EMO BİLİMSEL DERGİ YAYIN HAYATINA BAŞLADI

ISSN 1309-5501 ISSN 1309-5501

Elektrik Mühendisleri Odası’nın tarafından bir süredir hazırlık çalışmaları yürütülen kısa adı “EMO Bilimsel Dergi” olan “Elektrik, Elektronik, Bilgisayar, Biyomedikal Mühendisliği Bilimsel Dergisi”, bu ay yayımlanan ilk sayısı ile okuyucularına “merhaba” dedi. İlk sayısı 5 bin adet basılan dergi, 6 ayda bir yayımlanacak. İlk sayısında 7 makaleye yer verilen derginin, bilimsel ve teknolojik çalışmaların EMO üyelerine ve kamuoyuna aktarılması konusunda köprü vazifesini üstenmesi hedefleniyor.

Baş Editörlüğü’nü Prof. Dr. A. Hamit Serbest’in üstlendiği, Prof. Dr. Bahri Ercan, Prof. Dr. Murat Eyüboğlu, Prof. Dr. H. Altay Güvenir ile Prof. Dr. Hakan Kuntman’ın Yayın Kurulu editörleri olarak yer aldıkları bilimsel derginin Teknik Editörlüğü’nü Orhan Örücü, Teknik Sekreteryası’nı da Emre Metin yürütüyor. Derginin Danışma Kurulu’nun da iseCPilt/Vroolufm. eD:1 r.SaMyı/NeutminberA:1 kYaıl/Yye,arP:20r1o1 f. Dr. Mehmet Akşit, Müjdat Altay, Prof. Dr. Ayhan Altıntaş, Prof. Dr. Volkan Atalay, Serdar Bozkurt, Prof. Dr. Alinur Büyükaksoy, ProHf.ADZJriR.UAINşNEık’’1111 Çadırcı, Doç. Dr. Hakan Çağlar, Dr. Semih Çetin, Prof. Dr. İnci Çilesiz, Bülent Damar, Prof. Dr. Oğuz Dikenelli, Doç. Dr. Ali Hikmet Doğru, Dr. Hakan Erdoğmuş, Prof. Dr. MİÇuERaİKm-CmONeTErNETSrmiş, Prof. Dr. Osman Eroğul, Prof. Dr. H. Bülent Ertan, Doç. Dr. H. Özcan Gülçür, Prof. Dr. Yusuf Kavramlar Arası Anlamsal İlişkilerin Türkçe Sözlük Tanımları Kullanılarak Otomatik Olarak Çıkartılması...............1

Automatic Extraction of Semantic Relationships Using Turkish Dictionary Definitions

Ziya İder, Prof. Dr. Yorgo İstefanapulos, Prof. Dr. Oya Emre Yazıcı, M. Fatih Amasyalı MIMO Sistemler için Gelişmiş Uzaysal Modülasyon Teknikleri....................................... ..........................................15

Kalıpsız, Prof. Dr. İrfan Karagöz, Prof. Dr. Aydın Köksal, Advanced Spatial Modulation Techniques for MIMO Systems Ertuğrul Başar, Ümit Aygölü, Erdal Panayırcı, H. Vincent Poor

HSA (Hücresel Sinir Ağ)-Tabanlı Otonom Olmayan MLC Devresinin Donanımsal Gerçekleştirimleri..................27

Fikret Küçükdeveci, Prof. Dr. Duran Leblebici, Prof. Dr. Hardware Implementations for CNN (Cellular Neural Netwok)-Based Nonautonomous MLC Circuit Fatma Yıldırım Dalkıran, Enis Günay, Recai Kılıç

Kemal Leblebicioğlu, Turgay Maleri, Dr. Ahmet Merev, Elektrik Enerjisinin Bölgeler Arası Alışverişinin Optimizasyonu....................................................................................31 Optimization of Inter Area Transfer Capability on Power Systems Belgin Emre Türkay, Fatih Küçüktezcan, Alper Bulut

Prof. Dr. Banu Onaral, Prof. Dr. Sermin Onaygil, Prof. Dr. Bölgeler Arası Düşük Frekanslı Generatör Salınımlarını Sönümleyici Faktörler ve Türkiye ENTSO-E CESA Enterkonneksiyonu için Çözümler. ...................................................................................................39

M. Bülent Örencik, Prof. Dr. Aydoğan Özdemir, Prof. Dr. Damping Measures Against Low Frequency Inter Area Oscillations and Solutions for Turkey ENTSO-E CESA Interconnection Cihangir Gençoğlu, Osman Bülent Tör, A.Nezih Güven

Erdal Panayırcı, Prof. Dr. Bülent Sankur, Tarkan Tekcan, İç Silindiri Eksenel Doğrultuda Sonsuza Uzayan Dış İletkeni ise Yarı Sonsuz Eşeksenli Dairesel Dalga Kılavuzundan TEM Modunun Işıması. ..............................................................................................45

Dr. Erkan Tekman, Doç. Dr. Belgin Türkay, Ahmet Tarık TEM Wave Radiation from a Semi-infinite Coaxial Waveguide with an Infinitely Extended Inner Cylinder İsmail H. Tayyar, Alinur Büyükaksoy

Uzunkaya, Prof. Dr. Yekta Ülgen ve Davut Yurttaş yer Değişken Hızlı Rüzgar Türbinlerinin Modellenmesi ve Arıza Sonrası Sisteme Katkı Yeteneklerinin İncelenmesi...51 Modeling and Investigation of Fault Ride Through Capability of Variable Speed Wind Turbines Erkan Koç, A. Nezih Güven alıyor. İlk sayısı bu ay yayımlanan ve 5 bin adet basılan dergi 6 ayda bir yayımlanacak.

İlk sayısı 56 sayfa olarak yayımlanan EMO Bilimsel Dergi’de Emre Yazıcı ve M. Fatih Amasyalı’nın “Kavramlar Arası Anlamsal İlişkilerin Türkçe Sözlük Tanımları Kullanılarak Otomatik Olarak Çıkartılması”, Ertuğrul Başar, Ümit Aygölü, Erdal Panayırcı ve H. Vincent Poor’ın “MIMO Sistemler için Gelişmiş Uzaysal Modülasyon Teknikleri”, TMMOB Elektrik Mühendisleri Odası tarafından altı ayda bir yayımlanmaktadır. Fatma Yıldırım Dalkıran, Enis Günay ve Recai Published Biannually by The Chamber of Electrical Engineers Kılıç’ın “HSA (Hücresel Sinir Ağ)-Tabanlı Otonom Olmayan MLC

Elektrik, Elektronik, Bilgisayar, Biyomedikal Mühendisliği Bilimsel Dergisi The Journal of Electrical, Electronics, Computer and Biomedical Engineering

Cilt:1 Sayı:1 Yıl:2011

Devresinin Donanımsal Gerçekleştirimleri”, Belgin Emre Türkay, Fatih Küçüktezcan ve Alper Bulut’un “Elektrik Enerjisinin Bölgeler Arası Alışverişinin Optimizasyonu”, Cihangir Gençoğlu, Osman Bülent Tör ve Nezih Güven’in “Bölgeler Arası Düşük Frekanslı Generatör Salınımlarını Sönümleyici Faktörler ve Türkiye ENTSO-E CESA Enterkonneksiyonu için Çözümler”, İsmail H. Tayyar ve Alinur Büyükaksoy’un “İç Silindiri Eksenel Doğrultuda Sonsuza Uzayan Dış İletkeni ise Yarı Sonsuz Eşeksenli Dairesel Dalga Kılavuzundan TEM Modunun Işıması” Erkan Koç

HAZiRAN’11 JUNE’11

Cilt/Volume:1 Sayı/Number:1 Yıl/Year:2011

TMMOB UCTEA Elektrik Mühendisleri Odası

The Chamber of Electrical Engineers

Elektrik, Elektronik, Bilgisayar, Biyomedikal Mühendisliği Bilimsel Dergisi The Journal of Electrical, Electronics, Computer and Biomedical Engineering

http://bilimseldergi.emo.org.tr

TMMOB Elektrik Mühendisleri Odası tarafından altı ayda bir yayımlanmaktadır. Published Biannually by The Chamber of Electrical Engineers

elektrik mühendisliği, 443. sayı, ekim 2011 115

ve A. Nezih Güven, “Değişken Hızlı Rüzgar Türbinlerinin Modellenmesi ve Arıza Sonrası Sisteme Katkı Yeteneklerinin İncelenmesi” başlıklı makaleleri yer alıyor.

Yayın Dili Türkçe Olacak

Yayın Kurulu adına derginin önsözünü yazan Prof. Dr. A. Hamit Serbest, yayın dili olarak Türkçe’nin seçildiğini belirterek, dergide “Elektrik, Elektronik, Bilgisayar ve Biyomedikal Mühendisliği” alanlarında en az ulusal düzeyde bilimsel veya teknolojik özgünlük içeren makalelerin yayımlanması amaçlandığını belirtti. EMO 41. Dönem Yönetim Kurulu Başkanı Musa Çeçen ve Orhan Örücü’nün gayretleri ile Kasım 2009’da derginin yayın hayatına başlamasın kararlaştırıldığını hatırlatan Serbest, başta EMO 42. Dönem Yönetim Kurulu Başkanı Cengiz Göltaş olmak üzere Yönetim Kurulu’nun çabaları derginin çıkarıldığını kaydetti. Makaleler ile birlikte İngilizce özetlerine de yer verileceğini bildiren Serbest, kimi özel durumlarda geniş Türkçe özeti olması koşulu ile İngilizce makalelerin de yayımlanabileceğini kaydetti.

EMO tarafından derginin yayın politikası ve bilimsel içeriğinin belirlenmesi yetkisinin bütünü ile Yayın Kurulu ve Danışma Kurulu’na bırakıldığını vurgulayan Serbest, şöyle devam etti:

“Danışma Kurulu üyelerinin akademisyenler, sanayiciler ve Ar-Ge çalışanları arasından, alanlarındaki uzmanlıkları özellikle dikkate alınarak oluşturulmasına özen gösterilmiştir. Akademisyenlerin belirlenmesinde ise olabildiğince farklı üniversiteden katkı alınmaya dikkat edilmiştir. Yayın Kurulu ve Danışma Kurulu üyeleri gönüllülük ilkesi ile hiçbir maddi gelir beklentisi olmaksızın çalışmalarımızı yürütmektedirler. Ülkemiz üniversitelerinde, sanayisinde ve diğer araştırma kurumlarında yürütülen bilimsel ve/veya teknolojik çalışmaların paylaşılacağı bir ortam yaratılması arzusu ile yola çıktık. Paylaşma konusunda araştırıcıların hassasiyetini de dikkate alarak zor bir işe kalkıştığımızın farkında olduğumuzu belirtmek isteriz. Amacımız; ‘IEEE gibi bir dergi’ ya da ‘ikinci bir TÜBİTAK Elektrik Dergisi’ olmak değil. En az ulusal düzeyde bilimsel ve/veya teknolojik özgünlük içeren çalışmaları Türkçe yayımlayarak akademik çalışmaları sanayiye ve sanayide yapılan çalışmaları da akademik ortama taşımayı hedefliyoruz. Bilginin çoğalmasını sağlamanın en iyi yolunun ‘paylaşma’ olduğu gerçeğinden hareketle doğru bilginin doğru biçimde paylaşılmasını amaçlıyoruz. Derginin Türkçe olarak yayınlanmasının Türkçe’nin ‘bilim ve teknoloji dili’ olarak gelişmesine de önemli katkılar sağlayacağına inanıyoruz.”

En Çok Puan Alan Makaleye Ödül

Dergide “Akademik veya Teknolojik Bilimsel Makale”, “Kısa Bilimsel Makale”, “Editöre Mektup (daha önce çıkmış yazılara ilişkin)”, “Temalı Derleme Makale”, “Özel Sayı Makalesi” türünde yazılara yer verileceğini belirten Serbest, makaleler Yayın Kurulu tarafından belirlenen konunun uzmanı üç bağımsız hakem tarafından inceleneceği ve yayınlanma kararının hakem görüşleri doğrultusunda Yayın Kurulu tarafından verileceğini kaydetti,

Derginin en kısa sürede “Engineering Index” daha sonra da Science Citation Index veri tabanına girmesi için çaba sarf edileceğini vurgulayan Serbest, şöyle devam etti:

“Ayrıca, Üniversitelerimizde ‘Akademik Atama ve Yükseltme Kriterleri’ arasında EMO Bilimsel Dergi’nin yer alması için çalışmalar yapılmaktadır. Derginin her sayısı başta Yükseköğretim Kurulu ve Üniversitelerarası Kurul olmak üzere üniversite rektörlerine, ilgili dekanlara ve bölüm başkanlarına iletilecektir. Bilimsel makalelerin değerlendirilmesinde hakemlik görevi alan meslektaşlarımıza değerlendirdikleri her makale için TMMOB Bilirkişilik Yönetmeliği uyarınca 250.80 TL bilirkişilik bedeli ödenmektedir. Ayrıca, yıl içinde yayımlanan ‘Akademik ve/veya Teknolojik Bilimsel Makale’ türündeki makaleler arasından hakem değerlendirmesine göre en yüksek puanı alan makaleye o yılın ‘En İyi Makale Ödülü’ verilecektir. Ödül alan makalenin yazarına bir yurtdışı bilimsel toplantıya bildiri sunmak üzere katılması durumunda yol, konaklama ve kayıt ücretlerini karşılamak üzere 3.000 TL’ye kadar destek verilecektir. Ödül verilen makalenin yazarının birden fazla olması halinde destek sadece yazarlardan birisine verilir ve hangi yazarın destekten yararlanacağını yazarlar kendi aralarında belirleyeceklerdir.”

Teknik Editör E. Orhan Örücü ve Teknik Sekreter Emre Metin’e yol gösterici ve çözüm üreten tutumları nedeni ile teşekkür eden Serbest, EMO 41. ve 42 Dönem Yönetim Kurulu’nun yanı sıra yazarlarımıza ve hakemlik yapan araştırıcılara da teşekkür etti.

Bilimsel Dergi’nin Özel Yeri Olacak

EMO Bilimsel Dergi’de yer alan “Başlarken” başlıklı yazıda okuyucuya seslenen EMO Yönetim Kurulu Başkanı Cengiz Göltaş, EMO meslek alanlarına ilişkin bilimsel hakemli bir derginin çıkarılmasının uzun süredir hedeflendiğini belirterek, şöyle devam etti:

“Üyelerimizin ve EMO alanındaki disiplinlerin gereksinimi olan hakemli bilimsel bir derginin Odamızca çıka-

116 elektrik mühendisliği, 443. sayı, ekim 2011

rılması hep gündemimizde idi. Prof. Dr. Hamit Serbest hocamızın özverili çabaları, 41. Dönem Yönetim Kurulu Başkanı Musa Çeçen’in takipçiliği ve Orhan Örücü ile Emre Metin’in katkılarıyla uzun soluklu bir projenin ilk ürünü elinizde. Bu süreçte emeği geçen, başta yukarıda saydıklarım olmak üzere herkese teşekkür ederiz. İlk sayısı Aralık 1956’da çıkan Elektrik Mühendisliği Dergisi’nin 442. sayısı Mayıs 2011’de yayımlanmıştır. Süreli yayınımız yanında düzenlediğimiz etkinlikleri kitap haline getirirken, meslek alanlarımıza giren teknik kitaplar da basıyoruz. Teknolojinin gelişimiyle giderek yaygınlaşan e-kitap olanağını da Odamız etkili bir şekilde kullanmakta olup, e-kitap yayınlarımız EMO İnternet sitesi üzerinden tüm kamuoyunun hizmetine açık olarak sunulmaktadır. Yaygın bir alanda, çok uzun yıllardan beri süren yayın hizmetimizde EMO Bilimsel Dergi’nin çok özel bir yeri olacaktır.”

Akademisyen Üyelere Hizmet

EMO’nun 45 bine yaklaşan faal üyesinin çok farklı alanlarda mesleklerini yürüttüklerini kaydeden Göltaş, “Oda çalışmaları çerçevesinde bu geniş yelpazenin gereksinimlerini karşılamaya çalışırken, bilimsel ve akademik çalışma yürüten üyelerimizle kurduğumuz bağlarda eksikliklerimiz olduğunu düşündük. Her ne kadar 2 yıllık çalışma dönemi içinde sayıları nerede ise 30’u bulan kongre ve sempozyum etkinliklerimiz bu ilişkiyi amaçlasa da hakemli bir yayın ortamımız yoktu. Öncelikle böyle bir dergi ile bu açığı kapatmak istedik” dedi.

Ülkemizde yürütülen özgün bilimsel veya teknolojik araştırma-geliştirme çalışmalarını EMO üyelerine ve kamuoyuna Türkçe olarak duyuracak bir dergi çıkarılmasının hedeflendiğinin altını çizen Göltaş, şöyle devam etti:

“Meslek örgütü olarak her üyeye eşit mesafede bir yaklaşımda olmamız nedeni ile böyle bir derginin özellikle tarafsız olmasının güvencesi olduğumuzu düşündük. Ülkemizde benzeri dergiler, ne yazık ki güvenilirlik ve kapsayıcılık sorunları yaşamakta, biraz da zorlama ile çıkmakta. Yine bu dergilerin bir kısmı, çıkaran kurumun politikası gereği çok farklı disiplinleri kapsayabilmektedir. Elinizdeki dergi ise temel olarak; elektrik, elektronik, bilgisayar ve biyomedikal alanlarını kapsayacaktır. Uzak hedefimiz, saydığımız bu dört ana disiplinde de ayrı dergiler çıkarmaktır. Bu dergide en önem verdiğimiz konu; derginin bilimsel kimliğini, saygınlığını ve sürekliliğini korumak üzere çalışmalarındaki bağımsız kimliği olacaktır. Yayın politikası sürdürülürken Editörler Kurulu’nun belirleyeceği yapısına her zaman özen gösterilecektir. Bu oluşuma Danışma Kurulu üyelerimiz ve katkı koyacağına inandığımız Hakemler de dahildir. Odamız bu çalışmada gereken altyapı desteğini her zaman verecek, derginin özgün kimliği ile yayını konusunda özgür bir ortamın güvencesi olacaktır.”

ÖSYM 2009-2010 istatistiklerine göre, 98’i devlet 77’si vakıf olmak üzere 175 üniversitede EMO alanına giren programlarda toplam 48 bin öğrenciye, 2 bin 218 öğretim üyesinin eğitim verdiğini kaydeden Göltaş, “Rakamların çarpıcılığı ve diğer acil gereksinimler bir yana, öğretim kadrosu yetiştirilmesi de can alıcı bir sorun olarak gündemdedir. İşte dergimizin bu gündeme de yardımcı olacağını düşünmekteyiz. Özellikle, Science Citation Index (SCI) Dergileri’nde yabancı dilde yayın yapmakta zorlanan genç üyelerimiz için bu güçlüğü içermeyen bir olanak yaratacağımızı düşünmekteyiz” dedi.

Uluslararası Saygınlık Hedefleniyor

Dergi’nin uluslararası indekslere girmesi, taranılır ve çok sayıda atıf alan bir dergi haline gelmesinin hedeflendiğini vurgulayan Göltaş, şöyle devam etti:

“Türkiye’de yayınlanmakta olup da SCI tarafından taranan dergilere baktığımızda şunları görmekteyiz: Bugün itibari ile Türkiye kaynaklı hiçbir dergi SCI çekirdek alanına girebilmiş değildir. Genişletilmiş SCI alanında ise 30 adet Türkiye kaynaklı dergi vardır. Bu 30 derginin 18 adedi tıp ve tıp ile ilişkili alanlardadır. Temel bilimlerin çeşitli dallarını kapsayan derginin yanı sıra 4 adette mühendislik (sırası ile makine, inşaat, tekstil ve elektrik mühendisliği) dergisi bulunmaktadır. 4 mühendislik dergisinden biri ODTÜ Makina Mühendisliği Bölümü, biri EÜ Araştırma- Uygulama Merkezi, biri TÜBİTAK tarafından çıkarılırken, bunlardan yalnızca Teknik Dergi İnşaat Mühendisleri Odası (İMO) yayın organıdır. İlk sayısı Ocak 1990 yılında çıkan ve 21 yıldır süren bu yayın için İnşaat Mühendisleri Odamızı yürekten kutluyoruz. Bizim dergimizin de bu aşamaya geleceğine olan inancımız tamdır.”

Ülkemizde arzu edilen düzeyde olmasa da yaygınlaşan Ar-Ge çalışmalarının yayımlanmasına olanak sağlanacağını kaydeden Göltaş, “Dergimizin bir temel amacı da bu eksikliği kapatmak olacaktır” dedi. Göltaş, Prof. Dr. Hakan Kuntman, Prof. Dr. H. Altay Güvenir, Prof. Dr. Murat Eyüpoğlu ve Prof. Dr. Bahri Ercan’a da editör olarak görev üstlendikleri için teşekkür etti.

EMO çalışmaları kapsamında 1993 yılında TÜBİTAK ile işbirliği yapılarak “Elektrik” adı altında hakemli, bilimsel dergi çıkarılmış idi. Bugün halen TÜBİTAK tarafından yayımlanan “Elektrik” dergisinin ilk üç sayısı için EMO ve TÜBİTAK işbirliği yapmıştı. <

elektrik mühendisliği, 443. sayı, ekim 2011 117