ARTAN ENERJİ MALİYETLERİNİN MADENCİLİK SEKTÖRÜNE ETKİLERİ

Veyis Sır Maden Mühendisleri Odası II. Başkanı [email protected]

Ülkemizde son aylarda artan elektrik ve yakıt maliyetleri, birçok sektör gibi madencilik sektörünü de derinden etkilemiştir. Madencilik faaliyetlerinde enerji tüketimi; madenin cinsi, üretim yöntemi, üretim miktarı ve kullanılan makine, ekipman gibi birçok faktöre bağlıdır. Enerji, madencilik faaliyeti yürütülen işletmelerde kazı, yükleme ve zenginleştirme aşamalarında yoğun bir şekilde kullanılmaktadır. Madencilik faaliyetleri esnasında, işletmecilik aşamasında olduğu kadar zenginleştirme aşamasında da çok yoğun bir enerji kullanımı mevcuttur. Hatta; bakır, alüminyum gibi madenlerde zenginleştirme aşamasında işletme aşamasından daha yoğun bir oranda enerji kullanılmaktadır. Son aylarda artan elektrik ve yakıt maliyetleri sonucunda, birçok maden işletmesi küçülmeye giderek veya üretimi bir süreliğine durdurarak soruna bir şekilde çözüm

arama yollarını tercih etmiş olsalar da sorunun çözümü için makro bir bakış açısıyla yaklaşılmasının kaçınılmaz olduğu net bir şekilde görülmektedir.

Sanayide kullanılan elektrik 2022 yılının ilk döneminde bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 124.6 oranında artış göstermiştir. ( data.tuik.gov. tr/ 30 Eylül 2022) Motorin fiyatları ise 2021 yılının ilk aylarında litresi 7 TL iken şu anda 23 TL civarında seyretmektedir. 2 yılık bir süre içerisinde yaklaşık olarak yüzde 225 bir artış gerçekleşmiştir motorin fiyatlarında. Görüldüğü gibi ülkenin enerjideki dışa bağımlılığı, bölgemizdeki küresel çekişmeler ve savaşlar sonucunda daha da artmış, enerji maliyetleri kontrol edilemez biçimde yükselmiştir. Bu artışların sonucunda; diğer sektörlerde olduğu gibi üretici ve emekçi doğrudan veya dolaylı olarak olumsuz bir şekilde etkilenmiştir.

Konu ile ilgili sorulması gereken önemli

lamda daha detaylı çalışmalar yapılarak ayrıntılı vesorular şunlardır:

rilere ulaşılması, enerji maliyetlerinin kontrolsüz

1aMblab2faary))iinrarrraMkiısıÜdmcmlıbıneearlivdıdnrmeckheavteeiingeivnkmşrröhatilisşaieesçhtlrıriteeilllamnaetkrüvmreourekıecrezleuneneetulleikleerlamdaotirrsinnilijrynurimdı.o?)ldşnaekt(ienukuTvketraleaalulurenarbdllklnme-iıartrıhrr?majıieiskraımı çvgmeıieskarmıtdnekaekeodruınitanrolnl.ieraçÇirhninnüjeMaiknyranusykiarleüy-bdıkoiertğnösucreniülkivsbakoteeçiörklımasütrşıöreldnakrakkdüüekitvalnnradan.iüddennhıedarutd.karastheoBmmuUnaubvsuaazraevdmsvuaeğiaıaldunıneıprmazfıdoiiavnullıçllagyerıinyöddlti.aılizbeaiğkrvüldsiıaaaırmoetldçöaaor,eonruclöadklaalnanneceğlnycsaeaıeoyakroryaiıckrtkülıpudeetkrvaıknir.üleğdiaMeçöaacoaörnnalnazaoskllcdaüreeraametkmlbkaekntikabölrcdkemlrçiialrıılloişseşilırkkezaar-.

lanılan enerji miktarları ve Makro anlamda daha detaylı Kısa vadede ise alınabilecek

maliyetleri ile ilgili makro

çalışmalar yapılarak ayrıntılı

birçok önlem mevcuttur. Bunanlamda bir istatistiki bilgi ne yazık ki elimizde mevcut

verilere ulaşılması, enerji

lardan bazılarını şu şekilde sıralayabiliriz:

dÖoblüaoeçlceziazrrıeğaresrğiafvıllikiılndnekinidkdrçirdmlreaa.eanlnAıoenşülnyoıbullearcakiştlarneaıtçkçnulmaboaarbmlakianızuzşbadımaviyeklcdeaamöaerzdymğğiıeoeldeıseüğnmarirur-.nveyüoşmkleaüakcvlaiaöeivlydnkneeatlelaınetprmla.cyeoraeUraltkiicmmtnzeidkuiıankzaınsşlköıaaanvonçraıblnınldaseatıeymğnrsadıoodmlreelrasau,lrnütıllnaaeızfğncaıbacyğiadrkıalıhnateyneck-atşeiMmutlvbialkiaelikagldliyniereakeçıknpdlivaaırieilnyicşalnimlkneeaadtnkebnmülleöuaizrdlerngjelliilaeernna.lrülieibenrrtmi,edarteireiaşallymnlfeeeırnteönmdsniyliacöeenne---i

krom ocaklarından alınan veriler

-Yoğun enerji kullanılan madencilik

neticesinde ulaşılan ortalamalar,

çözülebilir.

kuruluşlarının otoprodüktör yatırımlar

madencilikte enerjinin ne denli yoğun

yapmasının yanı sıra, petrol ve türevleri

kullanıldığının anlaşılması açısından

ile kullanılan araçlar yerine elektrik gücü

yardımcı olacaktır.

ile çalışan araçların kullanımına aşamalı olarak

Bazı işletmelerden alınan örnekleri incelediğimizgeçilmesi sağlanmalıdır.

de; bir açık ocak linyit ocağında; linyit üretimi için

Uzun vadede ise alınabilecek önlemler ülke maharcanan ortalama enerji maliyeti tüm maliyetin

denciliğin tüm paydaşlarının içerisinde olduğu bir

yüzde 45-55 aralığında iken; bir yeraltı linyit

sistem içerisinde mümkün olabilir. Bu doğrulocağında yüzde 25-40 civarında seyretmektedir.

tuda; madencilik, sanayi ve enerji sektörleri yeni

Krom ocaklarından alınan verilerde ise açık ocak

baştan organize edilmeli, kamu yararını önceleyen,

işletmelerinde enerji maliyetlerinin tüm maliyetin

ülkemizin ve halkımızın ihtiyaçlarını esas alan

yüzde 40’ı, yeraltı ocaklarında ise bu oranın yüzde

bir anlayış ile kamu kurumları ve yasal mevzuat

12 ile yüzde 20 arasında değiştiği görülmüştür.

yeniden düzenlenmelidir.

Muhakkak ki; bu oranlar

kayaç yapısı, ocağın özellikleri, işletme yöntemi

gibi faktörler de dikkate

alındığında her işletme

için farklılık gösterecektir.

Yukarıdaki örnek ocaklardan alınmış rakamlardan da görüldüğü gibi madencilik sektörü enerjiyi yoğun olarak kullanan bir sektördür. Kesinlikle, makro an-