B. B. C. TELEVİZYON MERKEZİ VE TEKNİK KOLAYLIKLARI

UDK: 621.897.«

6. B. C. Televizyon Merkezi ve Teknik Kolaylıkları

DERLEYEN: Tomur Sayraç Elekt. Y. Müh. TRT

ÖZET

B.B.C. Televizyon merkezi, dünyada ku rulmuş ilk televizyon kumanda merkezi ve önemli televizyon program kaynaklarından biridir. Merkez halihazırda her hafta için her birinde 20 saatlik program hazırlanan 4 ay rı prodüksyon stüdyosu, yardımcı sahaları ve devamlılık stüdyoları ili teçhiz edilmiş olup canlı program hazırlamada kullanıldığı gibi kaydedilmiş haldeki programı da yayına soka • bilir. 10 veya 11 stüdyo halinde tamamlandığı vakit iki program kanalı halinde program ha zırlar ve yayına sokar duruma gelebilecektir. Ayni zamanda merkez, her türlü pıagram yaratabilme ve standart okuma kolaylıklan na.sahiptir.

Evvelce 405 standart hat, siyah beyaz ya yın için teçhiz edilmiş idi. Sonraları bunlar diğer televizyon standartlarına ve renkli te levizyona çevrilebilecek şekilde hazırlanmış tır. Televizyon merkezindeki büyük güç ihti yacını karşılayabilmek için, burada çok sayı da büyük güç kaynağı tesis edilmiştir.

SUMMABY

The television center o/ B.B.C. is the world's first television control center and one of Üs iraportanf program sources. The center is equipped with 4 main studios, au ziliary fletds and non stop broadcasting stu dios tehere idifferent programs of 20 hours are.prepared ueekly. The center is also ab le to_ broadcast Uve and, recorded programa. When it is completeg, it ıcill have 10 or 11 studios and will broadcast simultaneously in two channels. it has a large amount of program making and Standard reading facl Utes.

The center was build for 405 lines black and ıvhite broadcasting. Recently it has be en changed to süit nevi standards and. color television. it is supplied in an ininterruptib le manner by mâny generatıng units.

1 — PROJENİN BAŞLANGICI VE GELİŞ TİRİLMESİ ;

1939 kasım ayında, dünyada ilk halk televiz yon servisi B.B.C.tarafından Aieksandra Palasta bulunan 2 küçük stüdyodan yayına başlamıştı. 1939'da servis harbin patlak vermesiyle kapandı. Fakat bundan önce Aieksandra Palastaki stüd yoların yetersiz olduğu ve bunların geliştirilmesi gerektiği düşünülmekte idi.

Buna ilâve olarak şirket Londra'da daimi bir televizyon merkezi yardımcı servisleri, ofis bina ları, stüdyolar için bir site aramakta idi. Site ilerideki gelişmeleri karşılabilecek büyüklükte ve artisleriyle personelin ikametine elverişli, durum da olmalıydı. 1935 de merkezi coğrafik konumu Aieksandra Palası yayın sitesi yapmağa kati gelmişti. Uzun hat görüş nakli geliştirilmeden evvel alıcılar, mümkün olduğu kadar vericilere yakın yerlerde kullanılırda.

Böylece Aieksandra Palasta bulunan iki pro totip televizyon stüdyoları ve teçhizatı, Televiz yon tarihinde mühim bir yer işgal etmekte ve televizyon yayın sanatı için birinci sınıf eğitim merkezi kabul edilmektedir.

Televizyon "servisi 1946 'haziranında tekrar ele alındı. Televizyona olan merakın artması ile, yeni kumanda ve stüdyo merkezinin, İhtiyacın esasını teşkil etmesine rağmen stüdyolardakl ge lişmelere olan. ihtiyaç hissedilir hale geldi. Bu sırada stüdyolara olan acil İhtiyacı Lime Gro ve'daki Rank Film organizasyonu 1950 1953 yılları arasında 4 orijinal film stüdyosunu tele vizyon stüdyosu haline getirmek suretile kar şıladı. Sonraları diğer stüdyolarda bu stüdyolar dan adepte edilmek suretiyle yenilendi.

B.B.C., Londra'da daimi bir televizyon ku manda merkezi ve stüdyo merkezi kurulması yolunda İlk müsbet adımı 1949 yılında White City'de Franco Britistı sergisinin bulunduğu 52611 m2 lik bir siteyi almak suretiyle attı.

Hazırlanan yerleştirme planı içinde 7 stüd yo, yardımcı yerleştirme yerleri, sahne dekor ları, bina inşaatı, depolar, yemekhane ve ofisler bulunmakta idi. Mimarların hazırlamış, olduk ları site plânı 1950 martında kabul edilmiştir. (Şekil: 1) Sitenin mimari plânının üçgen şek linde hazırlanması devir imkânlarını kolaylaş tırması bakımından bir mimari çözüm yolu ola

Elektrik Mühendisliği 147 • ı4f

rak gösterilmiştir. Site bir açık park ile bir leştirilmiştir.

1953 de tamamlanan dekorasyon bloku 4047 m2 lik alana ve 70 000 m? lük bir hacme sahip

Kuzey

Şekil : 1 Televizyon Merkezi Pl&nı

Merkezin plânlamasında iki "esas kabul edildi; 1 ikinci BB.C. televizyon program çıkışının ilerisi için hazırlanması, 2 Renkli televizyonun hazırlanması. Esas düğünce, hernekadar siyah beyaz için gerekli teçhizatın önce tesis edilmesi idlysede; alan, İlerde renkli televizyonunda tek nik teçhizatını içine alacak şekilde seçilmiştir. Bu münasebetle, renkli için gerekli teçhizata ait alan, siyah beyazmınkinln 1,5 misli olacaktır. Renkli televizyonun gerektirdiği stüdyoları ay dınlatma tekniği gözönünde tutularak güç kay naklarının kapasitesi 'plânlanmıştır. Tetkik ve araştırmanın uzatılması neticesinde, kamera ka nal stabilitesi ~ve daha tesirli görüntü elde et me metodları geliştirilmiştir. Kamera kanal star bilitesinl geliştiren ve kamera operasyonunu ko laylaştıran çeşitli aletler, tecrübe ve denemeler le, görüş kontrolünün bir şahıs tarafından yapi labilineceği hakikatini ortaya çıkarmıştır.

2 — MERKEZ ANA HATLARININ TARt

Ft VE TEKNİK KOLAYLIKLARI

,

Merkezde bulunan bahçe etrafında stüdyolar ve kama biçimi yardımcı alanlar yer almakta dır. Dekorasyon binaları stüdyoların dış halkası nı çevirmektedir. Bu halka ayni zamanda deko rasyon bloku önünde geçen yüzük şeklindeki bir yol ve kuzey batıda bulunan yemekhane ile çevrilmiştir. Teknik ve prodüksyon yardımcı alanlarının toplam yüzeyi 27870 m* ve ofis bi naları alanı 9200 m2 kadardır.

Elektrik MühendisllJİ 147 148

tir. Zemin kaûnda marangozlar, terziler, deko ratörler için atölyeler ve bi artist dekorasyon stüdyosu bulunmaktadır. Ayni katta hazırlanan dekorların monte edildiği ve stüdyolara dekor kavşağı yolu ile elektrikli olarak sürülen ara balarla gönderilen büyük montaj yerleri mev cuttur.

Zemin katına asansörle bağlı dekor depola rı, elektrik ana şebekesinin girişinin bulunduğu ve kalorifer dairesini içine alan tabanın yüzeyi 4645 m2 dlr. Tabanın doğu ve batı uçlarını ana bloka bağlayan 2 tünel mevcuttur. Set desina törleri için ofisler, artist kabineleri ve diğer ofis ler ikinci, üçüncü ye dördüncü kattadırlar.

Yemekhane bloku 1012 un? alanı ve 14000 m3 hacmi kaplamaktadı. 1960'm başlarında tamam lanmış ve servise sokulmuştur. Üç katlı olup, 750 kişilik bir salona ve 3x750 kişiye yemek ha zırlayabilecek kapasiteye sahiptir.

14165 m2 lik alanı 280000 m» lük bir hacmi kaplayan ana blok içinde 46 m. çapında merkezî bir bahçenin etrafında 7 depo, 7 prodüksyon stüdyoları teknik yardımcı yerleri bulunmakta dır. Taban bütün alam kaplar. Katların durumu aşağıdaki gibidir.

Taban : Video teyp, telekayıt odası (Merkez bahçesinin., altı), artistlerin giyinme odaları, makyaj odaları, telefon santrallan, depolar ve ha valandırma atölyeleri,

Zemin kat : Kuzey giriş kapısı, (artistler, teknik personel ve ziyaretçiler İçin ana giriş ka pısı), Stüdyolar, yardımcı teşkilat odaları ve ar tistlerin giyinme odaları,

1. kat : Teknik stüdyo kontolü ve cihaz kont rol laboratuarları südyo aydınlatma odaları ve güç dağıtım tabloları,

2 kat : Elektronik tamir ve test odaları, tek nik malzeme depolan, kamera tüpleri depoları, mühendislik ofisleri, elektrik güç kaynağı is tasyonları ve havalandırma odaları (stüdyolar arasındaki kama biçimi yerler) tm katı, deko rasyon blokuna ve restorana bağlayan köprüler mevcuttur.

3. kat : Müzik kütüphaneleri, gardrop işleri odaları, depolar, çamaşırhaneler ve ofisler,

4, 5, 6, ve 7. katlar : Bunlar ekseriyatle ofis lere ayrılmışlardır.

iç halkanın etrafına sıralanmış 7 stüdyo bu lunmaktadır. Bunlardan 4'ü tamamlanıp servise sokulmuştur. 1,6 ve 7. stüdyolar «îstridye ka buğu» şeklinde bina edilmiş olup 1946 yılında hizmete sokulmuşlardır.

Stüdyoların boyutları aşağıda gösterildiği gi bidir.

nın kontrolü ve 11 kW. 415 V. luk uzaktan ku mandalı kuvvet şebekesi ile bu kaynağın loka. dağıtımı gibi fonksiyonları vardır

Bu katta iki standart yazıcı okuyucu bana değiştirme düzeneği yer almaktad.r. Bu düzenek ler Kuzey Amerika'ya veya başka bir yere gi den veya gelen yüksek seviyeli program metar yelinin değiştirilmesini gerektiren çok standart lı Video teyp teçhizatı ile birlikte kullanılır Her kanal 405, 525, 625 veya 819 hatlık nerhangi 4 giriş standardına veya 405, 525 ve 625 hatlık çıkış standartlarından her hangi birine değişti rilebilir.

Yalnız bir tanesinin tamamlandığı iki birbi rine benzer hazırlılık takımı, (Süiti) merkezî ka ma biçimi yerin 4. cü katında yer almıştır.

Londra içinde ve civarında haricî program yapma kolaylıklarının merkezi ile olan bağlan tılarını gösteren dağıtım tablosu şekil 2. de gös terildiği gibidir. Londra içindeki harici stüdyo lar, Lime Grovedeki prodüksyon stüdyoları, te levizyon haberleı merkezi, Londra hava alanın da ve AH Soul's Londgham Pa'.ace St. Stephens, V^/estminister'de bulunan küçük haberler ve yo rumlar stüdyoları şeklinde sayılabilirler. Lime Grove da bulunan yardımcı radyo hnk sistemi teçhizat'.andınlmış, milli sportif ve diğer vayın

Stüdyo No : Tipi Boyutları (m) alanı (m1)

I 33 x 30.5 x 16,4

m 21 x 15.2 x 10

n 30.5x24.5x13.4

n 30.5 x 24.5 x 13.4

in 21x15.2x10

I I 30.5 x 24.5 x 13.4

III 21x15.2x10

hacmi (m')

16330 3234 9996 9996 3234 9996' 3234

çınlama za manı saniye

0.7 0.8 0.1 07

Her stüdyo birinci kat seviyesindeki İç daire sonunda bulunan teknik kontrol ve cihazları ile bağımsız olarak çalışmaktadır. Her biri stüdyo yu direkt gören 3 ayrı prodüksyon kontrol, ışık landırma, görüş ve ses cihaz odaları, bakım oda ları yer almaktadır.

Genel olarak 4 1/2 inches imaj ortikon tütoleri ile teçhiz edilmiş kameralar bütün prodüksyon stüdyolarında kullanılmaktadır. Küçük ve büyük 4 stüdyoda maksimum 6 kamera operasyon için elverişli durumdadır.

Merkezî cihaz odası üçüncü katın en geniş kısmını kaplar vediğer stüdyolara ve telesinlert ae senkron zaman darbeleri hazırlayıp dağıtma, dış ve iç program kaynaklarından bütün görüş ve ses sinyallerinin giriş, ölçüleri ve dağıtımı, iç ve dış kominlkasyon devrelerinin termlnasyonu ve dağıtım, siteye giren ana elektrik kaynağı

lar için 4 değişken televizyon yayın ünitesi Lond ra da yer almış bulunmaktadır. Batı Londradd bulunan B.B.C. televizyon film stüdyolarında da filmler hazırlanmaktadır. Bunlar 3 büyük film stüdyosu, yazı odaları tab ve kontrol tiyatrola rı, film arşivleri halindedir.

Halen Londradaki televizyon tiyatrosunun ve 7 prodüksyon stüdyolarının toplam programlan senede ortalama 1500 saattir. Bu miktar yak laşık olarak her sene B B.C tarafından yayına sokulmuş program metaryelinin yansıdır. Di ğer yansını B.B.C. bölgesel stüdyoları dışındı, hazırlanmış yayın, yeni yayın ve filmler tamam lar.

Servisi temin eden gerekli personel, haberler, dış yayın ve film istihsal stüdyoları hariç, 2650 kişidir. Dağıtım aşağıdaki gibidir :

İdari personel Program istihsal ve plânlama

165 kişi 595

Elektrlfc Mühendisliği 147 148

Kuzey İskoç ve İrlanda vericilerine

aa(D

Bölgesel yardımlar, stüdyolar Telsford Hill (Avrupa) standartlarına çevrim

Kristal palas

l?lf. Yayın istasyonu Rowridge yayın istasyonu

^•

Southampton ve Plynouth stüdyolarından Batı ve welsh vericilerine

Bölgesel yardımlar, stüdyolar vs

Şekil 2 B&.C Görüş Dağıtım ve Yardımcı ŞebeKe

a) Dengeli çift kablo üzerinden video yayın b) 3/8 in koaksıel kablo üzerinden video yayın " c) 3/8 ID koaksiel kablo üzerinden P.TT. taşıyıcı sistemi . d) 1 ırçf ftöaksıel kablo üzerinden P.T.T. taşıyıcı sistemi e) P.T.T .nfn s.h.f. radyo şebekesi . f) 3/8 in. koaksiel kablo üzerinden çift video devre dengeli çift kablo üzerinden bir video devre . g) 1 in. koaksiel kablo üzerinden B.B.C taşıyıcı sistemi h) 1 in. koaksiel B.B C taşıyıcı sistemi, Un. koaksiel video 3/8 in. koaksiel video devre

3) 1 in. koak3iel çift video; 3/8 in. koaksiel çift video; dengeli çift video devre.

k) İ m . koaksiel video devre; 3/8 in. koaksiel çift video devre 1) 1 in. koaksiel B B C taşıyıcı sistemi, 1 in. koaksiel tek video

m) 1 in. koaksiel üçlü video; 1 in. koaadel B.B.C taşıyıcı sis temi 3/8 in. koaksiel yedi video n) 1 in. koaksiel tek video, 3/8 in. koaksiel tek video p) 1 in. koaksiel üçlü video; 1 in. koaksiel B.B.C. taşıyıcı BIS temi; 3/8 in. koaksiel sekiz video.

Çift oklar geliş gidişi göstermektedir.

1 in. koaksiel B.B.C taşıyıcı sistemin olduğu her aynı kab lo üzerinden video devre de sağlanmıştır.

Artist acenteliği Desinatörlük ve inga İstihsal ve yönetim Gardrop ve makyaj

35 300 275 160

Mühendislik :

Mühendislik kumanda merkezi personeli 35

Stüdyo Elektronik ve mekanik bakım . .140

Merkezî operasyon ve 'bakım

Stüdyo teknik operasyon

Telesin ve Tele kayıt

Stüdyo teknisyenleri Operasyon,

Bakım

'. 100

Koruyucular

Tesisat Mühendisliği servisi (Elektrik

ve mekanik)

Servisler

Bu personelin yarısından azı "ofislerde çalışmaktadır.

S — ELEKTRİKSEL GÜÇ DAĞITIM İNŞA ATI VE UMUMt SERVİSLER :

Televizyon merkezi İçin dağıtım durumu şöy le olmalıdır:

a) Televizyon stüdyoları için ışıklandırma,

b) Stüdyolar ve diğer teknik sahalar için beslemeler,

c) Havalandırma için besleme,

d) Ofis binaları İçin tesisat beslemesi (ışık landırma, asansör, kafeterya ihtiyaçları, çeşitli domestik servisler).

b, c ve d şıklarına nazaran a, bazı özel düşün celer ihtiva eder. Program istihsali bakımından televizyon merkezi hayati fonksiyonunda, besle melerin güvenilir olması mühimdir.

Modern imaj ortikon kameraları ile siyah beyaz operasyon için gerekli azami ışıklandırma yükü yaklaşık olarak 2700 w7m^'dir.

Bu figüre göre siyah beyaz operasyonlu 3 tip için azami güç :

TÎP

I

300 kW

TtP

n

200 »

TİP

UT

90 »

Siyah beyaz operasyon için stüdyolar tek faz a.c şebeke ile beslenir. Eğer herhangi bir stüd yo renkli operasyona çevrilecek olursa bu yük siyah beyaz figüre nazaran 3 misli fazla olur ve bu şartlarla besleme 3 faz olur.

Güç besleme tertibatları bu değişime uyacak şekilde hazırlanmıştır. Işıklandırma, kablo bo yutlarının standartlara uygun, beslemenin mem leket dahilinde ve Avrupa'daki umumi şebekeye uyması bakımından 240 v.a.c ile yapılmıştır.

Projenin H'nci kısmi, iki adet ikinci tip ve iki adet üçüncü tip stüdyoyu içine almakta idi. Beraber yapılacak bu 4 stüdyo için besleme tes biti uzun bir çalışmayı icabettirmiş ve bu tat bik edilmeye başlanmıştır (yıl 1957).

Bütün bu çalışmalardan, projenin HTÜncü kısmında devamlı olarak kullanılan 7 stüdyo ile telesin ve telekayut teçhizatlarının tamam ol duğu anda, siyah beyaz için istenen azami ta lebin 3000 KVA arasında olacağı tesfclt edilmiş tir. İleride inşaatın bütünü ilaveleriyle tamam landığında bu figürün 4000 ile 5000 KVA'ya yük seleceği tahmin edilmektedir. Stüdyo çıkışının % 50 renkli olması ile toplamın 800 1000 kW daha yükselmesi, böylelikle talebin 6000 KVA olması mümkündür.

Besleme, Londra elektrik işletmesinden 11 kV almak suretiyle yapılır. Emniyet bakımından, şebeke, yarım mil uzaktaki 66/11 kV. trafo istas yonundan yer altı kablosu ile alınır. Herbiri 5000 KVA verebilen bu iki besleme ünitesi dekor yo lu üzerindeki, ana stüdyo kenarları etrafında yer almış olup, 11 kV'luk kapalı ring şeklinde ça lışır. Bu kablolar siteye lazım olan enerjiyi taşı yabildiklerinden, kablo sakatlıklarında her biri nin devamlı olarak güç temin etmeleri garanti altına alınmıştır.

(Şekil 3) Güç temini blok şemasını basit ola rak göstermektedir. Sitede uzun müddet devam edebilecek aksaklıklara mani olmak için bu iki normal beslemeden ayrı bir üçüncü 11 kV bes leme ünitesi vardır. Bu yardımcı kaynak elek trik işletmesinin başka yerleri besleyen 11 kV şebekesinden alınmıştır. Bu kaynaktan çekilen güç işletme şebekesinin zamanına göre değişme lerine bağlıdır. Sitede bu hal devamlı bir prog ram servisini besUyebilecek durumda regüle edil miştir.

Bütün besleme kaynaklarının susması halin de gerekli beslemeyi yapabilecek büyük çapta regüle edilmiş güç kaynağı temini evvelâ lü zumsuz diye düşünülmüştü. Fakat daha sonra ları bunun lüzumlu olduğuna kanaat getirildi. Doğu blok tamamlandığı vakit, bir telesin makl nasının operasyonunu, icabında televizyon mer kezi içinde hazırlanabilecek bir program için gerekli teçhizatı toesliyecek 100 KVA'lik bir di zel alternatör hazır vaziyette bulundurulmak tadır. Ayrıca acil hallerde koridorların, geçiş yollarının ve buna benzer yerlerin aydınlatılma sında kullanılacak bataryalar bulunmaktadır.

Sitedeki 11 kV dağıtım şebekesi, merkezî ci haz odasında bulunan Ibir pano ile kontrol edil mektedir. Bu panoya yerleştirilmiş olan azami harcama ölçü aleti her yarım saatte bir bütün sitenin durumunu kaydeder.

Elektrik Mühendislik 147 14P

tt/ttkv cet.a.

*—*—ç*

tt</ pJK/r/ff 7/tgıûı

I * f t /S00KV* t*Ot

t

/(/SİM t

®"

MMM3

Şekil: 3 — Güç dağıtımı.

Dekor bloku 11 kV dağıtım tablo

500 KVA trafo Dekor ibloku 415 V dağıtım 11 kV ana kuşağı 500 KVA trafo Restoran bloku 415 V dağıtım 750 KVA trafolar 415 V dağıtım tablosu

Teknik, umumi ve vantilasyon, prodüksi yon ışıklandırma beslemeleri

200 kYV tek faz gerilim regülatörleri

Normal açık devre kesiciler Normal açık anahtarlar

Bu aletle birlikte çalışmakta olan bir ikaz cihazı, tesblt edilmiş bir seviyenin üstündeki ça lıgmalar için ikaz sinyali verir. 11 kV/415 V dü şürücü transformatörler, kuru yalıtkanlı, herbi ri 750 kVA gücünde, yangın olması ihtimali uzak yerlerde, yağlı hale değiştirilebilecek durumda dır. Yüksek yerlere yerleştirilmelerinden doğan titreşmeyi ortadan kaldırmak için bu transfor matörlerde titreşim yapmayan montajlar kulla nılmıştır.

25 MVA kapasiteli, uzaktan kumandalı, so lenoid operasyonlu, havalı devre açıcıları, trans formatör çıkışlarını kontrol eder Siyah beyaz operasyonu İçin stüdyo prodüksiyon ışıklandırıl ması, tek fazlı, kuru tipli otomatik gerilim re gülatörleri ile beslenir. Bu regülatörler kontrol tablosuna giden uçlardaki —12 % den +6 % ka dar olan giriş değişimlerini ipi % içinde kontrol ederler.

Ana stüdyo blokunda bulunan yegâne elektrik güç teçhizatı, 11 KV'luk yağlı şalter ve itfaiye odalarından kumandalı, otomatik COn yangın ön leyicileri yerleştirilmiş, 3 şalter odası bulunmak tadır. Geri kalan ana istasyon sahalarında yan gın tehlikesi azdır ve ısı artışı derecesini göste

Elektrik Mühendisliği 147 J48

rir detektör ikaz sistemi yerleştirilmiştir. Hava landırma tertibatı ile alâkalı büyük motorlar güç faktörü düzeltme kondansatörleri ile teçhiz edil miştir.

Konstrükslyon şekli, esas olarak, döşemeler ve temeller çelik beton ve duvarlar brikettir. Temellerde ve inşaat boyunca, ana bağlama yer lerinde bazı değişiklikler, hasar verilmeden ya pılabilir. Bu işlem binanın kapladığı bütün zemin katında dahi uygulanabilmektedir.

Ana blok, çeşitli inşai bölümlerden müteşek kildir. Ayrı yerleştirme; inşai mafsallama, bü zülme ve ısısal hareket tesirlerini azaltmak ba kımından düşünülmektedir. Bu mafsallama bina yı ayni zamanda yangına karşı koruma ve bina ya ait gürültülerin yayına intikalinin önüne geç mek bakımından bir düzenleme olmuştur. Duvar lar ve döşeme her bölümde yangına 4 saaıt daya nabilecek şekilde inşa edilmiştir. Duvarlardaki açıklıklar, çift kapılar ve yangın halinde otoma tik olarak kapanan pancurlarla takviye edilmiş tir.

Herbiri 4200 gT/cm basınçlı, saatte 6800 kg buhar elde edebilen gazyaglı 4 «Süper Lan cashlre» kazanı; «air conditioning cihazına ana

ısıtıcı bataryalarına, hava emici kulelere, lg te sisat kaloriferlerine ve hizmet servislerine buhar temin eder.

4 — PROGRAM DAĞITIMI VE KAYNAK

SENKRONLAŞMASI:

>

1953'de Lime Grove'de tesia edilmiş, televiz yon stüdyolarında merkezi senkron darbe istih sali ve dağıtımı kabul edilmiştir. Merkezden stüd yolara, telesin, telekayıt ve buna benzer ünite lere darbe dağıtımı senkronlaşmayı temin bakı mından lüzumludur. Ayrıca çeşitli kaynakların çıkışları merkezi kontrol odasındaki son karış tırıcının giriş, kanallarına geldiklerinde senkron olmalıdırlar.

Görüntü dağıtımı sistemi, teknik uygulama yı gerektirecek şekilde planlanmıştır, ve olduk ça basit bir transmisyon zinciri ile operasyon kolaylığı sağlanmıştır. Uzaktan kumandalı ve sabit kazançlı dağıtım sisteminin kullanılması, ses frekans devrelerinin kontrolü, görüntü ve ses

sinyallerinin hatasız çalışmasına yardım etmek ledir.

Stüdyoların, telesin'lerin, videoteyp maklna larının ve yayın devrelerinin çıkışları «KAY NAK» ,olarak, stüdyolara giren devreler ve mer kezi kontrol odası mikser • girişleri «HEDEF» olarak adlandırılır. Şekil 4, ana çalışma sistemi ni göstermektedir. Her görüntü kaynağı ve her hedef için uzaktan kumandalı selektör anahtar ları tahsis edilmiştir, ve belli bir zamanda sa dece bir. kaynak diğer bir hedefe bağlanabilmek tedir. •

Çalışma sistemine merkezi kontrol odasına yerleştirilmiş bir operasyon nezaret panosu va sıtasiyle müdahale edilir. Bu irtibatlama panola rı umumi çalışmayı tesbit etmektedir. Görüntü devreleri anahtarlama; sistemi, biri 11, diğeri 23 çıkışı bulunan motorla kontrollü bir komütatör . le seçilir. Bu anahtarlama uzun bir test sonu cunda elde edilmiştir. Kontak kapasitansı 0.5 pf, rezistansı 4 miliohm olarak ölçülmüştür.

V

'

HHZIKIIIIH

.A

STUOYOJI/

M9oro

V.

VflVit*

öter*

oomst

KOMTKOl OO0SI umoırtcı

O ODU

Şekil : 4 — Program Dağıtım Sistemi.

KAYNAKLAR

Telesin

' Çeşitli

Harici

Video Band Stüdyo

12 7, 52

HEDEFLER

Stüdyo notları

h Merkezi kontrol odası Yardımcı kontrol odası' Harici ve çeşitli 32

Elektrik .Mühendisliği 147 1.4d

Sinyal dengeleme işlemi içinde merkezi cihaz odasına, stüdyolara, telesin sahalarına gönderi len 14 kabloluk özel bir koakslyal kablo döşen miştir, Kablo yüksek evsaflı olup 75 ohm q= % 2 Ohm empedanslı, 3 Mc/s de her 30,5 m de 0.45 dB kayıplıdır.

Program hazırlamanın icabı olarak kaynak lan istihsal stüdyolarında ve merkezi kontrol odasında karıştırmak gerekmektedir. Bu yüzden görüntü ayan ve kaynak senkronlaşması, karış tırmanın esasına teşkil eder. Görüntü ayarı stüdyolarla, merkezi cihaz odası arasına 152,5 m'lik benzer kablolar' yerleştirilmesi ve bütün stüdyolardan gelen sinyallerdeki gecikmelerin aym olmasından başka bir şey değildir. Bu, şe kil 5'te gösterilmiştir.

Ayar hatasını 50 nano saniyeden daha bü yük yapmamak için görüntü ve darbe devreleri geri beslemeli kablo halkaları şeklinde kullanıl maktadır. Bütün telesin makinalarının çıkışı, merkezi cihaz odasına gelip senkron dalga şek li ile mukayese edildiğinde 3 mikro saniye gecik me ile geldiği ölçülmektedir. Harici kaynakların da telesinler gibi aynı yere aynı gecikme ile gel mesi sağlanmıştır.

kaynak senronlaşma işinin esasım teşkil eder. (Genlock metodu). Bir program çıkışı için el verişil olan genlock metodunun iki ayn program çıkışı için planlanmış televizyon merkezinde, iki ayrı darbe setini aynı anda genlock edebilmenin komplex ve zor olduğu deneylerle tesbit edilmiş tir. Çift çıkış için bir çözüm yolu, bütün kaynak girişlerinin televizyon merkezi dalga jeneratörü ne uygulanması idi. Fakat bunun Londra içinde ki geçici kaynaklar için pratik olabileceği, uzun mesafeli kaynaklar için mümkün olamıyacağı tesbit edildi. Aşağıdaki plana göre;

a) Evvelce belirtildiği gibi merkezî bir sen

kron darbe jeneratörünü televizyon merkezine

yerlegtirmek ve darbeleri bütün dahili kaynak

lara dağıtmak;

b) Merkezi jeneratörü herhangi bir anda, herhangi ıbir harici kaynağa genlock edebilmek;

c) Eğer genlock cihazı kullanılıyorsa, stan dart çevirici teçhizatından bir senkron sinyal al mak suretiyle karıştırma ve diğer işler için baş ka bir senkron kaynağı kabul etmek;

Merkezî cihaz odasında toplanan kaynaklar iki ana guruba bölünür;

Şekil : 5 — Görüş zaman ayarlamaları. Rakkamlar, geciktirmeleri, senkron darbe jenaratöril çıkısına mukayese ile mikro saniye olarak göstermektediı.

Geciktirme devreleri kullanarak, telesin ve harici kaynaklardan stüdyo kameralarına gelen darbeler kamera çıkışında aynı fazda olurlar. Merkezî kontrol bir program seçtiğinde anah tarlama sistemi otomatik olarak ayar role pano sunu seçer. Bu tip kaynakların dengeleme devre si bir kablo geri beslemesiyle program zincirine dahil edilir. Yaklaşık olarak 762 m'lik bu geri beslemedeki gecikme, kaynağın istihsal stüdyo larından gelmiş olanınklne eşittir.

Merkez darbe jeneratörünün asenkron kay naklardan sürülen darbeler ile kontol edilmesi,

1 — Telesinler, Video Tape maklnaları,

2 — Harici kaynaklardan ve stüdyolardan gelen devreler.

Birinci grup 122 m. koakslyel kablo İle görün tü anahtarlama sistemine verilir. Eğer bu kay nakların çıkışı herhangi bir stüdyoya tekrar gön derilse 152 m kadar fazla bir yol kateder. Bu yol uzunluklarının aynı yapılmasıyla (yaklaşık olarak 274 m) dengeleme bütün kasmaklara eşit şekilde tatbik edilmektedir. Bir kablo İle bu dö nüş merkezi kontrol masam karıştırıcısına gelir ve dengeleme burada sonuçlanır. Stüdyolardan

gelen devreler merkezi cihaz odasında dengele nirler ve merkezî kontrol odasına kadar uzatı lanlar tu küçük yol için de ayrıca dengelenirler. Bütün dahili devreler 625 hatlık bir sinyal için tam dengelidir.

Operasyon kolaylığı bakımından birim ka zanç dağıtım sistemi elde etmek için stabilite leri iyi, sabit kazançlı amplifikatörler kullanıl maktadır. Çeşitli programlar için dengelemede! 13 dB veya daha az harcanır. Ve (her hat 15 dB sabit kazançlı amplilerden geçer. Böylece kayıp ve kazanç birbirini telafi eder.

Görüntü amplisi çıkıg seviyesi 1 V p p şek linde standard hale konmuştur. Dağıtan ve rota sistemi İçin geliştirilmiş ampliler çabuk değiş tirme, servis ve tamir kolaylığı bakımından Pluğ ln üniteler halindedirler. Kazançları sabit olup glrig empedanslan yüksek olan amplllerin bozul maları halinde yedekleri ile değiştirilme İmkânı vardır ve operasyon kolaylığı bakımından her amplinin besleme Ünitesi beraberindedir. Böyle likle hatanın diğer amplllere tesiri önlenmlg olur

Kaynak İle yayın çıkışı arasındaki devrenin uzun ve kanşıklıkğı dolayısiyle biriblrl arka sına gelen görüntü amiplilerinin ayrı ayrı teknik özelliklerini vermek pratik değildir. Fakat bü tün ana program kuşağı için distorsiyon 5 mc/s bir görüş bandı içinde % l'den iyi olmalıdır. Esa sen ampliler 405 veya 625 hatlık siyah' beyaz veya renkli sinyali nakledebilecek kapasitededir. Görüntü amiplilerinin özelliği, çıkış tüpünün ka todundan alınan negatif geri beslemeli üç kat dan meydana gelmiş olmasıdır. Ampli kazancı, devredeki iki yüksek stabilitell rezistör ile.kon trol edilir. Amplllerin tipleri şunlardır :

a) Kazancı 1 olan görüntü dağıtım amplisi 3 çıkışlı, b) Kazancı 3 dB olan görüntü dağıtım amp lisi 3 çıkışlı, c) Kazancı 15 dB olan görüntü dağıtım amp lisi 1 çıkınlı.

Yukarıdaki ampliler 75 ohm, yük üzerinde 1 V p p gerilim verir.

d) Kazancı 1 olan darbe dağıtım amplisi 4 çıkışlı, e) Kazancı 12 olan görüntü amplisi çıkışı 3/8 in koaksiyel kablo devresindeki 75 ohm yük üzerinde 4 V p p gerilim verir.

önceleri bütün sistem tüplü devreler için ha zırlandığından transistorlu amplllerin uygulan ması İmkânsızdı ve esasen transistörler gelişti rilmemişlerdi. Sonraları bazı görüntü dağıtım amplilerl transistorlu yapılmaya başlandı. Servis kolaylığı bakımından, ampliler ve diğer elektro

nik cihazlar açık panolara yerleştirUmiglerdir. Bütün merkezi cihaz odası, pano gözleri arasın dan verilen hava ile soğutulur.

Ses devreleri için ayrı bir anahtarlama siste mi bulunmaktadır.

Program ses çıkığı Program «Cue» İhbar sis temi, geri konuşma sistemi, Prova yayın ste temi ihbar ışıkları, Ses devreleri içinde kabul edilmektedir.

Yukarıda belirtilen bağlantılar, "kontrol ve arıza hallerinde, yer değiştirme ve yedekleme gayeleri için gerekil mahfillerde yer alan motor kontrolü, 52 çıkışlı ve 16 seviyeli, dinleme kuşa ğı ile direk olarak kontrol edilir. Telesin ma kinalan, stüdyo kontrol odalarında, motorla kon trollü en az 6 adet kaynaktan hedefe anahtar ları ile ve bu anahtarlar da görüntü anahtarlama sisteminden kontrollüdür.

KAMERALAR :

Kamera tüpleri teknik özellikleri için aşağı daki test serisi yapılmaktadır.

îşaret/gürültü oranı (gürültü/güç ve gürül tü/frekans beraber),

Hassasiyet, Dayanıklılık, Transfer karakteristiği, Sabit çalışma,

Yavaşlama ve hatırlama gibi tesirlerden mu afiyet,

Parazit tesirlerinden muafiyet, istikrarlı (siyah seviyesi sabitlülğl) çalışma, Renk karakteristiği,

Burada bahsedilen tüpler düşük hızlı tüpler dir. Kamera tüp çeşitleri aşağıdaki gibidir.

3. in imaj ortikon (muhtelif şekil pencere aralıkları için),

4% in imaj ortikon (muhtelif şekil pencere aralıkları için),

C.P.S. Emitron, Vidikon,

Tesleri, Vidlkonun hassasiyet gerilme karak teristiğinden dolayı istihsal stüdyolarınla kul lanılmayacağını göstermiştir. 4% İn imaj orti kon tübü 3 in. imaj ortikon tüpüne kıyasla da yanıklılık, gri ekran ve işaret gürültü oranı ba kımından; C. P. S. Emltrona nazaran ise hassa siyet ve zıt renkleri resmedlş bakımından üstün olduğu tesbit edilmiştir. Evvelce C. P. S. Emltron ve Vidikon gibi imal edilmesi en kolay tüpler kullanılırdı. Fakat 1957 deki çalışmalarla, imaj

ortikon tüpleri, hem teknik özellikleri hemde operasyon kolaylığı bakımından tercih edildi. Mu hafaza kolaylığı bakımından C. P. S. Emtiron ve Vidlkon tüpler, fiat bakımından Vidikon tüp ler tercih edilmektedir. Bir Kamera tübünün se çilmesinde rol oynıyan mühim faktörlerden biri de istenilen optik görüntünün foto katod üzerin deki büyüklüğüdür.

Resim derinliliği, odak uzaklığı ile doğru ve görüntü büyüklüğü ile ters orantılıdır. Foto ka tod çapı büyük olan tüplerin odak uzaklıkları da büyük olup kamera hassasiyetini düşürmekte, buna mukabil foto katod çapı küçük tüplerin odak uzaklıkları küçüktür ve istihsali güçtür. Şimdiye kadar görüntü büyüklükleri 0,54 in. (13,5 mm) 0,63 in (16 ınm) 1.12 1.26 in. (28 31,5 mm) ve 1.6 in olan mercekler yapıl mıştır, ve foto katod çapı 1 in. olan mercekler hassasiyet bakımından tercih edilmektedir.

imaj ortikan tüpler bu bakımdan en elverig li olanıdır.

Standard olarak odak uzaklıkları 5.6 in mer ceklerle çalışan kameraların hassasiyetinin art tırılmasının temini için gerekli ışıklandırma yo ğunluğu 540 lümen/m2 yapılmıştır. Bu yoğun luk stüdyolarda ışıklandırma gücünün 270 w/m* yapılmasıyla elde edilmiştir. Böylelikle toplam ışıklandırma gücü hesaplanmış olur.

Stabiliteleri tam olan kanalların kontrollan ışık girişi (iris) kontrolü ve kontrast seçilişin den başka bir kontrole ihtiyaç göstermez. Şe kil pencere gerilimi yaklaşık olarak 3 v olur ve bu vaziyette sabit kalır. Pencere açılışı fazla laştınlırsa elektronların tekrar dağılımı ile res min siyah seviyesinin bozulması gibi istenilme yen bir hal ortaya çıkar. Kullanılmakta olan tüplerin hepsi birbirlerine küçük toleranslar da hilinde benzer olmalıdır. Operasyon kolaylığı ba kımından testler neticesinde bir şahsın bir kaç kamera kanalını çeşitli metodlarla kullanılabil mekte olduğu anlaşılmıştır.

Bir tüpten iyi bir resim elde edebilmek için kontrast düzeltme lüzumludur. Bunun için de vamlı operasyonu lcabettlren kontrollerden da ha evvel operatör şartlara uygun transfer karak teristiklerini yerine göre seçer.

Mercek irisleri servo kontrolüdür. Eğer ışık kontrolü değişken yoğunluklu (Akı) filtrelerle yapılırsa, mercek irisinin en karanlık sahnelerde dahi operasyona kâfi gelecek bir ışık yoğunluğu nu geçirebilmesi gerekmektedir. Yani aynı saha derinliği için ışıklandırma yoğunluğu en az 2/1 olmalıdır. Buda güç ve soğutma fiatını yüksel tir. Böylelikle iris açıklığını uzaktan kontrol et mekle ışık kontrolü de yapılmış olur. Yavaş ha reketli odak kontrollü kameranın sağ arkaöına yerleştirilen İki tam dönü ile bütün görüş saha sını tarayan bir pilot motor İle yapını:.

5 — TEKNİK ÖZELLİKLER : 1 — Gürültü: Televizyon resminde nazari itibare alınacak önemli unsurlardan birisi de gü rültüdür. Bilhassa tepe işaret gürültü gücü veya tepe lşaret/rms. gürültü genliği ve gürültü ener jisinin frekans spektrumundaki dağılımı, Sin yal/gürültü eğrisinde gösterildiği gibi olmalıdır. Alt frekans bandındaki gürültü üst frekanslar dakine nazaran daha mühimdir ve gerekir. 2 — Yatay Ayrılım : Tübün yatay ayrılımı ve odaklanması mühimdir, resim ehemmiyetine göre kısımlara ayrılır. (Şekil 6) Ekranın kısım larını göstermektedir. Yatay ayrılım ölçüsü İçin slnüsold transmisyon karakteristiklerinin kullan dığı bir test patteıni tatbik edilir.

Şekil : 6 — Besmin kısımlara bölünüşü.

3 _ Geometri ve sahne lineerliği : Bu hu sus için kıstas, mevzii hatanın türevi şeklinde dir. Meselâ eğer mevzii hata h, r uzaklığı içinde toplanırsa h/r parametresi h ve r sıfıra gittik lerinde hakiki türevi gösteren bir fark fonksi yonu olur. r değerinin 25 hattan büyük veya eşit olması halinde (veya 25/377 kere resim yüksek liği veya daha büyük) h/r, 0.02 den büyük ola maz, fakat r değerinin küçük olması h/r değe rini büyütür.

Bu metod vasıtaslyle, ölçü yönüne dik ışın demetleri ile bütün yönlerdeki mevzii hatalar öl çülebilir, ölçülerin sıhhatli olabilmesi için sahne tarama hızının değişmesiyle meydana gelecek sinyal değişmelerine bir limit konulmuştur.

4 — Frekans ve Faz karekterlstlklerl: Gen likle, faza ve frekans karekteristiği arasındaki ilişki sinüs kare, darbe ve bar test metodlan ile ölçülebilmektedir. Bu metodla kamera teçhi zatında bulunan amplilerin seri testleri sıhhatli ve çabuk olarak yapılabilmektedir. Fakat uzun hatlı teçhizatlar için testler daha dar bir limit İçinde yapılır.

5 — Merceklerin özellikleri :

a) 10 x 7 % İn bir objeğln resim sahasını f oküsleme" kabiliyeti, b) Düşük seviyede çalıştırma ataleti İle ge nişletilen fakat sağlam sön durakları bulunan bir iris sistemi, c) f 4'den f 16'ya kadar değişebilen bir, mer cek çapı, d) Hedef üzerinde anında kullanılabllinen, sahne dışı için dahi kullanılabilecek maximum mercek "çapı ve durak için 130°lik lineeı İris dü zeneği, ..

e) 85 % i aşkın bir transmisyon faktörü, f) Siyah beyaz geçlgli sahaya mukayese İle 8 patern/mm İlk bir sinüs dalga paternlne sa hip olan ve en az % 801 lflncl mıntıkada ve % 75'1 2'lnci mıntıkada kalabilen bir resim karek teristlğl, g) Sahne parlaklığı: Sahneyi tam kapla yan beyaz bir sahanın merkezî 30 resim elema nının % l'lnden üstü siyah olmamalıdır.

h) Geometrik Dlstorslyon: Objeğln mer cekten uzaklığı r ve hakiki pozisyonundan olan kayma dr İse limitler şunlardır.

16 mm'den az olan uzaklıklar için dr/r e» 0.01

16 mm İle 20 mm arası İçin dr/r es 0.05

1) Odak uzaklığının nominal değeri + (% 2) İçinde olmalıdır.

Odak uzaklıkları 2, 3, 5 ve 8 İn. (35°, 24° ve 9° yatay bir açı veren) mercekler normal kullanı lan merceklerdir. Odak uzaklıkları 12 İn. (6°) ve 1 V4 İn (46°) olan mercekler nadiren kulla nılır. Her stüdyoda bunlara İlâve olarak mu ayyen sayıda derinliğine çalışan (zoom) mer cekler kullanılır. Bu merceklerin teknik özellik leri tamamen ayrıdır.

6 — STÜDYOLAR, BİNA, TEÇHİZAT VE OPERASYON:

Her stüdyo belli ve ayrı bir İstihsal İçin dü

şünülmüş ve boyutlandmlmıştır. Kare biçimin

deki stüdyoların dikdörtgen biçimli stüdyolara

nazaran, kamera platformu, mikrofon sehpala

rı (deve boyunları) ve buna benzer teçhizatın

kullanılması bakımından daha müsait olduğu ve

program İhtiyaçlarına göre gerekil adaptasyonun

yapılabilmesi İmkânının bu stüdyolarda mevcut

olduğu tecrübelerle anlaşılmıştır. Stüdyo yük

sekliği; yüksek ve alçak açılı kameraların rahat

kullanılmasına değişebilen sahneye uygunluğuna

müsait olmalıdır.

..

Yapıda meydana gelen gürültülerin bloklar dan birbirine geçmemesi bakımından stüdyolar temelden çatıya kadar tamamen birbirlerinden tecrit edilerek inşa edilmiştir. Duvarlar 68.6 cm kalınlığında olup vantilasyon ve diğer hizmet ler için kanallar meydana getiren biriket pano lardan ve beton direklerden meydana gelmiştir. Tavanlar (15.25) cm. amyant kaplanmıştır.

Beton tavanın altında yürüyüşe imkân vere cek, ışıklandırma sahnelendirme ızgaralarını meydana getiren çelik çatı vardır. Bu çelik bağ lantılar yangın meydana getirmeyecek şekilde amyantlı fiber ile kaplanmıştır.

Tavan ızgaraları elektrikle çalışan ışıklandır ma asansörleri ve bütün stüdyo etrafında dOr laştırılabilinen ışıklandırma galerisi ile donatıl mıştır. Bu çelik ızgara aynca dövme çelikten 7 sahne askısı taşımaktadır.

Döşeme ise 1075 kg/m2 İlk bir yüke dayanık lı betondan yapılmıştır. Germe telleri için hazır lanan civata delikleri herbirtnden 3.05 m. uzak tır.

Döşeme, kamera platformlarının hızlı hare . ket etmesine yardımcı olacak şekilde yapılmış olup çok düz asfalt üzerine ağır linolyum ile kaplanmıştır. Stüdyo duvarları her birinde ha vagazı ve elektrik beslemeleri bulunan akustik panolar ile çevrilidir. Her duvarın ortasına rast layan yerde İçme suyu bulunur.

Ayrıca belli yerlerden sıcak su, tazyikli hava ve buhar, İsteğe göre sağlanabilir.

AKUSTİK :

Stüdyolarda ve bunlara bağlı kontrol oda larında stüdyonun cinsine göre akustik malze me kullanılmıştır.

2'nci stüdyolar konuşma, prova, ufak müzik toplulukları vs. için kullanılır ve çınlama zama nı hem müzik ve hem de konuşmaya elverişli şe kilde ayarlanmıştır.

Stüdyo 3, «ölü» odayı ihtiva eder ve drama tik programlar içindir.

Bütün duvarlar ve tavanlar dayanıklı ve de ğiştirilebilinir tarzda yapılmıştır. Genellikle İki tip akustik malzeme kullanılmaktadır.

1 — Ses yutucular, (Üst kısmı pavoteks ile kaplanmış cam pamuğu),

2 — Geniş band yutucular (16.5 cm. derinli ğinde hava boşluğunu saran blok panolar) Ses yutucularının 90 Hz civarında bir rezonans fre kansı vardır. Cam pamuğu ile kaplanmış yutu cular orta ve yüksek frekanslarda da gayet iyi yutma hassası göstermektedir, fakat yutuş, eğ

Elektrik Mühendisliği 147 146

rlslnde 100 ile 300 Hz arasında bir düşüş var dır. Buna mukabil geniş band yutucular 100 300 Hz arasında iyi ses yutabildiği gibi yüksek frekanslarda da kullanılabilmektedir. Şekil 7'de her İki tip yutuculannda kullanıldığa 3'üncü stüd yodaki yutma eğrileri gösterilmiştir. İsteğe bağ lı olarak çınlama zamanı portatif yutucular ile değiştirilebilmektedir. Prodüksiyon kontrol oda ları düşük çınlama zamanına sahiptir. Bunu ta kip eden ses kontrol odaları, yüksek kalite kon trolü sağlama bakımından bir miktar daha can lıdır, yani çınlar. Kontrol odaları duvarlarındaki panolarda yüzeyin % 16 nlsbetinde yivli çelik levhalar bulunmaktadıı. Tabana halılar konul muştur.

cüler lityum bromit ile çalışan soğutucu sistem lidir.

743.2 m2 lik ü'nci stüdyonun havalandırma sı, stüdyo döşeme seviyesinde veya 2.5 m İçin de aşağıdaki şartları sağlamaktadır.

a) 22.8 C° lik averaj sıcaklık ile 300' KW ışıklandırma ve 400 personelin çalışması halinde % 55'i geçmeyen bağıl nem.

b) Dışarıdaki hava —1° ve yağmurlu iken içende 18 °C temin etmek.

Stüdyo içinde herhangi bir zamandaki averaj sıcaklık, alçak seviyeli çıkış kanallarının emiş tarafındaki havanın sıcaklığına eşdeğerlidir. Nor

I. e l.t 1.1

^^^••\

\^

^ ^ ^ 3 rt?o yo j ^^^^^_ T>8 £ T/f/*/ırsıx

\

N 1.4

1 <* ej 0.6 0.1, ox

/«o

£e!cit

STÛora*

\ \ \

srûcro j "V

NMMCl'K

**

m.

—"—

Jûö

/C<JO

7 — SHidyoIar çınlama samanları

STÜDYO HAVALANDIRILMASI : Stüdyo larm umumi havalandırma şeması (Şekil. 8) de gösterilmiştir. Her stüdyo ve buna bağlı kontrol odasında havalandırma bulunmaktadu. Bu sis tem büyük stüdyoda bulunan 30 kw. lik ışıklan dırmanın meydana getirdiği sıcak havayı dışarı atar (23°). Temiz hava girişi binanın dekor deh lizlerinin bulunduğu yerdedir. Bu hava, stüdyo dan gelen hava ile bir kontrol dahilinde karış tırılır. Daha sonra bu hava keçe filtreleri, soğu tucu veya bataryalı ısıtıcıya ve kontrol damper lerine, oradan stüdyoya verilir. Stüdyoya hava verilmesi, ışıklandırma galerisinin altından, 2.13 m üstünden ve çatıya yakın bir yerden olmak üzere 3 yerden verilmektedir. Bir miktar hava, stüdyodan dışarıya, ışıklandırma galerisinin çok aşağısından alınır. Bu hava tekrar stüdyoya gön derilmek için kullanılır. Yaklaşık olarak hava nın % 50'sl stüdyonun tavanına doğru yükselir ve yüksek seviyeli çıkış kanallarından dışarıya atılır. Havanın sıcaklığı ve hacmi otomatik ola rak, dengelenir. Sıcaklık 21°'ye geldiğinde soğu tulmuş su üfürücüleri faaliyete geçer. Bu üfürü

mai çalışma şartlan altında hava değişiminin değeri 825 m3/dk, yani saate 5 defa stüdyo ha vasının değiştirilmesi demektir. Böyle bir siste min çalıştırılması için kullanılan elektrik sarfi yatı 183.5 KW'tır.

PRODÜKSİYON KONTROL ODASI : Bu oda prodüktör, sekreter, teknik operasyon mene jerl ve görüş mikserinin çalışmasını kolaylaştı ran prodüksiyon masasına sahiptir. Burada çalı şan personel çeyrek daire şeklindeki masanın konveks kenarında yer alıp çalışır. Prodüksi yon ile ilgili set deslnatörü, makyaj, kostümcü ve diğer personel için oturulacak yerler vardır. Masanın orta önünde prodüksiyonda bulunan bü tün yadımcı stüdyolardan gelen son resim kay naklan için 9 adet 21 in. resim ekranı bulun maktadır. Hususi efektler ve program boşluk lan için transperant film teçhizatı da temin edilmiştir. Prodüksiyon masası diagonal olarak stüdyo kontrol penceresinin yanına konulmuş tur. Teçhizatın bu şekilde yerleştirilmesi İle ma sanın önüne oturan personelin resim monitörü

DODOD

SOİUTUlHâtf tU MM A HU t Mİ/

Şekil 8 — Stüdyo havalandnma sistemi'.

yanısıra diğer personelle olan İrtibatları ve stüd yoyu devamlı görebilmeleri imkânı sağlanmak tadır.

IŞIK VE GÖRÜŞ KONTROL ODASI : Bu oda da ışık ve görüş kontrolörleri yer alır. Teknik operasyon bakımından her iki grupta aynı odada yanyana yüksek eusaflı resim ekranlarında kont rollerini yapabilirler. Igık kontrolörü prodüktör ve teknik operasyon menejeri ile .yakın.temasta bulunmalıdır, ve prodüksyon odasına takan, ica bında açılabilinir pencere yakınında oturur ve , bu odadan stüdyoya merdiven vasıtası ile geçlle , bilir.

SES KONTROL, VE CÎHAZ ODASI : Ses" kontrol odası, prodüksyon kontrol odasının kar şısında yer alır ve ses kontrolörü için gerekli teçhizatı ihtiva eder. Oda, akustik bakımından tam bir dinlenme odası şeklinde yapılmış olup diğer odalarla olan ses izolasyonu istenilen de ğerdedir. Ses kontrol odası, .prodüksyon kontrol odasına nazaran göıüşün iyi olmasını temin İçin 30.5 cm yükseltilmiştir. Stüdyoda bulunan mik rofonları ve diğer tesisatı iyi görebilmek için ses kontrol masası, kontrol penceresinin yanına yerleştilmiştir. Masanın önüne iki ekran ve ya nına plâk okuyucularla, mağnetik band okuyu cu yazıcıları konulmuştur. Bu odanın yanında, ses amplifikatörleri ve jak sahaları için ıbir ci haz odası yer almaktadır Ayrıca eko için çın lamayı temin eden plato bulunur.

GÖRÜŞ CİHAZ ODASI : Işık ve görüş kont rol odaları arkasında yer alan bu odada pano

lara yerleştirilmiş görüş kontrol teçhizatı, ka mera kontrol üniteleri görüş karışma teçhizatı, dağıtım ve anahtarlama (Switching) teçhizatı, güç üniteleri yer almıştır. Ayrıca bu odada test ve kamera uyumlarının tam olmasını sağlayan, prova veya yayından evvel görüş kontrolü için kullanılan bir kontrol masası bulunmaktadır. Stüdyo ışıklandırılması ve havalandırma için , uzaktan kumandalı güç dağıtım panosu da bu odadadır. Cihazların bu şekilde ayrı yerleştiril meleri tamir ve ayar işlerinin, program ile meş gul olanlara hissettirilmeden, yapılmasını sağla maktadır.

Görüş cihaz odasına direkt açılabilinen, kü çük ve gayet iyi yerleştirilmiş bakım atölyesi, bütün stüdyoların görüş ve ses teçhizatlarının günlük takımlarını yapar. «Gözlem» odasında da ziyaretçiler ve stajyer operatörler bulunmakta dır.

Bir stüdyoda bütün kameraların görüg kont rolü bir operatör tarafından yapılır Böylelikle birkaç operatör kullanmanın meydana getirdiği, ardarda gelen resimlerde uyumsuzluk gibi önem li bir aksaklığın önüne geçildiğinin yanısıra per sonelden de tasarruf edilmiş olunur. Oldukça ka rışık olan resim uyum ameliyesinin ve teçhizatın stabilitesinin sağlanması bakımından yan devam lı ayarlamalar için gerekli birkaç kontrolde iki ye indirilmiştir. Her kamera kanalı üzerinde bu lunan bu iki kontrol; Işık girişi, yani îris, değiş ken mercek irisi) ve Levye dlr. (Siyah seviyesi ne nazaran resim dalga şekli pozisyonun değişl

ElBlrtrllt MübendİBİlfti 147 148

mi) operasyon kolaylığı, bakımından her kame ranın İris ve levye kontrolleri ayni tertibat için de 'birleştirilmişlerdir. Bu çift kontrol her ka . merada, operatörün önünde bulunan dikdörtgen bir panodan izlenmektedir. Operatör, bütün ka meraların çıkıylarmı revamlı olarak yüksek ka liteli ekranlardan. (Resim monitorlarından) gö rebilir. Kontrol ekranlarından biri üstte bahse dilen çift kontol, dlğeride stüdyo çıkışları ve di ğer seçilmiş resimler İçindir. Her resim monlto ru, yanında o kontrola alt dalga şeklide verilmek te olup tam uyum yapabilmeleri İçin her ekran resim uyum sinyali ile beslenir.

Çalışmaları müşterek olan görüş kontrolör leri ve ışık kontrolörleri birbirlerini bu bakım dan tamamlarlar. Işıklandırma konsoleti üzerin de stüdyoda bulunan bütün lambalar İçin anah tarlar ve reosta kontrolleri bulunmaktadır ve gerekli bütün ayarlama ve dengeleme, kontrolör ler tarafından en uygun ve artistik kaliteyi sağ lıyacak şekilde yapılmaktadır.

Programların prova başlangıcı sırasında gö rüş kontrolünü temin İçin kameralar, ekranın her noktasındaki parlaklığı fotometre gibi ça lışarak ışık seviye ayarında sağlamaktadırlar. Daha sonraki prova ve yayın sırasında tam bir görüş kontrolü yapılmakta, optimum kaliteyi el de edebilmek İçin zaman zaman İnce fakat mü him ayarlamalar yapılmaktadır. Görüş (Resim) karıştırma teçhizatı, esas olarak İki adet 8 ka nallı attenüatör üniteleri ve 2 kanallı çapraz gu rup ünitesinden müteşekkildir. 1 4 kanallar, alt oldukları kameralara, 5 8 kanallar ise 10 ayrı kaynağı seçebilecek anahtarlama ünitesine gi der. Bu kaynaklar telesin, hususi efektler ve harici kaynaklardır. Gurup mikseri herhangi bir attenüatör ünitesinin çıkışını seçebilir, tklncl ünite, hem hususi efektler hem de birincide her hangi .bir aksaklık olduğundan yerine yedeklen mesi bakımından kullanılır. Mikser ampllleri, anahtarlar ve senkron stabilize üniteleri, görüş cihaz odasına yerleştirilmiş olup prodüksiyon kontrol odasında bulunan görüş mikser masa sından kontrol edilirler.

Bütün resim monltorlannm aydınlık ve ka

ranlık kontrolleri prodüksiyon masasından temin

edilir. Teknik operasyon menejeri, masasına

monte edilmiş 8

İn.İlk bir resim monitörü

ile diğer personeli rahatsız etmeden herhangi

bir kaynağı kontrol erebilir. 14 İn. yüksek kali

teli resim monitorlan stüdyo ışık ve görüş kont

rolü odası, merkezi cihaz odası gibi teknik sa

halarda ve 21 İn. iyi kaliteli monitorlarda pro

düksiyon sahalarında kullanılmaktadır. Prodük

siyon masasının arkasında ayrı bir masa yer

alır. Bu masadan hususi efektler İçin üstlerine

Elektrik Mühandlsltfcl 147 148

program isimlerinin yazıldığı levhaların progra ma dahil edilmesini sağlayan film ve transperant haldeki fotoğramlar kontrol edilir. Fotoğrafik transperantlar İle giriş yazılarının değiştirilebil mesi, programa başlama kolaylıklarını genişlet miştir.

Bu giriş yazıları 5 cm. x5 cm. diyapozitif parçalar halinde veya 35 mm. lik kısa filmler şeklindedir. Bu transperantlann devreye sokul ması için, siluet meydana getirmede kullanılan vidikon kameralar İle birlikte üç projektör kul lanılmaktadır. Her projektör, resim kombinas yonlarına yol verebilecek bir feyder ile operas yona sokulur. 30 diyapozitif (sllde) İçin otoma tik ve çabuk değiştirme özelliğine sahip iki pro jektör vardır. Bir üçüncüsü de 35 mm. İlk flltm parçalarını tekrar edllebllinir hızlarda nakleder. Bu hız dakikada 2 ile 30 resim geçiştirme ara sınra değiştirilebilir.

IŞIKLANDIRMA : Stüdyo ışık donatımının seri ve değiştirilebillnlr olabilmesi için asansörlü asma tavandan İstifade edilmesi düşünülmüştür. Işık projektörleri tek olarak veya gurup halin de, stüdyo döşemesinde bulunan bir kontrol pa nosundan 9.15 m/dk. hızla aşağı veya yukarı ha reket ettirilebilinirler. Bütün stüdyo ışıklandır ma devreleri karartma odasında bulunan kont rol panosunda toplanmıştır, öylekl devreler pro düksiyonun icap ettirdiği şekilde «Dimmer» le re bağlanabilir. «Dimmer» ler yani «ışık ka rartma cihazı> elektrc mekanik, Servo kont rollü değişken oto transformatör tipindedirler. Bütün dimmer kontrolleri, ışıklandırma ve görüş kontrol odasında bulunan konsolda yer almak tadır.

Konsolun üzerinde kullanılmakta bulunan bü tün ışıklandırma devrelerini gösteren bir stüd yo dlagramı yer almıştır. Her dimmer kanalı müstakil ışık seviyesi kontrolünü İki kombinas yonda toplayabilecek tertibatı havidir Esası tun gsten olmak üzere çok az sayıda arklı lambalar kullanılmakta olup floresan lamba hiç kullanıl mamaktadır. Tarama açısı 55° olan kuvvetli pro jektörler, İçi gümüş sıvanmış on adet 200 W.lık ışığı yumuşatmada kullanılan lamblar ve alimin yum reflektörlü 500 veya 1000 W lık tüp fleman U dairevi ışıklandırma lambaları bu proje İçin geliştirilmiştir. Bütün sahne ışıklandırması, pist, aşağı yukan ve odaklama İçin ayarlanmıştır. Bu ayarlar ışık donatımı için ayrılan zamanı mini muma düşürmektir.

Aşağıdaki tablo asansör ve ışıklandırma için (3 ve 4. cü stüdyolar gibi H. ci tip stüdyo) nor mal adetleri göstermektedir.

II(tip Stüdyo için ışıklandırma teçhizatı :

Asansörler

2 kw stüdyo çıkışları (240 v).

5 kw stüdyo çıkışları (240 v)

"20

Arka projeksiyon arklarıt için 250 A,d.c.

stüdyo çıkışları (110 V)

\.. 12 '

2.5 kw oto transformatör dimmerleri ...... 100

5 kw oto transformatör dimmerleri

18 .• .

2 kw anahtarlama kanalları

500 w projektör

2 kw pıojektör

.'..". ".

5 kw projektör

12 '

2 kw yumuşak. ışık

Dairevi ışıklandırma

Sahne için süratli dekorasyon ve kurup kal dırma problemleıine gerekli dikkat sarfedllmek tedir. Dekorlann tesisi için ^ elektrikle1 çalışan1 vinçler düşünülmüştür.. Bunlar stüdyo.'üstünde" bulunan çelik iskeleler ve ışıklandırma için kul lanılan kirişler arasına montejedilmişlerdir. Bayr , lar üzerine yerleştirilmiş her vinç 3:05ı,lik mesa feler içinde hareket edebilmekte ve eşyalar stüd yo içinde en yüksek noktalara kadar kaldırıla bilmektedirler. Vinçler stüdyo zemininde bulu nan ayrı bir kontrol panosundan idare edilmek tedirler.

<c

Her vinç 131 kg yükü 9.15 m/dk. hızla kal • dırabilmektedir. Bunlara ilâve olarak stüdyo du varlarında bulunan arabalarda dairevî ışıklandır mayı sağlayan üçlü projektörler bulunur. Bu hususi arabalarda ayrıca makaraları ve: ilâve tesisatı ile zemin perdesi taşınmaktadır. Diğer dekor malzemeleri ve ilâve perdeler için batarya operasyonlu traktörlü ve hususi arabalar kul • lanılmaktadır. Koltuklar geçici olarak yatay sı ' ralar halinde kurulmakta, kullanılmadıkları za man katlanarak bir diktörtgen blok içinde te Ieskop şeklinde İç içe toplanmakta ve depolara nakledilmektedirler. Bir blok 66 koltuk ihtiva, etmektedir. Depolama için koltuklar katlandı . ğmda 3.25 x 1.22 x.2.13 m. lik dikdörtgenler priz ması şeklini almakta olup 3 ton ağırjUğı .bu lunmaktadır.

Ünite' tekerlekli olup hidrolik preslerle se • viyelenebilmekte yerlerine pimlerle oturtulmak " tarır. Açıldığında uzunluğu 10.37 m olmaktadır ' 4 kişi 400 seyirci için 2,5' saatte koltukları k u rabilmektedir. Böylelikle stüdyolar icabına gö re seyirci li veya seyircisiz prodüksyona sokula bilmektedir.

lık"'asistanı; görüş ve* ses kontrol personeli' için

müsaitJ şekilde ' 'düzenlenmiştir. • Yalnız" ' sesli

anonslar için ayrı bir anonser oâası bulunmak "

tadır'. Merkezî kontrol^ odası, lokal ye harici kay

nallardan gelen •programların ânahtariaması ve'

monitonng bakımından odak noktasıdır. Bu kat

ta yer almakta" bulunan Internaisyonal kontrol

odasında Avrupa'dan alınan ve gönderilen tele

vizyon programları; kontrol ve inoniter edü'ebil

mekterlr.

' v'' •

Hazırlık, stüdyosunda,, yatay olarak 9° 35° arası bir açı verebilen objektör takımına sahip üç vidikon kamera bulunmaktadır. Kamera kontrolleri, kontrol odâsındaM1 Prodüksiyon ma sasından yapılmaktadır: Aynı yerde stüdyo ışık landırılmasının anâhtarl'a'ma." ve karartma iş/j lemlerinin yapıldığı 24 adet dl'mm'er ışık kontro lü yer almıştır. 8 kanallı bir görüş karıştırıcısı '' nın'"5'i kameralar1 Ve program başlığı' levhaları için ve diğer' 3 kanal ise telesin ve hârici yayın ' kaynaklan için kullanılmaktadır.

ikinci bir kamerada." saat ve ' adi donukluk halleri için kullanılmaktadır. Kanallar mikrofon1;

plâTr ve band" okuyucular ve anonser mikrofonu için" tahsis'nedtlmişlerdlr.

MERKEZÎ KONTROL ODASI : GÖFÜŞ ve setr

karıştırma ' panosunda 5 çift feyder bulunmak ,

tadır. Her çift, bir ses ve bir görüş feyderinden

meydana, gelmiştir. Çiftlerden biri hazırlık stüd •

yo çıkışma, geriye kalanlar İse, merkezi cihaz

odasında termine edilmiş 45 program kaynakla

rından istenilene bağlanabilmektedir. Hâve ola

rak. Big Ben (saat kulesi) ve band okuyucu bir

cihaz için iki kanal bulunmaktadır. Çiftli prog

ram kaynaklarını gösteren 6 adet 21 İn. resim

monitorlan yine merkezi kontrol odasında yer al

maktadır..

TEEESÎN VE TELEKAYİT : 1950 senesinin başlannda, televizyon programlan kaydı' için film yegane' kayıt elemanı idi. 1950 nlh sonlanna" doğru tele kayıt ve sonraki pr'odüksyonlar için vide'o band cihazlan geniş olarak" kullanılmaya başlandı. Telesin ve telekayıt odalan merkezi' kama biçimi kısmen ikinci katında bulunmak tadır. (Şekil. 9) de gösterilriği gibi 6 adet tele sin, cihazı yedekleri ile merkezî kontrol teçhizatı bir arada açık bir sahaya yerleştirilmiştir.

HAZIRLIK STÜDYO TAKIMI : Merkezi, kontrol odasını ihtiva eden hazırlık takımı B.B.C. televizyon şebekesinin program devamlılık mer kezidir. Lokal" stüdyolar, telesin, Londra da bu lunan harici stüdyolar, harici radyo yayın prog ramlan gibi bütün naklen yayın şebekeleri ha zırlık takımından geçer. Hazırlık «A» stüdyosu devamlı anonslar, sürekli programlar, karşılıklı konuşma şeklindeki ufak prodüksiyonlar için kul lanılmaktadır. Buna bağlı kontrol' odası, hazır

' Buna rağmen herhangi iki cihaz aracındaki akustik izolasyon 20 dB. den1 fazladır, izolasyo nu temin için cihazlar hoperlörleri ile birlikte ses yutucu akustik paravanalarla ayrılmışlardır. Böylece farklı programlan pratik olarak Kemen' yayına sokma imkânı vardır. Cihazların' operas yonu otomatik olarak yapılmakta, yol verme; durma ve geri sarma işlerine ilâve' olarak baza başka otomatik ve uzaktan kumanda kontrolle ri prodüksyon kontrol odalan ve' devamlılık sû

Eiefctrtk Mühendisliği H7 İ4fl;

lüzumlu elektronik ve mekanik atölyelere yer verilmiştir.

• 6 cihazdan 3 ü 35 mm.lik pozitif veya negatif filmleri optik veya maknetik ses yollan ile ope rasyona sokabilmektedir. Geri kalan 3 cihaz 16 mm.lik filmler için saniyede 25 resim geçiştiren tipte cihazlardır.

Şekil . 9 — Telenn süiti.

itinden sağlanmaktadır. Burada bulunan kontrol odasındaki devamlılık tekni3yeni herhangi bir makinadan ses ve görüş monitörünü yapabil mekte ve herhangi iki makinayı ayni anda ope rasyona " sokabilmektedlr. Devamlılık teknisyeni hernekadar bütün cihazları görebileceği açık bir yerde oturuyorsa da cihazların ses çıkışları ile kontrol odasındaki ses çıkışının birbirleri ile ka rışmaması İçin gerekli akustik izolasyon temin edilmiştir. Sahanın bir ucunda da cihazlar için

Video Band kayıt

Merkezî bahçenin altındaki zemin katta yer almaktadır. Bu sahanın plânı (Şekil. 10) da gös terildiği gibi olup halihazırda 5 adet video band kaydedicisi kullanılmaktadır. Telesin takımında olduğu gibi dahili teçhizat minimuma indirilmiş, portatif şekilde yerleştirme yapılmıştır. Bu kı sımda makinalar icabında tek olarak dahi, telif, tekrar gözden geçirme ve yayın için veya mü him programların, yayını, kopyası veya monta jı için kullanılmaktadır. Makinalann bulunduğu kısımlar arasında akustik izolasyonu temin eden katlanabilir plâstik paravanalar bulunmaktadır. Sahanın bir kısmı kontrol ve cihaz odaları şek linde kullanılmaktadır. Kayıt veya okuma sıra sında herhangi bir programın ses ve görüş çı kışını video tipindeki kaydedicilere gelen veya /giden program' kuşaklarını, kontrol odasından izlemek imkânı vardır. Atölyede ise lüzumlu ta mir, band devşirme ve depolama işleri yapılmak tadır. Bu 5 cihaz Avrupada ve kuzey Amerikada kullanılan 405/50, 625/50 ve 525/50 standartları na uygun şekilde operasyona girebılmekterır

MUHABERE :

Televizyon merkezinin komünikasyon şebeke si aşağıda gösterilen kısımlarda toplanabilir.

a) .Her programla ilgili bütün sahalar ara sındaki dahili telefon ve hoparlör sistemi

Cihazların en mühim özellikleri;

İşaret/gürültü :

Pozitif çalışma Negatif çalışma

48 <1B siyahta 38 ıIB beyazda

43' <1B siyahta

. Yatay ayrılım

«D» test kartını 3 Mhz. de % 95 ' 3 Mhz. de % 84 1 Mhz. de % 100 olarak

, Geometri Gamma Titreme1"

— 0,5

% 0,25 hat ve % 0,5 hat ve resim arasında resim arasında

100 : 1 oranında 100 : 1 oranında

Düşey ve yatay Düşey : 1 hat

% 0,15

Yatay : % 0,15

^Elektrik M(lh.endtsltftl 147. J'4B

Şekil • 10 — Video band kayıt sahası I S numaralar kayıt cihazlarını göstermektedir

b) Mühendislik gayeleri için, bütün teknik sahalar ve merkezi cihaz odası arasındaki muha bere sistemi c) Herhangi bir harici kaynak kontrol hat tını, dahili bir mahal ile bağlıyabilme kolaylığı d) Diğer operasyon muhaberesinden hariç, bütün atölyeler arasındaki telefon sistemi, e) Her stüdyoda bulunan bir telefon panosu

Dahili hoperlör sisteminde sabit ve belli ter minaller vardır. Böylece istenilen herhangi bir telesin kaynağı herhangi bir stüdyoya verilebilir.

6 matris devreli ve 200 aboneli, seçici mo torlu, mühendislik komünikasyon sistemi merke zi cihaz odası ile bütün merkez içindeki teknik sahalar arasındaki muhabereyi temin etmekte dir. 100 harici kaynak hattının 24 tanesi ayni zamanda mühendislik komünikasyon sistemine bağlı olup, stüdyoya giden kontrol hattındaki bir arıza halinde, ana kontrol masasından, mühen dislik kontrol hattına geçilebilir.

Atölyeler arası dahili komünikasyon sistemi de «konuşmadan evvel dinleme» özelliğine sa hiptir ve stüdyolardaki tamirat ve bakım gibi rerhal müdahaleyi gerektiren iğler için gayjt pratiktir.

S0

Teçhizatın otomasyonundaki gelişme İnkâr edilemiyecek kadar geniştir. Bu sahadaki geliş melerle yeni tip birçok kamera tüpleri İmal edil miştir. Transistörler televizyon merkezinde cüz'l miktarda kullanılmakta idi. Fakat güç tasarru fu ve kazanç temini bakımından şimdiden prog ram zincirinin büyük bir kısmında transistörler kullanılmaktadır. Televizyon haberlerinde İse İnşaatın geri kalan kısmı tamamlandığında bü yük bir gelişmenin olacağı muhakkak nazarı İle bakılmaktadır. Bilhassa Avrupa'dan ve Ameri kadan anında alman haberler, buna delalet et mektedir.

REFERANSLA»

1) MACNAMARA, T.C. ve BIRKINSHAW, D.C. «Londra Televizyon Servisi» journal I.E.E. 1958, 83, p. 729

2) NICKELS, H.C. ve GKUBB, D.M.B. B.B.C. Riverside televizyon stüdyoları : Bazı tek nik planlama ve teçhizat B.B.C. Monogreph No. 14, Ekim, 1957

3) LOROS, A.V. «Avrupa ve Kuzey Amerika ' arasındaki Televizyon program mübadelesi için Standard çevirme E B U Revlew, N J . 63. Ekim 1960

4) ROE, j.H. «Genlok: TV. de daha iyi prog ramlama için yeni bir metod» Proceedlngs of the National Electronics conference (U.S.A.) 1950, 6, p. 178

5) LEWİS, N. W. : «Zaman seri metodu ile Dalga şekli hesabı» Proceedings I.E.E, pa per No. 1382 R, Mayıs, 1952

6) LEWIS N. W. : «Televizyon linklerinde dalga şekli karakteristiği» ibid, paper No. 1688 R, Temmuz, 1954

7) BROTHERS, D. C. : «4

in. İmaj or

tikon tüblerinin testi ve operasyon» journal of the British Institutlon of Radlo Engi neers, Aralık, 1959

8) BROTHERS, D.C. «Televizyon Resim je neratörlerinde Zıt Resim tashihi» jouınal Of the Television Societj, Aralık 1960

9) MAURICE, R.D.A. GILBERT, M, NEWEL, G.F. ve SPENCER, j.G. : «Televizyonda gö rüntünün mevcudiyeti» B.B.C. Monograph, No. 3, Ekim, 1955

10) HERSEG, G, ve ROYLE, j.R.T.: «Televiz yon Kamera kanalları test'i için iki yeni B.B.C. Monograph No: 21, Kasım, 1956

11) SPROSON, W.N.: «Merceklerin karakteris tiklerinin tayini için yeni teçhizat ve me todları» B.B C. Monograbph No: 15. Aralık 1957

12) SPOONER, A.M. ve WORSWICK, T.: «Te levizyon Stüdyo Prodüksiyonları için hu susi efektler» Proceedlngs I.E.E. paper No: 1477 R Mart 1963

13) ACKERMAN, K.F. : «Televizyon Stüdyo ışıklandırılması ve sahne tanzimi» paper, Televizyon, mühendisliği ve film sosyetesine takdim edilmiştir. Mayıs. 1961

v x*>&>»;o:*x»>:*xxc<>:*:< >:•:< >:•:«•:•>: > » x » x > » x >»x x«o»:< >:•>. >»;>, >:*x>>»> , •:•:< >:•:*;.<•:< >:«<x«

ZİLE BELEDİYE BAŞKANLIĞINDAN

Elektrik mühendisi veya teknisyeni alınacaktır.

Zile Belediyesine bağlı elektrik su, ve otobüs işletmesinde istihdam

edilmek üzere, teknik personel talimatnamesi hükümlerine atfen müsta

hak bulunduğu yevmiye ve mahrumiyet zammı verilmek suretiyle bir adet

k

elektrik mühendisi veya ayni şartlarla bir adet elektrik teknisyeni alına

çaktır.

Taliplerin 31.3.1969 tarihine kadar referansları ile birlikte Zile Bele

di

diye Başkanlığına şahsen veya bir dilekçe ile müracaatları duyurulur.

>:•:•&>:•:<">:•>: :•:•:< >:•:<•> :««>>:««»>:«<»:*xx*>

; :•:•:< •;•> •:•:< >:•:< >:•:< ':•:•;•; >:•:< : :*>r: »:< :•:•:< >

Elektrik Mühenülsll&l 147 148