MODERN MUHABERE-RADYO YAYIN MÜHENDİSLİĞİ VE RADYO FREKANSLARININ ULUSLARARASI TAHSİSİ

UDK : 621.3.018:621.396.2:654.10

Modern Muhabere-Radyo Yayın Mühendisliği Ve Radyo Frekanslarının Uluslar-Arası Tahsisi

I. GİRİŞ :

Bütün endüstri ve ticaret memleketleri, şimdi çoğalan muhabere yollan ve devre seçim cihazları İçin pek fazla bir talep ile karşılaşıyorlar. Hakikaten, telefon, teleks, radyo ve televizyon pek önemli gelişmeler gösteriyor. Diğer taraftan, başlangıçta havacılık ve denizcilik seyir yardımcı cihazlark olarak tanımlanan bu günlerin seyir esas cihazları, muhabere radyo yayın mühendisliğinin daha az âşinâ olunan konulandır.

Banş ve savaş amaçlarına hizmet eden muhabere - yayın mühendisliği kapsamına giren tesislerin memleketimizde de artması, onlan kullanan insan gücünün kazanılması mes'ut bir neticedir. Artan bu muhabere taleplerinin, çeşitli haberleşme (Information) işaretlerinin mevcut frekanslar spektrumunu kalabalıklaştırdığı önemli bir gerçektir. Bu sebeple radyo —yani geniş, mânada— radyo frekanslannın tahsisi problemine dikkati çekmek yersiz değildir.

Bu konunun, bartş ve savaş, zamanlarında, uluslar - arası yüksek kademelerden başlayıp, millî teşkilâtımıza doğru ayrı ayn ele alınması gerekir ise de, biz burada seferi hali İncelemeyeceğiz. Genel olarak, bu kademeler şöyle sıralanabilir :

(a) Uluslar - arası Telkomünlkasyon Birliği. (International Telecom-unication Union).

(b) Uluslar - arası Frekans LAstesi'nin hazırlanması.

(c) Hükümet içersinde radyo frekanslarının çeşitli teşkilâta tahsisi. (Ordu bu teşkilâtlardan biridir.)

(d) Seferî hallerde Genel Kurmay, Muhabere Başkanlığı ve banş muhabere irtibatı görevleri.

Aşağıda bazı ilkel tariflerden başlayarak muhabere - yayın mühendisliğinin esasa dayanan tatbikatı özetlenmiştir.

II. Telgraf, Radyo - telgraf (teleks), Telefon, Radyo, Televizyon :

Bir telgraf, teleks kanalı saniyede sadece 80 devir (80 Hz) iken, bir telefon kanalı bundan 50 defa daha geniş, bir televizyon kanali İse

Yazan : T. H. EVCİMEN

El. Y. Müh.

60.000 defa daha geniş olmalıdır. Halen, bir televizyon kanalı takriben 1.000 telefon kanalı frekans spektrumunu ve bir telefon kanalı ise 24 teleks kanalının bandını işgal eder.

Açık - tel telefon hatlan, 150 kHz frekansa kadar çalışır. Bir konuşma kanalı 0-4 kHz olarak düzgün yerleşme için kabul edilmiştir. 3 kanallı telefon sistemlerinde tekrarlayıcı amplifiktörler arası takriben 186 mil dir, ve 12-kanaJlı sistemlerde, tekrarlayıcı amplifikatörler takriben 75 mil aralıklarla yer alır. Bu mesafeler açık - tel telefon hatları için verilmiştir.

Bu gün İçin dengeli - kablo hatlan, o kadar kuplaja manî olurlar ki onlann faydalı yayın bandı 550 kHz'e kadar uzanır (tekrarlaytcı amplifikatörler arası 11 mil dir) ve böylece 120 - kanallı telefon sisteminin yerleşmesini mümkün kılarlar. Burada, 2 - telli 12 - kanal telefon gruplaşmaları ile, 4 - telli 6 -120 - kanallı telefon sistemleri kullanılır. İnşa bloku olarak (60 kHz ilâ 180 kHz) 12 - kanal grup çok geniş bir kabul görmüştür.

Koaksiyal kablo hatları, (tekrarlayıcı amplifikatörler 5,5 mil aralıkla konuyor) halen 6 MHz'e kadar kullanılmaktadır, yani her hat bir TV bandını (CCIR = Comlt6 Consultatif International des Radiocommunications) standardına uygun olarak iletmek için kullanılabilir, veya 4 MHz'e kadar takriben 1.000 telefon kanalı için faydalanılır. Faydalı bandı 12 MHz olan koaksiyal kablolar geliştirildi (tekrarlayıcı amplifikatörler 2 3/4 mil aralıkla) ve 2.700 telfeon kanalı iletmeğe imkân veriyorlar (1959dan sonra). 12 MHz üstünde fiziksel devrelere tahsis düşüncesi ile hareket edilmediği halde, yayın niteliği bakımından onlara eşdeğer olan radyo imkânları münhaldir.

Kısa dalgalar, (dalga boylan 15 ilâ 100 m), uzun menzilleri bakımından üstündür; tekrarlayıcı aracılara ihtiyaç göstermeden dünya çevresinin yansına uzanırlar. Ancak, yayın karakteristikleri daha kararlı olsaydı, ve her uzun — mesafe— bağlantısı (link) jçin yedek frekanslar bekletilmemiş olsaydı, genlik modülasyonu ve tekyan - band yayınları kullanarak, (yayın bandı normal olarak 4-28 MHz) 6.000

Elektirlk MühenaiBİİğl 124

telefon kanalına cevap verirdi. Bu sebepler yüzünden, yayın bandı bir kaç MHz'e inhisar eder ve sadece 1000 telefon kanalına yer bulunabilir.

Frekans bandları, 30 MHz ilâ 300 MHz olan metrik dalgaların (dalga boyları, 1 ilâ 10 m) kullanılması ilk bakışta geniş gözükürse de, hiç olmazsa devre mühendisliği mülâhazalarının talep ettiği frekans modülasyonu veya darbe (pulse) modülasyonu ölçüsünde, sınırlı kalır. Her ne kadar bu tip modülasyonlar müsait işaret/gürültü oranı sağlar ise de, tek — y a n — band genlik modülasyonuna nisbetle 8 ilâ 25 defa daha fazla spektrum talep ederler. Diğer taraftan, çok yüksek frekanslı dalgaların müsait bir özelliği, arzın küreselliğinl takip etme eylemini göstermesidir. Bu suretle tekrarlayıcı amplifikatörler arasındaki mesafeler bir kaç yüz mil'e ulaşır. Burada 3, 12, 24, 60, ve 120 telefon kanallı radyo

- röle sistemleri vardır. Radyo - telefon, denizcilik radyosu, «mobıle» - radyo gibi tatbikat, VHF - bandında çalışırlar.

Mikrodalga bandı 10.000 MHz'e kadar kullanılacağı için, pek geniş bir band olarak telâkki edilebilir. Bu suretle 50.000 ilâ 100.000 konuşma kanalı yerleştirmek mümkündür. Bu tip yayının nısbî ekonomisi şu karşılaştırma ile iyi bir şekilde görülür. Eğer, koaksiyal kablolar ve 12 - MHz tekrarlayıcılar kullanılsaydı, eşdeğer miktarda kanallar için üç - ilâ 6 - tüp - bileşenh koaksiyal kablolara ihtiyaç olacaktı. Halen bu bandta çalışan müteaddit radyo - röle sistemleri vardır; 4 ilâ 120 - telefon kanallı sistemler ile 24, 60, 120 ve 960 - telefon kanallı sistemler, veya televizyon için geniş - band sistemleri vardır.

Uzun menzil muhaberede, mikrodalga bandı 10.000 MHz in ötesinde kullanılmıyor. Çünkü bu frekanslardan sonra atmosferdeki su buharı, ilâveten ve aşırı enerji kaybına sebep olmaktadır. Diğer taraftan, dalga kılavuzları (transmisyon boruları) band - genişliği o kadar geniştir ki, 200.000 telefon kanalı yerleştirilebilir. Geleceğin ümidlerl, geliştirilecek olan bu tip tertiplere bağlanabilir.

Her telli - taşıyıcı telefon ve televizyon sistemi mukabilinde radyo sistemi bulunduğu için - radyo — telgraf işaretleri multjpleks telefon kanalları üzerinden yayınlanır. Âdı radyo taşıyıcı program kanalları üç telefon kanalı spektrumuna eşdeğerdir. Bu itibarla, devre plânlayanlar serbestçe tel ve radyo yayını arasında secini yapabilirler.

Multipleks cihazları deyimi, genel olarak hem telgraf ve hem de telefon İçin kullanılır. Hattâ televizyon işareti dahi multipleks bir işarettir. Genel tatbikata uyarak bu hallerde «yardımcı»

Elektrtk Mühendisliği 124

clhazlan dahi multlpleks dhazlan bağlığı altında zikrederiz. Bu cihazlar şu işlemleri yapmak İçin gareklr :

(1) 300 - 3400 Hz nominal bandında bir takım işitme «audlo» frekansı devrelerini, temelband (baseband) frekanslan fasılasına çevirmek, veyahut aksi temelband frekans fasılasından bu işitme frekansı devrelerini çıkarmak. Temel band frekans fasılası, ya görüş doğrultusu (Line of Sınght) veya ufuk - ötesi (Över the Horizon) geniş bandlı radyo - lınk'e devredir, (Frekans Bölümü Multipleks veya Zaman Bölümü Multipleks usulleri ilkelerine göre).

(2) Yayının her iki doğrultusunda, uçlarda telefon cihazlan arasında çağırmayı mümkün kılmak için işaret verme.

(3) Frekans Bölümü Multıpleks'te (Frequency Division Multipleks) meselâ, igitme frekansı fasılası ile temel - band frekansı fasılası arasında muhtelif frekans çevirme işlemlerini, veya bunların aksini yapmakta kullanılan taşıyjcı (carrier) frekanslannı sağlamak. 1930 yıllarında geliştirilmiş taşıyıcının bastırıldığı tek - yan band genlik modülasyonu işlemi ile yapılan her frekans çevirme taşıyıcı frekanslanna ihtiyaç gösterir.

(4) Şebekede kullanılan bir kısım devrelerin veya bir kaç kısmın çalışma niteliğini belirtmek için sistem boyunca İletilen, yayınlanan belirli «pilot» frekanslarını sağlamak.

Yardımcı cihazlar ise aşağıdaki işlemleri yapmak için gereklidir :

(1) «Düzen» veya nizam (veya mühendislik) devrelerini (order-wire), telefon ve telgraf için normal konuşma trafiğine ilâveten işletme ve kontrol gayesi ile temin etmek.

(2) Gerilimin yakın sınırlar içerisinde düzenlendiği ve bütün cihazların, yayın veya iletme taşıyıcı frekans generatörü, v.s. esas dalgalı akım kaynağından işletilmesini sağlamak.

(8) Multipleks veya onunla ilgili cihazlarda her hangi bir anza halinde «anlam» tehlike işaretinin (duyulma veya görme) verilmesini sağlamak (4) istasyonda «mahallî» telefon deresi sağlamak (5) istasyonda bulunan diğer başka cihazların bozulması halinde (radyo link, veya tropospheric ufuk-ötesi yayılma sisteminde) «alarm» tehlike işareti vermek.

CCIF tavsiyelerine uyarak 12 - kanal temel grup 60 kHz ilâ 108 kHz arasında yerleşir. Böylece 5 grup CCIF in 60 - k"ial temel süpergrubu-

nu teşkil eder ki, spektrumu 312 kHz ilâ 552 kHz dir. 300-Kanallı grup, CCIFln esas grubu (main group), 5 süpergrup'tan teşekkül eder ve 812 kHz ilâ 2,044 kHz aralığında yer alır.

Bütün yayın sistemlerinin kendi seviye izlemesi (monitör) ve kontrol, kumanda cihazları vardır. Gerektiği hallerde bu tertipler otomatik seviye kontrolüne intikal edebilir. Gerçi, münferid taşıyıcı sistemlerinin dikkatli takibi dahi uzun mesafeler kateden ve farklı sistemlerden geçen bir grup kanalın yeterli kararlılığını garanti edemez. Her 12 - kanal grup, bu sebeple bir grup pilot'unu ihtiva edebilir ve gerektiği hallerde her 60 - kanal grubun bir de süpergrup pilotu bulunabilir ki, bu eşdeğer yayının bütününü kapsayan ilâve kontrolü yapmak için pilot tonlarının seviyeleri tayin ve tarif edilmiştir.

Modern yayın cihazlarının işletme güvenirliği çok yüksektir ve uzun hizmet süreleri içersinde fazla bir bakıma ihtiyaç göstermezler. Büyük İstasyonların kontrolü dahi o derece sadeleştirilmiştir ki, bunlar uzaktan kontrol edilir ve izlenir; istasyonların ekseri ve bilhassa modern muhabere ağının tekrarlayıcı İstasyonları esasen devamlı işletmecisiz tertiplendirilmiş yapılardır.

İşletme güvenirliliği sağlamak için, geniş band yayın sistemleri, tamamlyle, güç kesintisi olmayacak güç kaynaklan ile mücehhezdirler. Tam bir işletme güvenirliği için, geniş-band teçhizatının bütün Üniteleri yedeklerinin otomatik olarak devreye girmesi sağlanmış, yer ve frekans diverslte alıcı ve verici cihazları İmkânları temin edilmiştir.

Radyo ve televizyon programları stüdyo'dan vericiye zikrettiğimiz başlıca fiziksel devreler ve radyo — r ö l e — yolları ile nakledilirler. Bir çok hallerde, gerçi, yayın, yani radyo-yayın ve televizyon teçhizatı, bu maksatla kullanılır. Bu metod radyo - röle alış diye bilinir ki, mukabil verici programı, seçilen komşu bir vericiden radyo — röle— alıcısı diye adlandırılan çok yüksek evsaflı bir alıcı vasıtasıyla alınır.

m. RADYO FREKANSLARININ TAHSİSİ:

Memleketlerin aralarında muhabereyi düzenledikleri teşkilât, ULUSLAR - ARASI TELEKOMÜNİKASYON BİRLİĞİ, (ITU) dir. Bu teşkilât 1934'de kurulmuş ve 1947'de ATLANTIC CITY KONFERANSI İle tekrar yeni bir düzene girmiştir.

Takriben 1838 yılında, elektrik - telgraf Avrupa'da kullanılmağa başlamıştır ve ondan kısa bir süre sonra Avrupa hükümetleri Standard telgraf tatbikatı, iletkenlerin ve âletlerin tipleri ve telgraf ücretlerinin tahsili ve muhasebesi üzerine bazı anlaşmalar imzaladılar. Bu çeşitli,

özel anlaşmaları 1850'de bir AVUSTURYA - ALMAN TELGRAF BİRLİĞİ, beş yıl sonra da BATI AVRUPA TELGRAF BİRLİĞİ takip etti. 1859'da bunlar arasında bir birleşme olmuştur. 1865'de, Paris'te yirmi memleket arasında bir anlaşma imzalanmıştır ve ULUSLAR - ARASI TELGRAF BİRLİĞİ bu suretle meydana gelmiştir. Anlaşma, 1885'de uluslar - arası telefon'un ilk şartlarını ihtiva eden bir «EK» ile genişletilmiştir.

Radyo - telgraf ilk defa 1899'da hizmete girmiştir ve onun başlangıçtaki gayesi denizcilikte seyretme emniyetini arttırmak idi. Hemen başlangıçta, bu keşfin tesirli bir şekilde kullanılması için uluslar - arası yönetmeliklerin gerektiği anlaşılmıştı. Bu maksatla, her memleketin sorumlulukları tarif edilmek icap ediyordu ve müşterek «işaret verme> metodu hususunda anlaşmaya varıldı.

İlk radyo - telgraf kurultayı 1906'da Berlin'de toplandı. İmzalanan anlaşmaya göre, yirmi yedi memleket, vapurdan sahile ve sahilden vapura muhabere mecburiyeti ilkesini kabul ediyordu. Bu, bir vapurun sahile yardım için telsiz göndermesi ve sahilden direktif alması demek oluyordu. Meselâ, böyle bir vapura rotasını değiştirmesi veya fena hava ikazı bildirilebilirdı. Anlaşmaya iştirak eden memleketlerden yanlız altısı, vapurdan vapura da muhaberenin mecburiyetini kabul ediyordu. Böylece, meselâ yakında bir vapur, alınan imdat (SOS) işaretine acele mukabele edebilirdi.

Bu 1906 Kurultayı, ULUSLAR - ARASI RADYO - TELGRAF BlRLÎĞl'ni tesis etmiştir.

Bu iki teşkilât, yani ULUSLAR - ARASI TELGRAF BİRLİĞİ ve ULUSİ-AR - ARASI RADYO - TELGRAF BİRLİĞİ, 1932'de Madrld'te ULUSLAR - ARASI TELKOMÜNİKASYON BİRLİĞİ olarak birleştiler ve birlik resmen 1 Ocak 1934'te faaliyete geçti.

İlk teşkil edildiği zaman ULUSLAR - ARASI TELEKOMÜNİKASYON BİRLİĞİ uzun fasılalarla toplanan, nizam ve kaideler ihdas eden bir teşkilât idi. Bu usûl, son yılların hızlı gelişmelerine kadar tatminkârdı. Bilindiği gibi, ilmî ve fennî gelişmeler o kadar önemli ve çabuk olmuştur ki, 1938'de ihdas edilen nizamlar, 1947'de Amerika Birleşik Devletlerinde ATLANTIC CITY'de toplanan ULUSLAR - ARASI RADYO KONFERANSI tarafından değiştirilmiş ve yeniden gözden geçirilmiştir.

Bu konferansta yeni bir Frekans Listesi başlatılmış, adı geçen çeşitli hlzmetlpr için tesis edilen frekans tahsis tablosu meydana getirilmişti. Eski sistem altında her hangi bir memleket kullanmak İstediği frekansı kararlaştırır ve

Elektirlk Mühendisliği 124

(ITU) teşkilâtı Bern Bürosunu haberdar ederdi. Bunun sonucu olarak, bir çok memleketler aynı frekansları kullandılar ve frekansların ayrılması hususuna pek önem vermediler ve nihayet frekansları kullanmaksızın onları alıkoydular. Seneler önce, frekans spektrumu (tayfı) çok kalabalıklaştı. Bu yüzden artan karıştırma olayları, muhabere güvenliğini tehlikeye soktu. Bu yeni frekans tahsis tablosu 10.500.000 kHz'e kadar uzanıyordu. 1938 deki nizamnameye göre, sadece 200 000 kHz'e kadar bir spektrum,, ITU nizamlarına tâbi idi.

O zamandan ben, nizamnameye tâbi tutulmayan yüksek frekanslar artan bu- hızla kullanılmağa başlanmıştır. Yeni konan kaideler sayesinde, ITU üyeleri, münhal kanallar hakkında serî bilgi ve haber alabilmekte ve ortamın istikbalde kullanılmasını izleyebilmektedirler.

Atlantic City Radyo Konferansının plânladığı teknik değişiklikler, ITU teşkilâtının bütün bünyesinin değişeceği anlamına geliyordu. Bu konferansla birlikte toplanan, tam yetkili (Plenipotentiaries) diğer bir konferansta alman kararlarla, bu durum kesinlik kazanmıştı. Uluslar - arası Telekomünikasyon Kurultayı yeniden yazılmıştı. Değiştirilmiş bu tüzük 1 Ocak 1949 tarihinde yürürlüğe girecekti ve o zaman kabul etmiş bütün üyelerin desteği ile kuvvetlenmiş oluyordu. Halen Uluslar - arası Telekomünikasyon Birliği devamlı toplantı halinde organları bulunan, gerçekten yeni bir teşkilâttır.

Yeniden teşkilâtlanmış haliyle, ITU, BİRLEŞMİŞ MÎLLETLER'ln özel bir ajanlığı ile münâsebettardır. Bu bağıntıyı tesis eden anlaşma BİRLEŞMİŞ MİLLETLER'in 1947 Genel Kurul toplantısında imzalanmıştır, ve Atlantic City Konferansına bir ektir. ULUSLAR - ARASI TELEKOMÜNİKASYON BtRLÜGfnin hedefleri şunlardır :

a. Muhaberenin rasyonel bir tarzda kullanılmasını ve Islâhını sağlamak amacı ile uluslar arası iş birliğini genişletmek ve devam ettirmek.

b. Telekomünikasyon hizmetlerini ilerletmek, kullanışlarını daha müessir kılmak ve mümkün olduğu nisbette onları genel taleplere arz etmek için bütün teknik imkânlar ve vasıtalara ait standardlar ve işletme şartnameleri hazırlamak, bunların inkişafını ve en verimli şekilde kullanılmalarını teşvik etmek.

c. Bu müşterek amaçların tahakkuku için milletlerin kararlarını ve hareketlerini ahenkleştirmek.

Uluslar - arası Telekomünikasyon Birliğinin umumî hareket hattı şöyledir :

a. Radyo frekanslarının tahsisine âmil olur ve tayin edilen bu frekansların bir kaydını .tutar.

b. Muhabere işbirliği vasıtasıyla hayat emniyetini temin eden tedbirleri teşvik eder.

c. Üyelerin menfaati ve bilgisi için etüdler yapar, tavsiyelerde bulunur, bilgi toplar ve bunları yayınlar

ITU'nın daimî teşkilâtı §u yapıya sahiptir :

ITU Kurultayının tadilâtını göı-üşen ve bütün üyelerin katıldığı tam selâhıyetli toplantı (Plenıpotentiary), genellikle her beş yılda bir yapılır; îdarî Konferans (muhabere nizamnamesinin muhtelif yönlerini kapsayan kuralları tadil eden ve yenıleştiren konferans); ve Bern'de bulunan bir Büro, ki İsviçre Hükümetinin hlmayeslndedlr, İdarî başkanlık ofisini teşkil etmektedir.

Atlantic City Konferansının tekrar teşkilâtlandırması ile, Tam Selâhiyetlı Birleşimler, fonksiyonlarını geniş ölçüde arttırmışlardır. Başlangıçtaki ödevlerine ilâveten, Birliğin faaliyetleri hakkında Atlantic Clty'de yeni tesis edilen idarî Konsey'in raporunu tetkik eder; ITU bütçesi için temeli tesis eder; hesaplan tasvip eder; İdarî Konseyin onsekiz üyesini seçer; diğer uluslar - arası teşkilâtlarla resmî anlaşmalara girer, veya bunları tadil eder; telekomünikasyonda icap eden soruları ve meseleleri tetkik eder. Evvelce olduğu gibi, bu konferans bir evvelkinin gösterdiği yer ve tarihte her beş yılda bir toplanır.

İdarî Radyo Konferansı, ilâveten yeni ULUSLAR - ARASI FREKANS KAYITLAMA HEYETİNl'de seçmek görevini yapar ve onun faaliyetlerini gözden geçirir. Bunun için, Tam Selâhiyetli Konferans (Plenlpotentiary Conf erence)'in toplandığı yerde ve beş yıllık sürelerde toplanırsa da, bu müddet içersinde de'başka toplantılar yapar.

1947 Senesindeki Atlantic City Konferansında,

beş yıllık süre için tdarî Konseye şu memleketler seçilmişlerdi : Arjantin, Brezilya, Kanada, Çin, Kolombiya, Mısır, Fransa, İtalya, Lübnan, Pakistan, Polonya, Portekiz, İsviçre, Türkiye, Sovyetler Birliği, Birleşmiş Kırallık, Amerika Birleşik Devletleri ve Yugoslavya. Konsey

bir Genel Sekreter ve iki Genel Sekreter Yardımcısı tayin eder, ITU'nın idarî fonksiyonlarını yürütür ve yıllık bütçeyi tetkik edip onaylar.

~

ITU'nin yeni merkezi Geneva'dadır ve Genel Sekreterlik makamı ile temsil edilir.

Atlantic City Konferansının yarattığı onbir üyelik ULUSLAR - ARASI FREKANS KAYITLAMA HEYETİ (IFRB), muhtelif memleketlerin frekans tahsislerini kayda alır ve üyeleri,

spektrumun zararlı karıştırmaların meydana geleceği, kısımları ve kullanılabilecek azamî muhabere kanalları sayısı hakkında uyarır ve bilgi verir.

Evvelce mevcud olan, fakat şimdi daimi kılınan iki danışma Komitesi şunlardır:

a. Uluslar - arası Telgraf ve Telefon İstişare Komitesi (CCITT).

b. Uluslar - arası Radyo İstişare Komitesi (CCIR).

Bu komiteler her iki yılda bir toplanan umumi birleşimlerinde (plenary assembly) çalışırlar. Bunların çalışma veya etüd grupları, özel sekreterlikleri bulunduğu gibi, ITU'nun laboratuarları ve teknik tesislerinden istifade ederler.

Bu komitelerin özel yayınları da kendi adlarına neşredilir.

IV. ULUSLAR - ABASI FREKANS LİSTESİNİN HAZIRLANMASI :

Geçici (provisional) Frekans Heyeti, Uluslar - arası Frekans Listesinin hazırlanması işine, Atlantic City Radyo Konferansından sonra, devam etmek üzere tesis edilmiştir.

Geçici Frekans Heyetinin üyeleri şunlardır :

(a) Bunlardan sonra sadece «Uluslar - arası üyeler» diyeceğimiz, Uluslar - arası Frekans Kayıtlama Heyeti üyeleri, (b) İdare temsilcileri, bazı uzmanların bu işte görev almaları İsteğinde bulundular ki, bunlara bundan sonra kısaca «millî üyeler» diyeceğiz.

Yeni listenin hazırlanmasında Geçici Frekans Heyetinin uluslar - arası üyeleri, hem müzakerelerde ve hem de oylamada, hükümetlerinin veya bölgelerinin temsilcileri olarak değil sadece uluslar - arası kişiler olarak hareket edeceklerdi.

İdareler temsilcilerinin iştirakini sağlamak amacı ile, millî üyelerin Geçici Frekans Heyetininde yer alması, Atlantic City Radyo Nizamlarına imza koymuş her hangi memleket arzu ettiği takdirde, frekans tahsisi meselelerinde tecrübeli ve teknik bakımından uzman olan bir temsilciyi heyette hizmet üzere tayin etmesi ile oluyordu. Böyle, millî her hangi bir üye listenin hazırlanması süresince veya onun her hangi bir kısmında toplantılara devam ederdi. Her millî üyenin icabında istişare yardımcıları bulunurdu. Bir ülke, kendi menfaatlanm temsilen başka bir ülkeden millî bir üye gösterebilirdi. Uluslararası bölgesel telekomünikasyon teşkilâtının mevcut olması halinde, bu bölgesel teşkilât Geçici Frekans Heyeti çalışmalarına İştirak etmek üzere tamamen selâhiyettar bir temsilci gönderebilirdi.

Frekans tahsis plânının hazırlanmasında bir oylama gerekirse, karar, mevcudun ve oy verenlerin sade çoğunluğu ile alınır. Her uluslar - arası üye, kendi uluslar - arası sıfatına göre bir oy verir. Her millî üye, ülkesinin temsilcisi olarak tek bir oy verir. Diğer ülkeleri temsil eden millî üyeler, bu ülkeler için kendi memleketi için verdiği oy'a ilâveten, iki'yi aşmamak şartı ile oy verirler. Bölgesel telekomünikasyon teşkilâtlarının temsilcileri oy verme hakkına sahip değildirler.

Geçici Frekans Heyetinin amacı, her ülkede halihazır bütün hizmetlerin devamlı İşlemesini, zararlı karıştırmaları ifna ederek temin edecek bir mühendislik plâmna dayanarak Uluslararası Frekans Listesinin hazırlanmasıdır. Buna ilâveten, Geçici Frekans Heyeti böyle bir plânı formüle ederken her ülkenin pratik ve azamî genişlikte hizmetlerini Islâh etmesi için, müstakbel yeni radyo hizmetlerinin ve halihazır hizmetlerin genişletilmesine yeterli imkânı verecektir.

Yeni Uluslar - arası Frekans Listesini hazırlarken, Geçici Frekans Heyeti aşağıdaki hususların rehberliğine uyar :

(a) Atlantic City tahsis tablosuna uygunluk, (b) Yukarıda zikredilen mühendislik ilkelerine bağlılık, (c) Mümkün olduğu kadar lüzumsuz değişiklikleri önlemek için, halihazır tahsislere uymak.

Geçici Frekans Heyetinde doğrudan doğruya temsil edilmeyen memleketler için, Heyet her iki ayda bir ilerleme raporu hazırlar. Birliğin Merkez Bürosu (B.U.I.T), Birliğin bütün üye memleketlerine bu raporları uçak postası ile yollar.

Eğer Listenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra zararlı karıştırma meydana çıkarsa, bunların hepsinin yeni listenin kayıt sütununda girişi yapılır ve problem Uluslar - arası Frekans Kayıtlama Heyetine, bir veya daha fazla ilgili ülkeler tarafından ihdas edilen usûller içersinde işlem için getirilir.

Geçici Frekans Heyeti, yeni Lstenin kabul edildiği ve özel Konferansın tasvip ettiği tarihte ilga olur ve Uluslar - arası Frekans Kayıtlama Heyeti üyeleri bundan sonra Geçici Frekans Heyetinin direktifleri ile kayıtlı kalmaz.

Elektirik Mühendisliği 124

V. GEÇÎCÎ FREKANS HEYETİ IÇÎN DİREKTİFLER :

Geçici Frekans Heyetini yaratan Uluslararası Tele komünikasyon Birliği Raporunun ekinde bazı direktifler bulunur. Bunların .bazıları anahatlan İle aşağıda açıklanmıştır. '

Teknik tikeler :

(a) Coğrafî tekrarlama ve mümkün olduğu kadar münâvebe ile frekanslardan azamî istifade edilecektir.

(b) Halihazır sanat ve tekniğe uygun olarak asgarî band veya kanal genişliği ve toleransı uygulanacaktır.

(c) Antenin doğrultu özelliklerini ve verici çıkış gücünü dikkate alarak, müsbet mühendislik İlkelerini kullanarak bir hizmeti asgarî sayıda frekanslarla temin etmek..

(d) Her ülkenin teklif ettiği uluslar - arası sabit devre talepleri, memleketler arasında devrenin her İki ucunda müşterek teknik bağıntıyı sağlamak İçin tetkik etmek.

(c) Antenin doğrultu özelliklerini ve verici çıkış gücünü dikkate alarak, müsbet mühendislik ilkelerini kullanarak bir hizmeti asgarî sayıda frekanslarla temin etmek.

(d) Her ülkenin teklif ettiği uluslar - arası sabit devre talepleri, memleketler arasında devrenin her iki ucunda müşterek teknik bağıntıyı sağlamak İçin tetkik etmek.

(e) Sadece karıştırmaya karşı korunmak için frekans tahsisi elimine edilecektir. Zira mühendislik esası üzerine münâsip bir tahsis ile karıştırma azalacaktır.

(f) Korunma bandı İçin ayrılan frekans fasılası, gereken hizmetler ile uygun olarak asgarl'ye indirilecektir.

Teknik Ölçüler

Atlantic City Uluslar - arası Radyo Konferansı, tatminkâr hizmet standardı hususunda ve tahsis edilen frekansların ayrımı hususunda aşağıdaki mülâhazaları dikkate alır :

(a) Kabul edilebilen işaret karıştırma oranı. (b) Tamamiyle tatminkâr hizmet için şartlar. (c) Bayılma (fading) (d) Müteferrik alıcılar veya vericilerden kazanılan işaret İslâhatı (diversity).

(e) Anten doğrultu özelliğinden kazanılan pay.

(f) Komşu kanalların spektrum fasılaları.

(g) En iyi sonuçlar İçin tahsislerin gruplanması.

(h) Asgarî korunma bandları için talep edilen frekans bandı.

Yayılma özellikleri (Propagatlon)

Frekansların seçiminde yayılma özellikleri ve aynı anda kullanılan veya aynı anda kullanılmayan frekanslardan istifade de şu mülâhazalar dikkate alınır :

(a) Frekansların seçimindeki usûl.

(b) Dünya ölçüsünde frekansların münâvebe ile kullanılmasının hemen mümkün olduğu şartlar.

(c) Diğer hallerde, frekansların münâvebe ile ne şartlar altında ve nasıl kullanılacağına karar verme usûlleri.

TEKNIKO - EKONOMİK YARIŞMA

İspanyol Hükümeti Büyük Kanarya Adasının endüstrileşme imkân larını araştırmak üzere uluslararası bir tekniko - ekonomik yarışma açmıştır. Projeye katılacak olanlardan birinciye 1.000.000 pesetas (250.000 TL.), ikinciye 100.000 pesetas (25.000 TL.) ve üçüncüye 50.000 pesetas (12.500 TL.) ödül verilecektir. Projeler ispanyolca yazılacak ve dört nüsha halinde takdim edilecektir. Yarışmaya k'atnmak isteyenlerin 30 Eylül 1967 tarihine kadar aşağıdaki adrese başvurmaları gerekmektedir.

Üyelerimize duyurulur.

Adres : Delegation de las Palmas du College Officiel des Ingenieurs Industriels de Madrid Tomas Morales 32 LAS PALMAS (Grande Canarie)

İSPANYA

<~><~M~Î~^^