TEKNİK ELEMANLARIN MÜCADELESİNİN GELİŞİMİ VE TÜTED

GIRIS

Teknik elemanların hakları uğruna giriştikleri mücadele ler ve örgütlenme çalışmaları geçmiş dönemlerde çeşitli a şamalardan geçerek bugünkü düzeyine gelmiştir. 1970'lere ulaşıldığında gerek mühendis ve mimarların, gerekse diğer teknik elemanların, kamuoyunda fazla yankılanmamış çabaların da yeni atılımlara girdiğini görüyoruz. Bu tarihe kadar, dar mesleki kavramları savun maktan öteye gidememiş, genel likle mevcut yapının sürmesin den yana tavır almış Oda'ların yönetimlerinde köklü değişik likler oldu. Anayasal özgürlük lere sahip çıkma sürecinin hız landığı dönemdi bu. Gelişmelere paralel olarak demokratikleşme istekleri teknik elemanlara da yansıdı ve ilk kez bu dönemde Oda'lar ilerici yurtsever kad roların eline geçti. Odaların, kamu yararını gözetmek ve ülke çıkarlarını savunmak gibi gö revlerinin olduğu da yine ilk kez dile getiriliyordu. 0 ta rihlerde Oda yönetimlerine doğ ru yürüyen ilerici hareketlerin ne tür engellemelerle başetmek zorunda kaldığı belleklerimiz de tazeliğini koruyor.

elemanların mücadelesinin

Ancak bu gelişmeler mücadele nin ilk aşamalarını oluşturu yordu. Koşulların zorlamasıy la hareket alanının genişletil mesi gereği de ortaya çıktı.

Teknik elemanlar enflasyonun ve artan hayat pahalılığının yarattığı sonuçlarla birleşik örgütlenme denemelerine giriş tiler. Egemen güçlerin böl yö net taktiği ile yıllardır bir birine düşürülen teknik ele manlar, ülkenin çıkarlarına sahip çıkarlarken, bir yandan da kendi ekonomik ve demokra tik haklarının ortak bir ze minde birleştiğini gördüler.

Böylece yine ilk kez, "teknik elemanların birliği" kavramı na ulaşıldı; tabanda ve ta vanda örgütlü birlikteliğin bilincine varıldı. Bu nitelik sıçraması, yeni ve etkili bir örgütlenme gereğini de birlik te getiriyordu.

TEKSEN DOĞUYOR

Odalar ülke çıkarlarına ters yöndeki girişimleri ve sömürü mekanizmasını bir bir ve so mut göstergelerle açıklarken, geniş teknik eleman kitlesin de, ekonomik haklara daha et kili ve kalıcı bir düzenleme getirilmesi yönünde hareket lenme başlamıştı. Kamu kesi minde çalışan teknik elemanlar 4/10195 sayılı kararnamenin kapsamından çıkarılarak, ken di haklarını kendilerinin ko ruyabilecekleri bir statüye bağlanmayı istemekteydiler. İktidarların kapıkulu zihni yetiyle baktıkları teknik ele manlar, hizmetlerinin karşılı ğını alabilecekleri güvenli bir çalışma ortamı ve ücret uygulamasının, temel hakları arasında yer aldığını vurgulu yor lardı. Teknik hizmet sunan ları ne işçi ne de memur sa yan, onları sosyal güvenlik ten yoksun bırakan bu karar namenin yasalara aykırılığı da hukukçular tarafından ke sinlikle ortaya konmuştu.

Hak alma mücadelesinde birlik teliğin gücüne inanan teknik elemanlar, yetersiz A/10195 sayılı kararnameye karşı di renmek ve mücadele olanakları nı genişletmek amacıyla ana yasal haklarını kullanarak sen dikalaşma yolunu seçtiler. Böylece, Anayasanın kamu hiz metinde çalışanlara sendika kurma hakkı .veren maddelerine ve Anayasa Mahkemesinin bu hakların kullanılışına iliş kin kararlarına dayanarak Teknik Personel Sendikası (TEKSEN) kuruldu. Grev ve toplu sözleşme hakkına sahip bulunmayan TEKSEN, ekonomik ve demokratik mücadelelerin örgütlü bir biçimde yürütül mesi amacıyla tüm teknik ele manları çatısı altında birleş tirmeyi öngörüyordu. TEKSEN, 1970 Şubatında yayınladığı ku ruluş bildirisinde şöyle ses leniyordu:

" 4/10195 Kazazedeleri.

Sosyal güvenliğini sağlaya cak hiçbir hukuki dayanağın olmadığı gerek hukukçular, gerekse yargı organları ta rafından defalarca belirtil medi mi ?

Elektrik Mühendisliği 726

tşçi misin ? Yok.

Oturduğun sandalyede söz sahibi misin ? Yok.

İş güvenliğin ? Yok.

Emeklilik güvenliğin ? Yok.

İş kazalarına karşı güven liğin ? Yok.

Yok. Yok. Yok.

Pekâlâ, sen vatandaş değil misin ?

Sent tıpkı büyük halk çoğun luğu gibi bugünkü bozuk dü zenin doğal bir sonucusun.

Şurasını iyi bilelim ki bu düzende ancak ve ancak sen dikal eylemle hak alınabi lir. Yoksa hatırla gönülle değil.

4/10195 Kazazedeleri.

Teknik Personel Sendikası (TEKSEN) seni işçi sınıf larından ayıranlarla savaş mak ve bu "Yok" lan "VAR" etmek için kuruldu.

Hak alabilmek için güçlü ol mak, güçlü olabilmek için de birleşmek gerekli...

SENDİKANA ÜYE OL

SENDİKANA ÜYE BUL "

Bundan sonra teknik elemanla rın, TEKSEN1in de içinde yer aldığ? bir dizi eylemlerine tanık oluyoruz. Bu eylemlerin ortaya çıkışında ve genişleme sinde, daha söz konusu karar nameyle ilgili bir gelişme sağlanamamışken, Personel Ya sa 'sının gündeme gelişi büyük rol oynadı. Bu yasa gereğince teknik elemanlar eskisinden de kötü koşullar içine itile rek memur kapsamına alınıyor du. Büyük tepkiyle karşılanan yasa tasarısını protesto et mek amacıyla Ankara'da, Oda lar, TEKSEN ve bazı sendika ların katıldığı "Teknik Perso nel Mitingi" düzenlendi. Mi tingte söz alan konuşmacılar, toplantının amacını açıklayan, teknik elemanların demokratik ve sendikal haklarını savunan, sosyal güvenlik ve grev hakkı isteyen konuşmalar yaptılar. Ayrıca sanayinin nitelikleri, kaynaklar üzerindeki emperya list sömürü, iktidarların ay

rıcalık güden uygulamaları or taya kondu. Miting gününden önce kamuoyuna açıklanan du yuruda aynı hususlar dile ge tirilmişti. Mitingin yapıldı ğı gün, o zamanki TMMOB yöne ticileri bir basın bülteni yayınlayarak, bu mitinge ka tılmadıklarını ve girişimi o naylamadıklarını, ayrıca "di siplini sağlamak amacıyla" Elektrik, İnşaat, Maden Mü hendisleri ve Mimarlar Odala rının kapatılması için hüküme te başvurduklarını açıkladılar. Birlik'in bu tavrı yönetimine yurtsever kadrolar gelinceye dek sürdü. İlk kez yapılmış olan böyle bir gösterinin, tek nik elemanların mücadaleleri içinde özel bir yeri vardır. Miting, teknik elemanların ka rarlı direnişlerinin ilk işa retiydi. İktidara yaranma ya rışı içindeki TMMOB yönetici leri, TMMOB'yi işlemez hale getirdiklerinden mühendis ve mimarların ortak hareketleri, yönetimi ilericiler elinde bu lunan Odalardan oluşan Odalar arası Kurulda görüşülebiliyor du. 657 sayılı Devlet Memurla rı Yasası Tasarısının, Meclis Bütçe Alt Komisyonunda görü

I);.' HAYAT PAHALILIĞI 10 V '•}:. BÜYÜK İLİMİZDE MART ' ;.:••:' 1970 . AĞUSTOS 1972 $ ARASINDA YÜZDE 43 ':':'• ARTTI, MART 1973'E KADAR '••/A YÜZDE 10 12 DAHA : .:': ARTACAK

^•SS^ifl

şüldüğü günlerde, Odalararası Kurul tasarı üzerinde sürekli çalışmalar yapıyor, Odalar da Kurulun görüşlerini kamuoyuna duyuruyordu. Personel yasası na karşı girişilen ilk geniş eylem bu döneme rastlar. TEKSEN'in önemli ölçüde dü zenleyicilik ve yürütücülük görevini üstlendiği Genel Fo rum, tüm teknik elemanlarca benimsendi ve 4 bin kişi ta rafından izlendi. Topluluğa egemen olan görüşü kararlar dan şöyle özetleyebiliriz:

"Üretime katkı ölçüsünde ve tabanı insan gibi yaşamayı sağlayan adaletli bir ücret tablosuna ve terfi sistemi ne dayanan ayrı bir statüye alınmaları, işçi sayılmala rı, grev, toplu sözleşme ve diğer hakların tanınma sı isteğinde ve bunları ke sinlikle almaya;

Anayasanın öngördüğü reform lar gerçekleştirilerek ülke miz halk yararına büyük üre tim hamlelerine erişinceye, çalışan ve tüm değerleri yaratan kol ve kafa emekçi leri kurtuluncaya kadar mü cadeleye kararlıyız"

Forum sonunda iktidara karşı direnişe geçmek üzere yurt ça pında iki günlük boykot uygu lamasına gidilmesi kabul edil di. Direniş başarılı oldu ve bir çok yerde katılma oranı yüzde yüze ulaştı. Kısa bir süre sonra da üç günlük bir boykotla direniş yinelendi. Ancak, Personel Yasasının tek nik elemanları kapsamı içine alan maddesi kesinleşti. İkti dar bu konuda kararlıydı. Bin lerce kişilik forum ve boykot larla karşı çıkılan Personel Yasasının Meclisten geçmesi için 21 parmak yetmişti.

1970 yılı reform iddiası taşı yan Personel Yasasına karşı gelişen tepkilerle geçti ve yasa hükümleri yıl sonundan itibaren uygulanmaya başlandı. Bu arada getirilen vergi ve zamlar geniş halk yığınlarıy la birlikte teknik elemanların da yaşantısını güçleştirdi. İntibak sorunu, uygulamadaki aksaklıklar ve eşitsizlikler huzursuzluğu iyice artırdı. TEKSEN ve diğer kuruluşlar Personel Yasasında öngörülen teminindeki güçlük, iş güçlü

ğü ve iş riski zamlarının uy gulamaya konulması ve geçerli ölçütlere bağlanması için çe şitli çalışmalar yaptılar, öneriler götürdüler, yönetme lik tasarıları hazırladılar. Mart ayı gelip çattığında, TEKSEN, teknik elemanların haklarını bütün gücüyle savun maya devam ediyordu.

12 MART GELDİĞİNDE..,

Ülkede huzursuzlukların yoğun laştığı, kitlelerin muhalefe tinin yükseldiği, bunalımla rın doruğuna ulaştığı bir sı rada 12 Mart dönemi başladı. Kısa bir bekleyişten sonra faşizmin uygulamaları olanca ağırlığıyla bindirdi. Bütün ülkede bir terör havası esti rildi; halka, ilerici ve dev rimci güçlere amansızca zul medildi, kitleler suskunluğa zorlandı. Sermaye düzeni 27 Mayıstan sonra filizlenen hak ve özgürlükleri tümden yoket meye uğraşıyordu. "Ülkenin coğrafi konumu" nedeniyle hal ka çok görülen 1961 Anayasası, "lüks" ilan edilip budandı. Sımsıkı bir yönetim dönemi başlamıştı.

Kitlelere yönelen saldırıdan teknik elemanlar da paylarını aldılar. Ekonomik baskıdan bunalan teknik elemanlar po litik baskılara da göğüs ger mek zorunda kaldılar. Gerici muhbir işbirliği özellikle ilerici kadroları hedef aldı. Yurtseverlerin direncini kır maya çabaladı. Teknik eleman örgütleri ağır koşullara rağ men yurt sorunlarını dile ge tirmekten kaçınmıyordu.

TEKSEN bu dönemde de, varlı ğını sürdürebildiği sürece, mücadelesinden geri durmadı. 1971 bütçesinde yer almış ol duğu halde, yürürlüğe konma yan yan ödemelerle ilgili ça lışmalarını sürdürdü, hükümet tasarılarını eleştirdi, yan ödemeler üzerinde meslek ku ruluşlarıyla birlikte ayrın tılı öneriler geliştirdi. TEKSEN'in Başbakan Erim ve yatırımcı bakanlıklara gönder diği bir telgrafı buraya alı yoruz:

"Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, Bayındırlık Ba kanlığı ve Sanayi ve Tica ret Bakanlığı tarafından ha zırlanmış bulunan "Yan Öde meler Tasarısı" hakkındaki görüşlerimiz aşağıda sunul muştur.

1 Yeni Yan Ödemeler Tasa rısında göze çarpan en önem li aksaklık Ziraat ve Orman Mühendisleriyle, Kimyager, Yüksek Matematikçi, Tekni ker ve Teknisyenlere "Temi nindeki Güçlük Zammı"nın ve rilmemesidir. Böyle bir de ğerlendirme teknik camiada büyük bir huzursuzluk ve ve rim düşümü yaratacaktır. Kalkınma çabalarının temel öğesi olan teknik elemanla rın bir kesiminin hakları olan ekonomik olanakların dan yoksun bırakılmaları ay rıca sosyal adalet ilkeleri ni de ihlal etmektedir.

2 Ayrıca Tasarıya göre iş riski ve iş güçlüğü zamla rmdan Tekniker ve Teknis yenler sadece % 50 oranın da yararlandırılacaktır. Oysa, bilindiği gibi örne ğin bir maden ocağında, bir yüksek gerilim hattının al tında çalışan bir mühendis le bir tekniker ya da tek nisyen aynı iş riskine, ay nı tehlikelere maruzdurlar. Dolayısıyla iş riski ve iş güçlüğü zamlarmdan tekniker ve teknisyenlerin sadece

% 50 oranında yararlandırıl malarının anlamı anlaşılma maktadır.

3 Tasarıda özellikle mahru miyet bölgelerinde çalışan lar için yeteri derecede ay rıcalık bulunmamaktadır. Oy sa şantiyelerde, büyük mer kezlerden uzak işyerlerinde çalışan teknik elemanlar i çin ayrıcalıklar yaratılma sının zorunlu olduğu ortada dır.

Ülke kalkınmasını gerçekleş tirme çabalarında en etkin bir yer alacak teknik ele manların huzurlu bir ortam içinde çalışmalarını ve ve rimli olabilmelerini sağla mak üzere yukarıda belirtti ğimiz hususların dikkate a lınmasmı rica eder, en de rin saygılarımızı sunarız."

eksen Y atırımcı Bakanlarla Görüştü kaaiminde çalışan teknik elemanların apsyel ve ekonomik haklarını savunmak v yan ödemelerle, hazırlamış old mut «T»*nik Eleman Statüsü •undaki

Türkiye Teknik Elemanlar Birliği Kuruldu

Elektrik yiühendisliği 226

Dikkatli bir dille iletilen görüşlere karşı saygıdeğer (!) Erim1in cevabı sert oldu. Anayasanın kamu kesiminde ça lışanlara tanıdığı sendikalaş ma hakkı geri alındı. Televiz yona verdiği demeçte> "balyoz cu", bundan böyle kamu perso nelinin yeni duruma uymak duru munda bulunduğunu, dilerlerse dernekler kurabileceklerini gülerek söylüyordu; daha son ra antidemokratik hükümlerle donatılacak Dernekler Yasasını düşünerek. Eylemleriyle, ça lışmalarıyla saygınlık kazan mış, teknik elemanların bir liğine örnek olmuş 5 bin üye li TEKSEN dağıtılarak, çalışan ların bu kesiminden de inti kam alındı.

TOTED KURULUYOR

TÜTED, TEKSEN'in birikimi üze rine kuruldu. Teknik elemanlar, kısıtlı çalışma koşulları ge tirmesine rağmen, mücadeleyi dernek çerçevesinde de yürüt meye kararlıydılar. Türkiye Teknik Elemanlar Birliği adı ile 1971 Eylül ayında kurulan, daha sonra Dernekler Yasası hükümlerince adı Tüm Teknik Elemanlar Derneği'ne dönüşen Birlik'in çağrısını anımsaya lım:

"Bilim ve teknoloji gelişme ve değişme süreçlerinde top lumsal yapıların biçimlen mesini sağlayan ve oluştu ran araçlardır. Bir ülkenin teknik gücü de toplumsal yapı değişiminin etkin ve önemli bir öğesidir.

Teknik kadroların eğitilme si ve istihdam politikaları da o ülkede egemen olan eko nomik ve politik güçlerin çıkarlarına göre düzenle nir. Ekonomik düzen ve sa nayileşmenin niteliği başka bir deyişle ön görülen kal kınma modeli de teknik gü cün oluştuğu, biçimlendiği ortamın temel belirleyicisi dir.

Son 20 yıldan beri ülkemiz de öngörüler., ekonomik kal kınma ve sanayileşme mode

line uygun bir eğitim ve istihdam politikası, teknik gücümüzü, gizli ya da açık işsizliğe, meslek dışı faa liyete ya da yurt dışına it miştir. Ayrıca yabancı tek nik hizmet ithal edilerek teknik gücümüzün gelişmesi engellenmekte ve giderek niteliksiz, yeteneksiz ve üretkenliği olmayan kadro lar haline dönüşmesine yol açmaktadır. Toplumumuza ege men çıkar gruplarının düzen lediği ücret politikaları da teknik gücümüzün bir kenara itildiğinin açık kanıtları dır. Sorunlarımızı işte bu bütünlük içinde ele alıyo ruz.

Son Anayasa değişikliği ile, üyelerinin ekonomik ve sos yal haklarını yurt çıkarla rı çerçevesinde yılmadan savunan ve bir buçuk senedir örgütlenme çabasında olumlu gelişmeler gösteren Teksen faaliyetten menedilmiştir. Ve bu menediliş teknik ele manların, örgütlenmenin, Teksen içinde birleşmenin, yani teknik elemanlar ara sında yaratılan Mühendis Tekniker, Mühendis Mimar gibi çelişkileri bir yana itip birlik olmanın bilin cine vardıkları bir sırada olmuştur. Fakat örgütlenme, birlikte mücadele etme, hak larımızı savunmayı sürdür memiz gerekmektedir. Bugün kü koşullar altında beraber liği ancak bir "birlik" i çinde sağlıyabileceğimizi düşündük ve tüm teknik ele manları içine alan TÜRKİYE TEKNİK ELEMANLARI BİRLİĞİ, TÜTEB'İ kurduk.

Birliğimiz yerli ve yabancı çıkar gruplarına ve onların uygulamalarına karşı ülke çıkarlarını ve teknik ele manların haklarını savunmak, güçlü bir demokratik baskı grubu olmak üzere örgütlen mek amacındadır. Bu örgüt lenmeye katılmanın yurtsever her teknik elemanın bir öde vi olduğu inancındayız.

TÜRKİYE TEKNİK ELEMANLAR BİRLİĞİ YÖNETİCİLERİ OLARAK:

o Yabancı ve yerli çıkar gruplarının ülkemizin kay naklarını sömürmesine, o Teknik gücümüzün gelişme

sini engelleyen ve onu yozlaştıran yabancı tek nik hizmet ithaline, o Kamu kaynaklarının verim li ve üretken olmayan ya tırımlarla tüketilmesine, o Halkımızın gerçek ihtiyaç larına öncelik vermeyen yatırımlara, o Ülke verilerine dayanmayan bir eğitim ve istihdam po litikasına, o Teknik elemanları sömürme ye yönelmiş ücret politi kalarına, o Bugün çoğunluğumuzu bir geçim sıkıntısına sokmuş olan ve gittikçe artan hayat pahalılığına karşı, örgütlenmeye ve Anayasanın öngördüğü yollarla demokra tik bir mücadelede yurtsever ve haklı sesimizi en etkin bir biçimde duyurmaya karar lıyız. "

GÜÇ BİRLİKTEN DOĞAR, TÜTEB'DE BİRLEŞELİM.

Teknik eleman kuruluşları da çağrıyı yineleyerek üyelerine giriş bildirgesi gönderdiler. TÜTEB'in tüzüğünü yayınladı lar. Üye olma kampanyasına Odamız da etkin katkıda bulu narak, derneğin tanıtılmasına yardımcı oldu.

İlk Genel Kurulunun yapıldığı 1972 Haziran ayına kadar TÜTED kuruluş çalışmalarını yürüttü. Yeni yöneticiler görevi devral dıktan sonra ilk iş olarak derneğin sesini duyurmak, iş lerliğe kavuşturmak için yayı na başladılar. TEKSEN'in gele neğini de sürdürmek gerekiyor du. TEKSEN gazetesi teknik e lemanların ilgiyle izledikle ri bir yayın organıydı. "TÜTED Haberler" de dernek üyelerine ve diğer kuruluşla rın üyelerine ulaştırıldı. Odamız, dernek üyeleri de da hil olmak üzere tüm elektrik mühendislerine dergiyi gön dermek görevini baştan beri yerine getiriyor.

TÜTED'in çalışmaları önemli bir süre, çeşitli olanaksız lıklar nedeniyle, yayın faali yetiyle sınırlı kaldı. Bu sü re içersinde örgütün gelişme hızı düşük oldu, "Olağanüstü"

dönemin yavaşlığıyla birlikte yayın organında güncel konu ve haberlerin yanısıra, bi limsel teknolojik konular sü rekli işlendi, çalışanlar ve ülke çıkarları açısından yo rumlandı. Teknik elemanların ekonomik ve demokratik içerik li sorunları yoğunluğu artı rılarak ele alındı. Antidemok ratik yasalara karşı çıkıldı, eleştirildi, her an kapatılma tehlikesi göze alınarak.

Çeşitli yasa tasarılarından uluslararası teknik eleman hareketlerine kadar işlenen konular dışında, TÜTED'in sendikalaşma ve dernek tipi örgütlenme sorunlarıyla ilgi li olarak ortaya çıkan ve gi derek doğru bir çizgiye otu ran görüşlerde önemli katkısı vardır. Ücret ve istihdam so runlarının ilk kez geniş ola rak dile getirildiği dönemde, kalıcı ve geçerli çözümün sendikalaşmayla gerçekleşebi leceğinin bilincine varılmıştı. Ancak işçi statüsünün tanımı yapılmakla birlikte, sendika laşma tipi üzerinde net görüş ler ve öneriler ileriye sürül müş değildi. İşçi sendikaları mı,yoksa elit sendika mı soru ları ortaya çıHıp tartışılma ya başlandığında, TÜTED'in araştırmaları doğru çizginin yerleşmesinde, en azından be lirlenmesinde etken oldu. Tek nik elemanlar üretim sürecin deki yerleri dolayısıyla, iş çi sınıfı sendikalarında yer almalıydılar. Bilimsel ve tek nolojik devrim, üretimle iliş ki ve dünya pratiği yadsınamaz göstergelerdi. Çalışanların bir bölüğü olan teknik elemanlar salt bu niteliklerinden ötürü değil, onları giderek emek ke simine daha fazla yaklaştıran gelişmelerle değişen toplum sal rolleri dolayısıyla da işçi sınıfının müttefikiydi ler. Bu süreç Türkiye'de ya vaş işliyordu, ama doğru olan tek yol da buydu. 1. Teknik Eleman Kurultayında yasa tek lifi biçiminde işlenen, 2. Tek nik Eleman Kurultayında derin liğine çözümlenen sendikalaş ma biçimi üzerinde, bugün, he men herkes görüş birliğine var mıştır.

Teknik elemanlar, hakları ve görevlerine ilişkin bilinç dü zeyleri yükseldikçe, örgütlü mücadelenin ve örgütlü birlik

TflTEP bildiri yayınlat]

Personel Kanununun ile ilgili hükmü uygulanmalı

Katsayının 10*a çıkartılması

"KATSAYI YENİDEN TESPİT OLMAU kofullarına furt J» mlınaiı isleniyor

BASINDA TÜTED

teliğin gereğine daha fazla inanmışlardır. 1. ve 2. Teknik Eleman Kurultayları sorunları mızın ortak, mücadelemizin or tak, hedefimizin ortak olduğu nu belgeledi; aynı zamanda de mokrasi mücadelesinde üzerimi ze düşen görevleri vurguladı. Teknoloji ithali, beyin göçü, hizmetin halk yararına sunula maması, teknik eğitim, yöneti me katılma vb. sorunların in celendiği 1. Kurultay örgüt sel birlikteliğin ilk adımıy dı. Kurultaya sunulan bildi rilerin hazırlanışında, Kurul tay çalışmalarında TÜTED gö rev aldı. Görüşülen konular arasında Teknik Eleman tş Ya sası Taslağı da yer alıyordu. Grevli, toplu sözleşmeli sen dikal özgürlükler, katılan ör gütlerin tümü tarafından onay landı. 1. Kurultayın önemi, 29 teknik eleman kuruluşunun biraraya gelerek görüş birli ğine varmaslydı. Bir yıl son ra yapılacak 2. Kurultay önce sindeki çalışmaları yürütmek üzere, TMMOB, TÜTED ve TEK DER' den oluşan bir Kurultay Düzen leme Komitesi görevlendirildi. 1975 yılında yapılan 2. Kurul tay, sekreteryasını TÜTED'in üstlendiği bu komite tarafın dan gerçekleştirilmiştir.

2. Kurultaya 34 teknik eleman örgütü katıldı. Tek maddelik gündemi sendikalaşma sorunu oluşturuyordu. Sendikalaşma biçimi bu kurultayda hiçbir tereddüde yer vermeyecek ölçü de kesinlik kazandı, teknik elemanların çalışanlardan ve işçi sınıfından soyutlanamaya cağı vurgulandı. Teknik ele man işçi birlikteliğinin, özün de kafa ve kol emeğinin birlik teliğinden kaynaklandığı ger çeği dile getirildi. Bu kurul tayın öncekine oranla daha kapsamlı tartışmalarla geçme si yanında, bir farklılığı da işçi sınıfı temsilcilerinin görüşlerini açıklamalarıydı. DİSK'e bağlı sendika liderleri çalışanların birliğini savun dular, teknik elemanları işçi sınıfı sendikalarında örgütlen meye çağrıladılar. Sendikalaş ma olanağını bulmuş bazı tek nik elemanl »i" n ekonomik ve demokratik kazanıiaları orta daydı. TÜTED açısından yeni ve olumlu gelişmelere sahne olan kurultayda, alınan karar ları özetleyelim:

"TEKNİK ELEMANLARIN SENDİKA LAŞMA MÜCADELESİNİN İLKELERİ:

a) Teknik elemanların sendi kal haklar mücadelesi, hal kımızın ve tüm çalışanların mücadelesinin bir parçasıdır.

Bu ilke hayata geçirilmeli dir. Bu ilke mücadelemizin siyasi özünü de belirler. Sen dikal haklar, birleştirici olur düşüncesi ile, salt e konomik çıkarlarla savunul mamalıdır. Egemen güçler sendikal hakları kabul et mek zorunda olduklarından sarı sendikacılığı da tez gahlarlar. Sendikal haklar mücadelesi, tekelci sermaye nin egemenliğine karşı, an tifaşist, an ti emperyalist mücadele ile içiçedir. Bu mücadelede bağımsızlık ve demokrasiden yana tüm siya si partilerin açık tavır almaları istenmeli, program larda tüm çalışanların ve teknik elemanların sendikal haklarının açıkça yer alma sı sağlanmalıdır.

b) Teknik Eleman lanı. Sendi kal Haklar Mücadelesi bir bütündür.

Bu bütünlük, soyut birlikte lik düzeyinde kalmamalıdır. Birlik, tüm teknik eleman örgütlerini \a örgütlerin tabanlarındaki farklı kesim leri kucaklamalıdır. Yoksul luğa, işsizliğe ve ücretli • çalışmaya itilen serbest ça lışan teknik elemanlar da, sendikalaşma mücadelesinin bir parçası olarak ele alın malıdır. Bu ancak örgütlerin sürekli bir araya gelmesiy le gerçekleştirilebilir.

c) Mücadelenin bütünlüğü ve birliği, somut hedeflerin kazanılmasına açık olmalı, güçler birleştirilirken, ör gütsel insiyatifler güç ka zanmalıdır.

d) örgütlenme, üretimi, yani işi, işin yapıldığı yeri e sas almalıdır.

Yapay çelişkiler yalnızca öryütler arasında değil, bizzat işin yapıldığı yer de tabanda giderilmeye çalı şılmalıdır. İşyeri esasına göre örgütlenme yeni ve di namik kadroların oluşmasını da sağlayacaktır. Bu örgüt lenmede güncel sorunlarla

amaçlarımız içice savunulma lı, mücadelenin bütünlüğü ve sürekliliği hayata yansı malıdır.

e) Sendikalaşma, işçi sendi kaları içinde olmayı amaçla malıdır.

Şu anda özel kesimde ve ba zı iktisadi kamu kuruluşla rında, yasal olarak sendika laşma hakkı olan teknik ele manlar mutlaka, varolan iş çi sendikalarına katılmaya yönlendirilmelidir.

f) Teknik eleman örgütleri arasında birliği amaçlayan dayanışma, ortak çalışma ve destek eleştiriden bağımsız olamaz. Birlik doğrultusun da örgütler arası çelişki ler, fiilen ve sistemli bir şekilde bir araya gelinerek çözümlenebilir.

TEKNİK ELEMANLARIN DAHA GÜÇLÜ VE İLERİ DÜZEYDE ÖRGÜTLENMESİ İÇİN ÖNERİLER

1 Teknik elemanların sendi kal haklarını elde etme mü cadelesi, tüm teknik eleman ları çatısı altında toplayan demokratik bir kitle örgütü nün önderliğinde verilecek tir.

2 Tüm Teknik Elemanlar Der neği (TÜTED) bu önderliği üstlenebilecek nitelikte o lan tek örgüttür.

3 TÜTED vereceği mücadelede tüm meslek örgütlerimizce desteklenmelidir. Bu deste ğin somut olarak gerçekleş tirilebilmesi için TÜTED Merkez ve Şube Yönetim Ku rulları, TÜTED çatısı altın da tüm teknik eleman örgüt lerini bir araya getiren bir danışma kurulu oluşturmalı dır. Bu, TÜTED'in güçlenme si için izlenecek somut bir çalışma biçimidir.

4 örgütlenme eylem diya lektik birlikteliği içinde, gelecek Teknik Eleman Ku rultayına kadar, TÜTED'in önderliğinde önce belgesel ve sonra genel forum ya da forumlar oluşturulmalıdır. Bu forumların oluşturulma sıyla somut ve bağlayıcı ey lem biçimleri saptanmalıdır.

5 Gelecek yıl toplanacak 3. Teknik Eleman Kurultayı

zamandan beri süregelen ge lişmelere ve olaylara ilişkin kısa bilgiler aktarılarak, süreç içinden kesitler alı narak, geçmişin değerlendi rilmesine olanak sağlamaya çalışıldı. Önümüzdeki ve ge lecekteki mücadele hedefle rinin, çalışma ve örgütlenme biçimlerin doğru saptanabil mesi için deneyimlerimize de bakmak gerekiyor. Kuşkusuz, her gelişme aşamasındaki ta leplerimizin, örgütlenme bi çim ve boyutlarının somut koşullara uygunluğunun sağ lanması belirleyici etmen o lacaktır.

nın düzenlenmesi ve yönlen dirilmesi için TÜTED görev lendirilmelidir.

6 Kurultay tertip komitesi 2. Teknik Eleman Kurultayı nın bilimsel içeriğini,ör gütlenme doğrultusundaki so mut kararlarını bütün tek nik elemanlara en kısa za manda iletmelidir."

Kurultay kararları, örgütlen me gereksinmesinde varılan nok tayı, birlikteliğin ileri bir düzeyde sürdürülmesi gereğini yansıtıyordu. Sendikal mücade lede de başarı, tüm teknik e— lemanları bir çatı altında toplayacak demokratik merkezi bir örgütün güçlenmesinden ge çiyordu.

Kurultay sonrasında TÜTED'in, kararlar doğrultusundaki ça lışma ve girişimleri yoğunlaş tı. Diğer teknik eleman örgüt leriyle kurulan diyalogun ge nişletilmesi çabalarına giri şildi. Örgütlülük düzeyini artıracak somut çalışma biçim leri geliştirildi ve daha ay rıntılı kurallara bağlandı. Bunlar arasında yakın zaman lardan beri sayıları hızla artan işyeri temsilcilikleri uygulaması da var. Örgütlenme de iş yeri esas alınıyor, tem silcilikler temel birim sayı lıyor. Böylelikle kitle için

de yayılma, çalışmaların somut koşullardan kaynaklanması ve etkinleşmesiyle, tabanla doğ rudan ilişki kurulması amaç lanıyor. Aynı işyerinde ayrı çalışma bölümlerinden gelen temsilciler iş yeri komitesi oluşturabiliyorlar. Komite, o işyerinde temsilcilerin iş birliğini ve eylembirliğini sağlamakla görevli. Üretim, örgütlenmede temel öğe ola rak alınıyor.

TÜTED bugün il ve ilçelerde kurulmuş 19 şubesiyle faali yet gösteriyor. Şube kurma girişimleri genellikle taban dan geliyor. Bu gelişmeleri merkezi bir işleyiş içerisin de ele almak ve yaygınlaştır mak, kadroların genişletilme sini zorunlu kılıyor. Örgüt lenme, yayın, eğitim ve araş tırma grupları bu amaçla ku ruldu. Üye sayısı eski TEKSEN' inkine yaklaşan TÜTED, maddi ve insan gücü katkılarının artırılmasıyla da güçlenme yolunda ilerlemektedir.

TÜTED OLGUSU

Buraya kadar anlatılanlarla teknik elemanların etkin bi çimde mücadeleye atıldıkları

Bugünkü aşamada sendikalaşma, teknik elemanların çözmeye uğraştıkları bir sorun. Sorun lar içinde önemli bir yeri var. Ancak sendikalaşma hak kının alınması öncesinde güç lü ve örgütlü mücadele veril mesinin gereği de açık. Yani sendikal özgürlüklerin elde edilmesi için mutlaka bu sü reci yaşamak zorunlu. Sendi kalaşma ise yalnız başına ya da salt ekonomik güvence açısından ele alınmamalı. Demokratik hakların giderek daha fazla bilincine varıldı ğı ve savunulduğu bir dönemde, sendikalaşmanın bu doğrultuda sağlayacağı olanakları da göz önünde tutmalıyız. Sendi kalaşma biçimi üzerinde net görüşlerin oluşmadığı TEKSEN döneminde bile, ayrı bir sta tüsü istenirken, teknik ele manların siyasal hakları üze rinde önemle duruluyordu.

Sendikalaşmayı, ekonomik ve tüm demokratik hakların ile ri düzeyde kullanılmasına ve" savunulmasına olanak verdiği için istiyoruz. Sendikalaşma ya yönelik mücadelenin de en geniş planda verilmesi gere kiyor. Egemen güçler yıllar dır çalışanları birbirine dü şürme politikası izlemişler, haklarını iktidarlardan değil de birbirlerinden alacakları izlenimini yaratmışlardır. Teknik elemanlar arasındaki giderilebilir yapay çelişki leri de aynı biçimde körük lemişler, sömürücü politikala rını gözden saklamak istemiş lerdir, îş güçlüğü, iş riski gibi yan ödemelerin, eşit ko

şullarda çalışan teknik ele manlar arasında ayrıcalık ya ratacak bir anlayışla dağı tılmasını somut örnek olarak gösterebiliriz. Egemen güçle rin böl yönet taktiğinin bi lincine varan teknik elemanlar birlikte mücadelenin gereğini kavramakta gecikmediler ve teknik elemanların birliği kavramını somutlaştırdılar. TEKSEN ve onun birikimi üzeri ne kurulan TÜTED'e böylesi ge reksinme sonucunda varıldı. Teknik elemanların birliği ilkesi TÜTED çatısı altında hayata geçirildi. Tüm teknik elemanların, mühendis tekni ker teknisyen vb. farkı gö zetmeksizin aynı amaca yönel melerinde, başka bir çözüm yolu yoktu.

Bu noktada bir açıklama yap mak gerek. TÜTED'in önem ve görevinden hareketle, diğer teknik eleman örgütlerinin . varlığının ve işlevinin yad sındığı sanılmamalıdır. Tek nik elemanların ellerindeki olanakları en iyi biçimde de ğerlendirmeleri ve ortak ha reket oluşturmaları örgütsel birlikteliğin sağlanmasını da içerir. Ancak, bir yandan bu birliktelik sağlanırken, bir yandan da, meslek ve meslekiçi farklılıkları bir yana itile rek, her gruptan teknik elema nın merkezi bir örgüt içinde fiili birliğinin gerçekleşti rilmesi söz konusudur. TÜTED ayrıca, iş yeri sorunların dan kaynaklanan işyeri der neklerini de, çatısı altında derlemek ve sendikalaşma yo lundaki mücadelede birleştir mek durumundadır.

Tüm çalışanlara yöneltilen terör, baskı ve kıyım uygu lamalarına karşı çalışanla rın birlikte mücadele verdik leri bir dönem yaşıyoruz. Tek nik elemanların birliğinden bugün artık tüm çalışanların birliği kavramına varılmıştır. Memurlar, öğretmenler ve tek nik elemanlar özlemlerinin birleştiğini görüyor, ortak mücadele platformunda güçle rini birleştiriyorlar. Teknik elemanların kendi içindeki birliğini sağlamada önemli görevler üstlenmiş olan TÜTED'e tüm teknik elemanlar sahip çıkmalı, somut katkılarını koymalıdırlar.