MANŞI GEÇECEK KABLO

(Şekil: 6) diyebiliriz ki, ayni boyda ve ayni bir tepe kuvveti için en ucuzu A ti pi demir direklerdir. Müteakiben kafes tipi demir direkler ve beton direkler gel mektedir.

5 — Bakım ve İşletme:

Yukarda da zikrettiğimiz gibi be ton direkler oldukça uzun 50 60 sene gibi bir ömre sahiptirler. Boya istemez ler. Görünüşleri ve renkleri gayet güzel dir. Vesait darbelerine karşı oldukça mukavimdirler. En büyük hususiyetleri daire kesitli oluşlarından radyal her yönde ayni tepe kuvvetini haiz olmaları dır. Bundan ötürü sokakların durumu veya travers tesbitinde herhangi bir güçlük yoktur. Yegâne kusurları taşıma güçlüğü ve biraz da pahalı oluşlarıdır. Diğer bir avantajlarıda 750 kg. tepe kuv vetine kadar içindeki demir miktarının diğer tip direklerden az oluşudur. Mem leketimizde halen istihsal edilen demir miktarı mahdut olduğuna göre beton direklerin bu hususiyetleri küçümsen melidir. Bilhassa alçak tevettür şebeke lerinde kullanılan direklerin % 70 inin tepe kuvveti 750 kg. dan küçüktür. Bu bakımdan alçak gerilim şebeklerinde kullanmak gayt iyi netice verecektir. Elektriki nakiliyetlerinin fena oluşları insan hayatı bakımından iyi ise de nötr hatlarının toprakla irtibatlarını kestik

lerinden sık sık topraklama tertibatı yapmağı icap ettirdiklerinden tesisi vbi raz daha pahalılaştırırlar. Diğer ve mü him bir husussiyeti de itinalı bir temele lüzum göstermeyişleridir.

Demir direklerinde oldukça ömürle ri uzundur. 35 40 sene diyebiliriz. An cak zaman zaman boyanmaları lâzımdır Cereyanın kesilmemesi icap eden mühim hatlarda oldukça boyanma işi de güç lükler tevlit eder. Hernekadar galvenize demir kulanıldığı zaman boyanma kül feti ortadan kalkarsa da tesisi pahalı laşjtırdığından alçak tevettür şebekele rinde tercih edilmez. Güzergâhları umu miyetle gayri meskûn yerlerden geçen yüksek tevettür şebekesinde boyama iş leri çok zor olduğundan sıcak galvenize demir kulanmak adeta zaruret haline gelmiştir. Zaten yukardaki eğrilerden de görüleceği üzere gerek nakliye ve ge rekse tepe kuvvetlerinin artması hasa biyle çok pahalılaşan beton direklerin yüksek tevettür şebekelerinde kullanıl ması iyi netice vermeyeceği kanaatinde yim. Esasen yüksek tepe kuvvetlerinde beton direklerin ihtiva ettikleri demir miktarı da, ayni tepe kuvvetindeki de mir direklerden fazla oluşlarındandır ki, herhangi bir estetiklik aranmayan yüksek tevettür şebekelerinde kullanıl ması için bir sebep yoktur zannederim.

Tercüme eden: Emel BAY KAL Y. Müh. E.İ.E.

İngiltere Enerji Vekili, Central Electricity Authority ile Electricitâ de France'ın iki memleke tin güç sistemleri arasında bîr enterkonneksiyon yapma teklifini kabul ettiğini bildirmiştir. Bu bağ lantı için Canterbury istasyonu ile Dungeness ya kınındaki bir uç istasyon arasında 275 kv.luk bir hava hattı tesis edilecek, bu uç noktada 275 kv.hılc a.c. 200 kV. luk d.c'a çevrilecek, Dungeness ile Bo ulogne'nin doğusunda bulunan birçevirici istasyon arasına da tek bir denizaltı kablosu döşenecektir. Karşı uçta gerilim yine 225 kV. luk a.c'a çevrilerek.

Fransanın 225 kV. luk sistemiyle bağlantı yapıla caktır. İki yönde de nominal taşıma kapasitesi 160 Mw olacaktır.

iki sistemi bağlamak için doğru akım seçilme sinin sebepleri şunlardır:

a — Güç transferi, bir a.c sistemindekinden çok daha kolay kontrol edilebilir.

b — Üci sistemin frekanslarından tamamen müstakil olmak mümkündür.

c — Şimdiye kadar verilen tekliflere nazaran, a.c ile yapılacak bağlantıdan daha ekonomik olacak

ür.

d — Tek bir kablo, haricî arızalara, uç a.c

kablosundan daha az maruz kalacaktır.

Uç istasyonlarda her iki memleket tarafından temin edilebilecek tipte transformatörler, ;alt teç hizatı ve güç faktörü düzeltme cihazları bulunacak tır. Çevirici teçhizat, İsveç ile Cotland adası ara sında muvaffakiyetli bir irtibat tesis etmiş olan ASEA firması (lüzumlu tecrübesi olan yegâne fir madır) tarafından, hususi şekilde tertiplenecektir.

geçecek kablo, İsveçte kulanılandan farklı olacaktır, isveç'in kullandığı kablo, tek bir iletken ihtiva etmekte olup, sistem denizden devreyi tamamlamaktadır. Bu kablo doğu bati istikametinde yerleştirilmiştir. Manj kablosu kuzeybatı güneydo ğu istikametinde döşeneceğinden, devresini denizden kapadığı takdirde, üzerinden geçen gemilerin mag netik kompaslarında sapmalara ve hattâ civardaki muhabere kablolarında korozyona sebep olacaktır. Bu mahsurlar yüzünden kablo, gidiş ve dönüş dev relerini teşkil eden iki izole iletkenden müteşekkil olacaktır.

İlk etütlerde kablonun Dover ile Calais ve Cap Gris Nez arasındaki bir nokta arasında döşenilmesi düşünülmüşse de, bu arada bazı muhabere kablola rını dar bir açı ile keseceği ve ayrıca da haricî arı

zalara daha çok maruz kalacağı nazarı itibara alına rak, daha uzun olmasına rağmen, yukarıda bahsedi len kablo güzergâhı tercih edilmiştir.

Takriben otuzbeş mil uzunluğunda olan kablo nun yansı ingiltere'de, diğer yarısı da Fransada imal edilecektir. Şimdilik her iki memleketin kable imalâtçılarından bu işe talip olanlar tecrübe edil mektedir. Tahminlere göre, d.c sistemi kablo top rak potansiyelinin 100 kV. altında ve üstünde ça lışacak şekilde topraklanacaktır. Toprağa nazaran max. potansiyeli 100 kV. olan bir d.c sisteminin kullanılması kararından sonra, ilk a.c teki illerindeki gaz doldurulmuş kâğıt izoleli kablolardan sarfına zar edilerek, kâğıt veya politen izoleli normal kab lo kullanılması imkânları ortaya çıkmıştır. Bu şe kilde işçiliğin basitleşmesi ve maliyetin düşmesine mukabil kati kontratın imzalanmasından evvel, hu yeni materyelin yüksek gerüîme tatbiki için pek çok tecrübi çalışmalar yapmak gerekmektedir.

Nihaî plânların hazırlanmasından evvel, Posta teşkilâtı ve Deniz Kuvvetleri gibi müesseselerle tek rar görüşmeler yapılacaktır. Projenin 1960 61 kış yükünü karşılamak maksadiyle, bu tarihe kadar tamamlanacağı ümit edilmektedir.

Bu bağlantı iki devlete (her iki memleketteki sistemleri bu şebekeye bağlamak için yapılacak ilâ veler hariç) 4.000.000 £ ' e malolacaktır.

İngiltereye düşen masraf, ayni enerjinin mem leket dahilindeki santrallardan temin edilmesi ha linde yapılacak masrafa nazaran çok daha düşük olacaktır. Fransa için de bu bağlantının ekonomik olacağı muhakkak olmakla beraber, orada termik ve hidrolik santrallann karışık olarak mevcudiyetinden dolayı tam olarak kıymet takdiri bir hayli güçlü!» arzetmektedir. Bunlardan başka iki memleket ara sında enerji alışverişinden dolayı işletme masrafla rında da azalmalar olacak ve bu su retle Tngiltere nin yıllık tasarrufu 300.000 £ nın üstüne çıkacak tır.

Central Electricity Authority, bu projeye yük sek voltaj ve yüksek takat sahalarında yeni tekniğin büyük tecrübelerinden birisi nazarıyla bakmaktadır. Ümit edilen ekonomik neticelr, İngiltere ve Fransa daki kontrol merkezleri arasındaki koordinasyon me totlarıyla, irtibatın oynaklık (fleksibilite ve emniye ti mevzuundaki tecrübelere geniş mikyasta bağlı olacaktır. Eğer tecrübeler tatminkâr olursa, bu pro je enterkonneksiyonun kapasitesini artırma yolunda bir esas teşkil etmiş olacak ve hiç şüphesiz dünya nm birçok yerlerinde bu çe;ît büyük denizaltı kab loları ile enerji nakli yoluna gidilecektir.