibare alınarak variller tam olarak doldurulmamalıdır.

Sabit depolar doldurma, boşaltma ve muha fazanın temizliği kolayca yapılabildiğinden daha avantajlıdır. Depo tabanının konik olması, depo ya hacımsal skalah bir yağ seviye göstergesinin konulması, hem yağ tortularının dibe çökmesini hem de yağ miktarının ve ağırlığının (özgül ağır lık nazarı itibare alınarak) tesbit edilmesine im kân verdiğinden tercih edilecek hususlardır.

Bir cihaza doldurulmak üzere hazırlanmış i zolâsyon yağı ihtiva eden depolarda hava rutube tinin yağdan uzak tutulmasını temin için özel bir tertip gerekir. Bu gibi durumlarda sızdırmaz olarak kapatılan deponun bir kurutma tertibatı ile teçhiz edilmesi tavsiye edilir. Kurutma tertiba tı, biri kömür tozu, diğeri sillcagel veya daha iyi si Blau Gel ihtiva eden seri bağlanmış sillndir lik iki tüpden ibarettir. Blau gel, Kobalt tuzu emdirilmiş Silicagel olup kuru durumda mavi renklidir, rutubet alınca kırmızıya dönüşür. Ru tubetlenen Blau gel 120 200 °C ısıtılırsa rutu bet ayrışır ve renk tekrar maviye döner. Sillcagel veya Bau gel'in yenilenebilme (regenerasyon) ö. zelliği, daha önceleri pek çok kullanılan klorkal siyum'a nazaran bir üstünlük teşkil etmektedir. (Klorkalsiyum rutubet aldığında işletme için za rarlı olan yapışkan bir çözelti halini almaktadır.) Kurutma tertibatının depo kapağına montajı, yo ğuşan suyun depoya intikalini önlemek için kıv rılmış bir boru vasıtası ile yapılmalı; ayrıca kö mür yeya Silicagel parçacıklarının yağa karışma ması için tüpün depoya açılan tarafına bir cam pamuğu filtresi konulmalıdır. (Şekil 1) Silicagel' in rengi sık sık kontrol edilmeli, gerekiyorsa re genere edilmeli veya değiştirilmelidir.

O^ÛO

«> Kimi, iu*

») VUifl vtp thlanmltııtn t) t mpamıtfu{ i Siâjn V Hm rtıld, W Jtf flMtyjr

• «i Itıplırı hlrittn Sö cm

J ""

' 4f tm gmMutJm olmon

Şekil 1 Hava rutubetinin alınması İçin boratına tertibatı

Yağ doldurulmuş transformatörler uzun sü re depoda kalacaksa, sevkıyattan önce yağın de linme dayanımı kontrol edilmeli hiç değilse su araştırılması yapılmalıdır. Ayrıca transformatö rün tecrübe mahiyetinde gerilim altına alınması da tavsiye edilebilir.

5. Yağ çıkarma :

Küçük yağ miktarlarının alınması ve boşal tılmasında kullanılan basit, temizliği kolay ve öl çülü tertipler piyasalarda mevcuttur. Yağ depo lama ve çıkarma işinin ehil kimseler tarafından yapılması işletme emniyetini artırdığı gibi sürp rizlerle karşüaşılmasını da önler. Bu bakımdan bu işlere .özel bir önem verilmeli ve yağ depola ma ve çıkarma işlerinde kullanılan her türlü teç hizat .temiz ve kuru bulundurulmalıdır.

B. Numune Alma :

1.. Numunelerin almışı:

Yağ numunelerinin alınışında, numune içine kirlendiricl maddelerin girmemesi için temizliğe itina gösterilmelidir. Aksi h a l d e yapılacak mu ayene sonucunda yağın hakiki durumu hakkında yanlış bilgiler elde edilir. îtina ile alınmayan nu muneler, kabul muayenelerinde haksız itirazlara, işletme muayenelerinde ise, henüz kullanılabilir, durumda olan yağların lüzumsuz yere değiştiril, meşine sebep olur. Numune alınırken herşeyden önce rutubetten, partlküllerden, tozdan ve bu ka bil diğer kirlendirici maddelerden mutlaka sakı nılmalıdır.

Delinme dayanımının tesbitinde yağ numu nesinin alınması için kullanılacak kaplar şu şe kilde muameleye tabi tutulmalıdır :

itina ile temizlenmiş ve kurutulmuş numune kapları, numune alınmadan önce sıcak ve delin me dayanımı yüksek olan yağ ile çalkalanmalı dır. Esas numunenin alınmasından önce de İki defa muayene edilecek yağ ile çalkalanarak yı kanmalıdır. Delinme dayanımı, numunenin alını şını müteakip yağ numunesi oda sıcaklığına ka dar soğutulduktan sonra ölçülmelidir.

Yağa mukavim lâstikten (Buna lâstiği) ma mul hortumlar, honiler, sifonlar, cam şişeler v.s. gibi numune almada yardımcı vasıtalar kullanıl madan önce iyice temizlenmeli ve itina ile kuru tulmalıdır. Temizlik için üstüpü, bez ve benzeri elyaflı maddeler kullanılmamalıdır. Güderi İse kullanılabilir.

Taban numunesi hariç, yağ numuneleri alın madan önce, numune kabı ve. diğer avadanlıklar muayene edilecek yağ ile çalkalanarak yıkan malıdır.

Bazı özel hallerde olduğu gibi numune, yağ haznesinin imâl tipine (Tanker, varil, transfor