MÜHENDİSLİK DÜNYASI GELİŞMELER basit bir elektronik sigortaiki sıra bacak paketi boyunda Nİ-Cd pil yeni bir vuruş üretim yöntemi

mühendisli k dünyası

kesilir. Birçok akım sezme devresinden daha az karmaşık olan bu devre sigorta değiştirmeyi gerektirmez.

Çalışma ilkesi şekil (a) da giderilmiştir. Sı Anahtarına basılınca kaynaktan yüke akım iletilir. Olağan koşullarda PO arasındaki gerilim anma gerilimine eşit olmalı ve rölenin çekmesi sağlanmalıdır. Rölenin çekme gerilimi ve kaynak gerilimi R2 direncinin seçiminde kullanılır.

Yükün aşırı akım çekmesi durumunda ise R] üzerinde 0,65 V tan daha büyük bir gerilim düşer ve Silisyum Denetimli Doğrultucu ateşlenir, iletimdeki bir Silisyum Denetimli Doğru l tucu nü n anot-katod gerilimi yaklaşık 2 V tur. Bu ise rölenin çekme geriliminin çok altındadır. Sonuç olarak rölenin kontakları açılıp yüke giden akım kesilir. Rölenin yeniden kurulması için S, e basmak gereklidir.

Bu küçük boyutta 15 mA anma akımı ile 70 miliamper-saatlik kapasite elde edilmiştir. Metal Oksit Yarıiletken Yaz-Oku Belleklerin tipik olarak 10 mikroamper çektikleri düşünülürse dört aya dek uzanan bir süre için beileğin biîgisini saklamak olanağı sağlanmaktadır. Banun dışında 500 m A iik akım çeken bir belleği ise 5 dakika kadar besleyebilmekt», böylelikle acil durum güç kaynağına belleği korumak «zere devreye girebilme zamanı sağlanmaktadır.

Electronics, 16 Mart 1978, Sayfa 41)

DataSentry* *"'~"

Değişken eşik gerilimi isteniyorsa Sekil (b) de görüldüğü gibi bir düzenek yapılabilir. (Electronics, 15 Eylül 197 7)

BASiT BiR ELEKTRONiK SiGORTA

Birçok doğru akım güç kaynağında devre açıcı, akım sezici düzenek yada akım sigortası kullanılır. Burada verilen devre tümünün olumlu yanlarına sahiptir. Silisyum Denetimli Doğrultucu ve röleden oluşan bu uygulamada akım, devre kesiciden daha hızlı

.ELEKTRiK MÜHENDİSLİĞİ 261-262

iKi SIRA BACAK PAKETİ BOYUNDANi-CdPlL

Tümleşik devre paketi olarak çok kullanılan iki sıra bacak (dual in-line) paketi boyuna indirilen Nikel-Kadmiyum pil baskı devre kartları üzerine yerleştirilmek üzere geliştirildi. General Electric firmasının bir alt kuruluşunun Data Sentry adı altında piyasaya sürdüğü pilin 2,4 V luk türü, 4,24 cm uzunluk 1,5 cm yükseklik ve 1,7 cm kalınlıktayken 3,6 Vluk türü aynı uzunluk ve yükseklik ama 2 cm kalınlıktadır.

YENİ BİR VURUŞ ÜRETİM YÖNTEMİ

Bundan birkaç yıl önce araştırmacı jchn VYiegand tarafından bulunan 'VViegand etki "si çeşidi uygulamalarda yer almaya başladı. Yapılan araştırmalar, VViegand etkisi uygulama alanının başlangıçta öngörüldüğünden daha geniş olduğunu, önümüzdeki yıllarda bu alanın daha da genişleyebileceğin! ortaya çıkardı.

VViegand etkisi, ferromagnetik alaşımların mıknatıslanma özelliğinden kaynaklanmaktadır. Bilindiği gibi, bir magnetik akı kaynağı bir iletken bobin yakınında kımıldatıldığında, bobinin uçlarında magnetik akının zaman içinde değişimine bağlı olan bir gerilim ortaya çıkar. Bu gerilimin genliği kaynağın hızına (magnetik akının zaman içindeki değişim biçimine) bağlıdır. Kaynağın hızını dog-

rudan ölçmek için yararlı olan bu

durum, hızdan bağımsız olarak üretilecek gerilim vuruşlarına gerek duyu-

lan uygulamalarda kullanışlı değildir.

VViegand'ın araştırmaları, bu amacı

sağlayacak elektromagnetik bir düzeneğin oluşturulmasıyla sonuçlandı.

in

Bu düzeneğin temel öğesi, genellikle

7,5-30 mm uzunluğunda, bilgisayar

belleğinin çekirdek maddesine benzer ferromagnetik özellikleri olan,

homojen yapıda bir teldir. Bu tel

bükme, germe ve ısıtma işlemlerinden

geçirilerek magnetik özelliklerinin

kararlılığı yok edilir ve dış yüzeyinin

iç kısımlardan çok daha yüksek bir

zorlayıcı güç göstermesi sağlanır.

SÜREN ALAN o : o

WlEQAND TELi

Dış magnetik alanın etkisi kaldırıldığında telin yüzeyindeki mıknatıslanma, iç kısımdaki mıknatıslanma

l

GERiLiM VURUSU

yönünü belirler. Bu durumda, yüzeydeki akı iç kısımdaki akı ile döngü

oluşturacak biçimdedir ve telin ya-

HİSTEREZİS DİYAGRAMI

rattığı dış magnetik alanın gücü çok

düşüktür. (Şekil 1).

Şekü 1. Wiegand telinin

Tel üzerine, büyük genlik yönü tel

elektromagnetik özellikleri

yüzeyinin mıknatıslanma yönüne paralel olan asimetrik bir dış alan uygulandığı ve bu alanın genliği H! eşik değerini aştığı zaman, telin

yalnızca telin boyutları ve

işlenme ci devrelerin kullanılması gerekmekbiçimine bağlıdır.

tedir.

iç yüzeyinin mıknatıslanma yönü hızla ters döner. Bu durumda tel yüzeyi ve iç kısmı aynı yönde mıknatıslanmıştır ve telin içinde kalan magnetik akı döngüsü yoktur.

Sonuçta üretilen vuruş genliği, dış VViegand etkisi, vuruş gerektiren hemen

alanın zaman içindeki değişim biçi- bütün uygulamalarda diğer yöntemlerden

minden etkilenmez.

daha iyi sonuç vermektedir. Yakıt

yakmalı motorlarda zamanlayıcı olarak

Çapı 1 cm, uzunluğu 3 cm olan bir kullanımına başlanmıştır. Mekanik

VViegand teline genliği 150 Oe olan anahtarlarda değme noktalarının

Alan genliği belirli bir düzeye düşünce, tel yüzeyi, iç kısmın mıknatıslanma yönünü eski durumuna çevirir.

bir alan uygulandığında, 1000 sargılı titremesinden

doğan

gerilim

bir bobinin uçlarında genliği 2V ge- değişiklikleri, bu yöntemle ortadan

nişliği 20 f& olan gerilim vuruşları kaldırabilmektedir. Mekanik ölçüm

elde edilmektedir, ileride 7 volt gen- yapan araçlarda duyarlı ölçümleri

Telin yakınına dış magnetik alandan etkilenmeyecek biçimde yerleştirilen bir bobin, telin içinde oluşan alan değişiminden etkilenir ve uçlarında bir gerilim ortaya çıkar.

liğinde vuruşların çok daha kısa sü- olanaklı kılmakta, süreç denetim rede elde edileceği umulmaktadır. uygulamalarında gereken vuruşları üretebilmektedir. Güvenlik sistemleri için

VViegand telinin yukarıdaki özellik- plastik içine belirli bir örüntüye göre lerini -160 ile + 260 °C arasında ko- yerleştirilen VViegand telleri, anlaşılması ruduğu gözlemlenmiştir. Üretilen ve değiştirilmesi zor bir kodlama sistemi

Telin iç bölümündeki mıknatıslanma gerilim vuruşlarının gürültü bağışıklı- oluşturmaktadır. yönünün değişimi, tel dışındaki mag- ğı yüksek olduğundan gürültü önleyi- ELEKTRiK MUHENDtSLÎĞt 261-262 netik alanın belirti bir düzeyi aşması

ile başlatılır ve belirli bir süre içinde

tamamlanır. Bu süre dış magnetik alanın özelliklerinden bağımsız olup,