ELEKTRİK ENERJİSİ İHTİYACI TAHMİNİNDE BİR USUL

UDK : 621.3.017

Elektrik Enerjisi ihtiyacı Tahmininde Bir Usûl

1. O t R İ Ş

Geleceğe alt elektrik enerjisi ihtiyacının tah mini büyük önem taşır. Zira elektrik üretim, na kil ve dağıtımıyla ilgili yatırım plânları bu tah minlere dayanılarak hazırlanır.

Evvelce yapılmış olan tahminleri kontrol et inek, gözden geçirmek ve doğruya yakın hale getirmek de önemli bir konudur.

Bu yazımızda yük eğrisine ait istatistik! ve riler üzerine kurulmuş bir tahmin usulünü İzah edeceğiz. Bu usûl, bölgesel ve kısa vadeli tah minler için veya başka metodlarla yapılmış tah minleri kontrol etmek İçin olumlu neticeler ver mektedir.

Yazan : Behçet YÜCEL Elektrik Y. Mühendisi

E.E.Î.M

Usulün esası, tahmini yapılacak periyoda ait normal iş günleri yük eğrilerini tesis etmektir. Bu tesis işlemi için yük eğrilerinin geçmişteki belli başlı karakteristik noktalarını incelerken özel durumları (ekonomik hayattaki karışıklık, elektrik tarifelerinde değişiklik v.s. gibi) göz den kaçırmamak gerekir.

Aşağıda Kuzeybatı Anadolu Bölgesi için bu konuda yapılan etüd verilmektedir.

Grafiklerde ve cetvellerde belirtilen yükler, nazarı itibara alınan saatte ihtiyaca cevap ve ren bürüt üretim değerleridir.

2.1 YÜK EĞRİLERİNİN ŞEKLİ : (Şekil. 1) Kuzeybatı Anadolu Bölgesi Mart, Haziran, Eylül ve Aralık aylarına ait normal iş

aıv.i •a

••*

».*

!•••

r''

â ••

• w

.m: •• •

• a

V

1I

4I

600 it 11 500

1 !•

H

44*

1m 11

m • ,

TTTrıf+>HfrLffl

!

*411 \l

Ftf\FnI ffITlTi\

/M w

fr ff•

fti1\\ \ ıı\1l\T11ı\r1•

|

"I I i

TT

ffI

1W

w\ı J

H S* O

w TTÎ

7H•T*İrinmnfi

•MI

TfMf ı 44nm

tI

TT A1r1 "YY

k Tftr

\]

. 1 _ tf ffl

•+

"î J

ıs M e

t ıe

s A AT L R

HA2IRAN

«'o «

U

SAATLER

EY LÜL

ARALIK

KUZEY BATI ANADOLU B f I L G C S I M UHTELİ F

AY LARIM 3. ÇARŞAMBA GUNLCRl Y UK EĞRİ LERİ (1 9 6 3 1 9 6 4 1 9 6 5 )

SEKİL 1

Elektrik •Mühendisliği 119

günlerinin ortalama yük eğrilerini göstermekte dir. Bu dört ayrı mevsime ait eğrilerin birbirin den farklı olduğu gözükmektedir. Fakat aynı ayın 1963, 1964 ve 1965 yıllarına ait eğrilerinin muayyen saatler arasındaki eğimleri, saatlere göre yüklerin iniş ve çıkışları değişmemektedir.

Yük eğrisinin şekline, abonelerin karakterleri, bölgenin meteorolojik şartları, iş saatleri, halkın alışkanlıkları ve iktisadî seviyeleri, satış tarife si politikası v.s. gibi hususlar tesir etmektedir. Bu faktörlerin bir çoğu muayyen periyotlarda aynı tesiri icra ettiği için aynı aylara ait yük eğrilerinin karakteri, birbirine yakın yulara gö re, pek değişmemektedir.

2.2. YÜK EĞRİLERİNİN KAREKTERİS TİK NOKTALARI

Bir elektrik gebekesinin günlük yük eğrisi genel olarak iki yüksek nokta ihtiva eder. Sabah pu antı (Pj), akşam puantı (P2).

Diğer taraftan yüklerin en düşük değerine indiği gece yükü (Aj) ve öğle tatili dolayısiyle meydana çıkan düşük yük (A,) de eğrinin ka rakteristik iki noktasıdır (Şekil — 2).

Normal günlere ait eğrilerde bu karakteristik dört noktanın (A,, A2, P,, P2 noktalan) yükleri arasındaki oran değerleri aynı aylar için pek az değişmektedir. Elektrifikasyon bakımından ge lişmiş bölgelerde bu bağıntılar hemen hemen ay nı kalmaktadır.

Akam puantı, yani P2, 100 endısl ile gösteril diği takdirde 1963 ^ 1966 yıllarına ait A,, Pı ve A2'nın aldığı değerler cetvel l'de verilmiştir. Değerler her ayın normal iş günlerinin ortala malarıdır.

Normal i§ günlerine ait yük eğrisinin bu dört karekteristik noktasının zaman ekseni üzerinde ki yerlerine gelince; en düşük yük olan gece yü

«00 kü genel olarak saat 24.00'den saat 05.00 veya 06.00'ya kadar sürer, bu saatlerden sonra yük selme başlar.

P, sabah puantı her mevsimde saat 10.00 ci varında meydana gelir.

A , öğle saatinin düşük yükünün ortaya çıkı şı saat 13.00'dedlr.

P, azami yük noktası, sanayi İle ışık yükünün üst üste düğmesinden meydana geldiğinden ak şam saatleriyle ilgili olmaktadır.

Ocak

Şubat

/

Nisan

Mayıs

Haziran

Temmuz

Ağustos

Eylül

Ekim

Kasım

Aralık

Cetvel — 1 (Akşam puantı % 100)

A j (%)

P l <%)

1963 1964 1965 1966 1963 1964 1965 1966

56 58 60 62 60 59 59 57 61 59 59 59 59 57 57 59 56 55 57 59 60 60 58 59 60 62 61 61 61 63 61 63 62 60 58 60 58 55 59 60 53 55 60

93 91 91 91 90 92 90 91 96 91 92 92 92 90 94 94 92 92 92 92 96 94 93 94 96 96 94 94 93 97 94 94 95 92 89 87 87 86 88 91 86 89 91

A (%) 2

1963 1964 1965 1966

82 80 82 82 82 82 80 80 80 79 77 77 79 78 80 77 80 79 76 80 79 80 80 78 81 80 81 82 79 81 79 79 79 76 78 72 75 74 74 75 74 74 79

001 011

,•••3 ılJ»

1*

lif

\İ

S •<> ••••fi

Sİ İŞ 1

it

fi 9

os

I •I

00i

% antat HISVH W (X 3 TfllAi soısırar zımmı «8121H SIAVM HtSIN iütn

MV30

(OOI X JLHfOd IM3DNO I I A «l«") I Sl ö O l JLNVfld M H I I A VQX

8İ 9İ fi fi fi £i Si

996T

8İ 08 8İ 6İ 08 i i 9i 08 08

8İ 08 8İ

9İ 6İ 9İ

6İ i i

Si 6i 8İ

08 6İ

8i

9961 *96T £96T

avzva

96 £6 S6

96 S6 96

?6 T'6 96

*6 96 96

£6 36

£6 *Q

£6 66 t 6 f6

36 96 ^6 96

£6 *6 T6 £6

*6 fQ

t6

36 96 £6

£6 36 £6 £6

9961 S96T *96T E96T

(%

(O0T

86 İ 6 İ 6

66 86 86

66 İ6 86

88 86 İ 6

86 86 96

86 66

İ6

fQ

İ 6 İ 6 96 96

96 İ 6 86 96

86 96 96 S6

İ6 98 96 İ6

96 İ6 86 İ 6

96 S6 66 86

996T Ç96I f96I E96I (% ) isaxavzvcî .

HIIBJV unsBji uipia soîsıtŞV znwui9X ıreapreH

Biteyi ıTBSıN

%ıvyı }Bqn§ MB3O

z g

XV XIV

V«HUOU 'iren o' aa

§J TVItiHON VZ

U9I93 BJUOS

9A

' J B Z B J UBıO

»IM»t

ııx vx 'fi

— atı

\

\ \

U9 00T

996t £96t 9OTJ9iui)S §j JBUUOU

soS niJ^oS najOA BounXoq TıIC jon

§i

9p,8

•Bu eğri, yıl İçinde bölgenin güç İhtiyacı te mayülünü karakterize etmektedir. Tatbikatta, eğrinin gidişinde bazı peryotlarda düzensizlikler olabilmektedir. Bu düzensizlikleri meydana ge tiren sebepler, daha ziyade, ekonomik ve poli tiktir. Tecrübe, bunların tesirlerinin, daha sonra gelen aksi tesirler yoluyla ortadan kalktığını göstermiştir.

3.1 USULÜN İZAHI :

Buraya kadar sıralıya geldiğimiz bilgi ve ve riler, Kuzeybatı Anadolu bölgesi için gelecekte ki bir periyoda ait enerji ihtiyacı tahminini yap mak imkânını sağlayacaktır.

Bunun için önce tahmin yapacağımız sürenin her ayının normal günlerine ait yük eğrisi, bö lüm 2.2'deki bilgilerden, cetvel l'den ve Şekil 1 ve 3'den yararlanarak tesis edilecektir.

Bu eğride yükler, puantın (P) %'sl olarak ifade edilmiş olacaktırki P'yl gekil 4'den istifade., ile tayin, İmkân dahilindedir.

Normal iş gününün eğrisi, dolayısiyle enerji. İhtiyacı tesbit edildikten sonra, cetvel 2'den is tifade edilerek Cumartesi, Pazar, Pazartesi gün lerine ait enerji ihtiyacı da bulunabilecektir.

3.2 BÜt ÖRNEK :

Mart 1966 ayma alt enerji ihtiyacını ve güç ihtiyacını bu usûlle hesaplıyalım.

Mart ayına ait yük eğrisi yukarıdaki verilere göre doğrusal çizgilerle Şekil 5'deki gibi tesis edllebilinir.

Şekil tetkik edilirse eğrinin kapladığı alanın (yani temsil ettiği enerji) kolaylıkla hesaplana bileceği görülür. Hesap yapılırsa alan 18,4 P bu lunmaktadır. 18,4 olarak ortaya çıkan rakkanı aynı zamanda günlük kullanma saatini de gös termektedir.

Mart 1966 ayında 19 normal, 4 Pazartesi, 4 Cumartesi ve 4 Pazar günü olduğuna göre, aylık toplam enerji ihtiyacı :

19x18,4 P+4x(%97) 18,4 P+4x (% 94) 18,4 P+4x (% 75) 18,4 P olarak belirir.

P puant gücü ihtiyacına gelince, 1965 yılı Kuzeybatı Anadolu Bölgesinin en yüksek puan

ŞEK •

İL

17 1» SAATLER

tının 595 MW t.*) olduğu göz önünde tutularak ve şekil 4'den istifade ile,

P = (% 93) 595 MW bulunur. Hesap işlemleri yapıldığı takdirde :

Mart 1966 ayı Kuzeybatı Anadolu Bölgesi Enerji ihtiyacı 302,150 milyon kWh, normal iş günü için ortalama güç ihtiyacı 554 MW ola rak bulunacaktır.

örnek olarak alınan Mart 1966 ayında böl genin enerji ihtiyacı 304,153 milyon kWh, normal günlerin ortalama güç ihtiyacı 567 MW~ olarak tahakkuk etmiştir. Hata nisbeti % l'in altında dır.

Daha uzun süreleri kapsıyacak tahminler için, süredeki aylara ait tahminleri birleştirmek kâfi gelecektir.

(*) Kuzeybatı Anadolu Bölgesinin puant takat İh tiyacı 1965 yılında 9 Aralık günü 565 MW ola rak tahakkuk etmiş ise de jgtlç kifayetsizliği sebebiyle o grün puant saatmda yapılan 30 MW güç tahdidi hesaba katılırsa puant, 595 MW olarak ortaya çıkmaktadır