ALMANYADA İKİ SENE İÇİNDE ELEKTRİK AKIMININ SEBEB OLDUĞU 5.000 DEN FAZLA İŞ KAZASI HAKKINDA

UDK: «14.825

Almanya'da iki Sene içinde Elektrik Akımının Sebeb Olduğu

5.000 den Fazla İş Kazası Hakkında °

Çeviren :

Orhan Zeki DEMÎRAY Elek. Y. Müh.

Almanya'daki bütün sinai meslek kuruluşla rında iki sene içinde elektrik akımının sebep ol duğu iş, kazalarına 5.133 kişi maruz kalmıştır.

İnce mekanik ve elektroteknik meslek kuru luşları elektrik kazalarının sebep ve tesirleri hak kında bilgi edinmek için enstitülerinde araştır ma yapmışlardır. Bu tarzdaki araştırma Alman ya'da ilk defa yapılmaktadır. Araştırma, kazala rın ekseriya kişisel hatalardan ileri geldiğini göstermektedir. Buda ispat ederki elektrik akı mının doğurduğu tehlike küçümsenmekte veya gereğince bilinmemektedir. En çok tekerrür eden kaza sebebi, gerilim altında bulunan kısımlarda yapılan dikkatsiz çalışmalardır. Arızalı prizler ve kusurlu iletken izalosyonlan da ekseriya ölüm le neticelenen ciddi kazaların sebebi olmaktadır. Paniğe kapılarak meydana kelen sekonder yara lanmalar ise (çizik, sıynk ve ezikler) toplam kazaların, 1/5 inden fazladır.

40 tablo ihtiva eden — 9 adedi ek olarak ve rilmiştir. — 82 sayfalık bu analizin etkiU ve önemli kısımları alınmıştır.

Tablolarda verilen kazaların toplamı, değer lendirilen anket formları kısmen hatalı bilgiler ihtiva ettiğinden incelenen kaza sayısı 5.133'e her zaman eşit değildir.

Parantez içinde verilen rakkamlar ölümle ne ticelenen kaza sayısını göstermektedir.

1. Akün tipleri, gerilim sahaları, frekanslar:

Alçak gerilim sahasında, alternatif akımdaki her 27 kazadan biri doğru gerilimdeki her 341 kazadanbiri Ölümle neticelenmiştir. Yüksek ge rilimde elektrik kazaları daha tehlikeli olmakta dır. Araştırma, alternatif akımda (Yüksek geri limli) 6 kazadan birinin, doğru akımda ise 5 ka zadan birinin ölümle neticelendiğini göstermek tedir. Elektrik akımının sebep olduğu kazaların tekerrürü elektroteknikle ilgili mesleklerde % 641e en büyük derecede olmakta, buna mukabil ölümle neticelenen kazalar elektroteknik dışın daki mesleklerde iki misli fazla olmaktadır.

«Elektrotechntk» dergisinin 20.8.1969 tarihli 15/16 sayısından çevrilmiştir.

Gerilim sahası

TABLO : Bla

Alternatif akün

Doğru akım

Alçak gerilim

4310 (160) 341 (D

4651 (161)

Yüksek gerilim

404 ( 64) 43 (9) 447 (73)

4714 (224) 384 (10) 5098 (234)

5133 elektrik! ig kazası incelenmiş olup, alter natif akımdaki 4714 (% «3) kazanın, 431O'u (% 91) alçak gerilim sahalarında; 384 (% 7) ka zada idoğru akım şebekelerin de meydana gel miştir.

2. Meslekler :

2. Meslekler

a) Elektroteknikle ilgili meslekler

İşletme Müdürü, Mühendis, Usta,

Ustabaşı

381 (11)

Montör, tablocu

2356 (82)

Yardımcı Personel

151 (5)

246 (2)

Sayaç memurları, sayaç

montörleri

37 (0)

94 (D

3265 (101)

b) Elektroteknik dışındaki meslekler

İşletme Müdürü, Mühendis, baş

montör, kalfa

104 (8)

Kalifiye işçi

1049 (60)

Yardımcı işçi

422 (34)

85 (3)

195 (27)

Toplam Genel toplam

1885 (132) 5120 (233)

Elektrik Mühendisliği 167

8. Kaza sebeblert:

TABLO : B8a

Kişisel sebebler

Emniyet kaidelerine uymamak • Koruyucu vasıtaları kullanmamak ** Dikkatsizlik Gerilim altında çalışmak Müsaade edilenden fazla yaklaşmak Bağlantı durumu hakkında bilgi edinmemek Hatalı bağlantı yapmak Mantıksız davranışlar Gerilimsiz durumdan önce İşe başlamak Kusurlu cihaz ve avadanlık kullanmak Diğerleri

1542 (50) 646 (22) 397 (9) 393 (23) 119 (15) 87 (2) 50 (4) 41 (6) 36 (9) 23 (2) 172 (5)

3506 (147)

Emniyet kaidelerine uymamak

Gerilimsiz duruma getirmemek Tekrar kapamaya karşı emniyet tedbiri almamak Gerilimsiz durumu kontrol etmemek Topraklamamak ve kısa devre etmemek

*• Koruyucu vasıtaları kullanmamak

Emniyet korkuluğu yok, veya yetersiz Yetersiz koruyucu vasıtalar Emniyet örtüsü yok veya yetersiz izole avadanlık kullanmamak

% 3,2 % 3,4 % 0,2 % 5,9 % 12,6 % 2,3 % 0,8 % 14,6 % 2,5 % 8,7 % 2,9

4,2

1266 kaza 36 »

211 » 29 »

233 kaza 187 » 173 »

53 »

TABLO : B8b

Niesnesel ve organizatör kaza sebebleri

Priz veya iletken izolasyonu kusurlu

Bağlantı biribirine karıştırılmış,

izolasyon köprülenmiş veya kusurlu

Koruma hattı kusurları *

Temasa karşı koruma yok veya kusurlu koruma

Yüksek temas <geriliimtoe kargı koruma

yok veya kusurlu

Değerlendirme hatası, üçüncü şahısların hatası

Meslekten olmayanların yaptığı tamirat

Yetersiz öğrenim ve yetiştirme

505 (17)

379 (15) 314 (34) 113 (4)

22 (7)

193 (16) 133 (10) 265 (14)

1924(117)

% 3,4

% 4,0 % 10,8 % 3,5

% 31,8

% 8,3 % 7,5 % 5,3

% 6,1

• Koruma hattı kusurları Koruma hattı kopuk Koruma hattı yanlış bağlanmış Koruma hattı bağlanmamış

Elektrik Mühendisliği 157

199 kaza 104 >

11 >

4. Kaza yerleri (İşletme vasıtaları) T AİBLO : BIO

,| Kazıt »yeti, (İşletme vasıtası) a) Üretim, ve çevirme .vasıtaları

Transformatörler, r.edresörler Kaynak makinlan Generatörler, konvertısörler Diğerleri

b) Taşıma vasıtaları ,

Kablo ve izole İletkenler

Köfralar, buatlar

Dağıtım tabloları, sayaçlar

Kesici ve salt 'tesisleri

Sigortalar

•

Prizler

Ba ralar

Havai hat ve troleybüs hatları

Diğerleri .

Toplam . c) Elektrik! 'avadanlıklar d) Aydınlatma e) Motorları ye motor cihazları f) Diğerleri

74 (6)

71 (D

46 (2) 39 (5)

230 (14)

987 (39)

717 (6) 538 (27) 279 (1) 239 (14) 180 (8) •;9.7 (16)

78 (5)

3115 (116)

283(16)

217 (11)

,

119 (3)

676 (35)

4640 (195)

ölümle neticelenen kaza.'yüzdesi,. /•

. % 8,1 % 1,4 % 4^4 %' 12 8

<% 1,4

% 4,0

%' 0,8 % 5,0 % 0,4 % 5,9 % 4,4 % 16,5 % 6,4

% 3,7

% 5,7 % 5,1 f/o 2,5 ' % 5,2 % 4,2

5. Faaliyet tipi

• TABLO: BU'

a) Tesis ve cihazları kuilanımak Makina ve cihazları kullanmak Sigorta değiştirmek Açmak ve kapamak . . Değer almak, kontrol etmek, ziyaret etmek Lamba değiştirmek b) Elektroteknikle ilgili çalışmalar Tesislerde çalışmak ölçmek ve muayene etmek Ciüazlâri tamir etmek Gerilimsiz durumu tesbit etmek

"""Ebtalyet korkuluğu ve örtüsühazırlamaJc' Topraklamak, kısa devre etmek

968 (54 )

369 (D

128 d) . 60 (7)

38 . d) .

1 % 5,6

0,3 • '

'•%

. • % 0,8

% 11,7,

2,6

%

1563 (64)

% 4,1

1988 (75) 428 (9) 288 (3)

4 (2) 3 (0) ' 2 (0)

% 3,8 % 2,1

% 1,0 % 50,0

% 0,0 % "0,0

2173 (89)

% 3,3

Blektrik

c) Elektroteknik dışında çalışmalar Tesisleri temizlemek Boyamak ) Hazırlamak, tanzim etmek Kaynak yapmak Kazı yapmak (Hafriyat) Diğer çalışmalar.

110 (12) 93 (7) 37 (4) 15 (0) 11 (D

558 (57)

824 (81)

5100 (234)

% 10,9 % 7,5 % 10,8 % 0,0 % 9,1 % 10,2

% 9,8

•% 4,6

Bu bilgiler ve mevcut istatistik değerler elek trik akımının sebep olduğu iş kazalarının "ne ka dar önemli olduğu, keza elektrik tesislerinde ve elektrlk cihazları üzerinde basit görülen çalışma lann dahi bir elektrik uzmanı nezaretinde koru ma tedblilerine uyularak yapılması gerektiğini

göstermektedir. Acemiler tarafından yapılan ta mirat ilgisi olmayan kişiler içinde ölüm tehlikesi doğurmaktadır. Koruma hattının yanlış bağlan ması veya hiç b a ğ l a n m a m a s ı 100 den fazla ka "zaya sebep olmuştur,

ELEMAN ABANIYOR

Otomatik Kontrol ve Yakıcılar Konularında İstanbul Merkez Büro muzda görevlendirilmek üzere askerliğini yapmış, İngilizce bilen Elektrik Yüksek Mühendisleri aranıyor.

Adres : Ahmet özköseoğlu ve Ortaklan Kollektif Şirketi Necatibey Cad. No : 151 Karaköy — İSTANBUL Mithatpaşa Cad. No : 58/B Yenişehir — ANKARA