Elektrik Mühendisliği · Sayı 345 · Temmuz 1987
ELEKTRİK TARİFELERİ
Enerji politikası, piyasa ve özelleştirme Görüş ve değerlendirme
- Yıl
- 1987
- Sayfa
- 1
- Okuma süresi
- 2 dk
- Görüntülenme
- 0
Konu
Enerji politikası, piyasa ve özelleştirme
İlgili: Elektrik üretimi ve santraller
Anahtar kelimeler
- elektrik tarifesi
- TEK
- fiyat artışı
- OECD karşılaştırması
- sübvansiyon
Özet
Yazar, Türkiye'deki elektrik fiyatlarının 1977-1986 arası artışını OECD ülkeleri ve ABD, Japonya ile karşılaştırarak Türkiye'de fiyat artışlarının çok daha yüksek olduğunu gösteriyor ve elektriğin yeniden temel mal sayılarak bütçeden sübvanse edilmesini öneriyor.
Tam metin
Metin PDF'ten otomatik çıkarılmıştır; tablo, şekil ve formüller eksik ya da hatalı olabilir. Özgün dizgi için PDF'e bakın.
Elek. Y ük. Müh. Gültekin TÜRKOĞLU
Bugün ülkemizde uygulanmakta olan elektrik tarifesinin pahalılığından bütün tüketiciler yakınmaktadırlar.
TEK yetkilileri ise tarifenin Avrupa ülkelerinden pahalı olmadığını, bu fiyatlarla yatırımları gerçekleştirmekte sıkıntı çektiklerini ifade etmektedirler. Ülkemizde geçen 10 yıl içerisinde elektriğin krş/kwh olarak ortalama satış fiyatı aşağıdaki gibi olmuştur:
YIL 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 krş/kvvh 70 80 114 280 473 619 805 1420 3160 3817
Bu fiyatlar ülke şartlarına göre ucuz mudur, pahalı mıdır, yoksa artış oranları normal midir?
Bu konuda bir yoruma girmeden önce ülkemiz elektrik fiyatları ile diğer ülkelerin fiyatlarındaki yıllar itibariyle artışları incelemekte yarar vardır:
elektrik yatırımları, özellikle üretim projeleri, büyük rakamlarla gerçekleşmekte, kendilerini de uzun süre içinde ödeyebilmektedirler. Bunun için de elektrik yatı rımları için tarifeyi devamlı yükseltmek yerine hazineye başvurmak daha doğru olacaktır. Bunun içindir ki 1980 yılına kadar elektrik temel mal kabul edilmiş vefiyatlar da Bakanlar Kurulu kararı ile saptanmıştır. 1980 yılın dan sonra elektrik temel mal olmaktan çıkarılmış, fiyat lar da serbestçe tesbit edilmeye başlanmıştır. Ancak fiyatların çok hızlı artmasına rağmen yatırımlara bundan pay ayırmakta zorluklarla karşılaşılmaktadır.
'YıL
77 78 79
OECD Ülkeleri
96,3 94,0
Japonya
83,9 81,3
A.B.D.
99,2 95,8
Türkiye
25,0 28,6 40,7
100,0 100,0 100,0 100,0
104,7 109,0 105,7 169,0
110,4 108,8 114,6 221,0
110,6 110,3 113,6 287,5
110,3 111,2 112,0 106,2 107,8 110,8 113,7 114,9 114,2 507,0 1128,5 1363,2
Diğer ülkelerdeki % 5 civarındaki artışlara mukabil bizde yıllık % 30,70 ve hatta % 100 üzerinde artışlarla karşıla şılmaktadır. Bir başka deyişle 1980 yılında bizde ve diğer ülkelerdeki elektrik fiyatlarını 100 kabul edersek 1986 yılında diğer ülkelerde elektrik fiyatları 110 civa rına yükselmiş bizde ise 1300'ler civarına gelmiştir. Bu rakamlar da göstermektedir ki elektrik fiyatlarının yük sekliğinden şikayetler haklıdır.
Bizde elektrik fiyatları yıllar itibariyle çok yüksek bir hızla artmaktadır. Sanayi ürünlerinin en önemli girdisi olan elektriğin bu yüksek fiyatları ile sanayi ürünleri mizin OECD ülkeleri ile rekabet etmesi olanaksızdır. Ortak pazara girme teşebbüsünde bulunurken bu hususu da gözardı etmemek gerekir. Diğer yandan TEK'in büyük bir finansman sıkıntısı içinde bulunduğu da bir gerçek tir. TEK'in yatırımları bu finansman sıkıntısından etki lenmekte, TEK'de yatırımları gerçekleştirmek için tari fesini artırma yoluna başvurmaktadır. Ancak tarifeyi ne kadar artırırsak artıralım gene de yatırımların tümünü tarife gelirleri ile finanse etmek mümkün değildir. Çünkü
Bu sorunu çözmenin yolu elektriğin tekrar temel mal olarak kabulü ve bütçeden sübvansiyon sağlamak olmalı dır. Zira elektrik fiyatlarını sınırsız yükseltmek mümkün olamayacağı gibi, fiyatlar yükseldikçe tüketicilerin TEK'e olan borçlan da artmaktadır. Bugün karşı karşıya bulunulan durum, bu söylediklerimizi doğrulamaktadır.
OECD Yayınlan
ELEKTRİK MÜHENDİSLİĞİ 345