GERİLİM TRANSFORMATÖRLERİ VE BAĞLANTILARI

Derleyen : Mustafa HASDEMİR Elektrik Mühendisi

toruma 1

6B3

kor im koruma

1 GERİLİM TRAFOLARI VE BAĞLANTILARI

Gerilim trafoları en basit olarak, belli bir gerilim değe rini, genellikle daha düşük olmak üzere, diğer bir geri lim değerine dönüştüren ölçü trafoları olarak tanımla nırlar.

Gerilim trafolarının ikincil (sekonder) sargılanna bağ lanan röle, ölçü aygıtları ya da başka aygıtlar, trafo nun yükünü oluştururlar. Bu yük, ikincil gerilimin an ma değerinde ve belli bir güç etkeninde (PF) voltam per olarak belirtilir.

Dolayısıyla, P = anma yük (voltamper) ve V^ = anma ikincil gerilim (volt) olduğu zaman, yükün ohm olarak impedansı, Zı ;

.,2

'2a ohm olur.

Y ükün güç etkeni Cos d alınırsa, direnç R | = Z2 Cosö Reaktans (tepki) X 1 = Z | Sin d ve impedans (etkin di

1 1 1/2 renç) Zı = (R., + X ı ) ' ohm olur.

Gerilim trafolarında sargı uçlarının işaretlenmesi, akım trafolarında uygulanan kurala uygun olarak yapılır. (Bkz. bu sayıdaki "Akım Transformatörleri Koruma Devreleri İçin Tipik Bağlantılar" adlı yazıda beşinci bölüm) Başka değişle; birincil (primer) sargıdan geçen akım "gir" yönündeyse, ikincil sargıda akımın yönü "baş"tan "yük"e doğrudur. (Şek. 1)

F şek. z V\ı2,

. (a) (b)

Şekil 1 Gerilim trafosu bağlantı». Şekil 2 Gerilim vektörleri.

Birincil ve ikincil gerilimleri vektörel olarak aynı faz da Şek. 2 a ya da 180° ters fazda (Şek. 2 b) alınabi lirler. Bu metinde birinci yöntem izlenecektir. Gerilim trafoları, üretim merkezlerinin, ya da trafo merkezlerinin bara sistemlerine yerleştirilerek, bütün hataların korumalarını beslerler (Şek. 3 ). Diğer bir yol ise, gerilimtrafosunun her hatta ayrı olarak yerleş tirilerek, tek hattın korumasını beslemesidir. (Şek. 4)

Şekil 3 Bara gerilim trafosundan koruma kaynağı.

koruma 1

Şekil 4 Hat gerilim trafosundan koruma kaynağı.

Birinci yol, az sayıda gerilim trafosu gerektirdiği için daha ekonomiktir. Ne var ki, bu yöntemde, hattı bir bara sisteminden diğer bir bara sistemine aktarırken, korumanın da diğer bara sistemindeki gerilim trafosu na aktarma zorunluluğu vardır. Bu özellik, birinci yol için sınırlayıcı bir unsur olmakla birlikte, aktarma izo latörler yardımıyla otomatik olarak ya da, anahtar kullanarak elle gerçekleştirilebilir (Şek. 5)

Şekil 5

Bara izaletörlerinin yardımcı kontaklarıyla bir ge rilim trafosundan diğerine koruma devrelerinin anahtarlanması.

2 GERİLİM TRAFOSU HATASI

Gerilim trafosu ikincil gerilimi büyüklük ve faz bakı mından bazen hata ile çalışır.

İdeal bir gerilim trafosu için (hatasız çalıştığı kabul edilerek),

Vı

V2 = — l —

(i)

kVT

oranı geçenidir.

Burada V1 = birincil sargı gerilimi

birincil sar,msay,s, k\/T — • ikincil sarım sayısı

^ dönüştürme oranı

Birincil ve ikincil sargıların uçları arasındaki gerilim düşümü, ikincil sargıdaki gerilim düşümünü, eşdeğer devrede (Şek. 6 a) belirtildiği üzere değiştirir.

v2 =

AV

(2)

Burada devreden şu eşitlik yazılabilir. Ay = lmZ | + 12 (Z | + Z2)

(2 a)

Dolayjsıyla, (1) no.lu eşitliğe göre yapılan (Vı /kvT = V) hesapla karşılaştırıldığında;gerilim trafosunun sar gılarında oluşan AV gerilim düşümü, V2 değerinde faz ve büyüklük olarak bozulma yaratır.

Gerilim trafosu hatasını azaltmak için (2 a no.lu for müle bakın) sargı impedansları Z\ ve Z2 nin, mıkna tıslama akımının lm ve yük akımının (ikincil akımı I2) azaltılması zorunludur.

•• CT

(a)

(b)

Şekli 6

Eşdeğer devre (a) ve vektör çizelgesi (b) gerilim trafosu (birincil akım gerilim ve impedans dönüş türme oranıyla İkincil sargıya aktarılmıştır).

izin verilen hata, anma gerilime göre (Çizelge 1) de

verildiği gibi sınıflandırılmıştır.

Çizelge 1

Hata sınıfı Birincil gerilim Oran hatası Faz hatası (dak.)

0,1

+ 0,1

0,2

+ 0,2

0,5

+ 0,5

+1

+"3

+5 + 10 + 20 + 40 +—

İkincil gerilimin büyüklüğünde gerçekleşen hata yüzde olarak aşağıdaki gibi hesaplanır.

V1

V2 kyr

AV % = •

Diğer bir yöntem, gerilim oran etkeni (G.O.E) tanı mını kullanmaktır, kVT G.O.E = kV

burada k v , gerçek gerilim oranı

dir. (Bu terim

V2

aynı zamanda oran düzeltme etkeni olarak isimlendi

rilir.)

Bu nedenle gerilim hata oranı yüzde olarak;

%AV= (

1)

G.O.E

şeklinde yazılabilir ve,

G.O.E=1

%AV 100

olur.

Bu durumda, gerçek ikincil gerilim V2, belli bir birin cil gerilim için anma ikincil gerilimden ( V 2 a ) büyükse, % A V a r t ı değer alır.

Dolayısıyla, V^ = V|a (birincil anma gerilimi) olduğu zaman, V2, V j a / k v T den büyükse,% AV sıfırdan bü yüktür. Başka bir deyişle, anma oranı gerçek orandan büyükse % A V sıfırdan büyüktür. Faz hatası ise (Şek. 6 b) de görüleceği üzere, birincil ve ikincil gerilimler arasındaki açı olarak hesaplanır. Yukarıdaki açıklamaya uygun olarak, ikincil gerilim vektörü V2, birincil gerilimin V | gerilimin ilerisinde fte faz hatası sıfırdan büyüktür. 3 GERİLİM TRAFOSU BAĞLANTILARI a Gerilim Trafolarının Yıldız Bağlantısı

Şekil 7

Tek faz gerilim trafosunun yıldız bağlantısı a birincil sargının nötrü topraklı yıldız bağ. b aynı, nötr topraksız c vektör çlzgesf

(Şek. 7 a) faz toprak ve faz faz arası gerilimleri elde etmek için hazırlanmış bir düzenektir. Gerilim trafo sunun, üç birincil sargısı ( V n ) yıldız bağlıdır. Her sar gının başlangıcı (A, B, C uçları) kendisine denk düşen hat fazına bağlanmıştır ve çıkışları (X, Y, Z uçları) kısa devre yapılarak topraklanmıştır.

Böyle bir bağlantı ile, V J I her birincil sargı, devrenin

faz toprak gerilimi ile beslenir ve bu gerilim ikincil sargıya dönüştürülür. V J ı ikincil uçları (Şek. 7 a'da x, y, z) yıldız biçiminde bağlanarak nötr noktası N2, bir iletkenle yükün (rölenin 1 , 2 , 3 sargıları) nötr nok tasıyla birleştirilir.

Şekilde gösterildiği gibi, birincil sargı nötürü ( N ı ) ilet kenle topraklanmış olduğundan toprak potansiyelin dedir. N3 nötrü ikincil sargıların nötrü (N2) ile birleş tirilmiştir ve her zaman N2 gerilimi taşır.

Bu bağlantı şekliyle, ikincil sargıdaki faz gerilimi kar şılık geldiği birincil sargının faz toprak gerilimine denk düşer.

Herhangi bir nedenle, birincil sargının ( V j l ) nötr ( N ı ) noktasının toprakla bağlantısı kesilirse (Şek. 7 b), bu noktanın gerilimi toprak geriliminden farklı olur. Bu durumda, (Şek. 7 c) de gösterildiği gibi, yıldız bağ lanmış üç eşit impedanstan ( V j 2 birincil sargıların impedansı) oluşmuş nötr gerilimi (O1) noktasıdır.

Bu noktaya bağıl olarak, bütün işletme koşullarında ve hatalarda, gerilim vektörlerinin ( V ' A J V ' B , V ' C ) toplamı sıfırdır.

VA+VB+VC=O

(4)

Dizgenin dengeli durumu bozulup (0') noktası, (0)

noktasına kayınca V ' A + V ' B + V ' c = 3 Vo olur. Bu nedenle (0') noktası, toprak geriliminden, Vo sıfır bi leşen gerilimi kadar farklıdır.

üzerindeki faz gerilimleri sargı impedansı kullanı larak şöyle tanımlanabilir;

'A» 'B> 'C = birincil sargı akımları z = sargı impedansı

Dolayısıyla V ' A + V ' B + V ' c = z ( İ A + İ B + İ c ) Kirişof yasasına göre İ A + İ B + IQ = 0 Bu nedenle eşitlik (4 )t e olduğu gibi.

Görüldüğü üzere V j^'nin nötürü topraksız V ' A , V ' B, V' c faz gerilimlerinin sadece bakışımlı (simetrili) bile şenleri vardır, başka deyişle artı ve eksi bileşen vek törleri toplamı sıfırdır.

Bütün olağan işletme koşullarında ve topraksız hata larda Vo = 0 olur. Bu nedenle, sözkonusu durumlar da, topraklı gerilim trafolarında N j noktasındaki geri limler eşittir ve vektör çizgesindeki 0 noktası 0' nok tası ile çakışır, Vf = V'f olur.

Toprak hatası olduğunda Vo gerilimi oluşur. Toprak sız V j 2 "in °ötr noktası N j, açı ortayların kesiştiği (O1) noktasıdır. (0) noktası ise topraklı Vj\ nötr nok

tasına denk düşer ve (O1) noktasından, Vo büyüklüğü kadar ıraktır.

Bu durumda, Şek. 7 c de görüldüğü gibi, toprağa göre (0) faz gerilimleri;

VA = V A + V o ( V B = V B + V o ; V c = Vc' + VoJolur. V A + V B + V C = 3 v o , V A + VB" + Vc' = 0 N2 ile N3 arasında bağlantı yoksa, N3 noktası yalıtıl mış nötr olur. Y ukarıda gösterildiği gibi, röle sargıları ( 1 , 2, 3) üzerindeki gerilim toplamı her zaman sıfırdır, dolayısıyla veKtör çizgisi üzerindeki N3 noktasının potansiyeli, k y r = 1 alınırsa 0 noktasıyla çakışır.

Bu tartışmadan çıkan sonuç; gerilim trafosunun birin cil sargısının topraklanması ve ikincil sargıların nötr direncinin bulunması, faz toprak gerilimini elde etme de ön koşuldur.

Gerilim trafoları genellikle Y / Y 6 ve Y / Y 1 2 vektör öbekleriyle (grup) bağlanırlar, Y / Y 1 2 vektör öbeği bağlantısı en çok kullanılan bağlantı tipidir. (Şek. 7)

Y Y 6 ya da Y Y 12 bağlantı şekilleri üç tane tek faz ya da bir tane üç fazlı beş bacaklı gerilim trafoların da uygulanabilir. Üç faz, Uç bacaklı gerilim trafoları, devrede toprak hatası gerçekleştiğinde, birincil sargı dan geçen sıfır bileşen lo akımının yarattığı 4>0 akı şının dolanmasına izin verecek bacak bulunmadığı için, bu bağlantı şekillerinde kullanılamazlar. Çünkü bu durumda, <f>0 yolunu hava boşluğundan yüksek bir relöktansla tamamlar. Bu yüzden, trafonun sıfır Bile şen impedansı düşer, buna karşılık olarak mıknatısla ma akımı I m artar.

Mıknatıslama akımının artması ise, üç fazlı, üç bacaklı gerilim trafosunun kullanımını engelliyecek denli yük sek ısınmalara yol açar. Beş bacaklı trafolarda, dördüncü ve beşinci bacaklar <pQ akışının yolunu tamamlamasını sağlar. (Şek. 8)

A ac o oQ< 1>î ö o î c o î °of #*

Şekil 8 üç fazlı be* bacaklı gerilim trafosunun sıfır bileşen akım yolu.

b Gerilim Trafolarının Açık Üçgen Bağlantısı Bu bağlantı (Şek. 9) da gösterilmiştir. Bu bağlantı şekli iki tane tek faz gerilim trafosunun iki ayrı faz faz hattına (örneğin V A B , V B ç ) yerleştirilmesiyle elde edilir.

İkincil sargı uçlarındaki gerilim, birincil sargı uçlarına uygulanan gerilimle orantılıdır. Röleler, ikincil sargı uçlarına yerleştirilirler. Böylece, ^AB» V J I C . VcA o\mak ürere üç hat gerilimi elde edi lir.

Şekil 9 Tek faz gerilim trafolarının açık üçgen bağ.

c Tek Faz Gerilim Trafosunun, Sıfır Bileşen Gerilim Süzgeç Bağlantısı Bu bağlantı şekli Şek. 10'da görüldüğü gibi üç ayrı tek faz gerilim trafosu ile gerçekleştirilir. Birincil sar gılar nötr topraklanmış yıldız biçiminde, ikincil sargı lar ise seri olarak kırık üçgen biçiminde bağlanmıştır. Kırık üçgen bağlantısı uçları arasında görülen Vr geri limi, ikincil sargı gerilimlerinin vektörel toplamına eşittir.

Sonuç olarak, kırık üçgen bağlantı uçları arasında sı fır bileşen gerilimine orantılı bir gerilim oluşturulmuş olur.

Olağan koşullar altında üç faz gerilimi bakışımlıdır (simetrik) ve toplamları sıfırdır. Bu nedenle olağan, koşullarda Vr = O' dır.

Topraksız hata sırasında, gerilim vektörleri sıfır bile şen içermediklerinden, faz gerilimlerinin toplamı her zaman sıfırdır. Bu nedenle Vr sıfır olur. Ancak, top raklı hata sırasında, gerilim vektörleri sıfır bileşen Vo içerdikleri için faz gerilimlerinin vektörel toplamı sı fırdan farklıdır.

3V,, Bunun sonucu olarak, Vr = kV T ye eşit bir artık gerilim kırık üçgen uçları arasında görünür.

Artı ve eksi bileşen gerilimleri bakışımlı (simetrik) bir yıldız oluşturduklarından, kırık üçgen devresi uçların daki toplam her zaman sıfırdır.

Bu nedenle, bu bağlantı şekli uygulamada çok yaygın olarak kullanılan, sıfır bileşen gerilim süzgecidir.

Sözkonusu bağlantı şeklinin sıfır bileşen gerilim süz geci olarak kullanılabilmesi için, birinci sargı nötrünün topraklanması zorunlu önkoşuldur.

Topraklamanın olmaması durumunda, birincil sargıya, faz toprak gerilimi yerine, yalıtılmış toprağa bağıl bir faz gerilimi uygulanır. (Bölüm 1 3 a y a bakınız) ikin ci olarak sözü edilen gerilimler, Vo gerilimi içermezler ve toplamları sıfırdır. Dolayısıyla, toprak hatası sıra sında, bağlantının çıkışında herhangi bir gerilim oluş maz.

İki tane ikincil sargısı olan tek fazlı gerilim trafosu kullanarak, sargılardan birinci yıldız diğerini kırık üç gen biçiminde bağlamak mümkündür. Böyle bir trafo ile üç tip (faz, hat ve sıfır bileşen) gerilim elde etmek olasıdır (Şek. 11).

Şekil 10 Te k faz gerilim trafosunun sıfır bileşen gerilim süz geci bağlantısı.

Birincil gerilimleri, ikincil gerilimlere dönüştürürsek,

VA _ ^ ' ky r

üç faz gerilimi toplamı, sıfır bileşen gerilimin üç katı na eşit olduğundan;

VB+VC

3VO

kyr

kVj

Şekil 11 üçlü sargılı tek fazlı gerilim trafosunun sargı bağ lantısı.

Kırık üçgen biçiminde bağlantılı gerilim trafosunun ikincil sargısından 100 V gerilim, aynı devrenin top raklanması durumunda, 100/3 V gerilim elde edilecek şekilde tasarlanır. d Üç Fazlı Gerilim Trafosunun Sıfır Bileşen Gerilim Süzgecine Bağlantısı

Üç faz beş bacaklı gerilim trafosundan, sıfır bileşen gerilimi elde edebilmek için, her ana bacağa (1,2,3) kırık üçgen bağlantısı için, ek bir sargı yerleştirmek gerekir. (Şek. 8) Toprak hatası sırasında oluşan sıfır bileşen mıknatıs akışı yolunu dördüncü ve beşinci ba caklardan tamamlayarak, bu sargının uçlarında geri lim oluşturur. Beş bacaklı trafo ile gerçekleştirilen bu bağlantı, hat gerilimi ve sıfır bileşen geriliminin aynı anda elde edilmesini sağlar.

4 GERİLİM TRAFOSU HATALARI VE

BU HATALARIN YOKLAMASI a Gerilim Trafosu Devresi Hataları Hatalar (kısa devre ve kopma) gerilim trafosunun ikin cil sargılarında olma eğilimlidir. Trafodaki aşırı akım lara neden olan kısa devreleri engellemek ve devreyi kesmek için sigortalar ve devre kesiciler kullanılır. İkincil devrenin ve kesme bağlantısının hasarlanması yüzünden sigortanın ya da devre kesicinin devre dışı kalması durumunda, ikincil gerilim faz ve büyüklükleri bozulur ve koruma sisteminin düzensiz çalışmasın yol açar.

Örneğin, ikincil devrede oluşan bir hata ya da, devre nin iletkenlerinin kopması sırasında, koruma röleleri nin sargılarına uygulanan gerilim azalır ya da tama men yok olur. Bu da kısa devreyi bildirmekle görevli olan koruma dizgesinin (sisteminin) hatalı çalışmasına yol açar.

Hatalı çalışmaları engellemek için, ikincil devrede oluşan yanlış gerilimlere duyarlı özel aygıtlar kullanı lır. Olası tüm hatalara duyarlı olabilen, bu gibi aygıtla rın tasarımı güç bir sorundur.

b Gerilim Devresinde Hata Sırasında Oluşan Vo ve l o ' a Duyarlı Olan Kilitleme Aygıtları

toplamları sıfırdır ve röle 1'in üzerinde gerilim yoktur. Gerilim devresindeki iletkenlerden birinin ya da iki sinin kesilmesi Vo gerilimini oluşturur. Vo geriliminin etkisiyle röleden akım geçmeye başlar ve korumayı harekete geçirerek, sinyal verdirir. Vo gerilimi sadece kesme sırasında değil, birincil sargı da oluşan hatalar yüzünden de oluşur. Bu durumda korumayı sağlamak için, birincil sargıdan akan l0 akı mına duyarlı l0 rölesi yerleştirilir. Birincil sargıdaki (Şek. 13) toprak hatası sırasında, l0 rölesi kilitleme devresini açar, Gerilim devresinde bir hata olup, bi rincil devre olağan koşullarda ise, l0 rölesi çalışmaz. Vo rölesi korumayı kilitleyerek hata sinyali gönderir.

.£ "*+ "foruma

Alarm

Şekil 13 Gerilim trafosu devresi kesildiği zaman koruma iş leminin kitlemesi.

Bu aygıt, gerilim devresindeki üç iletkenin birden kop masına, ikincil devrenin üç faz kısa devresine ve aynı devredeki nötr iletkenin kopmasına duyarlı değildir. Buna rağmen, dizgenin basitliği nedeniyle yaygın ola rak kullanılır.

c Gerilim Trafosu Kırık Üçgen Bağlantı Devresinin Yoklaması

İkincil devresi, sıfır bileşen gerilim süzgeç bağlantılı gerilim trafosunun iyi koşullarda olup, olmadığının yoklaması (Şek. 14) de görüldüğü biçimde bir volt metre ile düzenli aralıklarda, dengesiz gerilimleri ölç me yoluvla yapılır. Devre iyi koşullardaysa, voltmetre 1 ve 3 V arasında dengesiz gerilim gösterir. Diğer du rumda ise voltmetre değer göstermez.

şek.12. Gerilim trafosu devresinde sinyal susturma düzeneği (a): trafo süzgeci ile \4, (b): direne süzgeci ile (c): sigac süzgeci ile

Şekil 12 Gerilim trafosu devresinde sinyal susturma düzeneği. a t raf o süzgeci ile VQ b direnç süzgeci ile c sığaç süzgeci ile (Şek. 12) en yaygın olarak kullanılan bu tip aygıtları göstermektedir. Bu aygıtlar, gerilim trafosunun ikin cil sargılarında oluşan sıfır bileşen akım ve gerilimlere duyarlıdır. Bu amaçla 1 noJu röle, (Şek. 12) sıfır bi leşen gerilimine tepki gösterir.

Olağan koşullarda, gerilim trafosunun ikincil sargıla rındaki gerilim bakışımlıdır (simetriktir); bu nedenle

Şekil 14 Sıfır bileşen gerilim süzgecine bağlanmış sargıları nın yoklama devresi.

d İki İkincil Sargının Gerilimlerini Karşılaştırılmasına Dayanan Kitleme Aygıtı

Yedi sargılı trafo düzeneği : Yukarıda anlatılanlara gö re (Şek 15) de gösterilen yoklama aygıtı daha d eri i topludur. Bu trafo, ikincil sargılarından biri Wj yıl dız ve diğeri W2 kırık üçgen bağlantılı olan gerilim trafoları için tasarımlanmıştır. W^ ve VV2 sargılarında ki benzer gerilimlerin faz ve büyüklük olarak karşılaş tırılması temeline dayalı olarak çalışır.

Y ukarıda anlatıldığı gibi, her iki düzenek de (Şek. 12, Şek. 15) bazı durumlarda, ikincil sargılardaki hatalara yeterli duyarlıkta değildir.

Üç, tek fazlı trafo düzeneği : Bu kitleme aygıtı da, yıldız ve kırık bağlantılı sargıların aynı fazda olan ge rilimlerini karşılaştırarak çalışır. ( V A ^ ve V A 2 , Vfi1 ve V B 2 , V C ı ve Vc2> Fakat, karşılaştırma, (Şek 15) den farklı olarak T r A , T r g , ve JTQ trafoları aracılığı ile yapılır (Şek. 16).

Şekil 15 Y edi sargılı trafonun kitleme aygıtı çizgesl.

İkincil sargıların birindeki hata, gerilim eşitliğini bo zarak, aygıtın hata bildirmesine yol açar. W. j ve W2 sargılarındaki gerilimleri, çok sargılı yardımcı trafo (1) karşılaştırır. Çok sargılı trafonun, A^ ve A2, B | ve B2, C | ve C2 sargıları her çiftte eşit sargı sayısı (dönü) olmak üzere aynı faz gerilimlerinden beslenir ve bir birlerine zıt yönde mıknatıs akışı yaratırlar. Her çift teki sargı sayıları farklıdır ve değişik fazdaki gerilim lerden beslenirler. Sargı çiftleri arasında şöyle bir iliş ki seçilmiştir.

W

VVj ve VV2 sargılarındaki gerilimler eşit olduğundan, trafo (1) oluşturdukları akılar dengededir, bu nedenle röle (2) den akım akmaz.

Eğer Wj ve W2 sargılarındaki iletkenlerden biri ya da ikisi koparsa, trafo (1) deki mıknatıs akı dengesi bo zulur. Oluşan artık akı röle (2) de akım geçmesine yol açar. Üç iletkenin aynı anda kopması durumunda, trafo (1) deki toplam akıyı, kalan sargının, örneğin V A 1 . V B 1 . VC1 > gerilimleri yaratır. W , A 1 W , B 1 W C 1 sargı sayıları (dönüleri) farklı olduğundan bu akı den gelenmez ve röle (2) yi çalıştırır. Wj ve W2 sargılarındaki bir hata, gerilim dengesini bozar, fakat, yapılan çözümlemeler ve testler gerilim farkının kimi.zaman yetersiz kaldığını ve röle (2) nih çalışmayabildiğim göstermektedir. Aygıt, ikincil sargıların, gerilimleri eşit olduğundan, birincil sargıda ortaya çıkabilecek hatalara duyarsız dır.

Şekli 16 Üç tek fazlı UçlU sargılı trafonun kitleme aygıtı çiz gesl.

Her trafonun iki birincil sargısı vardır. Gerilimler aynı fazda olmak üzere, biri yıldız diğeri kırık üçgen bağ lantılıdır. Mıknatıslama kuvvetleri birbirine zıt yönde olduğundan dengededir.

Her trafonun (3) ikincil sargıları, birer doğrultmaçla (D) röleye R bağlıdır. Trafoların ( T r A , T r B > Trç) bi rincil sargılarını besleyen (1 , 2 ) devrede herhangi bir kopma ya da hata olursa, ilgili trafoların mıknatıslama kuvvetlerinin dengesi bozulur, ikincil sargılarda olu şan akım doğrultmaçtan geçerek röleyi çalıştırır. Bu düzenek, gerilim trafolarının ikincil sargılarında orta ya çıkan bütün hatalara çok yüksek duyarlılık göste rir, e Düzeneklerin Değerlendirilmesi

Sıfır bileşenlere duyarlı olan düzeneklerin tasarımı, diğer düzeneklere göre daha kolay olmakla birlikte, yeterli üstünlükte değildir. Ancak, ikincil sargı iletken lerinin üçünün kopması durumunda ve Vo geriliminin oluşmadığı hatalarda başarısızdırlar.

Üç üçlü sargılı trafo ile kurulan gerilim dengeleme dü zenekleri çok daha üstün olmakla birlikte karmaşıktır lar. Bu düzenekler 220 kV. ve üzerinde kullanılırlar.

KAYNAKLAR

1. Protective Relaying N. Chemobrovov 2. Introduction To İnstrument Transformers Brian D. Jelkins 3. AEGManual