COVİD-19 İLE DİJİTAL DÖNÜŞÜM…

Dr. Çiğdem Gündoğan Türker Elektrik Mühendisi [email protected]

Günümüzde tüm dünyayı etkisi altına alan COVID-19 salgını sürecinde sağlıklı birey ve refah toplumları için; ortaya çıkabilecek sosyoekonomik temelli birçok sorunun tespit edilmesi, siyasi politikaların ve sosyal hizmetlerin geliştirilmesi, yeni tedbirlerin alınması gerekmektedir. Virüsün yayılmaması için bir yandan izolasyon sağlanmaya çalışılırken bir yandan da ekonomik zorluklar için çareler aranmaya başlandı. COVID-19 virüs salgını ile küreselleşmenin ciddi bir yara alacağı ve salgından etkilenmeyen hiçbir sektörün olmayacağı da değerlendirilmektedir.

Ancak, insanlığın salgın ile mücadelesinin dijital teknolojilerin gelişimi üzerine oldukça çarpıcı etkileri oldu. Dijital teknoloji, pandemi sürecinde virüse karşı mücadele etme, yeni yaşam tarzlarımızı, eğitim ve çalışma zorunluluğumuzu, sağlık gerekliliklerini destekleme konusundaki ortak çabamızın önemli bir bileşeni haline geldi. Dijital dönüşüm, COVID-19 ile beraber stratejik bir karar olmaktan ziyade kaçınılmaz bir gerçeklik haline geldi. Salgın öncesinde bir kişinin teknoloji kullanım oranı ortalama yüzde 15’lerde iken, uzaktan çalışma, sanal öğrenme ve İnternet üzerinden alışverişi benimsemek zorunda

kaldığımız yeni düzene ayak uydurmak mecburiyetinde kaldık.

Süreçleri otomatikleştiren ve optimize eden Yapay Zeka ve Makine Öğrenmesi gibi teknolojilerin üretimin tüm aşamalarında daha çok kullanıldığını, yazılım ve programların geliştirildiğini gözlemleyebiliyoruz.

E-ticaret olarak tanımlanan internet alışverişlerinde inanılmaz büyük bir artış oldu, lojistik ve kargo hizmetlerinde büyük bir dönüşüm yaşandı. Dijital ve temassız ödeme sistemleri, salgının etkisi ile geniş kitlelercekullanılmaya başlandı.

Okullar ve üniversiteler dönemin geri kalanında virüsün yayılmasını kontrol altına almak için çevrimiçi uygulamalar ile uzaktan eğitim seçeneklerine yöneldi. İş yerlerinin dijital dönüşümü zorunluluk haline geldi. Uzaktan çalışma sistemine geçildi. İşlemlerde elektronik imzalar kullanma alışkanlığı yaygınlaştı.

Virüsün yayılmasını sınırlamak için getirilen seyahat ve toplanma yasakları nedeniyle iptal edilen konferansların yerini, sanal etkinlikler ve çevrimiçi saatlik toplantılar düzenlenen bir dijital dönüşüm aldı. Dünyada pek çok müze sanatseverler için sanal turlar

düzenlemektedir. Sanal konserler ve sanal tiyatrolar

lişen dünyada farklı ölçeklerde çalışılıyordu ancak,

yapılmaktadır. Evde kal çağrılarına uyan insanlar bu

pandemi sürecinde yerinde ve doğru dokunuşlarla

dönemde zamanının önemli bir kısmını İnternet’te,

dijital dönüşümde değişimler hızlandı. Örneğin; pek

Youtube, Facebook, Instagram ve WhatsApp gibi sosçok fabrika güvenlik standartlarını karşılamak için

yal paylaşım ağlarıyla geçirmeye başladı. İnsanların

azaltılmış ekiplerle çalışmak zorunda kaldı. Bu sedijital dünyadaki haber izleme ve takip etme oranları

beple, üretimde bir arızaya yol açmaması için, birçok

yüzde 50 arttı.

şirketin hayatta kalma süreçlerini otomatikleştirmek

“İnternet’e birden çok ağ üzerinden bağlanan birden çok makine, cihaz ve cihazın koordinasyonu” olarak tanımlanan Nesnelerin İnterneti (IoT, Internet of Things), uzaktan teşhis, tedavi ve izlemeyi mümkün kılmaktadır. Sağlıkta Dijitalleşme ile hastalar

için IoT’ye güvenmesi gerekmektedir. Akıllı robotlar, malzeme ve yiyecek dağıtımı veya ilaç ve stok dağıtımı için kullanılabilir. Bazı şirketler güvenli eve teslimat yapmak, alanların dezenfeksiyonu gibi alanlarda robotları ve drone’ları kullanmaya başladı.

sağlık uzmanlarına uzaktan bağlanmakta, verilerin

Kullanılan teknolojilerin artışı ile birlikte önemli

toplanması ve analiz edilmesi ile hasta bakımını

küresel risklerden biri de dijitalleşmeyle gelen Siber

iyileştirecek tedbirler alınabilmektedir. Dünyada

Güvenlik riskleri olarak kendini göstermektedir.

sağlık alanında teknoloji sayesinde hastanelerin

COVID-19’dan dolayı yeterince güvenlik testi

yoğunluğunun azaltılması için ve birçok

yapılmadan yeni BT sistem ve uygulamakişiye ulaşma noktasında uzaktan sağlık

ların hızlı bir şekilde devreye alınması,

uygulamaları geleneksel yöntemleri

Yeni çalışma

siber güvenlik risklerini önemli bir

geride bıraktı.

şekilde artırmaktadır. Uzaktan ça-

Sağlıkta sterilizasyon robotları, hasta bakım robotlarının yaygınyöntemlerine adapte olmaya

lışmayla birlikte, İnternet’e bağlı cihazların ve İnternet üzerinden

laşacağı öngörülmektedir. Sosyal mesafeyi korumaya yardımcı olan mesafe sensörleri, yemek alanlarında masa doluluk öldirenenler, Ar-Ge projelerine ve teknolojik inovasyona yatırım

veri alışverişinin artmasına koşut olarak, genel ağ bağlantılarının ve kullanılan cihazların güvenlik önlemlerinin takibi

çüm sensörleri, avmlerde vücut ısısı sensörleri tercih edilecektir. Hastaların karantina kurallarına uyduğunu kontrol etmek

yapmayan şirketler, önümüzdeki birkaç yıl içinde geride kalma

kapsamlı ve merkezi bir biçimde sürdürülmelidir. Şirketlerin büyük çoğunluğu güvenlik riskini azaltmak amacıyla yerinde

için, bilezik gibi kullanılabilen sensör teknolojisinden faydalanılabilir. Sensörler ile alınan veriler bulut tabanlı ve yapay zeka destekli

hatta yok olma riskiyle karşı karşıyadır.

çözümler kullanmaktayken, COVID-19 ile beraber bulut tabanlı çözümler bir yatırım önceliği haline gelmiştir. Ayrıca bulut bilişim

uygulamalar aracılığıyla bir merkezden takip edilebilir hale gelmiştir.

teknolojileri hiç altyapısı olmayan ya da çok az olan şirketler için hızlı dijital

dönüşüm aracı olarak kullanılmaktadır.

COVID-19 salgını temel grafiklerinin, ısı haritalarının, virüsün yayılmasına dair analizlerin önemini görmemizi sağlayan Veri Analizi artıksıklıkla kullanılan bir kavramolmuştur. Sürekli değişen kriz ortamlarında şirketler, değişen ortamın yapısını, mevcut durumlarını anlamak ve gelecek stratejilerini planlamak için veri analizinden destek almak zorundadırlar. Hızlı ve geniş çaplı veri toplanmasını sağlayan IoT uygulamalarının her sektörde COVID-19 etkisiyle daha da büyüyeceği öngörülmektedir.

COVİD-19’a karşı sürdürülen mücadele kapsamında fabrika, kampüs, belediye, hastane, market, okul, AVM, toplu taşıma araçları gibi hayatın her alanında zorlukların aşılmasına destek olacak IoT ile sensör teknolojileri tercih edilebilecektir. Şirketler yeni dünyaya adapte olma yolunda ilk olarak mevcut durumlarını analiz edip teknolojiyi kendi yararlarına kullanmaya ve ilerlemeye hazır olmalı, COVID-19 sonrası daha güçlü olabilmek için gelecek stratejilerini belirlemelidir. Yeni çalışma yöntemlerine adapte

Şirketlerde iş süreçlerinde güçlü yazılım platformolmaya direnenler, Ar-Ge projelerine ve teknolojik

ları, üretimde robotik sistemler, yapay zeka ve IoT

inovasyona yatırım yapmayan şirketler, önümüzdeki

gibi yeni teknolojiler ile akıllı cihazlardan/sensörbirkaç yıl içinde geride kalma hatta yok olma riskiyle

lerden bilgi alıp verme olanağı sayesinde önemli

karşı karşıyadır. Dijital dönüşüme ayak uyduramaölçüde dijitalleşme sağlandı. Salgın öncesinde geyanlar kaybedeceklerinin bilincinde olmalıdır.