SENKRONLAR

senkrolar

Belike URAL

¢ğ¡ ¦£ ¥¨§ © ¢ ©! "!

%# $'&)(

Bu yazıda senkroların kuramı ve türleri incelenmiş, sanayideki uygulamaları örnek- lerle açıklanmıştır.

!0 1324%2 75 96 8 @BA %C D GE HF D QI PR"F 9S TRA E7D%VP 4U S!WYBX 9A C%4` aE W!` I%I7CE!CbSX XcFBdebC fP bU 4E CfW4`bP ThghbP PbChW ipqX A7bC `GrE cU bd d 4s `TR!U BX `4DtS `S XRA)uC ` S"W %g )P 4X EhvF `!uP `!s7s g79P bX E7U X4%C WY!w )` XAxP!DGey C 'C €U yBd9hs RC 9P ‚

1. GÌRÌù Kumanda mili açısıyla kumanda edilen mil arasındaki farkı ölçmek ve bu farkı elek- triksel işaret gerilimine dönüştürmek için bir yöntem, magnetik bağlantılıdır ve senkro^ar, pikoflar, lineer transformatör- ler, differansiyel transformatörler ve E transformatörleri bu ilkeye göre çalışır.

bƒ— h„P …bXB4†RU GS‡R˜7ˆ„ hg ˆs 1 hE bU@'CRs!™Gi S%`R8 ™x‚ 2 ‰d'AS`h‚R–b’i CGEbh‘ Pb“h`EhXB7C CbXBhP”` `!vy fi •he‘h`”EbyhCGF!b– QU sbh` 4gGP "`U hi ™ ‰ s BX CGGP `‚ i shGC ™!XBbE `G™ )2 ‰ A7CR4S W4h` bP sh`bb“ `k!j hl m

Bunlardan da en çok kullanılanı senkrolar- dır. Potansiyometreler de otomatik kontrolda hata detektörü olarak kullanılırsa da fır- ça ve sargı eskimesi, alçak gerilim duyar- lığı ve sınırlı açısal dönme gibi sakınca- ları vardır. Bunun için kontrol sistemle- rinde senkrolar aranır. Senkro çifti otomatik kontrolda hata de- tektörü olarak çok kullanılır. Kumanda mili dişli üzerinden ya da doğru- dan senkro ileticisinin (generatörünün)

)ùebeke SenKro iletici

Sistem Senkro kontrol transformatörü

ùekil 1.

miline bağlıdır. Senkro ileticisi ise al- ternatif gerilimle uyarılır. Senkro ileticisiyle senkro kontrol trans- formatörü üç iletkenle bağlanmışlardır ve birbirlerinden oldukça uzakta olabilirler. Böylece uzaktan kumanda da gerçekleş

-miş olur. Senkro kontrol transformatörü de kontrol edilen mile dişli üzerinden ya da doğrudan bağlı olabilir ve senkro kontrol transformatöründen çıkan iki iletkenle al- ternatif gerilim, giriş ile çıkışın farkı ya da hata olarak, amplifikatör üzerinden sisteme verilir. Senkro kontrol transformatörünün ödevi i- leticiden gelen üç çıkış gerilimini, iki senkronun millerinin açısal farkının sinüsü ile orantılı olan tek bir gerilime dö- nüştürmektir. Küçük açısal farklarda geri- lim, açısal farkla orantılıdır. Bu giriş ile çıkış büyüklüklerinin farkından oluşan gerilim ya da hata gerilimi sistemi hare- kete geçirici işarettir. Genellikle büyü- tülen bu işaret, kontrol edilen mile bağlı yükü tahrik eden moment ve hıza dişlilerle indirilir. Senkroların anma hızları 1500 d/d ve ömür- leri 100 milyon dönüş olup, potansiyomet- relerden daha fazladır. Senkroların çeşitli uygulama yerleri ve tipleri vardır. 2. SENKROLARIN dALIùMA KURAMI Rotor çıkık kutuplu, gülle biçimli ve mag- netik yapıda olup, ileticinin primer sargı- larını kapsar. Gerilim bu sargılara, stator gövdesi üzerine yerleştirilmiş fırçalar ve kollektör lamelleriyle uygulanır. Stator sarımları çevre boyunca birbirle- rinden 120ƒ aralıklara dağılmışlardır. Sargıların herhangi birinde yalnız tek fazlı gerilim oluşur ve sarımların her bi- rinin akısı rotorun açısal konumuna bağlı- dır.

Rn opqBtr s9u ùekil 2 de maksimum gerilim, 83 ile nötr arasında oluşur. Rotorun konumu senkronun elektriksel sıfırı olarak alınır. Senkronun mili döndüğünde 82 ve nötrden elde e-dilen gerilim azalır ve rotor şekil 2 dekinden 90ƒ farklı olduğunda sıfır olur. Benzer şekilde, Sj ile nötr ve 83 ile nötr arasındaki gerilim büyüklükleri rotorun elektriksel sıfırdan olan açısal yer değiştirmesinin sinüsü ile değişir.

vwRx 9y Gz %{ | }Q"~

Milin dönme acısı

Senkro ileticisinde ölçülebilen gerilimler Sı, 82 ve 83 uçlarında oluşur, elektriksel sıfır konumunda Vs2aS3 gerilimi sıfırdır. Mil saat ibreleri yönünde 90ƒ dönerse VS3aSı maksimum olur. Uçların herbirinde oluşan gerilimler, şekil 3 de milin saat ibreleri yönündeki dönüş açısının fonksiyo- nu olarak gösterilmiştir. Gerilimler rotora uygulanan gerilimin polaritesine karşı ise, negatifmiş gibi gösterilir. Rotor mi-

€ rhRo pBh‚ q p„ƒ…B† Ro ‡44ˆ qh‰hrbGq Š4‹q s%GŒ 

)linin her açısal konumu için, ileticinin uçlarında ayrı bir gerilim bulunur. Bu ge- rilimler iyi bir şekilde ölçülür ve pola- rite de bilinirse ileticinin açısal konumu bilinir. Küçük açılarda ise, sinüs, doğru- dan açısına eşit olduğundan, senkro ileti- cisi büyük akım kapasitesi ve çok iyi çö- züm isteyen, küçük açılar için hiç bir sı- nır istenmeyen hesap makineleri uygulama- ları ve mil açısı ile orantılı gerilim el- de etmek için kullanılır. Rotorun yuvarlak olması ise, giriş empe- dansının milin açısal dönmesiyle değişme- sini minimum yapar. Senkro kontrol trans- formatörünün ise, senkro ileticisine göre daha yüksek empedansı olan sargıları var- dır ve birçok senkro kontrol transformatö- rü aynı senkro ileticisine elektriksel o- larak birleştirilebilir. Kontrol transfor- matörlerinin sayısı büyük ise hiç geri- lim gradyanı olmaz.

Senkro ileticisi Straennskfroormkoanttörorül

¬ Ch™ `Gks 7­ ‚

turduğu aynı akı yolunu kontrol transfor- matöründe oluşturur.

Kontrol transformatörünün rotoru senkro ileticisinin akısının yönünü gösteren bir

deney bobinine benzetilebilir. ùekil 4

GH

gösterilen konumda, senkro ileticisinde o-

OXúDQ DNÕ GLNWLU 6A JHULOLPOHULQLQ

senkro kontrol turdukları da

dtirkatnisrf.orBmuatdöarüoŽ n deveolRu2ş-arasında oluşan rotor geriliminin maksimum

olduğunu gösterir. Senkro ileticisinin mili

sabit tutulursa ve kontrol transformatörünün rotoru gösterilenden 90ƒ farklı bir

konuma döndürülürse, Rı ve Ra arasında oluşan gerilimin sıfır olması gerekir.

Senkro kontrol transformatörünün çıkış ge- rilimi sinüsoidal fonksiyon karakterinde- dir. ileticinin açısal konumu sabit tutu- lursa, kontrol transformatörünün çıkış ge- rilimiyle milinin açısal konumu arasındaki bağıntı şekil 5 de gösterilmiştir.

‘

ø

O

’ “ ” • –‘‘— 3˜ p™ ”š ›

œž Ÿž¡ ¢3£ ¥Ÿ 7𞨠‘© ¦ ª§« ª

iki makine aynı magnetik yapıda ve akı ile

gerilim aynı formatörünün

|6]®¯ HO6O° LNW6H

ise, kontrol trans- uçlarına uygulanan

gerilimler magnetik ortamda, senkro ileticisinin rotoruna uygulanan gerilimin uyarımıyla oluşan akı dağılımının hemen hemen

aynısını oluşturur.

ileticinin RıRa uçlarına uygulanan gerilim S sargılarının arasında bazı gerilim bü- yüklükleri ve akı oluşturuyorsa, kayıpları yok varsayarsak, S sargılarına uygulanan gerilimler ileticide aynı akıyı oluşturur ve hatta RjRa arasında başlangıç gerilimi- ni endükler. Benzer olarak, ileticinin statorunun uçlarında oluşan gerilimler, kontrol transformatörünün statoruna uygu- landığında, ileticide gerilimlerin oluşi sbGC "™ X Eb`G™ 2)‰ A7RC SW4`bPbsb`bb“ p` !j Bl j

¬ RC ™4`bps ±9²‚ e D "S XBhE Dbst@qEbURShP bI DhqE "y 7U BX ‘GE ‰ S ‰ S ³ hC Eb` sb`'y t` h„y b` sf™DG7S ”g 9y g

Bu eğri kontrol transformatörünün rotor geriliminin büyüklüğünü vermektedir. Geri- limin polaritesi ister pozitif, ister nega- tif olsun, diyagramda, aynı başlama anı için eklenen gerilimle zaman arasında çi- zilmiş olarak gösterilmiştir. Negatif gerilim, pozitif gerilimle 180ƒ farklıdır. Senkro ileticisi herhangi bir açı kadar oynarsa, rotor sargılarında, sı- fır çıkış gerilimini oluşturan kontrol transformatörünün milinin 2 konumu olacak-

4´ µ ¶)¦· ¸ ¹rº4»b¹b%¼ G½ ¼4¾ ¿bÀ ˜%™’Á  ¶Ãrº f¹ ÄÅ "Çʺھ¶Á ÂÆÂÆÆÆÆƵ7VÇ´ºb¹b¹¹’¶kq¶İBÇƺÅÅ Ç!ǶڴÂÒ¶´%Âf¶´VrÅ´hŶϋ4º%»Ã Ë´’4¶ Ëh»r¾Â¶¶kË Âb¹Ëbhb¼Æ4µËеºh4¹Ú´´ÂG¶f¶Ê ´Ğ 4¼Á¼hºfÆÆ µbÓG¹f¶4Öµ'ͶR¶¼bÇËÅ4ºÈ  %Äb¹rºf¹¶RÁ϶r¶Ô ºÆºr´ Æ Ó’ÇŞtµ ´h¹ 7žÆ)¶ ÅBϋ¶f¶9¹¶G·Ø%ÇĞ ¶ Ş´·ØbŶh˺t’Â׶ ¶¹hÆfÛµ¹Î ºÆ º¾b´ Áà ն¶)bG»ÂƹÚbµfË·É ¹hk¶¶%´¾ ¼hº ¶aľÂb¶h¹rÕÜ Æ!ÊÅr»bºº Æb¹¹%fµ¶p¶h¹Ù ºbºË VºÅÆÅ7¾4µÁ Ç7¹4Æh»¶R¶)¼´bt¶Åb´º4Źb¶”´RÍ·’Ç ¹4¶Ç’ǺΠb»Ñ ¼ 9İÅƹt f¹ ·Ê4´  Ēº4»Æb¶f¶¹k´»´hËĞ ¶R¶„º¶¼44¹Â¶ËbÄ ÂµhQÇb¹%¹¼%µ ¹%Ó4ÊÂb¼ËfR½Á bµhË ÍG¼¹ÆµİBÌÌ̵Ì̶

´ hË µ Á µb¶

¶ Õr¶

Ír9¹ Ï YÇ Ï

´Úfß ¹r’¹ ¶

Ë Î Â ÁÂ ¶

ÆÆÆ%¹ ¹b4¹´´%'ÅÆ´Æ ¶Ç%¶¶¶Æ ÅbÂÆ ¹4¹ ´bÆ 7´ fµ´¹4¶¾ ¶Å ÂÂGµÂÇ !¹4º¹%µG˵4Ë ¹È Á)¶ Áb¶ Æ Æ·µ ¶'”¶ ¼Ç Ç Â ÍR  ¶¼

 ÍGµkºfÓr¶ĞÌ ´ %» G¶ 4¼ ¹4¼4¹VÍ4µÚµ½ ´b» R¶ b¼ ¹bb¼ ¹pÖ Ì Â ËhµG¹4º   bÍ µ4Ì

àr´ÁÂÆ ¹¶â ¶f´ fµ¶ ÇÆ ¾  ã Ûbhä ×åæÅ

º ‹¹ á Ç Ï º RË ´f´ ’¹Æ Ê ¶btË "Ç Ïµ  ¹µfµ4¶)·Øç

ÁÆ Â

¶Â

Ç ¹kÇ è›

º

Â

´r¹ bÕ »ßÙ Æ G˹44Í ´Úŵ ËkÇ7¶Ğ 4Å ¹Ú¹¶hÂhµ ºÚ¶ ¹ Æ ÕÚGµ Ó ¹ Ì

pÕ ÄÙÄ ÅtËpt¹ ¶ ¶Ò¹bpº Ú¹ ¿ b– 4˜ ™rBÁ Â

¶Ã º  Rµ ¶ ¾BÆ !Ç ´ µ4Æ ‹½ R¶ ÅrÕÒ¼"ê Ä pİ ¶pÍ Â ¹bQºµb½ ÂéÏ ¹ÚaÄ Ë Â¶BVÄG¶ bÕ µhÌ Ì

 ¿

–hÅ4ÂGÍ ˜µ4´rR½¶ÒÅf™Ë Ö¶9pß BÁÂØ· ¹f¶RÈ ¶í4º ÆÂtŵ ¹h¶)¶ ÅBµRËGì· 7Ǻ´ hŵbë ¹G¶tÆ´ bÅ Æ´ Ö¹ff´Æ¶r‹¶ »fß‹Ë Å% ¹fRÍ ÍR¶ %¼ Õ¹r´f˵ ¼ G¶ ‹ß¶ µ ÆÆ ¶Gf¹´ µhÂÆ ¹b¶ r¹f¹p¶ ºÂ ÂËbÕr0RË µRï ¹4Æñğ ¶R¶ º bÕÛRhºÂ µòcŋÏóÏ ÓG¨ Ç År¶ÛG¶ Æô 7µ ›´Õp¶î Ϻ Æ Ä¶ D Ìh

ÆßÒ¹kÅ ½ ‹¹Â Ä ë

›'ö

f¹ ¼ ÍfÍhµrµbp½ ’Õ ¶ ÏØë – óÏ ÷Ìbóø hÅ Í Â ¶RRµ G¹ º

ÇõÏ ÂÆ

RÁ Â ¶ Å4½ Å4¶9·

r´ Ì

ÇhºÅb´ÛGÛkÒ˶ 7¼¼4´h4¾ÂÆ ¹fÕÂGºGÓf¹Â”ݶG’´¶ ºÈ Å´¼È ´Gµ Ç%r¹Æ¹¹rkËßÔ Â Â¼7Ҷ¶4hº¹Ä"¶’¹’ºÚ´İBµhÅ4ÅÂƺΠĶt¹ËfĶB´Í¶’¶¶bÅÆÆÓËp¹Vº ÇV¶R½h¹"İ hŶG4ž4à ¶ì·¶ ¿b¹µ!¶)¹hÚ¹»GÇÆ ÅGş·Ïóüº’b¹·ì¹4¹ºÙ ¾bµhËGÅÕbËóäËÒh»4Ó´¶ ¹tV¹Âp!—4¹Âhµ ¹rr¹hÁ›h¹¼hºb´ ¶´ÂÁºb¹ºÆ»h¶ÆÍb¶Çº¹b¶RÆ´Æbµ¶ ÅbºbÏkÆÂhË 4¹¼7¾¹µ¶ ºı ¶¶Â‹Ëºh‹¼Âƾ Åf˹´ º¾´fÂÆR¶ÇQÂƺ4¹ÅBù ¹ººÂ¶ ÂߋÇÅGÂÂGp¾Ë‹ÒË p¶!ǹÂk¶ ¹f¾ 4Ŗ¹rµ¶h¶¹fÂËÕ¹4ºGµ·éf¹Âhê Åf¹»b7¶¶ºÂ ¹hƋËûÂÂÚÑ ´Íhºbº½R¾bµf¹%º¹’rº%¼Âf¹%ÁkËb»¶Rú µ%ÄÂhµ ¹ºbÂÓÚËG¶ ‹½¶¶ ¹e´p¹4¼´Æ4º ·¾ÂhÓGµ¼%¶RÅËQpß¹ºÒ¼ÂÌ4¶ÍGµÌÌÌÌÌ Ï̶7·

¬ CBb™ `Rs$#b‚

VI V D

ÿ ÿ ¡£¢ ¦ğ ¥ §©¨ ¥ "!

¬ CBb™ R` & s %G‚ j%mG­

i shRC ™!BX EhG` ™ 2‰ %A C4S bW b` hP sh`h“b‹` !j lGm

)Görülüyor ki sisteme her iki noktadan ku- manda edilebiliyor, o halde her iki kuman- da cebirsel olarak toplanır ya da çıkarı- lır. Kontrollü farkı iletici senkro (SDCT) ben- zer bir aygıttır ve daha çok otomatik kontrol sistemlerinde kullanılır. Fark ileticinin, iki açının toplanmak is- tendiği top atışı kontrolunda ya da hesap makinelerinde çeşitli açıların birbirle- riyle toplanacağı ya da birbirinden çıka- rılacağı zamanlarda kullanılması gibi uy- gulama yerleri vardır.

Senkrolarda D ile RÖ ve S E ile SÖ uçlarını değiştirerek, mil dönüş yönü değiştiri- lebilir ya da sistem çeşitli 120ƒ lik ko- numlarda sıfıra götürülebilir. Fark ileti- cide, toplamlardan çok iki açının farkına gidilir.

3. GgSTERÌCÌ SENKROLAR Bu senkrolara, differansiyel senkro motor da denir. ùimdiye kadar anlatılan senkro uygulamalarında senkrolar kendi kendilerine millerin durumunu belirtmezler, daha çok sistemin kontrol edilen miline kumanda ederek durumları belirtirler. Uzaktan konumu belirtme ve işaretleme için kullanılan senkrolar da vardır. Tipik bir örnek, senkro ileticisiyle senkro alıcı- sından olan sistemdir. Senkro alıcısı,

senkro ileticisine benzer, fakat miline mekanik söndürücü eklenmiştir. Söndürücü mekanik koruyucu içinde olduğundan, görü- nüş aynıdır. Senkro alıcısının rotoruna sabit bir gerilim uygulanır ve stator uç- ları senkro ileticisine bağlanır. Senkro ileticisinin mili sabit tutulursa, senkro alıcısının mili ileticiyle aynı açıya ge- linceye kadar hızlı olarak döner, iletici- nin mili döndürülürse, alıcı bu durumu iz- ler.

Böyle senkrolar çifti, uzaktan milin konumu izlenmek istendiği durumlarda kullanılır. Alıcıların herhangi bir yüke karşı gelebilecek az bir momentleri vardır ve yalnızca numaralı bir disk üzerinde milin konumunu göstermede kullanılır. Sakıncaları : 1. Hataları fazladır. 2. Dinamik cevabı zayıftır, ileticinin mili herhangi bir kritik frekansta sinüsoidal salınım yaparsa, alıcının mili bunu büyü tür. Bu tip sistemde çok salınım olur. 3. Alıcı kısmındaki dinamik hatalar veya yükün yapışkan yataklarda oluşturduğu sta tik hatalar, bunu besleyen stator uçların daki gerilimleri değiştF irir. Bu durumda aynı uçlara başka alıcı bağlanırsa, 1. alı cının hatasından oluşan stator gerilimleri ve dolayısıyla rotorunun konumu hatalı o- lur. Hataları gidermek için faz ilerletici gibi elemanlar sisteme sokulabilir.

021354 68@7 9

hpirqFsut¦v wYiWxu€ s y  ‚„ƒ†ˆ… ‡‰ˆ ‘ ‰„’

ACB"FD E5"G PH I CE & Q RTS5D UWV I XY`B I a2Icbedgf

“ˆ”•

)ùekil 9. Sistemin blok diyagramı

4. SENKROLARLA ÌLGÌLÌ gRNEKLER Senkrolar yardımıyla, giriş sinyalinin çı- kış sinyali ile farkının sisteme verilişi- ni ve böylece motorun hızının kontrolünü inceleyelim.

örnek 1.

ùekil 8 deki sistemi gözönüne alalım. Bu- rada :

vƒ „ Tt : Takometre sabiti (V/rad/sn) 2 – Amplifikatör kazançları Senkro

, duyarlığı (V/rad) Yükün akışkanlık K… katsayısı (kg.m/rad/sn) Yükün atalet F momenti (kg. m/sn— ) Motor devresi direnci J (ohm) Motorun moment sabiti (kg. m/A) R Motorun zıt emk katsayısı (V/rad/sn) Kd Yükle motor arasındaki dişli oranı Yükle Km senkro arasındaki dişli oranı

Yükle takometre arasındaki dişli oranı olsun.

Herhangi bir nedenle motor yavaşlayınca 6i

ile 6˜ arasındaki fark artacak ,e˜ ve

sırasıyla e.™ d ei ve 6e büyüyecek, dolayısıyla 6i - 8˜ farkı azalacaktır. Burada takometre ara geribesleme durumundadır. 6˜

azalması ile ed azalacak , daha da büyüyecek ve motor

HG— DKHDf HKdÕ]IODÕUNGÕ|

necek, gereken kontrol hızlı bir şekilde

sağlanacaktır.

Sistemdeki bağıntıları yazalım (ùekil 9)

Senkrolar,

H 1, H

‡ P

Hg Hh 1i

L j

.j Hk ^_ k 1) 1°

`.j

DPSOLILNDW|UGH HÕ .l Hm .l .n ^ HR1 1l

` IDUN JHULOLP o H p Hq

Takometrede,

GQ

HW

7 W

A7

st

u

w v Õ

W GWa

GHr

H— .— .x ^6 1f 1—

˜ ` 7d

2. amplifikatörde,

ˆ † ‡ ‰ Š ‹ † y{z} | ~

€z ‚

)motor,

¦ Ž

GΠS

GR

- U 

@ ‘“’ –˜—š™ ›œ

.” GH•

7P 7R1ž Ì.Ÿ 7 1ž

L >. .. Ä … 2¡ "¢ ¥ £ ğ …LO

Ä IL

dıkış ile giriş veya 6¦ (t) ile 9j (t) arasındaki bağıntı,

¸ §©¨ «© ª ¬

­®

¯°©§

¡¨ ± ²´³¶µ 2­ µ ­ © ­e· W­ ®

GA ¹ º{» ¹ +- ¼ ½ O¾ W¿ ¹ A ! ! G7 ¹

1 À U Á ƒ Â

GLU HÇ

.Ã .Ä ^-5Å 1Æ Æ VÆ )5D1Æ Æ .

V` .È 7É 1Ê 1Ë V.É ^-5D1Ê Ê VÊ )5Ì 1Ê Ê

sabit sayı farkıyla açık çevrime ait bağıntı,

Í

‡A V

.Î .Ê .È .É ^-5Ì 1Ê Ê VÊ )5Ï 1Ê Ê .M.AV .È .É 7É 1Ê 1Ë V\ .DSDOÕ

çevrime ait çıkış ile giriş büyüklükleri arasındaki bağıntı,

OÒ D Î

L

.Ê .Î .È .W^-5Ì 1Ê Ê VÊ .Ê .Î 1È

.È .É ^-5Ì 1Ê

VÊ

)5Ì 1Ê Ê )5Ì 1Ê

.É .Ğ

V .É .P

.Õ.É 7É 1Ê 1 Ë V! .È .É 7É 1Ê 1Ë V`

Ñ

…B h Ór5Ç Ô

.Õ.Ê .Î .É 1Ê

-5Ì 1Ê Ê VÊ )5Ì 1Ê Ê .É .Ğ

V .AW7W1M1D6 .È .Ê .Î .É 1È

×Õ `Ö Ø

§§

V H¨ ©

)5Ù 1Ú Ú .Û .Ü .M.W7W1]1D-V6R V

. İ .Ş .ß .à 1Ş Há V

Ω㠁ä å

- V æ ç V

>) ^.è 5é 1æ

`

ê ëì 7è 1í

@ V ç V

^1î ñˆ}ò Fó }ô „õ }ö Y÷ òùPø úôˆPú ö„ú ûWü

.î

.æ

.è

.ï

5é

1æ

`Hç

^ .M .æ .ğ .è

1æ 5é

` H … V

gUQHN

Senkroları ve iki fazlı bir motoru kapsa- yan hesap makinesi tipinden bir kontrol sistemi şekil ll de verilmiştir.

ı`ş`ÿ ùHNLO örnek 2. Bir takım tezgkhının kesici kafasının kont- rolü için şekil 10 daki sistem kurulmuş- tur. Uzakta bulunan senkro vericisiyle (i- leticisi) kumanda verilmektedir. Motorun konumu g ise senkro kontrol transforma- törüne verilmekte, kontrol transformatörü de giriş ile sonucun farkını hata işareti olarak sisteme vermektedir. Amplifikatörün yanına faz ilerletici bir şebeke eklenince daha iyi bir sistem elde edilir.

Sistem sabitleri, K, : Faz çevirici kazancı (V/V) KÇ : Güç amplifikatörü kazancı (V/V) J : Yükün atalet momenti (kg.m) f : Yükün akışkanlığı (newton.m/V) (J+f)motor

‡ Yok varsayılabilir K¢ : Motorun moment-gerilim sabiti (newton.m/V) ¥£ ğ : Motorun moment-hız sabiti (nevton.m/ rad/sn) K¦ : Senkro duyarlığı (V/rad) n : Dişli çevirme oranı olduğuna göre ; Giriş 6… basamak şeklinde istediğimiz bir değerde yer değiştirdiğinde çıkış 0 in na- sıl değiştiği incelenebilir ve istediğimiz bazı büyüklükleri elde etmek için sisteme yeni elemanlar katılabilir.

RTSVXU W Ya`b`Vc d@e9f

$%

$$$$

"!

#

‡U -

(& '

&0)

uF9v wFxFyF€X‚ƒy

; aMa 101 91 91 91 1@A1 1 21 1

324 5 86 7

DB CFE DC G

H Q I P

g

hpi(sq Tr t