İLLER BANKASI GENEL KURUL TOPLANTISI

2 — Diğer perakendeciler :

Şebekelerine senelik 150 000 kWh'ten fazla

enerji ithal eden ve bu enerjiyi perakende olarak

satan müşterilere tatbik olunacak tarifeler, pe

rakendeci şirketin elektrik tahsis etmekte oldu

ğu abonelerinin,

— Umumî aydınlatmada

— Hususî aydınlatmada

_,

— Evlerde

— Ziraî tahsislerde dahil olmak üzere muhar

rik kuvvette senevi nekadar elektrik istihlâk et

tikleri tesbıt olunarak bunların her grupunun

tahsis olunan güç kademeleri:

30kW'a kadar

30 dan 500 » »

500 > 3000 » »

3000kWtan yukarı

olmak üzere sınıflandırılması yapılarak tatbik

olunacak toptan satış tarifeleri bunlara istinat et

tirilmektedir. Bu suretle şebekesine senevi top

lam olarak ithal ettiği enerjinin miktarına göre

toptancı şirket tarafından perakendeciye tatbik

olunacak tarifeler sırasiyle aşağıda izah olun

muştur.

a) Şebekesine senede 150 000 ilâ 10 000 000

kWh arasında enerji ithal eden perakendecile

re : Elektrik şirketi beher kWh için her müş

teri grupuna birim tarife esasına uygun olarak

yapılan satışların fiat ortalaması üzerinden aşa ^

ğıdaki nisbetlerde hesaplanan bir hasılat kısmı

nı veya karşılarında belirtilen fiatları esas ala

rak bir toptan satış faturasını tanzim eder. •

beher kVVh'ı için 14,94 krş,

— Ev ihtiyaçlarında kullanılan elektriğin

beher fcWh'i için 10,88 krş,

— Umumî aydınlatmanınkinden % 60 ını

— Ziraat dahil muharrik kuvvettekinden:

30 kW'a kadar olanlarından % 48 ini

30 dan 500 kW'ta kadar olanlardan % 65şıni

500 den 3000 kW'ta kadar olanlardan % 80 ini

3000 kWh'tan yukarısında olanlardan % 90

ını ihtiva eden bir meblağ üzerinden fatura tan

zim olunur.

b) Şebekesine senede 10,000,000 dan

30,000,000 kW 'ta kadar enerji ithal eden pera

kendecilere:

beher kWh'i için 16,2 krş,

— Ev ihtiyaçlarında kullanılan elektriğin be

her kWh'ı için 11,7 krş,

— Umumî aydınlatmanınkinden % 65 ini '

— Ziraat dahil muharrik kuvvettekinden

30 kW'ta kadar olanlarından % 52 sini

30 dan 500 kW'ta kadar olanlardan % 70 sini

500 » 3000 »

*>

» % 86 sini

3000 kVV'tan yukarısındakinden

% 90 ını

ihtiva eden bir meblağ toptan ücret olarak tah

sil.

c) Şebekesine senede ithal ettiği enerji

30,00,000 kW h ten fazla olan perakendecilere:

(b) fıkrasına göre elde edilen fıatlar üze

rinden şebekesine ithal ettiği enerjinin, muhtelif

kademelerine göre perakendeci lehine yapılacak

tenzilât:

— 30 milyondan 60 milyon kWh'te kadar

%1

— 60 milyondan 80 milyon kWh'te kadar

'%• 2

— 80 milyon kWh'ten fazla enerji ithal eden

lere % 3,

,

olarak kabul edilir

B) PERAKENDECİ İHTİY ACININ KISMEN KARŞILANMASI :

Tahsis edilen gücün elektıf maksimum değeri fiilî gücün efektif maksimum değerinden % 5 ten fazla fark gösteriyorsa fiilî gücün maksimum değeri üzerinden A paragrafındaki tarifeler ay nen tatbik olunur.

Şayet fiilî güç tahsis olunan gücü % 5 ten faz la bir oranda geçiyorsa bu iki güç arasındaki fark için V nci Fasıldaki noksanını tamamla mak maksadıyle tahsis olunan elektrik tarifesiy le bulunacak değerler, normal tahsis değerleri üzerinden hesaplanacak meblağa ilâve edilmek suretiyle hesap edilir.

UDK: 33

ÎLLER BANKASI GENEL KURUL TOPLANTISI

İller Bankası genel kurul toplantısı 19 Nisan 1962 perşembe günü Ankara'da banka genel mer kezinde yapılmıştır. İmar ve İskân Bakanı Sayın Muhittin Güven'ın açış konuşması ile Genel Mü dür Sayın Selâhattin Babüroğlu'nun konuşması nın tam metnini aşağıda veriyoruz.

İmar ve İskân Bakanı Sayın Muhittin Güven'ln açış konuşması

Köy, il, ve belediyelerin sayın temsilcileri, genel kurulun sayln üyeleri.

Toplantımızın konusunu teşkil eden köy, Özel İdare ve Belediyelerin ortaklığı ile kurulan

ve diğer memleketlerde benzerine az rastlanan iller Bankasının 1961 yılı Genel Kurul Toplan tısının açılışı münasebetiyle çok kıymetli Tem silciler heyetine hitap etmekten büyük bahti yarlık duymaktayım.

İmar ve İskân Bakanı olarak, Bakanlık teşki lât kanunu ile, hizmetlerini kontrol ve muraka besi uhdeme tevdi edilmiş bulunan îlller Banka sının yurt ölçüsünde meşgul olduğu işler içersin de sahibi olduğum meslek dolayısıyle seneler den beri yaşamış bir insanım.

Harita, İmar plânı, su, elektrik, kanalizasyon ve mezbaha gibi çeşitli amme hizmet ve tesisle rinin yeniden ele alınması veya ıslah veya tev sii hususlarında girişilecek işlerin vüs'at ve ehemmiyetini takdir etmemek mümkün değil dir.

Bir taraftan finansman yoluyla diğer taraf tan bizzat ifa suretiyle uhdesine tevdi edilen iş leri, ortak idarelerin kıymetli temenni ve arzu larına da uyarak ele almış bulunan İller Banka sı 1961 yılı çalışmalarının neticelerini biraz son ra huzurunuza arzedecektir.

Arzum şudur ki plânlı bir çalışma devresine girmiş bulunmamız hesabiyle, bilhassa idrak ede ceğimiz önümüzdeki çalışma yıllarında işin olu riyle değil olması lâzım gelecek şekilde ele alın ması suretiyle ifası gayemiz olmalıdır. Bu su retle yapılacak işlere harcanacak paralar daha faydalı, isabetli ve uzun senelerin ihtiyaçlarına cevap verecek yatırımlar meydana getirmiş ola caktır.

1945 yılında yürürlüğe giren 4759 sayılı ka nunla kurulan İller Bankası köy, Özel İdare ve Belediyelerin bilhassa imar işlerini halletmek çabası içerisinde bulunmuş, yurdumuzun bünye ve şartlarına uygun, teknik teşkilâta sahip aynı zamanda bir finansman müessesesi olarak yurt hizmetinde yararlı işler başarmıştır.

Yaptığı işlere kısaca bir göz attığımız zaman kuruluşundan 1961 yılı sonuna kadar Banka, Be lediyelerden aldığı yetkiye istinaden 590 küsur Milyon lira civarında bir yatırım yapmak sure tiyle 662 harita, 552 imar plânı, 894 su projesi, 614 elektrik projesi, 65 yapı ve 55,7 su, ayrıca 401 elektrik tesisini bizzat meydana getirmiştir.

Aynı tarihler içerisinde Belediyelere* yaptı rılan işler için de 201 Milyon küsur liralık fi nansman yardımında bulunmuştur.

Geçrniş senelerde bazı aksaklıklar gösteren Fon yardımları 1961 yılı içersinde Bakanlar Ku rulu Kararı ile meriyete vaz olunan yönetmelik le bir nizam altına alınmıştır.

Yalnız 1961 yılında 8 Milyon küsur lira ihale bedelli yeni iş ele alınmış ve tutarı 139 Milyon lira olan 168 işin bitirilmesi de sağlanmıştır. Bu suretle 361 Milyon lira tutarında ceman 402 iş devam ve ikmal edilmek üzere 1962 yılına in tikal ettirilmiştir.

Şehir, Kasaba ve Köylerimizin imarı ile ilgili

acil yardımlar beklediğini ve bir çoklarının su,

elektrik, gibi mübrem ihtiyaçları bulunduğunu

bilmekteyim. Bu işlerin öncelikle ele alınması

suretiyle biran evvel hizmete arz edilmesi de en

büyük temennimdir. Ancak malumunuz olduğu

gibi mevcut malı imkânlarımız maalesef bu gün

için geniş çapta olan ihtiyaçlarımızı karşılaya

cak durumda değildir. Bu sebeple bütün ihtiyaç

ların karşılanacağı yolunda bir vaidde bulunamı

yorum. Bilhassa son yıllarda nüfusumuzun de

vamlı artması ve ayrıca kasabalara ve şehirlere

vaki göçler mevcut tesisleri de kifayetsiz hale

getirmiştir. Bu sebeple hiç ele alınmayan iş

lerle birlikte tevsi işlerini de düşünmek zorun

dayız,

.°

Gerek Belediyelerin gerekse İller Bankasının

bünyeleri, kendilerinden beklenilen amme hiz

metlerini ifaya yetmektedir.

Bir taraftan İller Bankası mali kaynaklarının arttırılmasına çalışırken diğer taraftan Belediye gelirleri üzerinde de durulmakta ve yeni imkân lar sağlanmasına çalışılmaktadır. Memnunlukla arzetmek isterımki gerek Hükümetimiz gerekse tdşri organ Belediyelere yapılmakta olan mali yardımların yetersizliği üzerinde 1962 yılı büt çesinin hazırlanması sırasında gerekli şekilde durmuş ve 1962 yılına ait olarak, başlanmış iş lerin bitirilmesi ve müşkül durumda olan Bele diyelere bir imkân sağlanması maksadına ma tuf olarak Hükümet bütçesinden 30 Milyon lira lık yardım yapılmasını kabul etmiştir. Bu yar dımla birlikte iller Bankasının 1962 yılı iş ve yatırım programı 180 Milyon lira üzerinden tes bit edilmiş ve bir plâna bağlanmıştır. Ve ayrıca 1963 senesinden başlanmak üzere 5 yıllık yatı rım plânları da hazırlanarak Devlet Plânlama Dairesine intkal ettirilmiştir. Bu daire tarafın dan ihtiyaç derecelerine göre işlere öncelik sıra sı verilecek ve' bu öncelik sıralarına göre de, yatırım imkânları sağlanmak suretiyle plânlanan işler ele alınacaktır. Bu arada 1962 yılı bütçesin de olduğu gibi ve bu bütçede yer alan mikta rın üstünde olmak üzere yardıma muhtaç Bele diyelere tahsis edilmek üzere daha. yüksek yar dım imkânlarının önümüzdeki yıllar bütçelerin de de sağlanacağını kuvvetle ümit etmekteyim.

Sözlerime son verirken hepinizi saygı ve sev gi ile selamlar çalışmalarınızın Yurdumuz ve milletimiz için hayırlı olmasını dilerim.

İ ller Bankası Genel Müdürü Sayın S«lâhattin Babüroğlu'nun konuşması.

Saygı değer Genel Kurulumuzun Üyeleri.

Ülkemizin her yanındaki havayı Anıtkabir dolaylarına getirmiş olan delegelerimize, İller Bankalıların saygılı selâmlarını iletmek benim için gelecekte anılacak büyük bir kıvançtır.

Sizlere yıllar yılı yurt hizmetinin türlü kat ve" dallarında çalışarak bilgi ve tecrübe hazine sini doldurmuş olan Müdürler Kurulu Üyeleri mizin ve Ulusumuzun çağdaş uygarlık yüzeyine çıkarılması için, kendi alanında, kılı kırk ya rarak çalışan Teknik ve İdarî servislerimizde gö revli arkadaşlarının, icraat ve hesaplarını gerçek ten büyük bir gönül rahatlığı içerisinde vermek teyiz.

• Bizi kıymetli tenkit ve yermelerinizden yok sun etmediniz. Burada, «Barıkai hakikat müsa demeyi efkârdan doğar» sözünden önce, sağ du yusu ile ün yapmış olan pratik hayatın yetiştir diği aydının, söyleyip topluma hizmette esas ka bul ettiği; «Çekişmeyince pekişmez» usulüne de ğer verilir. Çekişilir, çekişilir sonra dostça, iyi bir iş birliği anlayışı içerisinde, işler Ülkenin en yararına olacak düzende yürütülür.

Huzurunuza bir kusursuzluk ve mükemmeli yetle çıktığımızı ileri sürmek inkişaf teorisine karşı olmak demektir.

Bilirsiniz insanlık, oluşundan bu yana işin ve insanın mükemmelini aramaktadır. İnsanın kusursuzunu belki Peygamberlerde bulmuştur. Ama işin mükemmelini insanlık halâ fezada do laştırdığı hava gemilerinde aramaktadır.

İller Bankasını da, böylesine en iyi eleman, en güzel işi arar göreceksiniz. Her yılki yerme leriniz Bankamızın araştırma ve geliştirme yö nünü gösterecek, çalışmalarının desteği olacak tır.

Beldelerinizin çok gerekli ve ivedi ihtiyaçla rını yakından izliyoruz. Gerçekleştiremediğimiz hizmetleriniz için bizde dertleniyor, üzülüyoruz. Ancak az zamanda geniş ölçüde ihtiyaçların olu runu sağlıyacağımıza olan inancımız bizden hiç ayrılmamıştır.

Türkiyede çok az müessesesenin fonksiyonu; İller Bankası kadar halki ilgilendiren, halk içe risinde, onun yanında, toplu hizmetleri gerçek leştiren niteliktedir.

Nimetleri vatandaşa eşit ölçülerde ve sosyal hizmetleri; basit medenî ihtiyaçları karşılıyacak yolda, en kuytu yerlere götüren bir organizas yon içerisindeyiz. Bankamız çok kimselerin san dığı gibi ne klâsik banka işlemler] yapan, ne de karşılıksızı kamu yararı mühendislik görevleri sağlıyan bir kuruluş değildir.

Dünyada tam örneği bulunmayan, tipik, bu Ülke ihtiyaçlarının yaratacağı özel kuruluşlu Bankamız; Mahallî İdarelerin kamu yararı işle rini uzun süreli krediler açmak veya hizmeti kendi organları ile sağlamak görevi ile yüküm lüdür.

Bir beldenin kendi gücü ile yirmi yıl sonra yapabileceği hizmeti, yirmi yıl önce gerçekleş tirecek mekanizma içerisindeyiz. Sizler bu güçte bir Bankanın hesaplarını denetlemektesiniz. Or taklarımız olan Mahalli İdareler, toplumumuzun sosyal, kültürel ve ekonomik yapısına, yön ve

B. M.M. 87

ren idare kuruluşlardır, idarenin genel yapısı nın, ulusların Menliğinin, karakterini; Mahalli İdarelerin malt ve idari kapasite, kuvvet ve ser bestisi teşkil eder.

Bu idarelerin içinde bulundukları sıkıntılı durumun düzeltilmesi, yararlı ve yerinde bir Devlet hizmeti haline gelmiştir. Bunun için kök lü çareler vardır; Şimdi, yapılması gereken hiz metlerin kısa bir envanterini vereceğim. Bu su retle hangi düzeydeyiz, hangi düzeye nasıl atlı yabileceğimiz hususundaki görüşümüzü müşaha denize sunmuş olacağım.

Bilindiği gibi. Bankamız Ortak İdarelere, Ha rita, İmar plânı. Enerji, içmesuyu, Kanalizasyon ve türlü kamu yararı tesisleri yapmakla görev lidir.

İçmesuyu Davamıi: Gelecekte Türkiyemizi, bir içmesuyu susuzlu ğu tehlikesi ile karşı karşıya bulundurmamak için, gerekli hizmetlerin dökümü, Bankamızın il gili organları tarafından yapılmıştır. Bu hesap henüz 1960 nüfus sayımı sonuçları alınamadığından, enterpolasyonlâ yapılmıştır.

Türkiye'nin 1945 Yılında 20 yıllık içmesuyu ihtiyacı saniyede 16.400 M3

1960 da 1992 nin ihtiyacı saniyede 25.819 M3 1992 Yılı içmesuyu ihtiyacı saniyede 66.041 M3 Bir başka deyimle; 1960 Y ılı nüfusuna göre günde 2.230.857 M3 suya ihtiyaç vardır. 32 Y ıl sonra 5.705.820 M3 suya günde ihtiyaç olacaktır. Bu ihtiyacın gerçekleşmesi yaklaşık bir hesapla 11 Milyar Türk Lirası yatırımı gerektirmektedir.

7478 sayılı Kanuna göre 3000 den daha az nüfuslu beldelerin içmesuyu tesisleriyle, Devlet Su işleri Genel Müdürlüğü uğraşmaktadır. İs tanbul, İzmir, Ankara, Adana gibi teknik teş kilâtı kuvvetli ve imkânları geniş şehirlerimiz hariç Bankamız tarafından 554 beldenin içmesu yu tesisi yapılmıştır. Bunların 304 adedi tevsi ve ıslaha muhtaçtır. Halen 401 beldenin içmesuyu yapılmamıştır. Beş yılda 125 belediye kurulaca ğına göre gelecek beş yılda 526 belediyeye içme suyu tesisleri yapılması iceb etmektedir.

Bunun için Bankamız, yılda 140.000.000,— TL. ve 42.500 Ton font boru harcamak suretiyle ilk beş yılda 700.000.000,— TL. yatırım yapmak zorundadır. Bugün için Türkiyede font boru ima lâtçısı Karabük Fabrikalarımız olup, bunların en yüksek istihsali yılda 50.0000 Tondur. Bu ise sa dece Bankamız ihtiyacını karşılayabilecek kapa sitedir. Geleceğin Türkiyesinin ihtiyacını karşı lamak üzere Yurtta aspes, font v.s. türde boru imâl eden fabrikalar kurulmadığı takdirde bo ru ithâl edilmesi zorunluluğu doğacaktır.

Biz tesislerin geleceğide kapsayan komple projesini bir defada realize etmek yoluna gidip imkânları bir kaç yerde bitirmek yerine, belde lerin müstakbel projelerinin işe yarar birer ka demesini realize ederek ihtiyaca paralel olarak projelerimizi uygulayacağız.

Enerji Dâvamız:

Bankamız genel olarak 15 kV. un altındaki enerji iletimi ve şebekeler ile küçük ölçüde enerji üretim merkezleri üzerinde çalışmaktadır.

İller Bankası tarafından 1961 yılında 3050x10" Kwh. enerji, 670 MW güç temin edilmiştir.

1962 de 355QxlOe Kwh. enerji 770 MW güç, 1967 de 850C|xl08 Rwh. enerji, 1800 MW güç elde edilecektir. 512 beldenin elektriği vardır. Halen 385'i ıs laha muhtaçtır. 469 beldenin elektrik işleri ye niden yapılacaktır. Beş yılda kurulacağı sanılan 125 belediyede dahil edilirse* 815 belediyenin elektrik işinin gelecek yıllarda gerçekleştiril mesi gerekmektedir.

Bunlardan 500 adedi münferit üreticilerden beslenecek olup, elektrik tesisleri keşfi, ortala ma olarak 396.645.000,— TL.

Ayrıca, 315 belediye Bölge üreticilerinden beslenecek olup, elektrik tesisleri keşif bedeli 212.562.000,— TL olup toplamı 609.207.000 TL. etmektedir. '% 10 bilinmeyen hizmetler ekle nirse 670.207.000 TL. yatırımın ilk beş yılda Ban kamız tarafından yapılması gerekecektir.

Türklyede adedi 34.000M aşan ve ortağımız olan köylerin ikinci beş yıldan sonra elektrik iş lerinin daha sistemli surette ele alınması gere kecektir. Köy elektrifikasyonu konusunda ilk beş yılda 7.000.000.— TL. lık bir yatırım imkânı ara nılmalıdır.

Yukarıda bilginize sunduğum yatırım ihtiyaç ' lan ile daha çok işler yapmak ve karşılaşılacak sürprizlere karşılık verebilmek için, ucuz ve memleket gerçeklerine uygun tiplerde gereçler yapımında araştırmalar yapılmalıdır. Bankamız da bugün faaliyette bulunan Simel Şirketi Teş kilâtında yenilikler yapılması hususları etüd edilmektedir. Ağaç direklerde ömörlülük, ucuz luk, elverişlilik ve bu arada ormanları koruma hususları incelenmektedir.

Mühendislik çalışmalarımız, projelerde yapı lacak bazı yeniliklerin büyük ölçüde ucuzluk ge tirme doğrultusuna yönelmiştir.

TEK Müessesesi kuruluncaya kadar acele bir tedbir olarak gezici bakım ekipleri kurulmasını, bu ekiplerle ortak idarelerimizin üretim ve da ğıtım tesislerinin, periyodik zaman aralıkları ile bakım, işletme kontrollarında uyartma ve öğret me çalışmalarına yıl içerisinde bağlıyacağımızı ummaktayım.

Büyük elektrik enerjisi üreticileri dışında ka lan bir çok beldenin enerji problemlerinin kök lü çözüm yolu, tek tip dizel elektrojen grupları ve bunları besliyecek yedek parçaların yurt için de bir an önce imâl edilmesine özel teşebbüs veya Devlet eli ile başlamaktır.

Y apı Tesisleri : Bankamızın, belediyelerin hâl, mezbaha, kap lıca tesisleri ile ilgili çalışmaları vardır. «TEK» kurulup enerji konusundaki çalışmalarımız" bu

müesseseye devredilirse imkânlarımızı imar plânlarında yer alan benzeri kamu yapılarına daha geniş ölçüde yönelteceğiz.

Bugün kaba bir hesapla türlü yapı tesisleri için ilk beş yılda 15.000.000,— TL. harcamayı tasarlamaktayız.

Harita Y apımı :

12.000.000,— TL. karşılığında 660 belediyeye ait yani, 250.000 Hektar arazinin haritası yapıl mıştır. Gelecek beş yılda da 450 belediyenin re vizyon' işleri ve yeniden haritası 27.500.000,— TL. harcamak suretiyle yapılacaktır.

imar Plânları :

3.700.000,— TL. karşılığında bugüne kadar 532 belde yani, 57.444 Hektar arazinin imar plâ nı yapılmıştır. Gelecek 5 yılda 112 îmar plânı revizyonu ve 249 yeniden yapım için 15.000.000,— TL. harcanacağını sanmaktayım.

Gelecek beş yılda, bütün bu hizmetlerin ger çekleşebilmesi için; Bankamızın yılda 320.000.000 liradan 1.750.000.000,— TL. sı yatırım yapması gerekmektedir ki, bu tutar Bankanın kurulduğu günden bugüne kadar yapmış olduğu yatırımdan 250.000.000,— daha fazladır.

Bütün bu hizmetler için bir kadro yetiştirme nin gerekli olduğu açıkça bellidir. Bankamızın teknik servislerinde araştırma grupları, İdarî ser vislerinde, İstatistik ve Neşriyat Müdürlüğünde Organizasyon kısmı ve Sosyal hizmetleri geliştir mek üzere İç Hizmetler Müdürlüğü kurulmuş tur.

Yurdun hidrolojik, Hidrojeolojik karakteris tikleri, su analizleri, teknik istatistikler, yapıla cak tesislerde ucuzluk, güven ve çabukluk yol ları araştırılacaktır. Öte yandan da, tesisleri, pro jelendirip uygulayacak, bakım ve işletmesinde önder olacak elemanları yetiştirmek için dış ül kelere devamlı müşahitler göndermek, Dünya li teratürünü izlemek ve kurslarla her kademede eleman yetiştirme çabalarımızın dahada artırı lacağını Genel Kurulumuzun bilgi, tasvip ve teş vikine sunulacak önemli bir husus ve anlayışı mız olarak belirtmek isterim.

Önemi sebebiyle izin verirseniz, Bankamızın ve Ortak İdarelerin yukarıda saydığım işlerin üstesinden nasıl "geleceğini ve alınması gerekli tedbirleri de çar çabuk arzedeyim.

Mahalli idarelerin Kalkınması: 1 — Ortak İdarelerimiz yapmak zorunda bu lundukları kamu yararı hizmetleri kendi yeter siz kaynakları ile karşılıyamamış, Bankamız Ka nun ve Tüzüğüne göre kendi kredi imkânları sı nırlarına kadar borçlanmışlardır. Memleket eko nomisindeki enflasyonist dalgalanmalar ile ön ceden tesbit edilen keşif bedelleri bir kaç kat arttığından bunları ödemek zorunluluğu ile kar şılaşan Ortak idarelerin bir çoğu bugün carî gi derlerini sağlıyamamak gibi geçici fakat çok sı kıntılı bir duruma düşmüşlerdir.

.Ortak İdareleri bu zor durumdan kurtarmak için en köklü tedbir olarak 5237 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun çabucak düzeltilmesi gere ğini göz önüne koyabilirim. Bu Kanuna göre Bankamız eliyle ortak idarelerimize "dağıtılan ge lir vergisinden alacağımız paya ait % 5 oranın % 10 a.

Aynı şekilde; % 15 Gümrük vergisi oranını % 20'a % 8 Akaryakıt vergisi oranını % 10'a % 25 Trafik vergisi oranını % 30'a yükselt mek, Belediyelere Hazineden yapılacak en kök lü yardım ve en olumlu çare olacaktır. Bu, Ortak idareleri ve dolayısiyle Bankayı kısa sürede feraha çıkarabilecek yollardan en sempatik ve kuvvetlisi olarak kabul edilebilir. Aksı halde Hazinenin, Belediyelerin zaruri yatı rımlarına her yıl yardım etmesinden kaçınılamı yacaktır.

Ortak idarelerin Bankamıza olan borçlarının konsolide edilmesi düşüncesi üzerinde dikkatle durularak incelenmeye muhtaçtır. Bu husus, pü rüzleri çok ve kolay işlemiyecek bir tedbir görü nümündedir. Aynı zamanda bu yol, en az Ortak idarelerin borçları bitinceye kadar her yıl ge nel bütçeden önemli ölçüde bir paranın Banka mıza ödenmesi gibi palyatif tedbiri gerektirecek tir.

2 — Diğer bir tedbir de, vatandaşın hava sına, suyuna, genel ihtiyaçlarına, Belediyelerin girdiği oranda^ vatandaşında belediyelerin bu yükümüne katılmasının sağlanması, yanı su, elektrik v'.s. fiatlarının ve Beledî vergilerin ıs lahı ve cesaretle uygulanmasıdır Böylece Bele diye işletmelerini kazanca kavuşturmuk müm kün olabilecektir. Bu biçim tedbirlere, tasarruf lara, Batının kısa zamanda kalkman ülkelerinde de baş vurulmuştur. •

Şu noktayı bir ümid ışığı olarak ifade ede yim ki, öğrendiğimize göre bugün bir kaç aylık gelir vergisi, gümrük vergisindeki artışlar ve yıl ortasında dahada hareketlenecek olan yatırım ve para sirkülasyonunun vergilere aksi, bundan alınacak hisselerimiz ortak idarelerin yükünü te sirli şekilde azaltacaktır Para serpilmelerini ön lemek üzere 5000 nüfustan az yerlerde beledi yeler kurulmaması hususunu da düşünülmeye de ğer bir tedbir olarak ifade edebilirim.

İnancımca, İller Bankası ile Mahalli İdarele ri birbirinden ayrı düşünmeye imkân yoktur. Bu iki kuruluş arasına kesin bir çizgi çekip ayrı ayrı ayrı amaçlar güden kuruluşlar olarak dü şünmeye, özellikle bugünkü Yurt gerçekleri ve ihtiyaçları elverişli değildir Alacak ve borçla rın etkileri hem Banka, hemde Ortak İdareler üzerinde toptan, aynı anda hissedilir.

Bankanın Malî Durumu :

a — Bankamızın geçmiş yıllardan çeşitli müesseselere 624.00.00,— TL. borcu vardır. Her yıl 170 ilâ 190 Milyon TL. Banka imkânının

E.M.M.a.7

50 ilâ 55 Milyonu bu borcun sadece faiz ve ko müsyonuna verilmektedir. Yeni sağlanacak kay nakların da faizli olması halinde buna paralel ve benzer yüklemler getireceği beklenmelidir. Ay rıca, bugün için Ortak İdarelerin • fondan 379.330.610,— TL., ikrazdan 463.267.104 TL. ol mak üzere toplam 842.597.714,— TL. Bankamıza borcu vardır.

b — 600.000.000,— TL. olan Bankanın nomi al sermayesinin ihtiyat akçe dahil 281.500.000,— TL sı ödenmiştir.

c — Ortak idareler vergi hisselerinin % 20 terinden İmar iskân Bakanlığı emrinde kurul muş olan fonun zimmet bakiyesi 532.000.000,— TL. dır. Yıllık Fon gelirlerinde % 2 bir artış seyri kabul edildiği takdirde, yürürlükteki Fon Yönetmeliğine göre ancak 33 yıl sonra yani 1995 de Bakanlık Fon borcunu ödemiş olabilecektir. Fonu bir borç çığı haline gelmekten kurtarmak amacı ile 1961 Yılında yürürlüğe sokulan, Yeni Fon Yönetmeliği eski fon sistemindeki tahsisin % 50 sinin hibe olması hususunu kaldırmış, fon gelirinin % 40'mın fon borçlarına tutulması esa sını kabul etmiştir. Yani fondan yardım göre cek Ortak idarelerimiz fon borçlarının tamamı nı eşit taksitlerle faizsiz olarak ödeyeceklerdir.

Kanun ve Tüzüğümüze göre Ortak İdarelerin borçlanma güçleri sınırlı olduğundan ve Ortak idarelerin borçlanabilme kapasitelerinin üstün: deki keşif bedelini kısmen karşılayan eski hibe sisteminin yeni Fon Yönetmeliği ile kaldırılma sı dolayısiyle, Banka başka bir problemle karşı karşıya gelmiştir. Bu da, ihtiyaç ne kadar müb rem olursa olsun, Ortaklarımıza yapılacak, hiz metin keşif bedelini karşılamaya belediyenin borçlanma gücü yetersiz ise, bu idare adına iş ihale edememek, kredi açamamak hususudur.

Bu Yıl Büyük M. Meclisinin kabul ettiği 30.000.000,— TL. bir hibe ile bu sakıncanın kal dırılacağı ümıd edilmiş idi. Ancak Maliye Ba kanlığı Bütçe Kanununun 725 sayılı bölümijnde bu hibeye ait ifade görüşümüze göre ihtiyacı karşılıyamamakta ve hibenin önemli bir kısmı nın endirekt yoldan belediyelerin carî hesapları na, Kanunun ruhuna aykırı olarak, yatırım amaç ları dışında kullanılması sonucunu doğuracak tır.

Henüz Bankamızla, ilgili makamlar arasında ki hibenin kullanılışı hakkındaki, anlayış ayrılı . ğı kaldırılamamıştır.

1962 iş Plasman Programımızın hazırlanışı sı rasında düşünülmüş ve ilgili mercilerce kabul edilerek Devlet Plânlama Teşkilâtı yatırım prog ramlarında tesbit edilen 150.000.000,— TL. ya tırımımıza B.M.M. tarafından ilâve olarak ka bul buyrulan 30.000.000,— TL. ilâve olarak dü şünmekte yani bu yılkı yatırım toplamını 180.000.000,— TL. kabul etmekteyiz.

Ayrıca, 30.000.000,— TL. hibenin 1962 Yılı iş Plasman Programında yer almış normal yol

larla krediye bağlanması imkânsız olan belediye hizmetlerine, bir hibe finansman imkânı olarak kullanılmasının gerekli ve yararlı olacağını bil mekte ve buna çevremizi de inandırmaya çalış maktayız.'

Bankanın Kamu hizmetlerinin engelsiz sürüp gitmesinin, gelecek bütçe yıllarında da esasen faslı açılmış bulunan bu hibe sisteminin, bir kaç yıl daha devam etmesine bağlı olduğu hususun daki inancımı, da aynı zamanda bir dilek olarak önünüzde açıkça belirtmek isterim.

Ayrıca sunuda belirteyim ki, Yürürlükteki fon sistemi dışında Hazineden belirli bir ölçüde yapılacak yardımla Bankada rotatif ve faizsiz iş leyen »bir fon .teşkili de, iş ve malî gücümüzü artırıcı yönde yararları olacaktır

Bankamız için bazı tedbirler: a —* Büyük emeklerle kurulmuş olan enerji, içmesuyu ve sair tesisler belediyelerin yetersiz teknik organları elinde fena işletme ve bilgisiz bakım yüzünden gününden önce hizmetten çık makta, millî gelir böylece israf edilmektedir. Bankamız Kanun ve Tüzüğünün, gerektiğinde iş letme ve bakım hizmetine her türlü çekinmeden sıyrılarak gidebilmesini sağhyacak açıklığa ge tirilmesi gereklidir.

b — Sermaye hisselerinden belediyeler

171.000.000,— TL. sim, özel İdareler 64.000.000,

TL. sim. Köyler 29.000.000,— TL. sim ödemişler dir. Bu tempo ile belediyelerin 2 3 yılda bu devreden çıkması, köy ve özel idarelerin daha

2 0 1 0 0 yıl devamı hesap edilebilir. Bankayı önemli bir kaynağından yoksun edecek Banka

Kanununun 2. nci Maddesindeki bu sınırın kal dırılması çoğalan istemleri karşılamamıza im kân sağlıyacaktır.

c — Bankamızın kendisinden istenileni vere bilecek bir malî güce erişebilmesi için yeni kay naklar bulma zorunluğu vardır. Örnek olarak, bazı Millî Bankalarımız gibi bono ve tahvil çı karabilme imkânına kavuşabilmeliyiz.

Ancak bu konuda, Banka Kanununun 6407 sayılı Kanunla değiştirilen 22. Maddesinin Ban kamızca uygulanabilmesini, yani bu maddenin bizim içinde işler hale gelmesini sağlamak üze re, ileride bono ve tahvil çıkarmamız halinde, bunlara Maliye kefaletinin tanınması ve Kanun da bu yolda bir değişiklik yapılması gerekli ol duğu kadar da yararlıdır.

d — Bankacılık Şubeleri açılması geçmişteki Genel Kurullarımızda, İller Bankasının da Ban kacılık Şubeleri ile para piyasasına girmesi te menni edilmiş 31.12.1956 yılında İstanbul'da Banka Şubesi açılması kabul edilmişse de bu gerçekleştirilememiştir. «Açılacak Şubelerin gi deri ve yatırımı, Bankamızın bugünkü fiktif kâr lardan alınan vergileri azaltacak ve kâr dağıtma sisteminin Banka lehine işlemesine de yardımı olacaktır.» Masrafları kârlarımızdan finanse et mek mümkündür. Ana kaynaklarımız dışında

yavaş, ciddi ve güvenli yürüyen tüzel kişiliği olan mahdut mes'uliyetli bir bankacılık müesse sesi kurma fikri üzerinde çalışmalara yeniden devam edeceğimizi bilgilerinize sunarım.

• Elbette enflaşyonist görüş ve gidiş sonucu ortaya çıkan mantar bir banka olamayız. Zarar diye bir şeyin bahis konusu olamıyacağına inan cım var. Bugünkü ekonomik ve malî durumu bende biliyorum. Ortak İdare gelirleri dışındaki para piyasasına girmek, kredi işleri ve mevduat toplama faaliyetlerine bağlamak hususunda ce saretsiz değiliz. Bu konuda hazırlıklarımızı ta mamladıktan sonra gerekli teşebbüslerde bulu nacağız.

İller Bankası gibi hizmetleri yurdun her yö nüne ve her yanma uzanan bir kuruluşun sorum lusu olarak konuşmamı aktüel bir tartışmaya götürüp sonuçlayacağım.

Yukarıda bize ait kısmında envanterini kı saca sunduğum, Ülkemizin tomar halindeki ih tiyaç ve dertleri telaşcı oldukları kadar da psi kolojik anlamda, gerekli güçten uzak bazı araş tırıcı aydınlarımızı korkutmaktadır.

Bunlar, her yıl küçümsenemiyecek bir oran da artan nüfusumuzun beslenememesi kaygusu ile doğumu sınırlama "yoluna gidilmesini iste mekte fakat teknik ve yapıcı tedbirlerin kurta rıcı ışık ve niteliğine gözlerini kapatmaktadır lar.

Oysaki nüfus artımı, Cumhuriyet Hükümet lerinin elde ettiği mutlu sonuçlardan biridir. Ge niş toprak yüzeyinde seyrek nüfuslu bir Türki ye değil, şüphesiz gereği kadar kalabalık bir Türkiye yarınımız için güven ve ferahlık verici olabilir. Türk aydının, hele Türk teknik adamı nın düşüneceği, ne kadar acı ve ağır olursa ol sun gerçeklerden yılmak, korkmak ve basit ol duğu kadar da yapıcılıktan uzak tedbirlere sa rılmak olamaz, olmamalıdır.

Aydınlarımızdan beklenilen; Az gelişmiş sayılan ülkemizi, ilerlemiş kabul edilen ülkelerin yanı başında, yer almasını sağ lamaktır.

Bunun için elbetteki sistemli ve feragatli bir çalışma ile çağımızın bilimsel ve teknoloji ala nındaki imkânlarını kullanacağız. Bu yol var ken diğer yollara sapmak sakat bir tutum, şaşı bir görüş olarak vasıflandırılabilir.

Problemin esası, bizim de topraklarına sığ mayan Uluslardan olabilmemizdir .Eğer Dünya nüfusu yer yüzüne sığmazsa, sığmayan uluslarla beraber çareler arayacak duruma bu ülkeyi' ge tirmektir. Ülkeyi elde tutmanın kabı budur.

Bu anlayışla; Bankamızın yurdun gelişmesin deki yerine ve görevine inanan bir arkadaşınız olarak saygılarımın lütfen kabul buyrulmasını, bu vefalı, Yüzyıllar boyunca dertli, Ülkenin bur cu burcu vatan kokan siz gerçek sahiplerinden ve misafirlerimizden rica ederek ayrı ayrı hepi nizi selâmlarım.

E.M.M. 07