HABERLER

ÜYELERİMİZDEN HABERLER

Üyemiz, Gürcan Yülek'in 15.1.1968 tarihinde bir oğulları olmuştur. Murat Ali'ye uzun ömür dileriz.

Üyemiz, Halil Eker ile Bn. Gülcan Eker'in 211.1968 tarihinde bir oğulları olmuştur. İlkay'a mesut günler dileriz.

Üyemiz Mehpare Elmalı 31.12.1967 günü Bay Sebati Canter ile nişanlanmıştır. Mutluluklar dileriz.

Bn. öznur Aloğlu ile üyemiz Süleyman Selçuk 7.1.1968 günü nişanlanmışlardır. Mutlulukla.r dileriz.

Üyemiz, TCDD Tesisleri Dairesi Reis Muavini Yahya Oğuz, Devlet Plânlama teşkilâtı Koordinasyon Dairesi Tetkik ve Tahlil Şubesi Müdürlüğüne atanmıştır. Başarılar dileriz.

Üyemiz Eşref Erkmen ile Bn. Gülay Erkmen'in 14.1.1968 günü bir kızları olmuştur. Ana ve babayı tebrik eder, Zahide.ye mesut ve bahtiyar bir ömür dileriz.

Üyemiz I.T.Ü. Elektrik Fakültesinden Doç. Dr. Kemal Sarıoğlu, Profesörlüğe terfii etmiştir. Başarılarının devamını dileriz.

Üyemiz Muammer özer Etibank Genel Müdürlüğü Şebekeİer Şubesinde göreve başlamıştır. Basanlar dileriz.

Üyemiz, E.Î.E. idaresi Enerji pazarı etüt Servis Şefi Saffet Erdem, Enerji ve Tabii Kaynaklar Dairesi İşletmeler Fen Heyeti Müdürlüğüne atanmıştır. Basanlar dileriz.

Br>. Tülin ile Üyemiz Gözen Ünten'ın 6.11.1967 günü bir erkek çocukları dünyaya gelmiştir.' Anne babayı tebrik eder, Güven'e uzun ömürler dileriz.

Odamız Yönetim Kurulu Başkanı Üyemiz Münir Tanyeloğlu 8.1,1968 gün 6/9366 sayılı Bakanlar Kurulu Karan ile Etibank Genel Müdürlüğüne asaleten atanmıştır. Hayatta başarılarının devamını dileriz.

Üyemiz Mustafa öngün 29.1.1968 günü Etibank Genel Müdür Yardımcılığına (enerji) atanmıştır. Hayatta başarılannın devamını dileriz.'

Üyemiz, PTT Genel müdürlüğü Yüksek Mühendislerinden Kenan Kul, bu idareden ayrılarak Devlet Plânlama teşkilâtında yeni görevine başlamıştır. Bağanlar dileriz.

Bn. Gülnar ile üyemiz Hüseyin Tekinel'in 30 Ocak 1968 günü bir erkek çocuklan dünyaya gelmiştir. Anne ve babayı tebrik eder, Kemâl'e uzun yıllar dileriz.

Üyemiz, TCDD İşletme Tesisler Servisi Müdürü özdemir özsoy, ayni idarenin Merkez teşkilâtında Etüd ve Plânlama dairesi Başkan yardımcılığına atanmıştır. Basanlar dileriz.

Üyemiz, DSİ Girlevik Santralı Müdürü Haydar Aksu, tekrar E.l.E. İdaresine dönerek Müşavir olarak çalışmaya başlamıştır. Başarılar dileriz.

Üyemiz Suphi Şahin ile Bn. Gülseren Şahin* in 16 Ekim 1967 tarihinde bir oğulları olmuştur. Ayhan'a mesut bir ömür dileriz.

Elektrik Mühendisliği 134

Üyemiz Ayhan Türeli'nin 19 Ocak 1968 günü bir kız çocuklan olmuştur. Anne babayı tebrik eder yavruya uzun yıllar dileriz.

Konferans : MARGİNİ M. S. M. (İtalya) Firması Müşavir Mühendisi ve Beynelmilel Elektronik Komitesi (IEC) Salt Tesisleri Bölüm Başkanı Dr. İng. Ernesto Maggi tarafından 8 Şubat 1968 günü Etibank İşletmeler Gurup Başkanlığı konferans salonunda «,400 kV'luk Elektrik Şebekelerinde Modern Salt Tesislerinin Tatbikatı» konusunda konferans verilmiştir. Konferans üyelerimiz tarafından ilgi ile taklpedılmiştir.

DÜNYADAN HABERLER

ELEKTRİK TAHRtK İÇİN ÇİNKO - HAVA BATARYALARI :

Elektrikle tahrik edilen otomobillerin giderek artan ilgiye konu teşkil etmesi çoğu mevcut kurşun - asid bataryalarına kıyasla önemli gelişmeler arzeden çeşitli yeni batarya sistemleri tekliflerini doğurmuştur. Bununla beraber, bunların hepsi de aşağıdaki bir veya daha fazla mahzurları arzetmektedirler :

— Nadir ye tehlıkel: maddeler kullanılmaktadır.

— Sadece yüksek sıcaklık derecelerinde iyi çalışmaktadırlar.

— Yardımcı teçhizat ile muğlâk hale getirilmişlerdir.

— Çok dügük değerde enerji çıkışına imkân vermektedirler.

Geçenlerde Amerika Birleşik Devletlerinde Rhode Island'da Leesona Corporation ile Britanya'da Crompton Parklnson Ltd. arasında sonuçlanan bir anlaşma, Leesona tarafından maden hava bataryaları konusunda şimdiye kadar elde edilen veya bundan sonra elde edilecek patent haklarının Crompton tarafından satın alınmasına imkân vermektedir. Anlaşmaya çinko - hava bataryası da dahil edilmiş olup, belirtildiğine göre elektrikle tahrikin bütün icaplarını mükemmelen yerine getirebilecektir.

Kurşun - asld bataryalarının aksine, çinko hava bataryaları:

— Kolayhkla elde edilebilen maddeleri kullanmakta olup, bu maddeler esasta tehlikeli değildirler.

— Geniş bir sıcaklık derecesi alanı İçinde iyi deşarj karakteristiklerine maliktir (yaklaşık - 40°Ca kadar çalıştırılabilirler).

• — minimum bir yardımcı teçhizata lüzum gösterir.

-- Yüksek yoğunlukta enerji —yaklaşık, primer olarak 15 Wh/lıbre, sekonder olarak 50 - 80 Wh/libre — verebilecektir.

Çinko - hava bataryalarının çoğunda kullanılan pil çift, oranda gözenekli bir çinko anoddan ve her iki yanında ıkı ince hava katodundan ibarettir. Pilin yüksek performasımn anahtarı bu hava katodlan olup suyun nüfuz edemiyeceği malzemeden yapılmışlardır. Bu malzeme iletken bir ağ - kafes ve havanın oksijenin azalma oranını iyileştiren bir katalizör tabakasına dayanır. Suyun nüfuz edemediği malzeme havanın geçişine müsaade ettiğinden ve fakat elektrolitin sızmasına müsaade etmediğinden, bizzat pil kutusunun cidarları olarak kullanılabilir. Gözenekli anod sıvı halde potasyum hidroksit (elektrolit) e daldırılmış ve gözenekli separatör (ayırıcı) malzemesinden bir zarf ile sarılmıştır. Bu suretle meydana gelen komple anod katalitik katod malzemesinden yapılmış kap içine konmuştur.

Deşarj esnasında katod herhangi bir" değişikliğe uğramamakta ve fakat anod çinkosu çinko okside dönüşmektedir ve kullanılan elektrodla, diğer birçok bataryada olduğu gibi, reaksiyon ürünü anod yüzeyini pasifleştirme. Sistem pil başına yaklaşık 1,4 V luk bir açık devre gerilimini haizdir ve katod yüzeylerine havanın girişini sağlamak üzere kâfi derecede aralıklı

anod bağlantı ucu anod kapak contası

elektrolit sızdırma Zt kapak

, p l a s t i k anod tepesi anod negatif

UÇ negatif uç fişi

elektrod senaratörü anod iletkeni

katodlar çinko anod

anod separatör kâğıdı, Pil kılavuz mesnedi

Pil çifti çerçevesi katod

pozitif bağlantı

/

iletkeni

negatif bağlantı' iletkeni

yerleştirilmek şartUe, pilleri seri bağlayarak istenilen batarya gerilimini elde etmek kabildir. Katodlar için kâfi havaya tabii konvekslyon normal olarak sağlar. Sadece akım yoğunluğunun üst sınırlarındaki deşarjlar esnasında batarya kutusu beraberindeki küçük bir vantilatör yardımıyla hava beslemesini arttırmak gereklidir.

Bu tip bataryaların en önemli özelliği de deşarj olmuş, anodlann çıkarılıp yenilerile değiştirilmesi suretile çabuk şarj edilebilmeleridir. Yeni anodlar lüzumlu elektroliti kuru halde ihtiva etmekte olup tekrar şarj işlemi için yapılacak bütün İş su ihtiyacını ilâve etmekten İbarettir.

Elektrikl olarak tekrar tekrar edilebilecek bir batarya halen geliştirilme safhasındadır ve esas olarak prımer bataryaya benzer olacaktır. Tekrar şarj etme elektrokimyasal işlem ters yönde icra olunacaktır : Anod üzerindeki çinko oksid tekrar çinkoya dönüştürülecek ve oksijen hava katodundan serbest kalacaktır. Tecrübeler tekrar şarj etmenin 1 saat gibi kısa bir sürede tamamlanabileceğini göstermiş ise de, uzun ömür karakteristiği için 8 saat veya gece şarjının tercih edileceği umulmaktadır.

1068 YILI MİLLETLERARASI TOPLANTILAR' TAKVİMİ

3 - 6 Mart 1968 — New York 9 uncu Milletlerarası Elektrik Sergisi - New York Coliseum'da.

5 - 8 Mart 1968 — Nükleer Elektronik ve Radyoaktiviteden Koruma Milletlerarası Kollegyumu - Toulouse, Fransa'da.

18 - 22 Mart 1968 — I E E E (Amerikan Elektrik ve Elektronik Mühendisleri Birliği) nln Milletlerarasr Kongresi ve Sergisi - New York Hilton Oteli ve Coliseum'da.

27 - 29 Mart 1968 — Reaktör Teorisi 8 inci Teknik Kongresi - Alman Atom Forumunda, Bonn, Batı Almanya'da,

27 Mart - 3 Nisan 1968 — Elektrik Mühendisliği 14 üncü Milletlerarası Sergisi - Earls Court, Londra, İngiltere'de.

1 - 5 Nisan 1968 — Renkli Televizyon Milletlerarası Kollegyum'u - Paris, Fransa'da.

3 - 5 Nisan 1968 — Milletlerarası Manyetik Konferansı - Sheraton Park Oteli, Washington D.C.'de (IEEE'nin manyetik grubu tarafından organize edilmiştir),

22 - 27 Nisan 1968 — HEVAC '68 - Isıtma, Havalandırma ve Air Conditıomng Milletlerarası Sergisi - Olympia, Londra, İngiltere'de.

30 Nisan - 2 Mayıs 1968 — Buhar üretimi için ağır su reaktörleri konferansı - İngiliz Nükleer Enerji Derneğinde - Londra'da,

27 - 31 Mayıs 1968 — Nükleer Yakıtlar Ekonomisi Sempozyumu - Gottvvaldov, Çekoslovakya'da (Vıyana'daki Milletlerarası Atom Ajansı tarafından organize edilmiştir),

27 - 31 Mayıs 1968 — Termolyonik Elektrik Enerjisi Üretimi Milletlerarası Konferansı - Stresa, İtalya'da (Avrupa Atom Ajansı ve EURATOM Araştırma Tesisi tarafından müştereken organize edilmiştir),

6 - 1 0 Haziran 1968 — Milletlerarası Gaz Konferansı - Hamburg, B. Almanya'da,

9 - 1 3 Haziran 1968 — Milletlerarası Nükleer Konferansı ve Sergisi - Royal York Oteli, Toronto, Kanada'da (Kanada Nükleer Birliği tarafından organize edilmiştir),

10 - 20 Haziran 1968 — CİGRE Yüksek Gerilimli Büyük Elektrik Şebekeleri Milletlerarası Kongresi - UNESCO Binası, Paris, Fransa'da (CIGRE Türk Millî Komitesi, Teknik Üniversite, İstanbul),

24 - 30 Temmuz 1968 — MHD enerji üretimi sempozyumu - Varşova, Polonya'da,

1 - 7 Ağustos 1968 — 3 üncü Plazma Fiziği ve Kontrollü Füzyon Araştırması Konferansı - Novosibirsk, SSCB'de,

20 - 25 Ağustos 1968 — Dünya Enerji Konferansı 8 inci Genel Kurul Toplantısı Moskova, SSCB'de,

26 - 30 Ağustos 1968 — Havadan yayılan radyoaktif artıkların (serpintilerin) muamele edilmesinde dizayn ve işletme tecrübesi sempozyumu - IAEA Milletlerarası Atom Ajansı, Viyana, Avusturya,

10 - 13 Eylül 1968 — Nükleer Elektronik Milletlerarası Kollegyumu - Versaille, Fransa'da,

16 - 18 Eylül 1968 — «Deşarj'lar ve Boşlukta Elektrik! Yalıtım» konulu 3 üncü Milletlerarası sempozyumu - Paris - Fransa'da.

16 - 20 Eylül 1968 — 220 kV ve üzeri hava hatları ve kablolarda yeni gelişmeler - IEE (İngiliz Elektrik Mühendisleri Birliği) Londra, İngiltere'de,

24 - 26 Eylül 1968 — Enerji Kaynakları Milletlerarası Sempozyumu - Brighton, İngiltere'de,

9 - 15 Ekim 1968 — INTERKAMA Milletlerarası 4 üncü Enstrümantasyon ve Otomasyon Kongresi ve Sergisi - Dusseldorf, B. Almanya'da,

21 - 25 Ekim 1968 — Geliştirilmiş ve Yüksek Sıcaklık Gaz ile Soğutmalı Reaktörler sempozyumu -•Julich, B. Almanya'da. •

PLAN UYGULAMASINDAN HABERLER

İKİNCİ BEŞ YILLIK KALKINMA PLANININ 1968 YILI PROGRAMI KABUL EDİLDİ:

Devlet Planlama Teşkilâtınca hazırlanarak Yüksek Plânlama Kurulunda İncelenen ve Bakanlar Kuruluna sunulan «İkinci Beş Yıllık Kalkınma Planı 1968 Yılı Programının yürürlüğe konulması Bakanlar Kurulunun 27.11.1967 tarih ve 6/9138 sayılı kararı ile kabul edilmiştir.

1968 yılı programına göre, yılda % 13 oranında artan enerji talebinin önümüzdeki yıllarda emniyetle karşılanabilmesi için büyük kapasiteli üretim tesislerinin inşasına önem verilecek, nükleer enerji hergün daha fazla önem kazandığından, program döneminde etüd ve laboratuvar çalışmaları yapılacak ve gerekli görülecek büyük yatırımlar, ortaya çıkacak yani imkânlar karşısır/da ileride kararlaştırılacaktır. Programa göre 1968 yılında Genel ve KatmaBütçell Daireler 711,1 milyon TL lık, İktisadi Devlet Teşekkülleri 635 milyon TL lık, Döner Sermayeli Kamu Kuruluşları 3,3 milyon TL lık, Mahalli İdareler 63 milyon TL lık olmak üzere Kamu Sektörü toplam olarak 1412,4 milyon TL lık yatırım yapacaklardır. Buna karşılık özel sektörün yapacağı 115 milyon liralık yatırım ile 1968 yılında enerji sektöründeki yatırımlar toplamı 1527,4 milyon TL olacaktır.

YENİ ENERJt NAKİL HATLARI İHALELERİ

1967 yılının Aralık ayının sonlarına doğru, daha önce Etibank Genel Müdürlüğü tarafından ihaleye çıkarılmış bir kısım 6,3 -15 ve 30 kV luk enerji nakil hatlarının direk imal ve montajları sözleşmeye bağlanmış bulunmaktadır. Bu hatlardan Evreşe - Şarköy, Şarköy - Mürefte, Çorlu - Marmara Ereğlisi, Adapazarı - Ziraî Donatım Kurumu ve Çay - Yakasınek - Sultandağ - Derecine Enerji Nakil Hatları 23.11.1967 tarihli sözleşme ile BETONTAŞ (Beton Sanayii TAŞ) ne, Hirfanh - Devlet Üretme Çiftliği, Devlet Üretme Çiftliği - Balâ, Devlet Üretme Çiftliği - Karakeçili, Hirfanh - Şerefli Koçhısar, Kırıkkale - Keskin, Keban - Ağın, ve Gaziantep - Kilis Enerji Nakil Hatları da aynı tarihli diğer bir sözleşme ile ESTON firmasına ihale edilmişlerdir.

ENGİL - VAN, ENGİL - GEVAŞ ENERJİ NAKİL HATLARI VE VAN 30/13 kV TRAFO MERKEZİ İKMAL EDİLDİ :

DSl Genel Müdürlüğünün Engıl'de kurduğu hidroelektrik santral ile İlgili olarak Birinci Beş Yıllık Kalkınma Planı gereğince Etibank Genel Müdürlüğünce inşa edilen Engil - Van, Engıl - Gevaş E. N Hatları ve Van Trafo Merkezinin mon-

tajları tamamlanmış ve 9.12.1967 tarihinde geçici kabulleri yapılmıştır.

20 km. uzunluğundaki 30 kV luk Engil - Van E. N. Hattı 3/0 AWG alüminyum - çelik iletkenlı, 12 km. uzunluğundaki 15 kVluk Engil - Gevaş E. N. Hattı 1/0 AWG alüminyum - çelik iletkenlldir. Her iki hat santrifüj betonarme direklerle Betontaş tarafından tesis edilmiş, tel çekimi işleri Etibank Diyarbakır Bölgesi Şebeke Tesis Başmühendisliği tarafından yapılmıgtır.

Van Trafo Merkezinin güç trafosu DIA - Doğu Almanya firmasından, 30 kVluk kesici ve 15 kVluk yük ayırıcıları Gal ile o - İtalya firmasından temin edilmiş, projesi Etibank Genel Müdürlüğü Şebekeler Şubesi tarafından, inşa ve montajı da Etibank Diyarbakır Bölgesi Şebeke Tesis Başmühendisliği tarafından yapılmıştır.

Her üç tesis ikmal edilmiş olmakla beraber, Engil Hidroelektrik Santralı henüz tamamlanmadığından, ne zaman işletmeye alınacakları bilinmemektedir.

Söz konusu tesislerin proje tutarları :

Engıl - Van E. N. Hattı 10 000 TL. dış., 1 057 000 TL. toplam

Engil - Gevaş E. N. Hattı 3 000 TL. dış, 396 000 T L ! toplam

Van Trafo

Merkezi

100 000 TL. dış, 400 000 TL. toplam

dır.

öte yandan, Nusaybin Çağçağ Hidroelektrik santralından beslenecek olan Mardin, Kızıltepe ve Midyat Trafo Merkezleri de ikmal durumdadır. Ancak, Çağçağ Hidroelektrik Santralı cebri borusundan meydana gelen 30 metre boyundaki bir yırtılma sebebile santralın ne zaman hizmete alınabileceği ve dolayısıyla Çağçağ - Mardin, Mardin - Kızıltepe ve Çağçağ - Midyat E. N. Hatları ile Mardin, Kızıltepe ve Midyat Trafo Merkezlerinin ne zaman işletmeye girebilecekleri bilinememektedir.

NEVŞEHİR - ÇAT - GÜLŞEHttt - TUZKÖY E. N. HATTI VE ACIGÖL BRANŞMANI 1ŞLETBIEYE ALINDI :

İller Bankası yatırım programında bulunan ve SİMEL Şirketi tarafından müteahhide ihale edilmek suretiyle inşa ettirilen Nevşehir - Çat Gülşehir - Tuzköy E. N. Hattı ve Acıgöl branşmanı hattı tamamlanmış ve 31.12 1967 tarihinde gerilim altına alınmıştır. 1/0 AWG alüminyum çelik iletkeni! hattın işletme gerilimi 15 kV dur.

Elektrik Mühendisliği 131