TÜRKİYE'DEKİ EV BİLGİSAYARLARI VE EV BİLGİSAYARLARI SEÇİMİNDE GÖZ ÖNÜNDE BULUNDURULMASI GEREKEN ÖZELLİKLER

TÜRKİY E'DEKİ EV BİLGİSAY ARLARI VE EV BİLGİSAY ARI SEÇİMİNDE GÖZ ÖNÜNDE BULUNDURULMASI GEREKEN ÖZELLİKLER

A y k u t D A L G I Ç * , Sina H A K M A N * *

ÖZET Bu yazıda ev bilgisayarı alacak kişilerin, değişik kul lanım amaçları için bilgisayarlarda göz önünde bulun durmaları gereken özellikler kısaca anlatılmakta ve şu an ülkemizde yaygın olarak satışı yapılmakta olan ev bilgisayarlarından altısının teknik özellikleri verilmek tedir.

SUMMARY İn this paper, the properties that should be taken into account for dif f erent usage purposes of home compu ters are described. Technical properties of the six of the home computers currently used in our country are given.

* Elekrronik Yük. Müh. ODTÜ Elektrik ve F.lektronik Müh. Böl. Araş. Gör.

** ODTÜ Elektrik ve Elektronik Müh. Böl. öğrencisi.

1. GİRİŞ

Ev bilgisayarlarını alma durumunda olan kişilerin di

kat ettikleri özellikler kısaca şu şekilde sıralanabilir:

fiyatı, bellek kapasitesi, bilgi saklama sistemi, klavyesi

ve bağlanabilecek çevre birimleri.

S

Ev bilgisayarları, ekran olarak normal bir televizyon ' ekranını kullanmaktadırlar. Merkezi İşlem Birimleri ', nin (Mikroişlemcilerinin, CPU) diğer bazı mikrobilgi sayarların merkezi işlem birimleriyle aynı güçte olma larına rağmen, çevre birimlerinin (peripherals) basit ve kısıtlı olması nedeniyle fiyatları daha düşüktür.

Ülkemizde, ev bilgisayarlarının satışı, fiyatlarının dü şüşüyle birlikt e, gün geçtikçe artmaktadır.

Daha hızlı ve yüksek kapasiteli disk sistemlerinin satıl maya başlanması, yeni nesil ev bilgisayarlarına büyük bilgisayarlarda bulunabilen bazı özellikleri de getir meye başlamıştır.

Günümüzde çok ilgi çekmekte olan ev bilgisayarları, bellek kapasitelerinin artmasıyla daha çok satılır du ruma geleceklerdir.

Ülkemizde, alım gücünün düşük olması, bilgisayarla haberleşme ve eğitimin gelişmemiş olması, ev bilgisa yarlarının istenilen düzeyde yayılmasını engellemekte dir. Alıcı, ev bilgisayarı almadan önce, onlar hakkında ba sitçe de olsa bilgi sahibi olmalıdır. "Niçin alıyorum?", "İsteklerimi bu bilgisayarla karşılayabilir miyim?", "İsteklerimi karşılayacak bilgisayarı en az para harca yarak ne şekilde alabilirim?", sorularını kendine sor malı, daha sonra da, incelemeye geçmelidir. Karar ver meden önce, yazılım desteğini de göz önüne almalıdır.

2. ÜLKEMİZDE SATILMAKTA OLAN EV BİLGİSAYARLARININ BAŞLICALARI

Ülkemizde şu an piyasada satışa sunulmuş olan ev bil gisayarlarından başlıcaları şunlardır.

COMMODOREVIC 20 COMMODORE 64 ORIC 1 ORIC ATMOS

SINCLAIR ZX 81 SINCLAIR ZX SPECTRUM

Bu bilgisayarlar, aralarında bazı farklılıklar gösteriyor lar. Hepsinin piyasada değişik yerlere sahip olmalarını sağlayan özellikleri var. örneğin, COMMODORE'ların daktilo klavyesi ve ses özelliği, SINCLAIR'lerin ucuz luğu, ORİC'ierin çizicilerinin (plotter) olması gibi.

Bu ev bilgisayarlarının hepsiyle birlikte, bir kullanım klavuzu da veriliyor. Bu klavuzda BASIC programla ma diline giriş yapıldığı gibi, bilgisayarların özellikleri de tanıtılıyor. Türkçe kullanım klavuzu sadece SINC LAIR ZX SPECTURM için mevcut, diğer bilgisayar ların klavuzları ise İngilizce olarak hazırlanmış durum da.

COMMODORE'lar dışındaki bilgisayarlar, bilgi kay detmek ve yüklemek için herhangi bir teybi kullanabi liyorlar. COMMODORE'lar içinse onların kendi özel teybini almak ve kullanmak gerekmekte. SINCLAIR Z X 8 1 dışındaki diğer bilgisayarlara, disk birimi ek lemek de mümkün. 2.1. COMMODOREVIC 20

Yükseklik : 70 mm. Derinlik : 210 mm Genişlik : 400 mm Ağırlık : 1.8 kg.

Merkezi işlem Birimi (Mikroişlemcisi)

6502 B

RAM : ROM Klavye

Standart 5K bayt (3,5K baytı kullanı cıya açık) (1K = 1024) Maksimum 32K bayta kadar genişletile bilir. (29K baytı kullanıcıya açık)

Standart 20K bayt Maksimum 24K bayta kadar genişletile bilir.

Daktilo tipi 66 tuştan oluşuyor. (Bunlardan 4'ü fonk siyon tuşu) 63 grafik karakteri var. Klavye

Daktilo tipi 66 tuştan oluşuyor. (Bunlardan 4'ü fonk siyon tuşu) 63 grafik karakteri var.

22 satır ve 23 sütundan oluşmaktadır. UHF kanalı olan herhangi bir televizyona bağlanabilir.

Grafik : 184x176 görüntü noktasından oluşur.

: 16 değişik renk

: Televizyondan çıkmaktadır. 3 kanal ve

3 oktavdır.

1 Disk Birimi : 5 — inch'lik disket kullanan VIC

4 1540/41 disk sürücüsü vardır. Maksi mum 170K bayt bilgi depolanabilir. Doğrudan VIC 20'ye bağlanır.

Kaset Birimi: VIC 1530 kaset birimini kullanır.

Yazıcı Birimi :COMMODORE'un kendi özel yazıcısı VIC 1515'i kullanır.

Giriş/Çıkış:

Paralel giriş/çıkış Seri giriş/çıkış (IEEE 448 ve RS

Oyunlar için giriş/çıkış (joystick bağlanabilir)

2.2. COMMODORE 64

: 75 mm. : 216 mm. : 404 mm. : 1.82 kg.

MOS 6510 Bellek

RAM : ROM:

64K bayt (38K baytı kullanıcıya açık) 20 K bayt

ELEKTRİK M üHENDİSLtĞl 312

Daktilo tipi 66 tuştan oluşuyor. (Bunlardan 4'ü fonk siyon tuşu) 63 grafik karakteri var. Ekran

25 satır ve 40 sütundan oluşmuştur. UHF kanalı olan herhangi bir televizyona bağlanabilir. Grafik: 320x200 görüntü noktasına oluşur. Renk : 16 değişik renk Ses : Televizyondan çıkmaktadır. 3 kanal ve 9 ok tavdır. Çevre Birimleri

Disk Birimi : 5 — inch'lik disket kullanan VİC 4

1540/41 disk sürücüsünü kullanır. Mak simum 170K bayt bilgi depolanabilir. Doğrudan COMMODORE 64'e bağla nır. Kaset Birimi: VİC 1530 kaset birimini kullanır Yazıcı Birimi: COMMODORE'nin özel yazısıcı VIC 1514 doğrudan bağlanarak kullanılır. Giriş/Çıkış : Seri giriş/çıkış (IEEE 448 ve RS

232C) Oyunlar için giriş/çıkış (joystick bağlanabilir) İkinci bir mikroişlemci (Z 80) bağ lanabilir. 2.3.ORIC 1

52 mm. 175 mm. 280 mm. 1.1 kg.

6502 Bellek RAM ;

ROM Klavye

16K bayt ve 48K bayt olmak üzere iki çe şittir. 8K bayt

Hesap makinası tipi (plastik tuş) 57 tuştan oluşuyor. Ekran

28 satır ve 40 sütundan oluşmuştur. UHF kanalı olan

herhangi bir televizyona bağlanabilir.

Grafik

: 240x200 görüntü noktasından oluşur.

Bilgisayarın üzerinden çıkmaktadır.

Set bağlantısı vardır. 3 kanal ve 7 ok

Disk Birimi : 3 inch'lik disket sürücüleri kullanılır. Her birinde maksimum 100K bayt bil gi depolanabilir.

Kaset Birimi: Normal teyp kullanılır. 300 ve 2400 baud hızla bilgi aktarımı yapılır, (baud = bit/san)

Yazıcı Birimi: ORİC'in kendi yazıcı çizicisini kullanır. Ayrıca "Centronics" ara birimiyle baş ka yazıcılara bağlanabilir

2.4.ORICATMOS Fiziksel Boyutları

: 52 mm. : 175 mm. : 280 m : 1.1 kg.

RAM:

ROM: Klavye

48Kbayt 64K bayta kadar genişletilebilir. Grafik kullanmadan 47K baytı, grafik le 39K baytı kullanıcıya açıktır.

16K bayt

Daktilo tipi. 57 tuştan oluşuyor. Ekran

28 satır ve 40 sütundan oluşmuştur. UHF kanalı olan herhangi bir televizyona bağlanabilir.

Grafik : 240x200 görüntü noktasından oluşur.

Set bağlantısı vardır. 3 kanal ve 8 ok

Disk Birimleri : 3 inch'lik disket kullanılır. Maksi mum 160K Bayt bilgi depolanabilir. 4 disk sürücüsü birden bağlanarak 640K bayta kadar kapasite arttırılabi lir.

ELEK TRİK M ÜUENUİSLİĞ! 312

Kaset Birimi : Normal teyp kullanılır. 300 ve 2400

"

baud hızla bilgi aktarımı yapılabilir.

Yazıcı Birimi : ORİC'in kendi yazıcı/çizicisini kulla nır. "Centronics" ara birimiyle başka yazıcılara bağlanabilir.

*• * 2 5 . SINCLAIR Z X 8 1

Yükseklik : (18 mm 38 mm.) Derinlik : 175 mm. Genişlik : 167 mm. Ağırlık : 340 gr.

RAM : ROM :

1K bay t, 16K bay ta kadar genişletile bilir. 1K bayt iken 400 baytı; 16K bayt iken 155K baytı kullanıcıya açıktır.

8K bayt '

Dokunuma duyarlı (touch sensitive) tip klavye. BA •'• SIC ile ilgili komutlar tek tuşla girilebiliyor. 20 grafik l ^ a r a k t e r i var. Klavye 40 tuştan oluşuyor.

Grafik : 64x44 görüntü noktasından oluşur. Renk ve ses yoktur.

Çevre Birimleri Kaset Birimi : Normal teyp kullanılır.

Yazıcı Birimi : Kendi yazıcı SINCLAIR ZX PRIN TER'ı kullanır. "Centronics" ara biri miyle başka yazıcılara da bağlanır.

2.6 SINCLAIR ZX SPECTRUM

Yükseklik : 30 mm.

Derinlik : 144 mm.

Genişlik : 233 mm.

Ağırlık

. 550 gr.

RAM :

16K bayt veya 48K bayt 48K bayt iken 41K bayt kullanıcıya açık.

16K bayt; ZXINTERFACE 2 arabirimi aracılığıyla ROM eklenebilir.

Hesap makinası tipi (lastik tuş). Basic ile ilgili komut lar tek tuşla girilebiliyor. 16 önceden tanımlı, 21 de tanımlanabilir grafik karakteri var Klavye 40 tuştan oluşuyor. Ekran

Grafık : 256x192 görüntü noktasından oluşur.

Set bağlantısı vardır. 1 kanal ve 10 ok

Disk B i r i m i :

ZX MICRODRIVE birimini kullanır. Maksimum 100K bayt bilgi depolana bilir. Kapasitesi, istenirse 8 tane ZX MICRODRIVE bağlanarak, 800K bay ta kadar çıkarılabilir

Kaset Birimi: Normal teyp kullanılır. 1500 baud hız la bilgi aktarımı yapılır.

Yazıcı Birimi: Kendi yazıcısı "ZX PRINTER'i kulla nır. "Centronics" ara birimiyle başka yazıcılara bağlanabilir.

Giriş/Çıkış : SINCLAIR ZX SPECTRUM'a takılan "INTERFACE 1" ve "INTERFACE 2" ara birimleri şu olanakları sağlarlar:

INTERFACE 1 : RS 232C seri giriş/ çıkış, paralel giriş/çı kış, MICRODRIVE giriş/çıkış

INTERFACE 2 : 2 adet joystick bağ lantısı, ROM ilavesi.

3. BİLGİSAYAR SEÇİMİ

Kullanım alanları dikkate alındığında, bilgisayarların özellikleri bu açılardan büyük bir önem kazanmakta dır. Bilinçli bir seçim, bilgisayarın alınma amacıyla doğrudan ilgili olan seçimdir. Böyle bir seçim yapıl

madan önce bilgisayarların özelliklerinin iyi bilinmesi, hem isteklerin karşılanması hem de parasal açıdan en uygununun saptanabilmesi bakımından çok yararlıdır.

Değişik birkaç kullanım alanından yararlanmak iste yen bir kişi, bilgisayar almadan öce, bu kullanım alan larının bilgisayarda ne gibi özellikler gerektirdiğini bil melidir. Aşağıda, ev bilgisayarlarının bazı kullanım alanları için gereken özellikleri, kısaca, anlatılmıştır.

3.1. OYUNLAR

Ülkemizde, satılan ev bilgisayarları için birçok oyun programı bulunmaktadır. Grafik çözünümünün (reso lution) yüksek olması yani ekranın grafiksel olarak yaklaşık 40000'den fazla görüntü noktasından oluş ması, genellikle, oyunlar açısından iyi ve önemli bir özelliktir. İyi oyun programları, ayrıca, ses ve renk te gerektirmektedir, joystick bağlantısı veya kolay kul lanılabilen bir klavye, oyunlar için, bilgisayarda bulun ması gereken diğer bir önemli özelliktir.

3.2. YAZI DÜZENLEMESİ

Yazı düzenlemesi, bir ev bilgisayarı için masraflı bir kullanım alanıdır. İyi yazı düzenlemesi için kaliteli bir yazıcı gerekmektedir. Böyle kaliteli yazıcıların, ev bilgisayarlarının kendisinden de pahalı olması, alım güçlüğünü gündeme getirmektedir.

Yazıcılarda, çoğunlukla, iki tür yazım sistemi kulla nılmaktadır. Bu iki sistem "daisy wheel" ve "dot matrix" diye adlandırılmaktadır. "Daisy wheel" sis teminde yazılan karakterler daha kaliteli olmaktadır. Buna karşılık "dot matrix" yazıcıların çoğu, grafik çizebilme özelliğine sahiptirler.

Bir disk birimi, yazı düzenlemesi için, zorunlu olma sa da, önemli bir ihtiyaçtır. Bilgileri, teyp kullanarak, kaset vasıtasıyla saklamak hem zor hem de zaman alı cı bir yol olduğu için, disk birimi, bilgi aktarımını bü yük ölçüde basitleştirmekte ve zamandan kazanç sağlamaktadır. Yazı düzenlemesi için iyi bir klavye, yani daktilo klavyesi çok önemli ve kaçınılmaz bir ihtiyaçtır. Yazı yazma hızını, böyle klavyeler kullanarak, 3 4 kez art tırmak mümkündür.

3.3. BİLGİ İŞLEM

Piyasada satılan ev bilgisayarlarının hemen hepsi, bil gi işlem kullanımına olanak tanımaktadır. Hesapları kağıda dökmek ve saklamak için yazıcı ve disk birimi gerekmektedir. Fakat bunlar olmasa da, bilgi işlem, belirli ölçülerde, gerçekleştirilebilmektedir.

Bilgi işlemde, bellek kapasitesi büyük önem taşımakta ve geniş bellek kapasitesi gerekmektedir.

Kullanıcıların kendilerinin yapacakları programlar açı sından bakıldığında, kullanılan BASIC versiyonun iyi olması bir avantaj sağlamaktadır.

3.4. EĞİTİM

Bu konuda, bir kullanıcının en önemli ihtiyacı geniş bellek kapasitesi ve iyi programlardır. Renk, ses, yük sek grafik çözünümü gibi özellikler de eğitim amaçlı oyunlara çeşitlilik katmaktadır.

35. HABERLEŞME

Ev bilgisayarlarının birbirleriyle haberleşmesi konu sunda ülkemizde bir atılım gerçekleştirilmemiştir. Bunun yanısıra, telefon hatlarını kullanıp modem aracılığıyla diğer bilgisayarlarla haberleşmek özel izin gerektirmektedir.

Gelecekte olabilecek bilgisayarlar arası haberleşme olanaklarından yararlanmayı düşünen kişiler, alacak ları bilgisayarlarda RS 232C veya IEEE 488 seri giriş/çıkışlarının olmasına dikkat etmelidirler.

3.6. GRAFİK

Bilgisayarlarla grafik, mikrobilgisayarların kullanımına yeni boyutlar kazandırmaktadır. Bilgisayar Yardımlı Tasarım (Computer Aided Design, CAD) konusunun gelişmesinden sonra, ev bilgisayarlarında da bu konu ya önem verilmeye başlanmıştır. İyi bir grafik görün tüsü için ekranın grafik çözünümünün yüksek olması gerekmektedir. Bunun için, ekranda satır sayısının 170'den, sütun sayısının da 240'tan daha fazla olması, iyi sonuçların elde edilebilmesine olanak sağlamakta dır. Grafik çözünümü, arttıkça daha düzgün ve aslına uygun grafikler elde edilmektedir.

4. SONUÇ

Ev bilgisayarlarında, donanım kadar yazılım da büyük bir önem taşımaktadır, örneğin, iyi bir yazı düzenle mesi programı olmadan yazı düzenlemesi yapmak mümkün değildir. Kullanıcıların yaptıkları program lar, genellikle, yazılım şirketlerinin o iş için oluştur dukları programlar kadar iyi olmamaktadır. Bu neden le, program desteği fazla olan bilgisayarlar, diğerlerine göre üstün durumdadırlar. Çevre elemanları yardımıy la gelişebilme özelliği de bilgisayarlar için üstünde du rulması gereken çok önemli bir özelliktir.

KAYNAKLAR

1 "COMMODORE VIC 20" Tanıtıcı Buroşürii 2. "COMMODORE 6 4 " Tanıtıcı Buroşürii 3 "ORIC 1" Tanıtıcı Buroşürü 4. "ORIC ATMOS" Tanıtıcı Buroşürii 5. "SINCLAIR ZX 81" Tanıtıcı Buroşürü 6 SINCLAIR ZX SEPECTURM" Tanıtıcı Buroşüru

İSO