BİR PNP TİPİ MONOSTABL MÜLTİVİBRATÖR DEVRESİ HESABI

CJDK: 621.38:621.389

Bir pnp Tipi Monostob/ MülHvibrotör

Devresi Hesabı

Yazan : Eren H. BAŞAAN

Şekil : l — Monostabl Mılltibratör devresi ve tetikteme devresine ait R, C ve D dıyot elemanları.

Şekil l deki monostabl mültivibratör girişine pozitif tetikieme darbe geriliminin uygulanması ile denge konumundan, belirli bir süre kararsız denge konumuna geçer. Kararsız konum süresi, Rb ve C eleman değerleri değiştirilerek ayarlanabilir. Böyle bir devreden Televizyon Tesisleri Tekniğinde darbelerin şekillendirilmesinde ve çeşitli zaman ve gecikme düzeni sistemlerinde yararlanılabilir. Kararsız denge konumu süresi Rfa ve C uygun büyüklüklerde seçilerek mikrosaniyeler ve dakikalar mertebesinde uzatılabilir. Monostabl mültivibratöre tetikieme işareti uygulanmadan önce, T2 transistoru ıletgen ve Tj ise kesimde olacak şekilde hesaplamalar yapılır, pnp tapi transistorlarda T/ln kesimde olması demek; baz, eme tor ve kollektor akımlarının sıfır olması demektir. Bunun sağlanabilmesi için B., baz düğüm noktası geriliminin pozitifliği, E emetör düğüm noktası geriliminin pozitifliğinden daha büyük değerde tutulması gerekir. Başka bir deyişle, ~B^ noktası gerilimi, E noktası geriliminden daha az negatif olmalıdır. Re emetör direncini bağlayarak Tj transistorunun devamlı olarak iletgen konumda kalmasını önlemiş oluyoruz. Aynca Ra emetör direnci uçlarından çıkış uçları olarak yararlanabiliriz. Şekil 2 de gösterildiği gibi, T2 iletgen iken Tj'in kesimde olabilmesi için :

V2 > Vbl ...................................... (1) olmalıdır. V2 ve Vb, gerilimleri :

V2 = If2. R ................................................(la) . R .(lb)

bağıntıları

ile

bulunur. transistorunu

Tl kesim

de tutabilmek için baz-emetör araşma gelecek

olan tıkama yönündeki V

gerilimi, katolog-

B| E larda verilen transistorun tıkamax yönündeki de

linme gerilimi olan V

değerini aşmamahdır.

V, —\' = B,E

B, E_

(2)

V

olmalıdır.

Şekil 2 — T£ iletgen ve TI kesimde iken devre.

Tl transistorunun kolektörüne pozitif tetikieme gerilim darbesi geldiği an, Şekil 3 de gösterildiği gibi T, kesime gitmeli, Tj iletgen olmalıdır. T2 bazına gelen pozitif gerilim darbesi genliği T2'yi kesime sürebilecek büyüklükte olmalıdır. T/in Ic = f ıVM) karekteristiğinin doyma bölgesinde seçilen çalışma noktasında, Bt baz düğümü için Kirchhoff Akımlar Kanunundan

Jı-Iî + Ibi

.......... (3)

elde edilir. Akımlan veren bağıntılar şunlardır: Vj = Iel.RB olmak üzere,

iL

3 — T1 iletyen ve T2 Kesimde iken devre.

--------------------------------- ............ (3a)

ı, =

(3b)

R.,

Bunları (3) denkleminde yorme koyarsak, (Ib) denkleminin yardımı ile de,

(VB, —

VEB

Bl

rV

B,

(5)

-V

bulunur. R, ve R2 nın gerçekleştirilebilmesi için, pozitif ve gerçek bir sayı olmaları gerekir ve yeter. Rj ^> O olabilmesi için,

V Bl

> V' + VEB,

......... («)

olmalıdır. (1) ve (6)'yi göyle yazabiliriz:

V BI

, VEBl

(7)

Şekil 4 de giriş ve emetör çıkış gerilim şekilleri gösteriliyor. Monostabl Mültivibratörün darbe süresi td, doğru akım amplifıkasyomı B, Ic = f (VCE ) karekterlstiginin doyma bölgesindeki çalışma noktasında seçilen Jtollektör akımı Ic2 ve bu akıma tekabül eden küçük değerdeki kollektör emetör arası doyma gerilimi VECd

4 — g (t; tettfcieme ffiriy perilimi ;.- emetör çıkış gerilimi.

ile gösterilecek devre elemanları aşağıdaki bağıntılarla hesaplanmaktadır. Hesaplarda I a^I , ve Io, s Ic2 alabiliriz.

V.. —V,

R

- R, =

' y2

-,td = 0,69.Rb.C

vcc-v2_vEB2

Vcc-V1-, H

, =• yi

Jbt=-

R, ve R., için (4) ve (5) bağıntılarından yararlanılır. Rj bulunurken (7) denklemi sağlanmalıdır. T2 transistorunu da aşın ters tepe geriliminden korumak için emetör devresine seri ve geçirme yönünde bir diyod konabilir.

REFERANS

1) E. H. Başaran «Bir monostabl mültivibratör devresi hesabı (NPN tipi)» KISA DEVRE, Temmuz 1966

2) «Yüksek Frekans Tesisleri Laboratuarı, Transistorlu mültivıbratörler denevi föyü» Î.T.Ü.

ELEKTRiK MÜHENDiSLERi ODASI GENEL SEKRETERLiK tÇ YÖNETMELiĞi

Madde l — Genel Sekreterlik : Oda ve Şubelerde Genel Sekreterlik kurulmasına Genel Kurul karar verir.

Madde 2 — Genel Sekreterin Görev ve Yetkileri :

a) Genel Sekreter; Oda muamelâtını ve Yö netim Kurulu tarafından alman kararlan kanun lar ve yönetmelikler hükümleri dahilinde yürü tür, Yönetim Kurulu gündemlerini hazırlar, top lantılarına katılır, düğünce ve tekliflerini bildi rir, oy kullanamaz. Oda Bagkanı (onun bulun madığı zaman ikinci Başkanı )nm vereceği yet kiler dahilinde Odayı temsil eder.

b) Oda yazışmalarından Odalararası ve Oda üyeleriyle olanlarının tamamını, dış, teşkilâtla olanlarından, Oda Bagkamnın verdiği yetki dahlllndekilerinl imzalar.

c) Kanunlar ve yönetmeliklere ve işlerin ge reğine göre defter, dosya, cetvel ve evrakı tut turur.

d) Çalıgma raporunu, bütçe ve kadro teklifi ni (Kâtip üye ve Muhasip üye ile birlikte) ha zırlar.

e) Üyenin şahsî ve meslekî faaliyet sicille rini tutturur.

f) Memur ve hizmetlilerin Personel Yönet meliğine göre tâyin, terfi ve cezalandırma tek liflerini yapar ve sicillerini tutar.

g) Kanun, yönetmelik, Yönetim Kurulu ka rarlan gereğince yapılacak ödemeleri ita âmiri sıfatiyle imzalar ve onaylar.

h) Odanın en az 200,— lira olmak üzere Yönetim Kurulunun vereceği yetki dahilinde ivedi ve zarurî masraflarına karar ve emir verir.

i) Yukarıdaki fıkralarda sözü geçen Oda kelimesi Şubeyi de kapsar.

Madde 3 — Genel Sekreterlikle Birleşmiyen Görevler :

Genel Sekreterlikle, Yönetim Kurulu, Haysiyet Divanı, Murakabe Heyeti üyelikleri ile Odalar Birliği temsilcilikleri blrleşemez.

Madde 4 — Genel Sekreterlik Adaylığı : Genel Sekreter adayı olabilmek için : a) Odaya kayıtlı aslî üye bulunmak, b) Odaya karşı bütün yükümlülüklerini ye rine getirmiş olmak, c) Yüksek Haysiyet Divanınca herhangi bir cezaya çarptmlmamış olmak, d) Meslekte en az 10 yılını tamamlamış ol mak garttır.

Madde 5 — Genel Sekreter Seçiminin Yapılacağının Duyurulması :

Genel Sekreter için önceden kararlaştırılmış çalışma şartlan, ücret, adaylarda aranacak şartlar ve müracaat müddeti belirtilmek şartiyle O-

'60

c'anın yayın organlarında en az iki defa yayınlanır, Oda ve ilgili Şube merkezlerinde "ilân tahtalarına Yönetim Kurulu tarafından yapılacak ilânlarla üyelere duyurulur.

Madde 6 — Genel Sekreterin Seçimi : Genel Sekreter Odaya başvuracak adaylar arasından Yönetim Kurulu tarafından Yönetim Kurulunu teşkil eden üye sayısının salt çoğunluğu ile ve gizil oyla seçilir.

Madde 7 — Genel Sekreterin Hizmet Süresi : Genel Sekreterin hizmet süresi iki yıldır. Yönetim Kurulunun vereceği kararla bu sürenin bitiminden bir ay önce ve bir defaya mahsus olmak üzere bir yıl daha uzatılabilir.

Madde 8 — Genel Sekreterin görevine son verilmesine, Yönetim Kurulu tarafından, Yönetim Kurulunu tegkil eden üye sayısının salt çoğunluğu ile ve gizli oyla karar verilir.

Bu takdirde î§ Kanunu hükümlerine göre işlem yapılır.

Madde 9 — Genel Sekreterin çalışma saatleri günde 7 saatten az olmamak üzere Yönetim Kurulu tarafından tâyin edilir. Genel Sekreter dışarıda, ek görev dahi olsa, hiç bir görev kabul edemez.

Madde 10 — Genel Sekreterin Ücreti : Genel Sekreterin ücreti seçim süresince lnrlirilm.emek şartiyle Oda Genel Kurulu tarafından tesbit edilir.

Madde 11 — Genel Sekreterin Qzlük Haklan: Genel Sekretere yüda bir ay ücretli dinlenire izni verilir.

Hastalık halinde yüda bir aya kadar Sosyal Sigorta Kanununca ödenecek ücret tama iblâğ olunur.

Madde 12 — Genel Sekreterin yolluk ve zarurî masrafları için Yönetim Kurulu üyelerine tatbik edilen işlem uygulanır. Yönetim Kurulu toplantılarına iştirakten dolayı aynca hakkı huzur verilemez.

Madde 13 — Genel Sekreterin herhangi bir sebeple vazife başında bulunmaması:

Genel Sekreterin seçilememesl veya Genel Sekreterin izinli veya hasta olması hallerinde Genel Sekreterlik görevleri Yönetim Kurulunca lüzum ve zaruret görülürse yanm gününü bu iğe tahsis edebildiği takdirde Kâtip üye; Kâtip üye bu görevi kabul etmediği takdirde aynı şartlarla diğer bir Yönetim Kurulu üyesi Yönetim Kurulunca görevlendirilir. Bu üyenin vazife süresi üç ayı geçemez, görevliye Genel Sekreter ücretinin yarısı ödenir. 11. maddedeki tazminatlar ödenmez.

Madde 14 — İşbu Yönetmelik Oda XIH üncü Genel Kurulunun tasdikinden geçmiş olup 15 Mart 1967 tarihinden itibaren yürürlüğe girmiştir.