HABERLER

YURDUMUZDAN HABERLER

ÎNŞA HALİNDEKİ SANTRALLERDE DURUM:

İnşa halinde bulunan santrallarımız ilgili son durumlar şöylece tesblt edilmiştir (Ağustos 1969 sonu).

Ambarlı Santralı (Gurup I I I ) : İşletmeye alınjşı 28/7/1970 olacaktır.

Ambarlı Santralı (Gurup IV V): IV gurup 24/6/1970de V gurup ise 24/10/1970 de servise girecektir.

Seyitömer Santralı : İlk gurup 27/1/1971 de ikinci gurup 27/5/1972 de servise girecektir,

Keban Santralı : Derivasyon tünellerinin % 80 i, Dolgunun % 8 i, Memba Batardosu % 100, Manssap Batardosu % 100, Kuzey Ağırlık Barajı hafriyatı ı% 99, Kuzey Ağırlık Barajı betonu % 16, Güney Ağırlık Barajı hafriyatı % 82, Su alma ağzı % 95, Izgara İnşaatı hafriyatı % 100, İzgara İnşaatı betonu % 59, Cebri boru hafriyatı % 94, Cebri boru betonu % 3, Cebri boru imalâtı % 59, Dolu savak hafriyatı % 84, Dolu savak betonu % 64, Santral yeri hafriyatı % 88,

Toplam dgin % 34 tamamlanmıştır.

Servise giriş tahminleri:

Gurup I

Gurup n

Gurup i n

Gurup rv

Ağustos 1973 Arahk 1973

Şubat 1974

Mayıs 1974

Gökçekaya Santralı :

5/10/1969 günü Derivasyon tünelinde olan çökmeden evvelki durum aşağıdaki gibi idi. Bu çökme dolayısıyla santralın ne karar gecikece ği ve ne tedbir alınacağı konularmda ilgililer ça lışmaktadırlar. Bu çökmeden evvel grupların servise girişi şöyle tahmin ediliyordu :

Gurup 1 »2 »3

Ağustos 1971 Aralık 1971 Şubat 1972

Elektrik Mühendisliği 154

Halen Sarıyar Santralı, Gökçekaya'da Mem ba Batordosu gerisinde fazla su birikmemesi için durdurulmuş durumdadır.

5/10/1969 da olan çökmeden önceki durum (Ağustos 1969):

Dolu savak hafriyatı % 80, Cebri boru imalâtı % 5, Baraj yeri hafriyatı % 85 tamamlanmıştır. Salt sahası çelik konstrüksiyonuna başlandı. Cebri boru hafriyatı tamamlandı. Santral binasına başlandı Gurup HTün türbi ninin gömülü kısmına Eylül ayında başlandı. Baraj gövdesi beton dökümü başlandı. Bütün inşaatın % 36 sı bitirildi.

Kovada II Santlralı :

Regülatör, tünel hafriyatı, açık tünel beto nu, cebri boru güzergâh betonları santral bina sı, salt sahası çelik montajı bitmiştir.

Doğankent Santralı :

Regülatörde beton dökümü devam ediyor. Kavraz tüneli hafriyatı bitmiştir. Denge bacası betonları bitmiştir. Cebri boru hafriyatı bitmiştir. Türbin montajı1 bitmiştir.

Hopa Santralının Generatörleri Yandı

12/13 Ekim 1969 tarihlerinde Eskişehir şile binde çıkan yangında Hopa santralının genera törleri ve bazı elektrik teçhizatı yanmıştır. Tem muz 1970 tarihinde servise girecek santralın, en az bir yıl gecikeceği zannedilmektedir.

HAVA HATLARI:

Keban Gökçekaya 380 hV luk Sistem : Ankara, İstanbul Transformatör postaların da hafriyat bitmiştir. İnşaata 1970 baharında başlanacaktır. Ankara İstanbul hattında SAE, Ankara Gökçekaya İstanbul hattında MİTAŞ çalışmalarına devam etmektedirler.

Hayrabolu Uzunköprü Hattı 84.5 kV.

Etibank Genel Müdürlüğü direklerinin imal ve Montajı Betontaş firmasına ihale edilen 34,5 kV çift devre 266.800 MCM ACSR iletkenli Hay rabolu Uzunköprü E. N.'H.'nln kendi ekipleri ta rafından yapılan tel çekimi işlemi de tamamla narak 26.9.1969 tarihinde geçici kabulü yapıl mıştır.

Edremit Çanakkale — 154 kV. Etibank Genel Müdürlüğünce direklerin imal ve montajı SAE Türkiye Şubesi Firmasına ihale edilen 154 kV 266.800 MCM ACSR + 50 çelik ilet kenli Edremit Ezine Çanakkale E. N. H. nın kendi ekipleri tarafından yapılan tel çekimi işle mi de tamamlanarak 20.9.1969 tarihinde geçici kabulü yapılmıştır.

Hayrabolu Malkara — 66 kV. Etibank Genel Müdürlüğünce direklerinin imal ve Montajı Betontaş firmasına ihale edilen 66 kV çift devre 266.800 MCM ACSR iletkenli Hayra bolu Malkara E. N. H. nın, kendi ekipleri tara fından yapılan tel çekimi işlemi de tamamlana rak 26.9.1969 tarihinde geçici kabulü yapılaruş tu\

Etibank Tarafından İhalesi Yapılan 34.5 kV. Hatlar

Cihanbeyli Zıvarık, Cihanbeyli ömeranlı Kulu, Branşman noktası Yeniceoba, Seydişehir Ortakaraviran' Akkise Bozkır, Bozkır Üçpınar

Hadım Taşkent 34,5 kV enerji nakil hatları di reklerinin imalâtı ve yerine montajı işini 1971 yılında bitmek üzere 4.043.775 Tl. ya 7.8.1969 ta rihinde Burhanettin Gögen firmasına ihale etmiş tir.

Etibank Genel Müdürlüğü Çorum Dodurga Dodurga Osmancık Kargı, Dodurga Karaviran îskilik, iskilip' Bayat 34,5 kV enerji Nakil hat ları direklerinin İmalâtı ve yerine montaj işini 1970 yılında bitmek üzere 6.8.1969 tarihinde El ta Firmasına ihale etmiştir.

Etibank Genel Müdürlüğü Balıkesir İvrindi Balya , Balıkesir Kepsut Dursunbey Darıve ren' Çameli,. Gaziantep Yavuzeli, Bursa Sanayi Bölgesi Tofaş, Bursa Sanayi Bölgesi Orhaneli irtibatı 34,5 kV. E.N.H. direklerinin imalâtı ve yerine montajı işini 1970 yılında bitmek üzere 7.353.612 Tl. ya 6.8.1969 tarihinde Demaş Firma sına ihale etmiştir.

x«<;<«< > : « < > » X X « K ;•:•:<>»:<>:•:•! >:•:< >:•:< >:•:< ;•:•:< >:•:•; >»xx«< >:•:< :•:« x«

tLÂN

KOVADA BELEDİYE BİRLİĞİ BAŞKANLIĞINDAN

Birliğimiz İsparta Kovada Hidroelektrik Bölge Santralında istihdam

%

edilmek üzere, 4/10105 sayılı yevmiyeli Teknik Personel kararnamesi esas

^

lan dahilinde Elektrik Y. Mühendisi veya Mühendisi alınacaktır.

\

9ı

İsteklilerin bir dilekçe ile veya bizzat müracaatları rica olunur.

$

PTT GENEL MÜDÜRLÜĞÜNDEN

[II İM

Teşekkülümüz ihtiyacı için 1400 adet telür saati satın alınacaktır.

İstekliler bu alıma ait şartnameyi Ankara'da PTT Genel Müdürlüğü

ü!

ÎTİ nı

Malzeme Dairesi Başkanlığından veya İstanbul'da PTT Tesellüm ve Depo Müdürlüğünden TL. 50.— bedelle temin edebilirler.

Tekliflerin muteber olabilmesi için ihaleye iştirak edecek firmaların şartnamelerini idareden almış olması şarttır.

Teklifler engeç 17/12/1969 günü saat 16.00 ya kadar PTT Genel Mü dürlüğü Malzeme Dairesi Başkanlığına verilecek veya posta ile gönderi

III

lecektir.

ii

Bu tarihten sonra gönderilen teklifler nazarı itibare alınmaz.

SÜ

Basın : A — 17048

iMJ

1111=111=111=111=111=111=111=111=111=111=111=111=111=111=111=11^111=111=111=111=111=111^111=111=111=1115111=111=111=1115111=111=111=111=

10 Elektrik Mühendisliği 154

Ellİ

DÜNYADAN HABERLER

NÜKLEER SANTRALLERLE ÎLGÎLt SON HABERLER:

AVUSTRALYA :

Avustralya hükümeti, ilk nükleer santralının 1975 1976 da servise girecek şekilde ihalesini bu yıl yapacaktır. Bu santralın reaktörü tabii uranyumlu ve HWR tipi ve 500 MWe gücünde olacaktır

B. ALMANYA :

Siemens (B. Almanya) firması 1970 yılında 300 MW lık sodyum soğutmalı hızlı reaktörler için teklif hazırlayabilmek üzere North Ameri can Rockwell (ABD) firmasının Interatom daki hlssesini, Demas ve Babcock Wilcox firmaları nın bir kısım hisselerini satın alacaktır. Sonra da AEG, Siemonsin yarı hissesini elde etmiş ola caktır.

Siemens ve Nuclear Chemie und Metallurgie of Wolfgang/Hanan, Reaktör Brennelemente ismiyle yeni bir firma kurmuşlardır. Bu firma yakıt elemanları imal edecektir.

İSVEÇ : Westinhouse (ABD) isveç Westinhouse Nordiska Karnbransle AB, ismiyle bir firmayı îsveçte kurmuştur. Bu firma, PWR tip reaktör lere yakıt imal edecektir.

HİNDİSTAN : Hindistanda Tarapurda kurulmakta olan ilk nükleer santral 380 MW gücünde bu aylarda ser vise girecektir. Rajastan'da kurulmakta olan 2 adet 220 MW üniteli santralın ilk üniteside 1971 de servise girecektir. Üçüncü santral aynı bü yüklükle 1973 yılında Kalpakkam'da kurulacak tır. Kalpakkam HWR tipindedir. Burada ayni zamanda hızlı reaktörler için bir araştırma mer kezi kurulacaktır. Bu merkezin bütün kuruluşu hint mühendis ve teknisyenlerince yapılacaktır.

Tarapur, aslında Amerikan projesidir. Hintli teknisyenler bu projede bir takım yenilikler yap mışlardır. Tarapurda kwh bedeli 7.3 mil dir.

ABD : Amerika Atom Enerjisi komisyonunca açık landığına göre ay üzerindeki ve uzaydaki sabit İstasyonlarda kullanılmak üzere, komple bir nük leer santralın çalışmaları North American Rockw<*ll Atomic International Divlsion firma sınca hazırlanmaktadır.

Bu santral 1300 °F da 700 CW verecektir. Elektrik üretim ünitesinin tipine göre 20 75 kW takat alınabilecektir. Nükleer ünitede 211 adet silindirik yakıt elemanı vardır ve bunlar ol

Elektrik Mühendisliği

dukça yüksek zenginleştirilmiş Uranyum ile Zirconium hidrltten yapılmıştır Sıvı soğutucu Sodyum ve Potasyum karışımıdır.

ABD — Amerikada (NCA Millî Kömür Bir liği)'nin bir toplantısında, kömür istihsal eden firmalar, Nükleer santrallerle, kömür santral leri arasında aşağıdaki, şekilde bir mukayese yapmışlardır.

Kömür Nükleer santralleri santraller

Yatırım bedeli (TL/kW)

]520

Sabit masraflar (krş/kWh) (1) 2.50 3.10

Yakıt (krş/kWh) (2)

2.00 110

işletme ve Bakım (krş/kWh) 2.70 3.80

Toplam Üretim Maliyeti

(krş/kWh)

4.75 5.10

Dünya Enerji Üretimi :

tik defa olarak 1967'de ham petrol başlıca enerji kaynağı olarak kok ile linyitin önüne geç miştir. 5.756 milyon ton kok kömürüne eşit ola rak hesaplanan toplam dünya enerji üretiminin % 40,4'ü ham petrolden % 38.3'ü kok ve linyit ten, % 19'u tabiî gazdan ve % 2.3'ü ı hidro ve nükleer elektrikten elde edilmiştir.

1958 1967 döneminde dünya enerji üretimi % 51 artmıştır. Bu artışın büyük bir bölümü ham petrolden elde edilen enerji üretiminin •% 94, tabiî gazdan üretilen enerjinin de % 114 artma sına bağlanabilir. Aynı dönem içinde kok ve linr yitten elde edilen enerjide gösterilen artış sadece % 9 olmuştur.

1967'de Kuzey Amerika, dünya enerjisinin % 34'ünü üretirken, bütün sosyalist ekonomiler % 29 oranında üretim yapmışlardır Afrika, Merkezî ve Güney Amerika ile Orta Doğu'da ham petrol belli başlı enerji kaynağı olurken, dünyanın gerisi yine kok enerjisine bağlı kalmış tır.

Elektrik üretimi son 10 yıl içinde iki mislin den fazla artmış ve 1967'de 3.884 bin milyon kilovat saat olarak hesaplanmıştır. Bunun % 4O'ı Kuzey Amerika, % 29'u Avrupa ve % 15'1 Sovyetler Birllği'ne aittir.

1 dolar = 9.00 TL (1) % 80 kapasite ve % 14 sermaye yenileme faktörlerine göre (2) Kömür 22 krg/milyon Btu, 2.259.000 Btu/ kWh, sarıpasta 72 TL/lb., temizleme 230 TL/birim, Fabrikasyon 810 TL/kg., % 10 yakıt sermaye yenileme faktörü, Pu satışı 72 TL/gr.