EV BİLGİSAYARLARIYLA YAZI DÜZENLEMESİ

Aykut DALGIÇ/ODTÜ

ÖZET

Y azı düzenlemesi, ev bilgisayarlarının en önemli ve etkin kullanım alanlarından birisidir. Bu yazıda, yazı düzenlemesinin ne olduğu, ne gibi işlevleri içerdiği ele alınmakta, daha iyi bir yazı düzenlemesi için ev bilgisayarlarında ve onun çevre birimlerinde ne gibi özelliklerin aranması gerektiği oıtaya konulmakta ve tartışılmaktadır.

SUMMARY Word processing is one of the most important usage areas of home computers.

İn this paper, the properties and the general structure of word processing are considered, the technical properties of home computers and their peripherals, should be taken into account for word processing, are discussed.

1. GİRİŞ

Elektronik ve bilgisayar teknolojisindeki gelişmeler sonucu bilgisayar kullanımında, çok kısa sürede, çok büyük bir gelişim ve artış gözlenmiştir. Boyutlarının ve maliyetlerinin düşmesi, bilgisayarların evlere kadar yayılmasına neden olmuş, son yıllarda, ev bilgisayar ları satışları çok büyük boyutlara ulaşmıştır.

ELEKTRİK MÜHENDİSLİĞİ

Art ık insan yaşantısının vazgeçilmez bir unsuru durumunda olan ve de 2 1 . yüzyılda televizyonlar kadar yaygın birer ev aleti durumuna geleceği iddia edilen (1) ev bilgisayarları, birçok yabancı ülkede, Bilgisayar Oyunları, Programlama öğrenme, Ev Hesapları, Eğitim, iletişim, iş ve Teknik Hesaplar gibi kullanım alanları yanısıra, yazı düzenlemesi ama cıyla da yaygın olarak kullanılmaktadır.

2. Y AZI DÜZENLEMESİ

Y azı düzenlemesi (word processing), bir daktilonun kolaylıkla yerini alabilecek ve daktiloya göre birçok üstünlükleri beraberinde getirecek bir bilgisayar kullanımıdır. (2)

Y azı düzenlemesi programı sayesinde ev bilgisayarı, CRT ekranı, klavyesi (keyboard), yazıcısı (printer), disk sürücüsü veya kasetli teypiyle süratli yazım olanağı, yazıcıya aktarmadan önce de yazılı metin üzerinde kolaylıkla ve rahatlıkla düzeltme ve değiş tirme olanağını sağlamaktadır.

Daktiloda, yapılan hataları düzeltmek ya da atlanan kelime, cümle ve paragrafları eklemek için sayfa, gerektiğinde, tekrar yazılmak zorunda kalınırken, yazı düzenlemesinde hatalar CRT ekranda aynı sayfa üzerinde düzeltilebilmekte, atlanan kelime, cümle ve paragraflar, sağlanan komutlar sayesinde, o kısımların arasına girilebilmekte ve yazı düzenlemesi programı da sayfanın biçimini (formate) bu girilen düzeltme ya da eklemelere göre otomatik olarak yeniden düzenlemektedir.

Satır sonlarında her defasında satır başına dön tuşuna (carriage return) basmaya gerek olmadan bir alt satıra geçilebilmekte ve bu sayede yazım hızı arttırılmakta dır.

Y azı düzenlemesiyle yazılmak istenen yazı (yazılı metin) önce, kâğıda değil de, CRT ekrana (monitör ya da televizyon ekranına) yazılmakta, sonra, düzelt meleri yapmak, yazıya yeni bazı kelime, cümle ve paragrafları eklemek ya da çıkarmak mümkün olmak ta ve yazılan yazı, tamam olunca da, istenilen formda hızlı olarak kâğıda geçirilmekte, gerekiyorsa da yazı aynı zamanda diskette (floppy disk) veya teyp kase tinde, daha sonraki kullanımlar için saklanmaktadır. Y azının başka bir yazılı kopyası alınmak veya üzerin de değişiklikler yapılmak istendiğinde diskette veya kasette depolanmış bulunan yazılı metin, disket sürücüsü veya t ey p ile bilgisayarın okunabilir/yazıla bilir RA M belleğine aktarılmakta ve yazı düzenlemesi programı komutlarıyla üzerinde gerekli işlemler tekrarlanabilmektedir.

Kısaca, bir daktilo kaleme göre ne ise, yazı düzenle mesi de daktiloya göre odur (2 ).

Piyasadaki ev bilgisayarları için yazılmış, değişik özellikte, birçok yazı düzenlemesi programı vardır. Bunların bazıları kartuştadır (cartridge). Kartuşun ilgili bilgisayara takılmasıyla program, doğrudan adreslenebilir duruma gelmekte, bilgisayarın elektrik düğmesinin açılmasıyla da hemen yazı düzenlemesi programına girilmektedir. Y azı düzenlemesi program larının bazıları teyp kasetinde depolanmış olarak satılmaktadır. Bunlar, önce, teyp ile bilgisayarın okunabilir/ yazılabilir RAM belleğine çekilmekte ve bundan sonra yazı düzenlemesi programına, ilgili komut ile, girilebilmektedir. Diğer bazı yazı düzenle mesi programları ise diskette depolanmış olup, önce, disket sürücüsüyle sistemin yazılabilir/ silinebilir R A M belleğine çekilmekte ve sonra ilgili komut yardımıyla işletilmektedir.

Piyasada mevcut olup satılan yazı düzenlemesi prog ramlarının çoğunda ortak olan özellikler şu şekilde özetlenebilir (3).

Değiştirilmek veya düzeltilmek istenen bir kelime, metin içinde aranarak bulunup, isteğe göre ilk defa geçişi veya bütün geçişleri, otomatik olarak değişti rilmekte veya düzeltilmektedir.

Alt numara koymak, koyu karakter basmak, kelime ve satır altını çizmek mümkün olmaktadır.

Y azılan yazının sayfa içindeki dizilişi beğenilmi yorsa, CRT ekran üzerinde formatı değiştirilebilmek te, bir satırdaki karakter sayısı belirli ölçülerde arttırılıp azaltılabilmekte ve yazıcıdan elde edilecek yazının formatı önceden CRT ekranda göriintülene bilmektedir.

Sayfa numaraları ve sayfa başlıkları otomatik olarak ayarlanmaktadır.

Dip notlar otomatik olarak uygun sayfanın alt tarafına yerleştirilmektedir.

iki veya ikiden fazla kütükten bilgi atanabilmekte dir .örneğin isimlerin ve adreslerin olduğu bir kütük devamlı olarak aranıp her bir isim ve adres için, başka bir kütükteki bir mektup ayrı ayrı yazılabilmektedir.

Bunların dışında, değişik yazı düzenlemesi programla rında, farklı özelliklere de rastlamak mümkün olmak tadır.

Y azı düzenlemesi, ev bilgisayarlarında (klavye, mer kezi işlem birimi ve bellek kartı) CRT ekran, yazıcı, disket veya teyp gibi çevre birimlerinin olmasını ve o bilgisayara uygun yazı düzenlemesi programını gerektirmektedir.

Bunların tümünün yazı düzenlemesi üzerindeki etkileri ve iyi bir yazı düzenlemesi için onlarda aranması gereken özellikler aşağıdaki alt bölümlerde, kısaca incelenecektir.

2.1. DOĞRUDAN ADRESLENEBİLİR BELLEK

Doğrudan adreslenebilir bellek ikiye ayrılır :

ROM Bellek (Read Only Memory Salt Oku Bellek) — R A M Bellek (Random Access Memory Rastsal Erişimli Bellek)

ROM bellek, üzerine daha önce üretici firma tarafın dan yazılmış değişmez programların okunması amacıyla kullanılan bir bellek türüdür. Bunların üstündeki bilgi silinerek yerine yenisi yazılamaz.

Ev bilgisayarlarında ROM belleğe yazılmış olan değişmez programlar, bilgisayar açıldığında (elektrik geldiğinde), bilgisayarın, otomatik olarak kendiliğin den bir takım basit işlevleri yerine getirebilir durum da olmasını sağlar. Örneğin, disketten veya kasetten programların bilgisayarın okunabilir / yazılabilir RAM belleğine çekilmesini sağlayan " L O A D " komutunun programı ROM bellektedir. Bazı ev bilgisayarlarında BASIC dili yorumlayıcısının (interpreter) programı da ROM belleğe yazılmıştır. BASIC dili yorumlayıcısı nın ROM belleğe yazılı olduğu ev bilgisayarlarında, kullanıcı, bilgisayar açıldığı andan itibaren, disketten veya kasetten yükleme yapmaksızın, doğrudan BA SIC programlama dilinde program yapmak olanağına kavuşmaktadır.

RAM bellek, okumak ve yazmak, bilgiyi geçici olarak saklamak amacıyla kullanılan yazılabilir / silinebilir bir bellek türüdür.

Bilgisayar kapatıldığı (elektriği kesildiği) zaman, RA M bellekteki tüm bilgi kaybolur. Bilgisayar açıl dıktan sonra, disket veya kasetten çekilen programlar ev bilgisayarının RAM belleğinin belli bir kısmına yer leştirilir ve programlar buradan işlenir. Bilgisayarda işlenen programlar, geçici olarak, kullandıkları değiş kenler için de RAM belleğin geri kalan diğer kısımla rını kullanabilirler.

Bilgisayar kapatıldığı zaman RAM bellekteki bilgi kaybolduğu için, saklanılması istenen bilgi, bilgisa yar kapatılmadan, disket veya teyp kaseti gibi kalıcı bilgi depolama ortamına, disket sürücüsü veya t eyp yardımıyla, aktarılmaktadır.

Y azı düzenlemesinde RA M bellek sığasının önemi büyüktür. Y azı düzenlemesi programına göre değiş mek ile birlikte, toplam 64 K Bayt RAM sistem bel

leği olan bir ev bilgisayarında, bir anda yaklaşık ola rak 4 0 5 0 sayfalık bir yazı (metin) ile uğraşmak mümkün olmaktadır.

Bir ev bilgisayarında yazı düzenlemesiyle bir anda üzerinde uğraşılabilecek yazının uzunluğu, o bilgi sayarın kullanıcıya açık R A M bellek sığası ile doğru orantılıdır. Ancak toplam R A M sistem bellek sığası kullanıcıya açık R A M bellek sığası demek değildir. Sistemdeki toplam RA M belleğin belli bir kısmı, sistem programlarının kendisi tarafından (örneğin ekranda görüntü oluşturulması gibi amaçlarla) kul lanılmakta ve kullanıcıya kapalı tutulmaktadır. Kul lanıcıya açık olmayan bu RAM bellek miktarı ev bilgisayarlarının hepsi için aynı olmayıp birtakım farklılıklar göstermektedir.

İ yi ve kolay bir yazı düzenlemesi için geniş RA M bellek sığası gerekmek ile birlikte, toplam 16 K Bayt lık R A M sistem bellek sığasıyla da yazı düzenlemesi yapılabilmekte, fakat bir anda yaklaşık olarak, en fazla, 6 7 sayfalık bir yazı üzerinde uğraşmak müm kün olmaktadır. Böyle durumlarda, üzerinde uğra şılacak uzun yazılar (uzun metinler) parça parça ele alınıp yazılmakta, değiştirilmekte veya düzenlen mekte, sonra da disket veya kasete aktarılarak kalı cı bilgi ortamında depolanmaktadır. Üzerinde deği şiklikler ve düzenlemeler yapılmış uzun bir yazının, yazıcıdan kağıda basılı çıkışının alınması sırasında da işlemler, aynı şekilde, her 6 7 şer safyalık parçalar için tekrar edilmektedir.

2.2. KİTLESEL DEPOLAMA SİSTEMLERİ

Bilgisayar kapatıldığı veya elektrik kesildiği zaman RAM bellekteki bilgi kaybolacağı için, saklanmak istenen bilginin kalıcı bir bilgi ortamında depolana bileceği, kitlesel depolama sistemlerine (Mass Stora ge Systems) gereksinim duyulmaktadır. Y azı düzen lemesinde, üzerinde değişikler ve düzenlemeler ya pılmak istenen, uzun bir yazının tekrar klavyeden girilmesinin saatler hatta günler alacağı düşünüldü ğünde, kitlesel depolama sistemlerinin ne kadar önemli ve de gerekli olduğu daha iyi anlaşılmakta dır.

Ev bilgisayarlarında kullanılan kitlesel depolama sis temlerinden birisi, en ucuz kitlesel depolama sistemi olan kasetli teyp sistemidir.

Ev bilgisayarının R A M belleğindeki bilgi, teyp vası tasıyla teyp kasetine kaydedilmektedir. Teyp kase tine fazla miktarda, örneğin bir yüzüne 64 K Bayt lık, bir bilgiyi kaydetmek mümkün olmaktadır.

Ev bilgisayarlarının bir kısmında normal müzik tey binin kullanılabilmesine karşın, diğerleri, sadece kendi özel teyplerinin kullanımını gerektirecek ya pıdadırlar.

Kasetli teyp sistemleri, bilginin ucuz bir sistemle ka lıcı bir ortamda depolanmasına olanak sağlamakta, ancak, bilgi aktarımını yavaş gerçekleştirmektedirler.

Bilgisayardan kasete ve kasetten bilgisayara kütük (file) / program aktarımında, o kasete önceden başka hangi kütüklerin / programların kaydedilmiş olduğu nun ve onların kaset şeridinin neresinden başladığı nın da bilinmesi gereklidir. Tersi durumda, bilgisa yardan kasete kütük / program aktarımında, başka bir kütüğün / programın üstüne yani dolu bir bölgeye başkası kaydedilip daha öncekiler bozulabileceği gi bi, kasetten bilgisayara kütük / program aktarımında da, bilgisayara yanlışlıkla başka kütükler / program lar çekilebilmektedir

Ev bilgisayarları için diğer bir kitlesel depolama sis temi, disket sistemleridir. Kasetli teyp sistemlerine göre çok hızlı olan bu sistemlerde, bilgisayardan dis kete kütük aktarımında, bilgisayar disketteki boş yer leri otomatik olarak kendisi bulmakta ve kütüğü oraya yerleştirmektedir.

Kullanıcı tarafından, bilgisayara ilgili komut girilerek, sorulduğu zaman diskette o an bulunan tüm mevcut kütüklerin isim listesi, bilgisayarın CRT ekranında, gö rülmekte ve tek bir komutla otomatik olarak disket teki istenen herhangi bir kütük bilgisayarın RAM bel leğine aktarabilmektedir.

Bilgisayardan diskete bir kütük kaydederken, diskete daha önceden kaydedilmiş herhangi bir kütüğü silmek veya üstüne yazmak söz konusu olmamakta ve herhangi bir kütüğün disketten silinmesi ancak kulla nıcının o kütüğün silinmesini isteyen komutu girme siyle mümkün olmaktadır.

Kitlesel depolama sistemi olarak disket sistemleri, ka setli teyp sistemlerine göre çok daha güvenilir sistem ler olmalarına ve bilgi aktarımını çok daha hızlı bir şe kilde gerçekleştirmelerine karşın, kasetli teyp sistem lerine göre çok büyük bir maliyet gerektirmektedirler.

Son zamanlarda, ev bilgisayarlarında, kasetli teyp sis temlerinin geliştirilmiş modelleri kullanılmaya başlan mıştır Bu sistemlerde, bilgisayardan teyp kasetine ve teyp kasetinden bilgisayara bilgi aktarımı aynen dis ket sistemlerinde olduğu gibi otomatik olarak gerçek leştirilmektedir. İlgili komut bilgisayara girildiğinde, istenen kütük otomatik olarak teyp kasetinde aran

makta ve bulunup bilgisayara aktarılmaktadır. Bilgisa yardan kasete kütük aktarılırken, aynı şekilde kaset teki boş bölgeler bulunup o bölgelere kayıt yapılmak tadır.

Kasetli teyp sistemlerinin yeni çıkan bu geliştirilmiş modelleri, kasetten bilgisayara kütük aktarımını nor mal teyp sistemlerinden çok daha kısa sürede gerçek leştirdikleri halde, bilgisayardan kasete kütük aktarım ları daha uzun süre almaktadır.

Bilgisayardan kasete ve kasetten bilgisayara olan akta rımlar birlikte düşünüldüğünde, normal teyp sistemle rinden daha cazip gözüken bu geliştirilmiş teyp sis temleri, piyasaya yeni çıkmış ve problemleri tam çö zümlenememiş olmalarından ötürü, henüz, pek güveni lir bir işlem ortaya koyamamakta ve yaygın olarak kullanılmamaktadırlar.

2 3. CRT EKRAN

Ev bilgisayarlarının çok az bir kısmı sadece kendi özel monitorlarını gerektirmekte, büyük çoğunluğunda ise televizyon ekranı, CRT ekran olarak kullanılabilmek tedir.

Televizyon ekranları, renkli grafik özelliklerinin ağır bastığı oyun ve eğitim programları için iyi sonuçlar vermek ile birlikte yazı düzenlemesi için, karakterle rin görüntülenmesi bakımından, bilgisayar monitorları ölçüsünde verimli olamamaktadırlar.

Karakterlerin görüntü kalitesinde, kullanılan CRT ek ran yanısıra, belirli ölçülerde de olsa, bilgisayar tara fından yaratılan görüntü bilgisinin de etkisi vardır.

Televizyon ekranının görüntü ayırışımının çok iyi ol mamasından ötürü, televizyon ekranı kullanabilecek şekilde tasarımlanmış bulunan ev bilgisayarları, ge nellikle, bir satırda en fazla 40 karakter görüntüleye bilmektedirler.

Sadece kendi özel monitorlarını kullanacak şekilde tasarımlanmış olan ev bilgisayarlarının bazılarında, bir satırda 80 karaktere kadar çıkılabilmektedir.

Kullanılan CRT ekran, yeterli görüntü ayırışımına sahip olmadığı zaman, karakterler ekranda açık ve net olarak elde edilememekte, yazıcıdan elde edile cek kalitede bir görüntüyü ekranda görmek mümkün olmamaktadır.

2.4. KLAVYE

Ev bilgisayarlarının çoğunda klavye (keyboard), CPU (Central Processing Unit, Merkezi İşlem Biri

ELEKTRtK MÜHENDİSLİĞİ 31 7

mi) kartı ile birlikte aynı yerde, aynı kutu, jçinde bu lunmaktadır.

Ev bilgisayarlarının bazılarının klavyesi, elektrikli daktiloların klavyesi gibi kolay ve rahat kullanılır ol mak ile birlikte, daha değişik klavyelere de rastla mak mümkün olmaktadır, ö r r e ğ i n , bazılarında plas t i k zar (membrane) klavyeler bulunmaktadır. Bu tür klavyeler yazı düzenlemesi için pek uygun değil dirler, hatta, diğer kullanım alanları için bile öne rilmeyecek zor bir kullanıma sahiptirler. Ev bilgisa yarlarında, üçüncü bir çeşit olarak hesap makinası türü klavyeler kullanılmaktadır. Plastik membran klav yelerden daha kolay, fakat, daktilo türü klavyelerden daha zor bir kullanıma sahip olan bu tür klavyelere, ucuzluğu açısından, birçok ev bilgisayarında rastla mak mümkün olmaktadır. Hesap makinası türü klav yelerle yazının klavyeden girilmesi, elektrikli klav ye türüne göre daha uzun süre almakta, bu da yazı düzenlemesi için bir dezavantaj teşkil etmektedir.

Ev bilgisayarları, sahip oldukları klavyenin türü ya nısıra klavyede bulunan tuşların sayısı ve bunların yararlılığı açısından da birtakım farklılıklar gösterir ler. Y üksek maliyetli ev bilgisayarlarının bazıları, klav yenin üst sırasındaki nümerik karakterlere ilaveten ayrı bir nümerik klavye kısmına (keypad) sahiptirler. Bu nümerik klavye kısmı, özellikle, nümerik değerle rin klavyeden girişinin çok fazla olduğu ofis işleri için yararlı olmaktadır. Klavyedeki tuş sayısının faz la olması, genellikle, aranan iyi bir özelliktir.

Belirli ev bilgisayarları için yazılan programlar, bu bilgisayarların klavyesindeki bazı tuşların özel işlev ler için kullanılmasına olanak tanımakta, birden faz la harften oluşan komutların (ömeğin, yazı düzenle mesinde " SAVE" , " D E L E TE " , " P R I NT " gibi ko mutların) tek bir tuşa basılmasıyla girilmesini müm kün kılmaktadır.

2.5. Y AZICI

Y azıcılar (pr in ters), genellikle, ev bilgisayarlarının kendisinden (klavye, merkezi işlem birimi ve bellek kartından) daha pahalı olmakta ve kullanıcıya alım güçlüğü getirmektedir.

Y azı düzenlemesi için yapılacak seçimde, maliyet ya nısıra, yazıcının şu iki özelliği de göz önünde bulun durulmaktadır: Y azıcının yazı kalitesi ve yazım hızı.

Ev bilgisayarlarında, genellikle, "daisy wheel" veya nokta dizey "dot matrix" yazıcılar kullanılmaktadır.

'Daisy w heel" yazıcılar, normal bir elektrikli dakti lonun yazı kalitesinde bir yazı kalitesi ortaya koy

makta ve genellikle, normal dosya kâğıdının kullanı mına da olanak sağlamaktadırlar. Y azım hızı düşük olan bu tür yazıcıların grafik çizebilme özelliği bu lunmamaktadır.

Nokta dizey yazıcıların yazı kalitesi, "daisy wheel" yazıcılarınki kadar iyi değildir. Ancak, 2 3 misli bir yazım hızı sağlamakta, özel karakter basabilme ve grafik çizebilme özelliğine sahip bulunmaktadırlar.

2.6. Y AZILIM DESTEĞİ

Y azı düzenlemesi programları, piyasada, teyp kase tinde, kartuş (cartridge) veya diskette depolanmış olarak satılmaktadır.

Y azı düzenlemesi programı, teyp kasetinde veya dis ket t e bulunuyorsa, önce t e y p veya disket sürücüsüy le bilgisayarın yazılabilir / silinebilir RAM belleğine çekilmekte, sonra da ilgili komutun girilmesiyle işle tilmektedir.

Kartuştaki ROM bellek bilgisayar tarafından doğru dan adreslendiği için, ev bilgisayarı açıldığı (elektrik geldiği) veya RESET edildiği zaman, herhangi bir komutun girilmesine gerek kalmaksızın yazı düzen lemesi programına geçilmekte ve program işlemeye başlamaktadır.

Y azı düzenlemesi programlarında, genellikle, mevcut sistem işlevleri, maliyet, öğrenme ve kullanım kolay lığı gibi özellikler üzerinde durulmaktadır.

Y azı düzenlemesi programlarının hepsinde, kelime ve ya kelime gruplarının yazıya eklenmesi veya yazıdan çıkarılması ile ilgili komutlar (" INSERT" , "DELE T E " gibi) bulunmaktadır.

Kullanıcı, mevcut yazı düzenlemesi işlevlerinin ko laylıkla ve rahatlıkla gerçekleştirilebilmesini istemek te, beklemekte ve yazı düzenlemesi programlarının bu özelliğine dikkat etmektedir.

Y azı düzenlemesinin temel işlevleri, bazı yazı düzen lemesi programlarınca, çok rahat öğrenilebilir şekil de oluşturulmuş olmakta, böylece kullanıcının çok çabuk ve kolay öğrenmesine olanak tanınmaktadır. Bazılarında ise işlevlerin öğrenilmesi çok zor olup, hem uzun zaman almakta hem de karmaşık yapıları gereği sürekli katalog kullanımını gerektirmektedir, tedir.

Y azı düzenlemesi programlarının bazılarında, prog ram, olayın akışı içinde CRT ekrandan kullanıcıya hangi iş için ne yapması, hangi tuşa basması gerek tiğini belirtmekte ve kullanıcının işlevleri öğrenme sini kolaylaştırmaktadır. Ancak, kullanıcı yazı dü

zenlemesi işlevlerinin kullanımını öğrendikten son ra da bilgisayarın CRT ekrandan verdiği yardım iletilerini (messages) almakt a, bu yüzden, bunla rın atlanıp daha süratli bir işlem ortaya konulması engellenmiş olmaktadır.

Ev bilgisayarlarının çoğu, CR T ekranda, her bir sa tırda en fazla 40 veya daha az karakter görüntüleye bilmektedirler. 40 karakterlik satırlar, yazıcıya ak tarıldığında kâğıdı doldurmamakta, bu yüzden, bir satırdaki karakter sayısının arttırılması için yazının formatının değiştirilmesi gerekmektedir.

Y azının formatının değiştirilmesi, ev bilgisayarların da, şu şekillerde gerçekleştirilmektedir :

— CRT ekran olarak televizyon ekranını kullanan ev bilgisayarlarında, yazılı metin yazıcıya aktarılma dan önce, yeniden formatlanmakta ve bu yeni for mata göre oluşan o satırdaki ilk 40 karakterden son raki karakterler o satırı takip eden ikinci satırda gö rüntülenmektedir. Bu durumda, formatlanmış bir satır CRT ekranda iki satıra karşılık geldiği için, bir anda CRT ekranda bir sayfalık yazı metnini görmek mümkün olmamaktadır. Ancak, onu takip eden say fa daha sonra ekrana çağırılarak, yazıcıya aktarılacak yazı hakkında bir fikir edinilebilmektedir. Y azılı me tin, yazıcıya aktarılırken, bir satıra 40 karakter ola rak değil de, formatlandığı şekilde aktarılmaktadır.

— Y azılı metinin formatı yeniden düzenlenebilmek te ve bu yeni formatlanmış şekli CRT ekranda ay nen görüntülenebilmektedir. Görüntü ayırışımı yüksek CRT ekranların kullanılmasına rağmen, 80 karakter lik satırlara ulaşılan bu sistemlerde yine de, bir satırda bir karaktere ayrılan yer az olduğu için, karakterler iyi görüntütenememekte ve okunmasında güçlük çekil mektedir. Y azıcıdan elde edilen karakterler, ekranda ki gibi bozuk bir yapıda değil de yazıcının normal ka rakter yapısında olmaktadır. Bu sistemlerde, bilgisaya rın, normal karakter üretimine ek olarak daha küçük boyuttaki karakterleri de üretmesi gerektiğinden, bu amaçla kullanılan alt programlar işlem hızını düşür mektedir.

Ev bilgisayarlarında^ yazı düzenlemesi programları, her sayfaya otomatik olarak sayfa numarası vermekte, sayfa başlıklarını ayarlamakta, konu başlıklarını orta lamakta ve sayfanın sağında ve solunda bırakılacak boşlukların girilmesine olanak tanımaktadır.

Y azı düzenlemesi programlarında geliştirilmiş olan ya zılım, genellikle, yazılan satırın sonunda bir alt satıra geçilmesi için herhangi bir tuşa veya "Carriage Re t u r n " a basılmasına gerek bırakmamakta, ayrıca, sa tır sonuna uymayan kelimeleri otomatik olarak bir sonraki satırın başına aktarmaktadır.

3. SONUÇ

Y azı düzenlemesi, daktilo kullanımının yerini rahat lıkla alabilecek ve daktiloya göre birçok üstünlükleri beraberinde getirecek bir ev bilgisayarı kullanım alanı dır.

Ancak yazı düzenlemesi, yazıcı (printer) kullanımını gerektirmekte, yazıcıların da ev bilgisayarlarından (klavye, merkezi işlem birimi ve bellek kartından) daha pahalı olması yüzünden, diğer bazı ev bilgisayarı kullanım alanlarına göre daha yüksek bir maliyet ge rektirmektedir.

Y a zı düzenlemesi için, disk (disket) sürücü birimi ge rekli olmasa da oldukça yararlı ve işi kolaylaştırıcı, hızlandırıcı bir çevre birimidir. Fakat olmasa da, ka setli teypler kullanılarak yazı düzenlemesi belirli öl çülerde gerçekleştirilebilmektedir.

Ev bilgisayarlarıyla yazı düzenlemesi, özellikle, geliş miş ülkelerde hızla yaygınlaşmaktadır. Ev bilgisayarı kullanım bilincinin yerleşmesi ile birlikte, bunun, ül kemizde de yaygın bir kullanım alanı olacağı tahmin edilmektedir.

KAYNAKLAR

"Computers Should You Take One Into Your

Home?", Consumer Reports, pp. 461, September 1983.

, "The Computer As Süper Typevvriter", Con

sumer Reports, pp. 540 541, October 1983.

"What Home Computers Can Do ', Consumer

Reports, pp. 464 465, September 1983.

, "Home Computers for Vvord Processing" Con

sumer Reports, pp. 82 86. February 1984.'

5. Dalgıç Aykut, Hakman Sina, "Türkiye'de ve Dünya'da

Ev Bilgisayarlarının Kullanımı", Elektrik Mühendisliği Der

gisi, Sf. 172 175, Ekim 1984.

6. Dalgıç Aykut, 'Türkiye'de Ev Bilgisayarları" Bilgisayar

Dergisi, Sf. 8 12, Ekim 1984.

7. Staples Betsy.'The Personal Computer Industry", Creati

ve Computing, Vol.8, No.2, pp.78 82, February 1982.

8. Consumer Union of United States Inc., "Consumer Re

ports: 1984 Buying Guide Issue", Consumers Union of

United States Inc.. 1983.

"How The Printers Compare", Consumer Re

ports, pp.86 89, February 1984.

'The Word Processing Softvvare", Consumer

Reports, pp.90 94, February 1984.

"Hovv The Systems Compare", Consumer Re

ports, pp.95 96, February 1984.

12.Weizenbaum Joseph, "Computer Power and Human

Re as on", Pelican Books, 1984.

,'The Bits and Pieces of a Computer System",

Consumer Reports, pp.462 473, September 1983.

"Hardvvare and Softvvare: The Chicken and the

Egg", Consumer Reports, pp. 468 469, September 1983.

"VVhich Computers to Consider", Consumer

Reports, pp. 477 478, September 1983.

., "Where and Hovv to Buy a Computer", Con

sumer Reports, pp. 485, September 1983.

, "Is a Computer Hard to Leam?", Consumer

Reports, pp. 488, September 1983.

ELEKTRİK MÜHENDİSLİĞİ 317