KUVVETLİ AKIM TALİMATNAMESİNİN TAŞIYICI DİREK KONSOLLARININ HESABINA DAİR MADDELERİ HAKKINDA

Kuvvetli Akıtn Elektrik Dağıtım Tesisatının Bu Kini, İşletme vu Tesisine Dair TnllıusLniHnenin 95 inci maddesinin ] inci' ııkraBinda. direk­ lerin hesabında aşağıdaki düşey kuvvetslerin na­ zarı Itlbare alınacağı bildirilmekledir •

— Piruhin sutî ağırlığı, i "i — Kmiüül ağırlığı, (*} — î p o l a t ö r vi! teçhizat ağırlığı,

Ililve m a l z e m e ve leçjhLza.t ağırlığı (U-ÎLÖSformatür, galt techlnatı, plâtfurm v,a.|, (*) — Asgari SO kg. me-ntör ağırlığı, i*) —Nâkillerle koruma tel] acırağı, (•) — Nâkillerle k o r u m a telinde teşekkül edea bjüağll'DğL Aynen hu maddimin altında su not bu­ lunmaktadır. Nnt : Bir direk tarafından takınan nakiller ve toprak teli kısmmın zati ağırlıklarıyla bunl a r d a teşekkül edefl IJUÜ ağırlıklarının hesaplan­ masında direğin iki tarafındaki alkillerin sehlnı eğrilerinin eu alt noktalan arasındaki yatay meşale kuIlanıTncaktır. MesalO. asagıdalrt şekilde 2 nolu direğin kon­ solları A — B u7,unlü£unde, 3 aolu dlroğnn kansallnrıda B — C uzunluğundaki ı el îti ağırlığım tanıyacaktır,

Bfl

Yukarıdaki maddede zikredilen düşey kuv­ vetlerden konsollarla ilgili olanla n {*} İle göste.rl i mistir.

Eu m a d d e d e alinil geçen düşey kuvvetlen bü­ tün düşey zorlan mi mm umumi listesi olup. mü­ teakip BSıiei maddedeki muhtelif tip direklerin lıeuıuınn dair hususi faraziyelerde hu kuvvetler­ den hnnci,H]nlu nasırı İtibara Alınıp, hîing:sinin alınmıyueağı ayrıca yazılıdır.

9ü tıei maddede şöyle denilmektedir :

«Konsol ve izolatör demirlerinin hesal?:, dlj rek hesaplarında nazarı iti bura a l m a n fnrazlyaleıdeltl kuvvetlere güre yapılmakla beraber, dur­ durucu ve nihayet direklerinde ayrıca hattın tek tarai'lı ar.aınl cer kuvvetine güre de kcatrol edilecektir.»

Bu madde mucibince ta^ıyjci direk konsolla­ rının hesabı taşıyıcı direklerin lıesabı içir VaK r - r ii i H T i fnnıaSycierdeki kuvvetlere güre yapıla­ c a k t ı r . O halde jjluıdl 96 neı m a d d e n i n i »e., fık­ rasında belirtilen taşıyıcı direklerin hesıbına dair hususî faraziyeleri gözden geçirelim,

Maılıln HG — 1) 1'a.sıyjcı d i r e k l e r :

1 md ltııl i Hat İstikametine dik yünde na­ killere, n b t r veya t o p r a k tellerine, direğe vıı izo­ latörlere gelen rüzgar kuvveti ve buiîsuz olarak bütün ağırlıklar noaatt ittbarc ıdmır.

3 tmi llul: Hat istikametinde direğe, konsol ve izolfltflrlere gelen rüzgar kuvveti ve ay.il lstlknmtıLle nakillerin k o r u m a teli Isariıj ar-'imi serilmelerinin % 2 sine müsavi tek tamfit bir cer kuvveti ve huysuz liütün ağırlıklar nazarı r I baro alınır.

SncUTfal: Zincir Iznlâlürlü lıatlardî; en çsıyn müsait burulmayı lıasıl edecek bir nakilin kopması halinde, bu n i k l l l n a z a m i eerrinin 1/3 d ve b u r u l m a m o m e n t i n i n 1/3 ti ifa direk tidüdk edilecektir; RitrgÜr ve buz yükü nazarı lfİbare alinm [yarak yalnız inisiniz: a g ı r h k i p r ila iıesap yapılacaktır.

aiflktfili MubenpleugL ıoe

Görülüyor ki yükündük! hallerin her üçünde di; bıızsuz bUtün ağırlıkla™ musiri lUbtıre itinacağı yazılıdır, D halde tu^ıyıci direk koosollarjııın bt'RtıtnnıJjı nrı ne i m a d d e n i n ı nel fıkrasın­ da idkrcdü&n vo k o n s o l l a r a ilgili u l a r d a n (•) işaretiyle İHaıetkmen dü-ıey kuvvetlerden ı N i killeTİe korumu telinde teşekkül eden bu» ağır­ lığı» hnrlc dlgor b ü t ü n alırlıklar n n a a n 11 ibare alınacaktır.

Yukarıdaki İncelememizin Baetl olarak şunu soyllyeblllrlz; «Cari KuvvetJl Akım TalInmLnnmeid mucibince, t^aıym direk konsollarının htaabındn nakillerle korumu telinde Lesekkül «len b u K ııgırhgı naziın İtibarc alınıniyac&ktır.j

Ke hobin i iüitı e t m e d e n evvel h e m e n iflyUy*llm ki taşıyıcı direk konsollarının hesabında buz yükünün nazarı itibsre alınması lazımdır, Kon­ sollarının dlıege n a z a r a n d a h a zayıf olması ve h e i h a n e i bir oqin yükde b!r nevi flîgorta vavifest görerek fazla t a h r i b a t a meydan vermeden direnden evvel kırılması gerek tlglnden, buz yü­ künün, direğin hesabinde, nazarı Itlbare alınma­ dığı halde, konsolların hesabında nozun Itlbare nlmmu^ı bir pnraılok* gibi görünmekte İS» ile, haklkalde lıtiyle defîlldlr, Zira:

1\ Talimatnameye göre konsollar, buz yü.tü hur Is konüollnrJn İlgili digrr dugey kuvvntlfrr; go'rc hesaplandığı halde, direk buz y OkMiz L ÜHey kuvvetlere i n z l m a m e n r ü z g â r kuvveti de na­ zarı ilibiın: alınarak hesaplanmaktadır. Umumi­ yette en büyük zurlıtmayı meydana getirdiği ci­ hetle. .1 lifli bnlh yani h a t i s t i k a m e t i n e dik yönde­ ki rtİEgûr kuvveti naznn Itlbarr alınmaktadır. Rüzgar kuvveti buz yükünden fasla farklı de­ fildir, Sıattû. ekseri hallerde bua yüküne çolt £ n Itırı değerdedir. A^afiıda l>axı kesitlerde W nJImıinyunı - çelik ve bakır tel lens alt bu* yükleri ve rüzgâr kuvvetleri göstorUmbjllr.

F a k a t rüzgâr iıııvvuU bite yUkll uim "'I^^Ldüşey blı' kuvvet dcgll. tellerin ynrdch yüksek­ lisine güre bir eğitme momenti, dolayısıyla bir eritme gerilmesi meydana pet irmektedir. Bu momentin tevüd cttlgl basma kuvveti (miiium olduğu ti sere kesitin diğer yarısında da ayni kıymette bir çektim kuvveti meydana gelmekted i r 1. düçey kuvvetlerin meydana getirdiği has­ . mu kuvvetinden çok daha yüksektir. Meselâ :

a) 35 kVluk. 240/40 mm= alüminyum - çe­ lik iletebil!!, Çift devreti ve bir ndüt M m m - ük ^ etlik toprak tulil bit hava hattına ait 250 m. açıklık irjn hesaplan m in demir kafes tipi bir lasıvıcr direkte en alt bölümdeki dikmelerin blrir.de;

. . - H n l t a elik İ s t i k a m e t t e k i r ü z g a r kuvvetinin mey dunu getirdiği ıı il­ men tden dolayı hasma kuvveti . , , 12472 kg-

£[0Ktr!k MÜheiUllıllie] Ml'i

nupjry kııvvelivrrien fteoç yükü harlc) dolayı baama imvvciı . . .

iMit kjt,

Toprak teli, iletkenler ve iiûlaLüHerdeki bua yükünden dolayı

basma kuvveti

-

°B* kg,

dır.

b) Gene 33 kVluk 95/15 Tnrn- alüminyum çelik Jletguntl, çift ılevreli toprait telaiz bir hnya h u t l i u a alt 1BÛ m. açıklık İçin lıenaplonnut de­ mir ke-fes tipi bir taşıyıcı direkte en alt b i l m e ­ deki dikmelerin birinde gene ayni kuvve Heri o meydana getirdikleri basma kuvvetleri ayıd aırnylu :

dır,

0S37 kg. 571 kg. 2ûQ k g .

:M

Taşıyıcı direkler buz yükünün ve rüzgâr kuv­ vetinin birlikte tesir etmiyeceğl esasına göre hesaplandığından, buz yükü mevcut olduğunda rüzgâr kuvvetinin meydana getirdiği basma kuv­ veti mevcut olmıyacak, buna mukabil ekseriya çok daha küçük bir kuvvet olan buz yükü bu­ lunacaktır.

2) Buz yükü, simetrik olarak teşekkül et­

tiği takdirde, direkte sadece bir düşey kuvvet

meydana getirdiği halde, konsollarda iletgenlerin askı noktalarının direk ekseninden mesafe­

sine göre bir eğilme momenti, dolayısıyla bir

eğilme gerilmesi meydana getirir. Yani buz yü­

kü dolayısıyla konsollar direğe nazaran daha

fazla zorlanırlar.

•

.Yukarıda izah edilen buz yükünün direğin hesabında nazarı itibare alınmadığı halde, kon­ solların hesabında nazarı itibare alınması mah­ zurlu değildir. Nitekim VDE nizamnamesinde de (VDE 0210, paragraf 17) taşıyıcı direklerin he­ sabı İçin baz edilen muhtelif yükleme hallerinin hiç birisinde buz yük nazarı itibare alınmadığı halde, muhtelif tip direklerin konsollarının he­ sabında nazarı itibare alınacak kuvvetleri gös­ teren ayni paragrafların (e) maddesinde, taşıyıcı direk konsollarının hesabında; zatî ağırlı­ ğın izolatör ağırlığının ve buz yüklü iletg;en ağırlığının alınacağı belirtilmektedir.

Memleketimizde şimdiye kadar ki tatblkatda bazen talimatnameye aynen uyularak taşıyıcı direk konsollarının hesabında buz yükü nazarı itibare alınmamış, bazen de projeyi yapan şah­ sî insiyatifini kullanarak buz yükünü de nazarı itibare almıştır.

Netice itibariyle şunu söyliyebiliriz ki; buz yükü bir vakıa olduğuna ve en ziyade konsolları zorladığına göre, taşıyıcı direk konsollarının he­ sabında iletgenler ve izolatörler üzerinde teşek­ kül eden buz yükünün (toprak teli konsol üze­ rinde ise, toprak teli üzerinde teşekkül eden buz yükünün de) nazarı itibare alınması lâzımdır ve tatbikat da böyle yapılması gerektiğini teyid et­ mektedir.

N o t : Direğe nazaran yalnız bir tarafa doğ­ ru uzananlara konsol, iki tarafa doğru uzanın-: lara da travers denilmekle beraber, Talimatıamede konsol tabiri kullanıldığından, yazımımda da yalnız konsol tabiri kullanılmıştır. Esauen bir travers iki konsol addedilebilir.

)()f>«-)f*)f)«-)f)«->f*)f)f)f5f*)«.**>

%

*

îzmir Belediyesinde çalıştırılmak üzere trafik ihtisası bulunan Elektrik

Mühendisi aranmaktadır. İsteklilerin Belediye Özlük İzlerine müracaat­

ları rica olunur.

K

-K*

*<K+ * * * * * * * * * * * * * ^ * * * * * * * * * * * * * * * * * * * + * * * * * * * * * * *

*-> t

Taşra teşkilâtımızda çalıştırılmak üzere veya mühendisleri alınacaktır.

Elektrik Yük. Mühendisi

Askerliğini yapmış, bir ilâ iki senelik şantiye ve idari tecrübesi olan­ lar arasından seçileceklere 10195 sayılı kararname esaslarına göre yev­ miye ve tazminat verilecektir.

İsteklilerin hal tercümelerini havi bir dilekçe ile birlikte aşağıdaki adresimize şahsen başvurmaları rica olunur.

Adres : Etibank Köy Elektrifikasyonu Tesis Müdürlüğü İhlamur Sok.

N o : 10

Yenişehir - ANKARA

Elektrik Mühendisliği 106

üWfoİwiı»1>l':'''-'J ;WH-i <WJSMI»