HABERLER

ÜYELERİMİZE HABERLER

Elektrik Mühendisleri Odası Başkanlığına

ANKARA

Meslekdaşlarımızın mecmuamızın son ıkı sayısında açmış olduğu tartışmanın ve daha bazı sorunlarımızın açılmasında büyük faydalar olduğu kanısındayım. Bende burada bazı mevzulara dokunacağım.

İ — Bugüne dek memleketimizde Elektrik Mühendisliği anlaşılmamış bu sebeple de görev yetkileri çizilememiştir. Şöyleki;

Bir 33 UV'luk branşman hattı ve alçak gerilim şebeke ihalesinde mühendis tltrl kâfi görülmüş . branş aranmamıştır.

iktisadi devlet teşekküllerinden birine 3.000. bin TL. sına alınan ve % 40 değeri elektrik donanımı- alan bir basma makinasının ne siparişinde'ne de kabulünde elektrik mühendisi görüşü alınmamıştır. Bu makina seçiminde ve alımında bir makina, bir kimya mühendisi görüşü ile iktifa edilmiştir. Bu' düşünce ile de redresör gurubu yerine daha düşük randımanlı motor generatör sistemi intihab edilmiştir.

Protodur kablo kabulüne makine mühendisleri görevlendirilmektedir.

Birçok vilâyetlerin elektrik işletmeleri teknisyen sorumluluğunda bulunmaktadır. Cesaret edilemediğinden veya akıl erdirilemedlğlnden trafo kademe ayarlama imkânı olduğu halde bu dahi ayarlanmamakta, gerek o vilâyetin sanayisi zarar görmekte gerekse ışık müstehliki bizar olmaktadır. Reaktlf akım problemi İse hiç ele alınmamaktadır. Netice olarak elektrikçilik bir makina yüksek mühendisi ve müdürün dediği gibi «iki teli bir lâmbaya ve bir anahtara bağlamaktım İdarecilerimiz anlayışında. Ayni zata göre; Bir elektrik mühendisi bir buhar santralına bakamaz fakat bir makina mühendisi 3000 kW fiili gücü |Word Leonard sistemleri, elektrik mili, 1400 civarında çeşitli tip yol olan ^ve çalışan elektrik motoru ve ful otomatik makinaları bulunan İşletmede sorumlu elektrikçi kişi olarak bulunabilir.,. ,

Menıleketimizde bu, misallerden biridir. Durum bu olunca bunun önleyici tedbirlerinden birkaçını şöyle sıralıyabiliriz:

a) Belirli bir yükten sonra, kurum, müessese, belediye ve özel teşebbüs kuruluşlarının bir elektrik mühendisi istihdamı veya müşavir olarak bulundurmaları zorunlu kılınmalıdır.

b) Güç bakımından düşük fakat döviz ile temin edilen tesbit edilecek elektrik cihaz ve sis-

temlerini bulunduranlar içinde ayni şart koşulmalıdır.

c) Arızalanan veya yeni siparişi icap ettiren döviz ile temin edilecek elektrik cihaz ve malzemelerinde bir elektrik mühendisinin görüş veya raporu istenmelidir.

d) Elektrik ile ilgili ihalelerde teknik perso- . nel olarak elektrik mühendisi beyanı şartı koşulmalıdır.

2 — Meslekdaşlarımızın çoğu devlet sektöründe çalışmakta, 4/10195 sayılı kararnemeye göre ücret almakta ve Sosyal Sigortalar Kurumuna pirim ödemektedir. İlgili kararnameye göre ücret alan teknik elemanlar geçim sıkıntısı çekmektedir. İki senede bir alacakları zam ancak hayat pahalhlığını karşılamaktadır.

Personel kanununun çıkması ile durum daha vahim olacak ve kararname yürürlükten kalkacak Sosyal Sigortalar Kurumuna ödenen pirlmleri ziyan olacaktır.

Bizce, mühendisler çalışmaları icabı personel kanunu dışında bırakılmalı, 931 sayılı kanuna esaslan içine alınmalıdır. Bir mühendis bugün devlet sektöründe çalışıyorsa yarın görev icabı ve ihtiyaç dolayısı ile özel sektörde çalışabilir. İşçi sayılmaları ile işyeri değiştirmeleri ve 440 sayılı kanuna göre anlaşmalı personel olarak çalıştırılmaları da daha kolay olacaktır.

Mühendislerin işçi asyılmaları için çeşitli ferdi davalar açılmış ve kazanılmıştır. Bu yolda İkramiye, fazla mesai ve pirim almak sureti ile daha iyi ücret alınmış olacak ve hayat pahalhlığı

kısmen karşılanmış olacaktır.

>

Oda, üyeleri yararına bir personel politikası

çizmeli ve bu yolda yürümelidir. Bence, kararnamenin uygulanmasına devam edilmeli fakat her

sene geçini endekslerindeki artış kadar bir faktör ile genişletilmelidir.

Kurulmakta olan bir müesseseye alınan .ma- . mul elektrik süpürgesi ücretine ilâveten.% 20 mühendislik ücreti döviz olarak ödenen memleketimizde, mühendislere verilen ücret çok görülmemelidir.

624 sayılı kanuna göre kurulmuş fakat bugüne kadar hiç bir faaliyette bulunmamış ve bulunmasına da imkân olmıyan elektrik mühendisleri sendikasınında feshi uygun olacaktır.

Elektrik Mühendisllfti 13.3

Mühendislerin işçi sayılması, 274 ve 275 sayılı kanunların tadili İle 274 sayılı kanuna göre bir sendika kurulmalı veya Oda ile müşterek teşkilatlandırılmalıdır.

3 — Doktorlar gibi serbest çalışan mühendislerde sayılı büyük şehirlerimizde toplanmıştır. Bu sebeple diğer kentlerin teknik sorunları çözümsüz kalmaktadır. Kalkınan memleketimizde mühendisler yatırımları teşvik eden ve gerçekleştiren elemanlardır.

Bugün yürürlükte bulunan 3458 sayılı Mimar ve Mühendislik kanunu resmi sektörde çalışan mühendislerin iş yapmalarını önlemektedir. Esasen bugünün şartlarına uymıyan bu kanunun tadili gerekmektedir. Profesör Bade'nin dediği gibi; 24 saat çalışmak mecburiyetinde olduğumuza göre normal mesai dışında yapılan işlerin memlekete zararı değil faydası olacaktır., kanısındayım. Böylelikle memleketin ihtiyacı olan atıl teknik kapasite memleket hizmetine girecektir.

• Şayet tek düşünce suistimal ise bunun da önleyici tedbirleri alınabilir. Şöyleki; kendi kont rolluğunda olan bir işe veya kuruma karşı taahhüde giremez ve proje yapamaz. Bunun dışinda daha düşünceler varsa buna cevabımız, bugün Türkiye'de heV sınıfta suistimalin varlığını ortaya sürmek olacaktır. Bir doktor da dilerse Devlet hastanesini suistimal vasıtası yapabilir.

Evet, 3458 sayılı kanunun değiştirilmesi için çalışmalara derhal başlanılmalıdır.

4 — Oerek görülen kanunsuzlukları takip etmek gerekse haksızlığa uğrayan meslektaşlarımızı savunmak için Oda bir Hukuk Bürosu kurmalıdır. Her ne kadar uğranılan haksızlıkların takibi için Oda'ya bildirilmesi isteniyorsa da Oda bugün için bu hususlara cevap vermekten uzaktır.

Mecburi ızmetlı olup çalıştığı müessesede gerek teknisyen kompleksi gerekse kaş göz beğenilmemesinden, kadro verilmlyen bir meslekdaşımıza, kadromuz yok gerekçesi ile de terfi verilmemiştir. Bir başka yerde, teknisyen gücenmesin diye mühendis teknisyen emrinde çalıştırılmaktadır. Bu hususlarda misal teşkil edecek vak'alar pek çoktur. 2357 meslekdaşımızın % 90'nın başından benzer hadiseler geçmiştir ve geçmektedir.

Büronun açılması ile ayni zamanda meslekdaşlarımızın karşılaştıkları müşkülâtların çözümü ile meslek otoritemiz de dolayısiyle yerleşecektir.

Büronun açılması ile ayni zamanda meslekdaşlarımızın karşılaştıkları müşkülâtların çözümü ile meslek otoritemizde dolayısiyle yerleşecektir.

5 — Mecmuamızda «Sosyal Yapı» köşesi kurularak bu ve buna benzer yazıların bu köşede yayınlanması camiamıza büyük yararlar sağlıyacak, problemlerimizin anlaşılması ve çözümlenmesini kolaylaştıracaktır.

Saygılarımla Fahrettin SELÇÎK

Bn. Neşe ile üyemiz Ömer Sunman'ın 1 Aralık 1967 tarihinde bir erkek çocuğu dünyaya gelmiştir. Anne, babayı tebrik eder. Gerçek'e uzun ömürler dileriz.

Üyemiz Prof. Abdı Dalfes 11.11.1967 tarih ve 5735 sayılı karar ile t.T.Ü. Elektrik Fakültesi Elektroteknik kürsüsünde profesörlüğe atanmıştır. Tebrik eder, başarılı ilmî çalışmalar dileriz.

* Bn. Gülay Kulak ile üyemiz Şahin Yurtbeğ'endi 16 Aralık 1967 tarihinde nişanlanmışlardır. Mutluluklar dileriz.

Bn. Nurdan Yeşeren ile üyemiz Ersen Kınayyiğit 25 Aralık 1967 günü evlenmişlerdir Mutluluklar dileriz.

Bn. Gönül ile üyemiz Mesut öner'in 13, Aralık 1967 tarihinde bir erkek çocuğu dünyaya gelmiştir. Anne, babayı tebrik eder. Koray'a uzun ömürler dileriz

Bayan Ayla ile üyemiz Elek. Y. Müh Mustafa Yener'in 25.1.1967 günü bir kız çocukları dünyaya gelmiştir. Anne ve babayı tebrik eder, küçük Nevra'ya uzun ve mutlu bir ömür dileriz.

Üyemiz Elek. Y. Müh Falih Kaya önder Etıbank 2 ncl Bölge Şebeke Tesis Başmühendisi olarak • çalışmakta bulunduğu devlet hizmetinden 4.1.1968 günü ayrılmıştır Üyemize bundan sonraki çalışmalarında da başarılar dileriz.

Bn. Gülçin Kasımoğlu ile üyemiz Nazml Musal 4 Ocak 1968 günü evlenmişlerdir. Mutluluklar dileriz.

Üyemiz TCDD. 7. işletme Tesisleri Servis Müdürü özdemir özsoy, merkez teşkilâtında Etüd ve Plânlama Dairesi Reis Muavinliğine atanmıştır. Basanlar dileriz.

Bn. Sabite ile üyemiz M. Solmaz Ergöçen'in 11 Aralık 1967 günü bir erkek çocukları dünyaya gelmiştir. Anne babayı tebrik eder, Hakan Salih'e uzun ömürler dileriz.

Bn. Nezahat Kesklnkılıç ile üyemiz Metin Pekmezci 4 Ocak 1968 günü nişanlanmışlardır. Mutluluklar dileriz.

Acı Kaybımız

27.12.1967 günü tzmit Köseköy'deki PireUİ Tekerlek Lastiği Fabrikasmdaki vazifesi esnasında bir işçinin tabancasından çıkan kurşunlara hedef olan üyemiz Elek. Y. Müh. Selâhattin SÖYLEN kurtarılması İçin yatırıldığı İzmit Devlet Hastanesinde 30.12.1967 günü genç yaşta gözlerini hayata yummuş, 5.1.1968 günü İstanbul'da toprağa verilmiştir.

1936 yılında SBvasta doğan talihsiz meslekdaşimiz, 1959 yılı Haziran döneminde Yıldız Teknik Okulu Elektrik Bölümünden mezun olmuş ve 1.8.1959 tarihinde Etibank Şebeke Tesis Müdürlüğüne intisab etmiştir. 1.11.1959 tarihine kadar Müdürlük merkezinde çalışan merhum Söylen bu tarihte Etibank Ümraniye - Sllihtar Başmühendisliğinde görevlendirilmiş, bu arada Yıldız Teknik Okulu İhtisas Bölümüne devam ederek mezun olmuş ve 5.10.1960 tarihinde Elek. Y. Müh. Unvanını kazanmıştır. 15.4.1963 de yedek subaylık görevini yapmak için izinli olarak aynlmcaya kadar tzmit Şantiye Şefi olarak çalışmış, bu arada Sanyar- Adapazarı teki çekilmiş çift devre 154 kVIuk enerji nakil hattnun bürinci devresi gerilim aitmda iken İkinci devresinin çekilmesinde sorumluluk almıştır. 61 inci dönem mensubu olarak yedek subaylık görevini tamamladıktan sonra 1.4.1965 de Etibank Marmara Bölgesi Şebeke Tesis Başmühendisliğinde Mesul Mühendis olarak çalışmağa başlamış, ancak ailevi sebepler dolayisile İzmit'ten aynlamamasr sebebile 20.5.1965 tarihinde Etibank camiasından ayrılarak Pirelll Lastik Fabrikasında elektrik mühendisi olarak görev almıştır.

Çok genç yaşta aramızdan ayrılan çalışkan, dürüst ve vazifeşinas meslekdaşımizm kaybından dolayı acımız büyüktür. Merhuma Tanrıdan Rahmet, kederli ailesi mensuplarına ve meslekdaşlarımiza baş sağlığı dileriz.

YURDUMUZDAN HABERLER

TÜRKİYE'DEKİ JEOTERMİK ENERJİ KAYNAKLARI ETÜD EDİLECEK :

Türkiye'nin Batı Anadolu Bölgesindeki Jeotermik enerji kaynaklarının Maden Tetkik Arama Enstitüsü tarafından dört yıl süre ile incelenmesine müteallik projeye ait uygulama plânı 6/7774 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile onaylanarak 28.11.1967 tarih ve 12762 sayılı Resmî Gazetede yayınlanmıştır.

Anlaşmaya göre, Birleşmiş Milletler özel Fonundan finanse edilen araştırma 1085110 dolar'lık bir meblâğa malolacak, direkt ısı ve elektrik üretimi bakımından, Samsun ile iskenderun'u birleştiren çizginin batısında kalan ve kısaca Batı Anadolu olarak adlandırılan bölgede jeotermik kaynakların bulunup değerlendirilmesi ve Türk Personelinin bu alanda yetiştirilmesi gayesine haiz olacaktır.

Bu maksatla, ısı gradyanının ölçülmesi için 100 metre derinlikte açılacak sondaj kuyuları vasıtasıyla jeofizik etüdler yapılacak ve bu etüdlere dayanarak takriben 1000 metre derinlikte sondaj yapılacak alanlar tesbit edilecektir. Bunun için tahminen on adet derin kuyu sondajı yapılacaktır. Derin kuyu sondajının sonucunda mühim miktarda buhar veya sıcak su bulunduğu takdirde, en ekonomik ve müessir faydalanma metodunun bulunması için — bir alt mukavele mucibince — fizibilite etüdleri yapılacaktır.

Buhardan ne şekilde faydalanılacağı etüd edilecek ve bu faydalanma sadece güç üretimine hasredilmiyerek, elde edilecek sıcak su hafif sanayide, örneğin tütün kurutma tesisleri, şeker pancarı rafinerileri, kâğıt fabrikaları veya tekstil fabrikaları yahut da bina ve umumi banyoların ısıtılmasında kullanılacaktır.

KOÇ GRUBU TELEVİZYON FABRİKASI KURUYOR:

Ankara'dakl Fransa Büyükelçiliği tarafından yayınlanan Teknik Haberleşme Bülteni (Bulletin d'Informatton Technique) nin Eylül - Ekim 1967 sayısında bildirildiğine göre, Türk BEKO Şirketi ile Fransız THOMSON HOUSTON HOTCHKISS BRANDT kumpanyası arasında İstanbul'da önemli bir sözleşme İmzalanmıştır.

Bu sözleşmeye göre, Türkiye'nin en önemli endüstri grubu Koç grubuna dahil BEKO Şirketi almış olduğu lisans ile siyah - beyaz televizyon alıcıları imâl edecektir. Cihazlar THOMSON markası altında satışa arzedilecektir. BEKO aynı zamanda bu cihazlar için lüzumlu parça ve aksamı da imâl edecektir.

Her bakımdan tam bir teknik işbirliğinin sağlanması öngörülmüştür: THOMSON - BRANDT halen İstanbul'un bir banliyösünde inşa halinde olan yem fabrikayı çalışmaya başlatmak için BEKO emrine mühendis ve teknisyenler verecektir.

Ayrıca, Türk teknisyenleri Fransa'da staj görecekler ve dönüşlerinden hemen sonra, bilgi kazandıkları imalât usûllerini yurdumuzda uygulamakla yükümleneceklerdir.

BEKO Şirketi 1962 yılında da lisans altında radyo alıcıları imâl etmek için THOMSON ile benzeri bir anlaşma imzalamıştı.

DEMİRYOLU ELEKTRİKLENDİRMESİ :

İstanbul Ankara demiryolu hattının 131,5 kim. lik İstanbul - Arifıye bölümünün elektriklendirilmesi ile ilgili sabit tesislerin etüdü, genel yerleştirmelerin kararlaştırılması ve gerçekleştirilmesi için gerekli detaylar konusunda SOFRERAIL (Soctetâ Française d'Etudes et de R6alisations Ferroviaires) müşavir olarak çalışmaktadır.

Seyir iletkeni hattının 25 kV tek - fazh alternatif akımla beslenmesi, demiryolu hattına hemen hemen paralel seyreden 154 kVluk enterkonnekte sistemden doğrudan doğruya brangman almak suretile kurulacak üç transformatör merkezinden sağlanacaktır. Her biri 7,5 MVA lık iki transformatör ihtiva edecek olan merkezler sırasıyla kim 12,250 (İdealtepe), kim 70,400 (Kalburcu) ve kim 130,000 (Arifiye) de kurulacaktır.

Bu transformatör merkezleri ve ara ayırma istasyonları Haydarpaşa'da kurulacak ana kumanda merkezinden uzaktan kumanda ile İdare edilecektir.

Seyir iletkeni SNCF (Fransız Millî Demiryolu İdaresi) in tekniğine uygun olarak tesis edilecektir. Bununla beraber, mahalli şartlar sebebiyle, bazı değişiklikler yapılmaktadır, örneğin, ithal edilecek putrel demirinden mamul direkler yerine, Türkiye'de kolaylıkla tedarik edilebilen santrifüj betonarma direkler kullanılmaktadır.

Şimdiye kadar çeşitli malzeme ihaleleri gerçekleştirilmiş olup katener teçhizatına ait çalışmalar devam etmektedir. Bu çalışmalar Fransa'da meslekî stajlar yapan Türk Mühendislerinin idaresinde demiryolu personeli tarafından yapılmaktadır. İstanbul'un banliyösüne tekabül eden ilk 44 kimlik bölümün işletmeye alınması ilk kademde gerçekleştirilecektir.

Muharrik teçhizat Avrupa yakasında elektriklendirilmiş banliyö hattı İçin daha önce satın alınan otomotris dizilerinden ve yakında sipariş edilecek 3600 beygir gücündeki BB lokomotiflerüe sağlanacaktır.

Geri kalan kısmın işletmeye alınması yolun çift hatlı olarak ikmaline bağlıdır. 164 kVluk enterkonnekte sistemden yapılacak üç brangman hattı için lüzumlu galvanize çelik direkler 859.480,11 TL kargılığında MÎTAŞ (Madeni İnşaat îgleri TAŞ) tarafından imâl edilmlg (233 872 kg), direklerin dikimi ve tel çekimi iğleri Eübank 2nci Bölge Şebeke Tesisi Başmühendisliği (istanbul) tarafından yapılmıştır. Enterkonnekte şebekeden yapılacak branşman noktalarında tesis edilecek ayırıcılarla ilgiH proje Elektrifikasyon Sabit Tesisleri Emanet Heyeti Reisliğinin Proje Tatbikat Gurubu tarafından hazırlanmış bulunmaktadır.

Bölge:

E H Tesis

n

DEMÎRKÖPRÜ 69

KEMER 48

v

HÎRFANLI 96 KESÎKKÖPRÜ 76

VI

SEYHAN 54 SÎLÎFKE 0.38

VII

ALMUS 27 DURUCASU 0.8

vni

GÎRLEVlK 3 KÎTt 2.77

rx

HAZAR-I 19.8 HAZAR-n 10

KERNEK 0.832

XIII

KEPEZ 26.4

KOVADA-I 8.4

Toplam (Enerji tesisleri 378 MW) Toplam (Hazine Tesisleri 65 MW) Toplam (Enerji + Hazine MW)

ELEKTRİK ENERJİSİ ÜRETİMLERİ:

1967 Kasım ayının 577,1 Milyon kVVh'lık üretimin % 78,0 si Bölge % 9,2 Belde <% 12,8 i otoprodüktör santralları tarafından sağlanmıştır. 577,1 Milyon kWh'tm % 67,3 ü termoelektrik % 32,7 si hidroelektrik üretimdir.

1965 - 1966 Kasım ayı termoelektrik üretim artışı % 19dur. 1966 - 1967 Kasım termoelektrik artışı ise % 19,3dür. Aynı yıl ve ayların hidroelektrik üretimlerine gelince 1965-1966 Kasım ayındaki artığı •% 2,2 dir. 1966 -1967 Kasım ayı hidroelektrik artışı ise % 1.7 dir.

Agağıda geçen yılın aynı ayı ile mukayese li olarak kaydedildiği veçhile, DSt Genel Müdürlüğünce inşa edilen ve kurulu güçleri (MW olar ak) hizalarında belirtilen hidroelektrik enerji (E) ve hazine (H) tesislerinde Kasım 1967 ayı için de üretilen «kWh, brüt elektrik enerjisi», toplam olarak 126 789 663 kWh'e baliğ olmuştur:

Kasan 1967

10 595 800 839 000

33 000 800 22 154 000 31166 300

97 683 3 783 400

190 300 1 394 620

250 320 8 495 200 1113 500

489 360 10 555 080 2 664 400

103 961 583 22 828 180 126 789 763

Kasma 1966

30 900 500 6 990 500 34 066 000

— 27 542 000

91213 1858 500

142 500 1113 095

193 980 8 793 200

— 353 890 10 000 050 2 214 050

103 262 178 21 007 300 124 269 478

Değişim yüzdesi

— 65.7 — 88.0 — 3.1

— + 13.2 + 7.1 + 1Ö6.6 + 33.5 + 25.3 + 29.0 — 3.4

— + 38.3 + 5.5 + 20.3

+ 0.7 + 8.7 -t- 2.0

DÜNYADAN HABERLER

AVRUPA

Avrupa Atom Ajansı

Avrupa Atom Ajansı tarafından geçenlerde yayınlanan OECE> Yüksek Sıcaklık Reaktör Projesi sekizinci yıllık raporunda 1000 MWe lik DragOD-tlpi enerji santralı ile elektrik enerjisi üretimi masrafları üretilen kWh başına 0,42 USA cent'i kadar düşük olabileceği tahmin edilmektedir. 1 Nisan 1966 dan 31 Mart 1967 dönemini kapsayan raporda zenginleştirilmiş uranyum toryum yakıtı kullanan 528 MWe (1250 MWt)lık

Dragon-tıpi bir enerji santralı için referans dizayn detayları verilmekte ve İki reaktörden meydana gelen 1056 MWe lik bir santralın tahmini inşa masraflarının kW başına 140 -150 dolar ve yakıt masraflarının kWh başına 0,12 - 0,13 USA cent'i olacağı bildirilmektedir. Raporda not edildiğine göre, % 5 U235'e zenginleştirilmiş ve toryum ihtiva etmeyen uranyum kullanan bir varyant dizaynda (örneğin bir toryumdan U233 dönüştürücüsü yerine bir U238 den plütonyum dönüştürücüsü) benzer düşük inşa ve yakıt masrafları yıl içerisinde ilgi çekmiştir.

FRANSA Fransa Elektrik Kurumu (EdF)nun 660 M.VA Gücünde ilk Trafosu Fransa Elektrik Kurumunun ve Millî Kömür İşetmelerinin santrallarındakl 150 ve 290 MVA lık transformatör ünitelerinden sonra, Alsthom ve Compagııie Generale d'Electrıclte'nın müştereken kurdukları ALSTHOM - SAVOİSÎENNE firması 3 Ekim 1967 günü Saint-Ouen'deki fabrikalarından 660 MVA lık ilk üç - fazlı transformatörünü sevketmişttr. Fransa Elektrik Kurumu tarafından Porcheville enerji santralı için sipariş edilen bu trafo, adı geçen enerji kurumu tarafından benimsenen 600 MW lik türbo - generatör bloklarına tekabül etmekte ve Avrupa çapında bir rekor teşkil etmektedir Bu trafo sayesinde 20 kVda üretilen enerji 400 kVa yükseltilerek, yüksek gerilim şebekesi üzerinden büyük trafo merkezlerine iletilecektir.

Bu büyüklükte bir ünitenin ortaya koyduğu konstrüktif zorluklar, demiryolu ile nakliyatın koşullarına uymak suretile halledilmiştir. Buşınglerin ve soğutma teçhizatının sökülmesinden sonra bölünmez kütlenin boyutları Millî Demiryolu İdaresinin gabarisine sığmış ve 365 Ton ağırlığındaki esas parça Endüstriyel özel Nakliyat Şirketinin, 600 MVVlık üretim ünitesi ile ilgili bu kabil ağır teçhizatın yollanmasında kullanılmak üzere özel olarak inşaettiği, 450 Ton faydalı ağırlık kapasiteli özel bir vagona yüklenmiştir. Transformatör yüklü halde vagonun uzunluğu 65 metredir.

Yağı doldurulmuş, bugingleri ve soğutma teçhizatı takılmış, çalışır durumdaki trafonun ağırlığı 455 Ton, kaplayacağı alan 11 metre x 6,80 metre ve yüksekliği 9,10 metre olacaktır.

Bu trafonun tamamen aynı bir ikinci ünite de Ocak 1968 de teslim edilmek üzere Fransa Elektrik Kurumu tarafından aynı imalâtçıya sipariş edilmiş olup, manyetik devre ve 400 kV luk sargılar halen Saint - Ouen'deki fabrikada görünür hale gelmiş bulunmaktadır.

İTALYA

Dünyanın en uzun Yekpare Elektrik Kablosu

Dünyanın en uzun yekpare elektrik kablosunun Pirelli tarafından imal edildiği bildirilmektedir. Yunanistan Elektrik Kurumu (Public Power Corp.) için imal 66 kVluk deniz altı kablosu Korfu adası İle anavatan arasında denizaltına döşenecek olup eksiz olarak yaklaşık 9 mil uzunluğundadır.

LA SPEZÎA NÜKLEER SANTRALINDA YANGIN

İtalya Elektrik Kurumu (ENEL) tarafından bildirildiğine göre 600 MW lık La Spezia nükleer reaktörünün kumanda odası yangın sonucu tahrib olmuş, ancak 320 MWlık iki generatörde herhangi bir hasar kaydedilmemiştir.

SKANDİNAVYA

Finlandiya ve Norveç'in Hidroelektrik Projeleri

Kuzey ve doğu Finlandiya'da dört hidroelektrik projesi İnşa edilecektir. Projelerden üçü yaklaşık olarak 150 MW gücünde olacak, dördüncüsü ise 50 MWhk bir puant gücü sağlayacaktır. Projelerin toplam bedeli 72 milyon dolar tahmin edilmektedir.

Projeler, Pohjalan Voim Oy (özel sektör), Kemijoki Oy (resmi sektör) ve Kuurna Voima Oy (resmi sektör) gibi değişik üç firma tarafından inşa edilecektir.

İsveç ve Finlandiya elektrik işletme kurumları arasında imzalanan bir anlaşmaya göre, 6 milyon dolar şartıyla her iki ülke arasında 146 mil uzunluğunda 400 kV luk bir bağlantı yapılacak ve İsveç Devlet Elektrik Kurumu 1971 -1974 döneminde Finlandiya şebekesine 150 MW güç verecektir. Her ıkı ülke 1958 yılında İmzaladıkları benzen bir anlaşma ile 220 kV da bağlantı sağlamışlardı.

öte yandan, 3,5 milyonluk nüfusu, ortalama yılda 50 milyar kWh civarında elektrik enerjisi sarfiyatı ve nüfus başına yılda 14 000 kWh elektrik enerjisi sarfiyatı Jle Norveç muhtemelen dünyada başta gelmektedir. Norveçte 1945 yılında kurulu güç 2 300 MW ıdı. 1954 yılında 3 500 MW ve 1966 yılında 10 000 MW yani 13 yılda üç misli artmıştı. Ülkenin hidroelektrik potansiyelinin yaklaşık olarak ancak üçte birinden istifade edilmektedir.

tSVEÇİN ELEKTRİK ENERJİSİ DURUMU

İsveç Maliye Bakanlığı tarafından geçenlerde yayınlanan bir incelemeye göre, İsveçte toplam enerji sarfiyatı 1965 -1975 yılları arasındaki on yıllık dönemde % 5,8 ve 1985 yılına kadarkı dönemde de % 4,5 - 4,8 artacaktır.

Hidrolik enerji, ev yakıtları, kömür ve koktan enerji üretiminde doyma beklendiğinden, IÜZUHIT lu ilâve enerji sıvj yakıtlardan ve nükleer yakıtlardan sağlanacaktır. 1975 yılında sıvı yakıt talebenin 30,7 - 31,6 milyon ton sıvı yakıt eşdeğerinde olacağı tahmin edilmektedir. Bu, yıllık % 6,4 - 6,7 artışa tekabül etmektedir.

Enerji bilançosuna eklenecek yeni kaynakların önemli kısmını nükleer yakıtlar sağlayacaktır. 1985 de ülkenin enerji talebinin % 21 - 30 unun nükleer enerji ile 'karşılanacağı tahmin edilmektedir.

İsveçin nüfusu 1965 de 7,7 milyon idi. 1975 yılında 8,4 milyon ve 1985 yılında 9 milyona ulaşacağı umulmaktadır.

Uluslarlarası istatistikler İsveçte elektrik enerjisinin belli başlı Batı Avrupa ülkelerine kı-

yasla oldukça ucuz olduğunu ortaya koymaktadır. Çeşitli enerji kaynakları arasında kuvvetli bir rekabet mevcuttur. Hidrolik enerjisinin ucuz olması sebebile elektrik enerjisi sarfiyatı diğer Avrupa ülkelerine kıyasla iki misil yüksektir. Bu, endüstride mekanizasyon ve otomasyon ile kısmen İzah edilebilir. 1965 -1970 döneminde endüstri alanında elektrik enerjisi sarfiyatının % 6,3 ve 1970 - 1975 döneminde de % 4 artacağı tahmin edilmiştir.

Yükselen hayat standardı sonucu meskenlerin elektrikle ısıtılması, elektrik enerjisi sarfiyatına tesir etmiştir. 1985 yılında, ev başına yılda 20 000 kWh enerji sarfiyatı ile ısıtılan bir milyon ev bulunacağı umulmaktadır.

öte yandan, isveç Millî Telekomünikasyon Kurumu tarafından geliştirilmiş bir sistem sayesinde, seyahat ederek evinden uzak kalan kişilerin, evlerine dönmelerinden birkaç saat önce, özel bir bağlantı sayesinde telefonla ısıtma cihazlarını devreye sokmaları mümkün olmuştur.

SOVYETLER BİRLİĞİ

1500 kV D.A. Enerji Nakli

Leningrad Doğru Akım Enstitüsü tarafından 1500 kV luk bir D.A. Enerji nakil hattı projelendirilmiştir, îlk adım 'olarak, hattın dizaynı' için lüzumlu teknik bilgilerin hazırlanması tamamlanmıştır.

Enerji Nakil hattı 1550 mil uzunluğunda olacak, Kazakistan'da Ekibastuz'daki linyit yatakları yakınındaki enerji santralından Sovyetler Birlıği'nin Avrupş, kısmının merkezi bölgelerine enerji taşıyacaktır.

Volgagrad hidroelektrik santralından Ukrayna'nın endüstri, bölgesi Donetsk'e elektrik enerjisi nakleden 800 kV D.A. hattı şimdiye kadar bu alandaki rekoru teşkil etmektedir.

Yeni nakil hattı enerji kaynaklarının tükendiği alanlara enerji nakli problemini halledecektir. Ekibastuz'da üretilen enerji merkezi bölgelerden üretilenin yarı fiatma elde edilecektir. •

1968 YELİ MİLLETLERARASI TOPLANTILAR TAKVİMİ

3 - 6 Mart 1968 — New York 9 uncu Milletlerarası Elektrik Sergisi - New York Coliseum'da.

18 - 22 Mart 1968 — IEEE (Amerikan Elektrik ve Elektronik Mühendisleri Birliği) nin Milletlerarasr Kongresi ve Sergisi - New York Hilton Oteli ve Collseum'da.

27 - 29 Mart 1968 — Reaktör Teorisi 8 inci Teknik Kongresi - Alman Atom Forumunda, Bonn, Batı Almanya'da,

3 - 5 Nisan 1968 — Milletlerarası Manyetik Konferansı - Sheraton Park Oteli, Washington D.C.'de (lEEE'nin manyetik grubu tarafından organize edilmiştir),

30 Nisan - 2 Mayıs 1968 — Buhar üretimi için ağır su reaktörleri konferansı - İngiliz Nükleer Enerji Derneğinde - Londra'da,

27 - 31 Mayıs 1968 — Nükleer Yakıtlar Ekonomisi Sempozyumu - Gottwaldov, Çekoslovakya'da (Vlyana'daki Milletlerarası Atom Ajansı tarafından organize edilmiştir),

27 - 31 Mayıs 1968 — Termoiyonik Elektrik Enerjisi Üretimi Milletlerarası Konferansı - Stresa, İtalya'da (Avrupa Atom Ajansı ve EURATOM Araştırma Tesisi tarafından müştereken organize edilmiştir),

6 - 1 0 Haziran 1968 — Milletlerarası Gaz Konferansı - Hamburg, B. Almanya'da,

9 - 1 3 Haziran 1968 — Milletlerarası Nükleer Konferansı ve Sergisi - Royal York Oteli, Toronto, Kanada'da (Kanada Nükleer Birliği tarafından organize edilmiştir),

--

-•'

10 - 20 Haziran 1968 — CIGRE Milletlerarası

Büyük Elektrik Şebekeleri Kongresi -

UNESCO Binası, Paris, Fransa'da (CIG-

RE Türk Millî Komitesi, Teknik Üniversite, İstanbul), .

24 - 30 Temmuz 1968 — MHD enerji üretimi

sempozyumu - Varşova, Polonya'da,

1 - 7 Ağustos 1968 — 3 üncü Plazma Fiziği

ve Kontrollü Füzyon Araştırması Konferansı . - Novoisibirsk, S.SCB'de,

20 - 25 Ağustos 1968 — Dünya Enerji Konferansı 8 inci Genel Kurul Toplantısı Moskova, SSCB'de,

26 - 30 Ağustos 1968 — Havadan yayılan radyoaktif arttfdann (serpintilerin) muamele edilmesinde dizayn ve işletme tecrübesi sempozyumu - IAEA Milletlerarası Atom Ajansı, Viyana, Avusturya,

16 - 20 Eylül 1968 — 220 kV ve üzeri hava hatları ve kablolarda yeni gelişmeler - EEE .(İngiliz Elektrik Mühendisleri Birliği) Londra, İngiltere'de,

24 - 26 Eylül 1968 — Enerji Kaynaklan Milletlerarası Sempozyumu - Brighton, İngiltere'de,

9 - 15 Ekim 1968 — INTERKAMA Milletlerarası 4 üncü Enstrümantasyon ve Otomasyon Kongresi ve Sergisi - Dusseldorf, B. Almanya'da,

21 - 25 Ekim 1968 — Geliştirilmiş ve Yüksek Sıcaklık' Gaz ile Soğutmalı Reaktörler sempozyumu - Julich, B. Almanya'da.

llllllllllılılllllllllllMIIIIIII'.IIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIMIIIIIIcllllll'IIIIIIINIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIMIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIItlIllllllllllllllllllllllllllllMIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIMIIIIIIIItl

KEBAN İLETİM PROJESİ

TEKLİF İSTEME ŞARTNAMESİ NO. B. 2041

380 kV luk Güç Kesicileri satmahnacaktır.

Son teklif verme tarihi 6.3.1968 olup, Dünya Bankası tarafından finanse edilen bu ise ait Teklif îsteme Şartnameleri ETlBANK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Sıhhiye - Ankara'dan temin edilebilir.

İsteklilerin firma mümessillik belgeleri ve o firmayla ilgili kataloglarla birlikte müracaatları rica olunur.

(E. M. — 25)

• "llll'llllll'SIllllIltelllllllllllllllllllllllllllllllllllllll

KEBAN İLETİM PROJESİ TEKLİF İSTEME ŞARTNAMESİ NO: E. 168

380 ve 154 kV luk Bara İzolatörleri satınalınacaktır.

Son teklif verme tarihi 4.3.1968 olup, Dünya Bankası tarafından finanse edilen bu ise ait Teklif İsteme Şartnameleri ETlBANK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Sıhhiye - Ankara'dan temin edilebilir.

İsteklilerin firma mümessillik belgeleri ve o firmayla ilgili katologlarla birlikte müracaatları rica olunur.

(E. M. — 26)

SAYIN ÜYELERİMİZ VE ABONELERİMİZ

Odamızın Türkiye Ticaret Odaları, Sanayi Odaları ve Ticaret Borsalan Birliği ile müştereken tertiplediği Türkiye Elektrik Makinalan, Cihazları ve Malzemesi İmalât Sanayii sergisi 5 Şubat 1968 günü saat 10 da Odalar Birliğinin Bakanlıklardaki (ANKARA) yeni binasında açılacaktır.

Onbeş gün devam edecek olan sergiye giriş serbesttir. Üyelerimize ve alâkalılara duyrulur.

Yönetim Kurula

ÜYELERİMİZİN DİKKATİNE

1968 yılı Ajandası basılmış bulunmaktadır. Bu ajandanın posta ile üyelerimize tevzii odamıza oldukça büyük bir külfet yükleyecektir.

Ankara'da veya İstanbul'da bulunan üyelerimiz, Ankara merkezimiz veya İstanbul Şubesinden 30-Ocak-1968 tarihine kadar bu merkezlerden alabileceklerdir.

Bu tarihe kadar Ajandalarını almayan üyelerimize, Ajandaları posta ile gönderilecektir.

YÖNETİM KURULU

I8

ODAMIZIN YAYINLARI

Odamız arafrndon muhtelif tarihlerde bastırılan ve bedeli mukabili veya ödemeli

olarak Odamızdan temin edilebilen yayınlar :

£

— E-lekfrik Tesislerine ait Projelerin Tanzimine Dair Yönetmelik

— •Elektrik Tesislerinde Emniyet Yönetmeliği

'

7,50 TL.

^

(Üyelerimize)

5..00 TL.

£|

— Elektrik Mühendisleri için Asgari Ücret Yönetmelig i

— Kuvvetli Akım Elektrik Dağıtımı Tesisatının Bakım İşletme ve Tesisine Dair Talimatname

<|

I4

— Elektrik İç Tesisat Yönetmeliği ve Fenni Şartnamesi — Elektrik Santral ve Tesislerinin Kabulüne ait Talimatname

Elektrik' Endüstrisi Yatırımlarının Seçiminde Kullanılan metod ve

3,00 TL.

- i|

' ||'

Kriterler

|-

— Elektrik Mühendisliği Kuvvetli Akım Tekniği El Kitabı

40,00 TL.

|t

P

• (Üyelerimize) — Türkiye Elektrik Mühendisliği III Teknik Kongre Tebliğleri - (Üyelerimize)

2'5,00 TL.

g'

50,00 TL.

|!'

—

«.

IiII

— Türkiye Elektrik Makinaları Cihazları ve Malzemesi İmalât Sanayii

Rehberi

(Üyelerimtze)

" 10.00 TL.

„ —• •

Kx«<>:«<»xx»xx»x>:«eK*x**»:o^

$; |\<

!

5t

Elektrik Mühendisliği 133.

x«o:«oa*t*:«*x*>sx«^x^

%

ELEKTRİK ŞEBEKELERİ MONTAJ VE İŞÇİLİĞİ YAPTIRILACAKT/R

(ET1BANK KÖF ELEKTRİFİKASYONU TESfS MÜDÜRLÜĞÜNDEN)

Müdürlüğümüzce, yurdumuzun çeşitli illerine bağlı köylerin alçak ve

yüksek gerilim elektrik şebekeleriyle trafo postalarının montaj ve işçilikleri bir program dahilinde teklif alınmak suretiyle ihaleten yaptırılmaktadır.

Bu işlerle iştigal eden firmalardan isteyenlerin, yapılacak ihalelere iştirak edebilmelerini temin bakımından yapmış oldukları alçak ve yüksek gerilim elektrik şebekelerine ait belgeleriyle birlikte Mithat Paşa Cad. No. 60/5 Yenişehir — ANKARA adresine bizzat, ya da mektupla müra-

AII

caat etmeleri duyurulur.

(E. M. — 17)

KAVEL

(E. M. — 18)

PLASTİK İZOLELİ ELEKTRİK İLETKENLERİ YERALTI KABLOLARI (Yüksek ve alfak gerilim 240 ı»»1 ye kadar)

EMAYE BOBİN TELLERİ (OtO mm0.3 mm$l

SUN'Î DERİ ve

YER MUŞAMBALARI

Yeraltı Kablosu NK-NKBA'yı nazaran üıtün özellikleri haiz olan YW (NYY) YVHV (NYCY) YVSV (NYFY) YVHHV (NYCEY) Kablolarında re har tip İletkenlerde K A V E L markan standardlara uygunlujun İfadesi va OstOn kalitenin sembolOdOr.

K A V E L KABLO «• ELEKTRİK MALZEMESİ A. Ş.

tSTİNYE - İSTANBUL

Telefon : 63 34 00 - 63 54 01

Telgraf : KAVELKABLO - İstanbul